1 00:00:00,768 --> 00:00:02,891 Znasz "Księgę dżungli"? 2 00:00:03,328 --> 00:00:05,363 To pewnie zastrzyżesz uszami 3 00:00:05,463 --> 00:00:07,423 na nazwę Bagheera kiplingi. 4 00:00:07,835 --> 00:00:11,099 Bagheera to nie tylko imię bohatera z powieści 5 00:00:11,199 --> 00:00:14,102 Kiplinga, ale też nazwa prawdziwego zwierzęcia. 6 00:00:14,336 --> 00:00:18,071 Nie jest to jednak czarna pantera, lecz pająk 7 00:00:18,171 --> 00:00:20,223 do tego bardzo niezwykły. 8 00:00:20,992 --> 00:00:23,250 W odróżnieniu od większości swoich 9 00:00:23,350 --> 00:00:25,947 pobratymców jest bowiem wegetarianinem. 10 00:00:26,368 --> 00:00:29,184 Żywi się niemal wyłącznie liśćmi akacji 11 00:00:29,440 --> 00:00:32,000 a roślinną dietę uzupełnia nektarem. 12 00:00:32,768 --> 00:00:34,926 z sieci buduje jedynie schronienie 13 00:00:35,026 --> 00:00:37,119 w którym opiekuje się potomstwem. 14 00:00:37,632 --> 00:00:39,657 Gniazdo dzieli zresztą często 15 00:00:39,757 --> 00:00:42,751 z wieloma innymi osobnikami swojego gatunku 16 00:00:43,008 --> 00:00:45,568 zaś samce organizują się w grupy 17 00:00:45,824 --> 00:00:49,175 i wspólnie walczą z mrówkami o pożywienie. 18 00:00:49,503 --> 00:00:51,301 Pajęcza komuna? 19 00:01:02,208 --> 00:01:04,202 Ludzie boją się pająków. 20 00:01:04,512 --> 00:01:07,210 Uważa się że arachnofobia,czyli strach 21 00:01:07,310 --> 00:01:10,391 przed pająkami, to trzecia najpopularniejsza 22 00:01:10,491 --> 00:01:12,994 fobia, choć we współczesnym świecie 23 00:01:13,094 --> 00:01:15,597 o wiele bardziej powinniśmy bać się 24 00:01:15,697 --> 00:01:17,310 na przykład samochodów. 25 00:01:18,080 --> 00:01:19,872 Statystyki nie kłamią. 26 00:01:20,128 --> 00:01:22,898 Szansa na śmierć od ukąszenia pająka 27 00:01:22,998 --> 00:01:26,456 jest mniejsza niż 1 do 50 milionów. 28 00:01:27,040 --> 00:01:30,368 Rocznie ginie w ten sposób mniej niż 11 osób 29 00:01:30,880 --> 00:01:33,200 podczas gdy w wypadkach samochodowych 30 00:01:33,300 --> 00:01:34,536 ponad milion. 31 00:01:34,720 --> 00:01:37,536 Niemal 3700 osób dziennie. 32 00:01:38,048 --> 00:01:41,120 Jeśli statystyki nie przemawiają ci do wyobraźni 33 00:01:41,376 --> 00:01:43,424 a strach nadal ma wielkie oczy 34 00:01:43,680 --> 00:01:46,195 spróbujmy wspólnie poznać i oswoić 35 00:01:46,295 --> 00:01:48,432 tę ciekawą gromadę zwierząt. 36 00:01:51,252 --> 00:01:53,738 Fakt, zdecydowana większość pająków 37 00:01:53,838 --> 00:01:56,908 to drapieżniki, ale przecież to nie wyjątek. 38 00:01:57,008 --> 00:01:59,937 Niemal każda grupa zwierząt ma wśród swoich 39 00:02:00,037 --> 00:02:02,332 przedstawicieli co najmniej kilku 40 00:02:02,432 --> 00:02:04,304 wyspecjalizowanych zabójców 41 00:02:04,404 --> 00:02:05,692 groźnych dla ludzi. 42 00:02:06,558 --> 00:02:09,170 Pająki są tu raczej średniakami. 43 00:02:09,536 --> 00:02:12,744 Spośród mniej więcej 50000 gatunków 44 00:02:12,844 --> 00:02:15,317 tych zwierząt, wiele wytwarza jad 45 00:02:15,417 --> 00:02:21,084 ale tylko około 25, czyli 1/20 procenta ma taki 46 00:02:21,184 --> 00:02:22,847 który mógłby nam zaszkodzić. 47 00:02:23,360 --> 00:02:26,745 Jad pająków wydzielany jest przez parę odnóży 48 00:02:26,845 --> 00:02:29,264 gębowych, zwanych szczękoczułkami 49 00:02:29,364 --> 00:02:32,062 umieszczonych z przodu głowotułowia. 50 00:02:33,088 --> 00:02:36,278 Odnóża te służą do walki, zabijania zdobyczy 51 00:02:36,378 --> 00:02:39,665 a także do nakłuwania jej ciała i wprowadzania 52 00:02:39,765 --> 00:02:42,610 do niego soków trawiennych, bo większość 53 00:02:42,710 --> 00:02:45,040 pajęczaków pobiera pokarm płynny 54 00:02:45,140 --> 00:02:47,249 i trawienie ofiary rozpoczyna 55 00:02:47,349 --> 00:02:49,514 jeszcze na zewnątrz ciała. 56 00:02:49,984 --> 00:02:53,327 Druga para odnóży gębowych - nogogłaszczki 57 00:02:53,427 --> 00:02:56,850 ma za zadanie chwytać i rozdrabniać ofiary. 58 00:02:57,152 --> 00:02:59,621 Pełni też rolę narządu dotyku. 59 00:03:00,224 --> 00:03:02,567 W tej części ciała poczesne miejsce 60 00:03:02,667 --> 00:03:05,343 zajmują jeszcze tak zwane pojedyncze oczy 61 00:03:05,600 --> 00:03:07,777 które zwykle występują parami 62 00:03:07,877 --> 00:03:09,680 najczęściej czterema. 63 00:03:10,299 --> 00:03:12,921 Głowotułów pajęczaków jest wyposażony 64 00:03:13,021 --> 00:03:15,256 w cztery pary odnóży krocznych. 65 00:03:15,840 --> 00:03:18,560 Po tym łatwo odróżnić je od owadów. 66 00:03:19,009 --> 00:03:21,706 W tylnej części ciała, odwłoku pająka 67 00:03:21,806 --> 00:03:24,573 po brzusznej stronie, znajduje się ujście 68 00:03:24,673 --> 00:03:27,370 gruczołów produkujących ciekłą, białkową 69 00:03:27,470 --> 00:03:30,447 substancję, która po zetknięciu z powietrzem 70 00:03:30,547 --> 00:03:32,175 krzepnie w postaci nici. 71 00:03:32,736 --> 00:03:35,409 Są to tak zwane kądziołki przędne. 72 00:03:35,808 --> 00:03:39,190 Ich wydzielina nie musi służyć do budowy sieci 73 00:03:39,290 --> 00:03:41,179 jakie znamy z pól i lasów. 74 00:03:41,440 --> 00:03:44,604 Pająki wykorzystują ją również do oplatania 75 00:03:44,704 --> 00:03:47,070 schwytanych ofiar, budowy kokonów 76 00:03:47,170 --> 00:03:49,761 do których składają zapłodnione jaja 77 00:03:49,861 --> 00:03:51,455 a nawet do... latania. 78 00:03:55,008 --> 00:03:57,826 Przez chwilę rzućmy okiem na bardziej 79 00:03:57,926 --> 00:04:00,895 egzotyczną grupę pajęczaków - skorpiony. 80 00:04:01,408 --> 00:04:04,480 Te stawonogi o potężnych odnóżach gębowych 81 00:04:04,736 --> 00:04:07,189 zamieszkują ciepłe regiony Ziemi. 82 00:04:07,552 --> 00:04:10,868 Na końcu odwłoka posiadają charakterystyczny 83 00:04:10,968 --> 00:04:13,852 kolec jadowy, dzięki któremu uśmiercają 84 00:04:13,952 --> 00:04:16,683 swoją ofiarę, a następnie oblewają ją 85 00:04:16,783 --> 00:04:19,667 sokami trawiennymi, by po rozpuszczeniu 86 00:04:19,767 --> 00:04:21,629 wyssać pożywne składniki. 87 00:04:24,703 --> 00:04:27,775 Choć nie wszystkie pajęczaki to drapieżniki 88 00:04:28,031 --> 00:04:30,516 te, które nimi nie są, bywają dla ludzi 89 00:04:30,616 --> 00:04:32,126 bardziej niebezpieczne. 90 00:04:32,675 --> 00:04:34,218 Weźmy kleszcze. 91 00:04:34,431 --> 00:04:37,503 Niby malutkie toto, że ciężko je wypatrzeć 92 00:04:37,759 --> 00:04:40,575 ale ich ukąszenie może być groźne dla życia 93 00:04:40,851 --> 00:04:43,391 są bowiem nosicielami groźnych chorób: 94 00:04:43,903 --> 00:04:46,975 boreliozy, kleszczowego zapalenia mózgu 95 00:04:47,231 --> 00:04:50,047 a u naszych czworonogów - babeszjozy. 96 00:04:51,071 --> 00:04:52,995 Te pasożyty zewnętrzne żyją 97 00:04:53,095 --> 00:04:56,190 na obrzeżach lasów liściastych i mieszanych 98 00:04:56,290 --> 00:04:59,263 na polach, w zaroślach i trawach. 99 00:05:00,031 --> 00:05:02,079 Zwykle bytują dość nisko. 100 00:05:02,335 --> 00:05:04,383 Do wysokości półtora metra. 101 00:05:05,151 --> 00:05:07,889 Aby uniknąć tych pasożytów, na łąkę 102 00:05:07,989 --> 00:05:10,677 czy do lasu, trzeba zakładać koszulę 103 00:05:10,777 --> 00:05:14,239 z długimi rękawami, długie spodnie, pełne buty 104 00:05:14,339 --> 00:05:17,259 i nakrycie głowy, a po powrocie do domu 105 00:05:17,359 --> 00:05:20,252 najlepiej wziąć prysznic i umyć włosy. 106 00:05:20,767 --> 00:05:23,401 Kleszcze dość długo bowiem szukają miejsca 107 00:05:23,501 --> 00:05:25,957 gdzie się wkłuć i w tym czasie można je 108 00:05:26,057 --> 00:05:27,668 po prostu z ciała spłukać. 109 00:05:28,191 --> 00:05:30,895 Gdy znajdziemy już wczepionego kleszcza 110 00:05:30,995 --> 00:05:32,872 trzeba wyciągnąć go pensetą 111 00:05:32,972 --> 00:05:34,334 albo specjalną łapką 112 00:05:34,434 --> 00:05:36,185 chwytając tuż przy skórze. 113 00:05:36,639 --> 00:05:39,347 Pod żadnym pozorem nie smaruj pajęczaka 114 00:05:39,447 --> 00:05:42,247 tłuszczem, lakierem, ani nie przypalaj go 115 00:05:42,347 --> 00:05:45,147 gdyż podrażniony może szybciej wstrzyknąć 116 00:05:45,247 --> 00:05:47,750 do rany ślinę wraz z zarazkami. 117 00:05:48,415 --> 00:05:50,394 Szczęśliwie nie każdy kleszcz 118 00:05:50,494 --> 00:05:52,609 przenosi chorobotwórcze mikroby. 119 00:05:52,792 --> 00:05:56,205 Mimo to miejsce ukąszenia trzeba obserwować. 120 00:05:56,607 --> 00:05:59,781 Pojawienie się kolistego zaczerwienienia 121 00:05:59,881 --> 00:06:02,612 z blednącym środkiem oraz bóle głowy 122 00:06:02,712 --> 00:06:05,993 gorączka i osłabienie, wymagają konsultacji 123 00:06:06,093 --> 00:06:08,900 lekarskiej i podania antybiotyku. 124 00:06:12,095 --> 00:06:14,456 Groźne dla człowieka bywają też 125 00:06:14,556 --> 00:06:18,047 mikroskopijne roztocza, takie jak świerzbowiec. 126 00:06:18,623 --> 00:06:22,207 Ten pajęczak mierzy około 0,4 mm. 127 00:06:22,543 --> 00:06:25,512 Wywołuje świerzb - bardzo zakaźną chorobę 128 00:06:25,612 --> 00:06:28,360 przenoszoną przez kontakt bezpośredni. 129 00:06:28,653 --> 00:06:32,395 Pod skórą może przeżyć maksymalnie 3 - 4 dni. 130 00:06:32,703 --> 00:06:35,883 Drąży kanaliki w naskórku, umiejscawiając się 131 00:06:35,983 --> 00:06:38,969 zwykle na pośladkach, w okolicy nadgarstków 132 00:06:39,069 --> 00:06:41,481 i na bocznych powierzchniach palców 133 00:06:41,581 --> 00:06:43,419 w naturalnych fałdach skóry 134 00:06:43,519 --> 00:06:46,268 w okolicach pępka i narządów płciowych. 135 00:06:46,936 --> 00:06:49,645 Głównym objawem jest silny świąd. 136 00:06:49,855 --> 00:06:52,927 Ofiary świerzbowca drapią się niekiedy do krwi 137 00:06:53,131 --> 00:06:55,974 co wywołuje dodatkowe zakażenia bakteriami. 138 00:06:56,255 --> 00:06:58,303 Nie chcesz się zainfekować? 139 00:06:58,559 --> 00:07:00,965 Nie dziel się z innymi pościelą 140 00:07:01,065 --> 00:07:02,995 ręcznikami, ani bielizną. 141 00:07:03,251 --> 00:07:05,583 Po pozbyciu się niechcianych lokatorów 142 00:07:05,727 --> 00:07:07,942 wszystko należy wyprać i odłożyć 143 00:07:08,042 --> 00:07:10,845 na co najmniej 2 tygodnie, by upewnić się 144 00:07:10,945 --> 00:07:12,678 że pajęczaki zginęły. 145 00:07:13,663 --> 00:07:15,438 Uciążliwe są też roztocza 146 00:07:15,538 --> 00:07:18,014 żyjące w kurzu domowym czy pościeli. 147 00:07:18,527 --> 00:07:20,963 Choć nie atakują nas bezpośrednio 148 00:07:21,063 --> 00:07:23,646 bo żywią się szczątkami organicznymi 149 00:07:23,903 --> 00:07:25,951 takimi, jak nasz martwy naskórek 150 00:07:26,463 --> 00:07:29,279 ich odchody mogą być przyczyną alergii. 151 00:07:35,674 --> 00:07:37,983 Czy wiesz, co to jest babie lato? 152 00:07:41,823 --> 00:07:44,127 Wspominaliśmy o tym w naszym filmie. 153 00:07:44,396 --> 00:07:47,233 U niektórych pajęczaków młode osobniki 154 00:07:47,333 --> 00:07:49,351 wytwarzają długą cienką nić 155 00:07:49,451 --> 00:07:50,878 i zawieszone na niej 156 00:07:50,979 --> 00:07:53,538 niczym Sindbad na latającym dywanie 157 00:07:53,638 --> 00:07:56,577 unoszą się w powietrzu i przemieszczają 158 00:07:56,677 --> 00:08:00,116 z wiatrem na odległość nawet kilkuset km. 159 00:08:04,095 --> 00:08:06,688 Pajęczaki należą do stawonogów. 160 00:08:06,911 --> 00:08:08,703 Żyją głównie na lądzie. 161 00:08:09,361 --> 00:08:12,187 Ich ciało składa się z głowotułowia 162 00:08:12,287 --> 00:08:14,823 mieszczącego oczy, narządy gębowe 163 00:08:14,923 --> 00:08:17,060 i wyposażonego w cztery pary 164 00:08:17,160 --> 00:08:18,468 odnóży krocznych 165 00:08:18,570 --> 00:08:22,013 oraz odwłoka, w którym znajdują się trzewia. 166 00:08:22,783 --> 00:08:26,001 Wśród pajęczaków spotykamy drapieżniki 167 00:08:26,101 --> 00:08:29,785 pasożyty i saprofity, a ich przedstawiciele 168 00:08:29,885 --> 00:08:34,349 to pająki, roztocza, kleszcze czy świerzbowce. 169 00:08:36,863 --> 00:08:39,723 Mam nadzieję, że nasz film przekonał Cię 170 00:08:39,823 --> 00:08:41,251 że pająki i ich krewni 171 00:08:41,351 --> 00:08:43,484 to arcyciekawa grupa zwierząt. 172 00:08:43,584 --> 00:08:45,497 Nie daj się arachnofobii 173 00:08:45,597 --> 00:08:48,951 i daj pajęczakom łapkę w górę, bo warto.