1
00:00:00,267 --> 00:00:03,072
Żabie oczy, to inaczej oczy wyłupiaste

2
00:00:03,334 --> 00:00:05,270
ale zupełnie inaczej rzecz ma się

3
00:00:05,300 --> 00:00:06,490
z żabim oczkiem.

4
00:00:06,948 --> 00:00:10,726
Tą nazwą określamy bowiem niezapominajki

5
00:00:10,826 --> 00:00:12,968
a to przecież bardzo ładne kwiatki.

6
00:00:13,248 --> 00:00:15,578
Sama nazwa wzięła się pewnie stąd

7
00:00:15,718 --> 00:00:17,674
że niezapominajki bardzo lubią

8
00:00:17,674 --> 00:00:20,468
błotniste tereny i można je spotkać

9
00:00:20,648 --> 00:00:23,296
nad brzegami wielu stawów i sadzawek

10
00:00:23,362 --> 00:00:25,052
a zatem w miejscach, które 

11
00:00:25,088 --> 00:00:26,880
upodobały sobie i żaby.

12
00:00:27,392 --> 00:00:30,215
O różnych ciekawych faktach z życia płazów

13
00:00:30,215 --> 00:00:32,768
dowiesz się, oglądając nasz film.

14
00:00:43,653 --> 00:00:46,483
Wiesz, że płazy, żeby przeżyć na lądzie

15
00:00:46,483 --> 00:00:48,855
muszą oddychać nie tylko płucami

16
00:00:48,855 --> 00:00:49,998
ale i skórą.

17
00:00:50,152 --> 00:00:53,539
Dlatego jest ona cienka, miękka i delikatna

18
00:00:53,639 --> 00:00:56,147
przepuszczalna dla wody i gazów.

19
00:00:56,148 --> 00:00:58,518
To, co ułatwia przeżycie, stanowi też

20
00:00:58,690 --> 00:01:00,928
zagrożenie dla tej grupy kręgowców.

21
00:01:01,407 --> 00:01:04,321
Cienka, nieosłonięta łuskami skóra

22
00:01:04,331 --> 00:01:06,850
zwiększa podatność na choroby.

23
00:01:06,850 --> 00:01:09,154
Najgroźniejsza z nich grzybica

24
00:01:09,282 --> 00:01:11,986
prowadzi do wymierania całych gatunków

25
00:01:12,192 --> 00:01:14,356
a liczba płazów na całym świecie

26
00:01:14,356 --> 00:01:16,544
drastycznie się przez to zmniejsza. 

27
00:01:17,312 --> 00:01:19,872
Swoje dokłada też zatrucie środowiska

28
00:01:19,898 --> 00:01:22,202
między innymi przez stosowanie środków

29
00:01:22,308 --> 00:01:24,470
owado- i chwastobójczych.

30
00:01:24,566 --> 00:01:27,075
I działalność człowieka, który na przykład

31
00:01:27,075 --> 00:01:29,686
odcina żaby od zbiorników lęgowych

32
00:01:29,752 --> 00:01:32,514
budując na ich drodze... drogi.

33
00:01:33,184 --> 00:01:34,986
Powolne płazy masowo giną 

34
00:01:35,086 --> 00:01:37,764
w okresie lęgowym, próbując dostać się 

35
00:01:37,864 --> 00:01:40,186
do ulubionego stawu czy strumienia

36
00:01:40,286 --> 00:01:43,178
a gdy już tam dotrą, zanieczyszczenia wody

37
00:01:43,278 --> 00:01:45,813
często prowadzą do zamierania skrzeku

38
00:01:45,913 --> 00:01:47,522
jeszcze zanim zdążą się 

39
00:01:47,622 --> 00:01:49,353
z niego wylęgnąć kijanki.

40
00:01:49,824 --> 00:01:52,526
Mięciutka żaba czy traszka, to przysmak 

41
00:01:52,626 --> 00:01:54,452
wielu zwierząt, choćby węży 

42
00:01:54,552 --> 00:01:57,272
czy naszych rodzimych boćków, które choć 

43
00:01:57,372 --> 00:01:59,748
za żabami nie przepadają, wolą myszy

44
00:01:59,848 --> 00:02:02,833
to mają ich w jadłospisie całkiem sporo.

45
00:02:02,999 --> 00:02:06,018
Gdy płazów brakuje, spadają też populacje

46
00:02:06,018 --> 00:02:08,340
żywiących się nimi ptaków, ssaków

47
00:02:08,408 --> 00:02:09,437
czy gadów.

48
00:02:09,537 --> 00:02:11,390
Rośnie za to liczba owadów

49
00:02:11,390 --> 00:02:12,864
i innych bezkręgowców.

50
00:02:13,272 --> 00:02:15,576
W tym i takich, które niszczą plony

51
00:02:15,722 --> 00:02:18,220
i uprzykrzają życie nam, ludziom.

52
00:02:18,752 --> 00:02:20,846
Wiedzą o tym ogrodnicy i działkowcy

53
00:02:20,846 --> 00:02:22,993
którzy starają się zapraszać żaby

54
00:02:22,993 --> 00:02:24,896
i ropuchy do swoich ogródków

55
00:02:25,058 --> 00:02:27,988
by pomagały im w walce ze szkodnikami.

56
00:02:28,588 --> 00:02:31,138
Bez płazów latem trudno się na przykład

57
00:02:31,198 --> 00:02:33,108
opędzić od much i komarów.

58
00:02:33,230 --> 00:02:36,928
Można je uznać za rechoczące odkurzacze

59
00:02:36,928 --> 00:02:39,744
wciągające żuki, świerszcze, muchy

60
00:02:39,744 --> 00:02:42,728
gzy, komary, pająki, ślimaki

61
00:02:43,048 --> 00:02:44,805
co tam wpadnie im w paszczę

62
00:02:44,855 --> 00:02:46,938
a raczej, co uda im się przylepić

63
00:02:47,044 --> 00:02:48,836
do długiego, lepkiego języka.

64
00:02:49,728 --> 00:02:53,579
Jedna ropucha potrafi upolować 86 much

65
00:02:53,579 --> 00:02:54,592
w 10 minut.

66
00:02:54,844 --> 00:02:57,545
To daje kilka tysięcy uciążliwych owadów

67
00:02:57,545 --> 00:02:59,908
miesięcznie, nawet biorąc pod uwagę

68
00:02:59,908 --> 00:03:03,036
że te płazy przesypiają sporą część dnia.

69
00:03:06,880 --> 00:03:09,724
Dla obrony przed drapieżnikami, wiele płazów

70
00:03:09,824 --> 00:03:12,158
produkuje w gruczołach skóry trucizny

71
00:03:12,258 --> 00:03:14,576
niebezpieczne nawet dla dużych zwierząt

72
00:03:14,676 --> 00:03:15,843
 i człowieka.

73
00:03:16,002 --> 00:03:18,543
Tak robi nawet nasza poczciwa ropucha

74
00:03:18,543 --> 00:03:21,476
którą bufotoksyny chronią przed zjedzeniem

75
00:03:21,476 --> 00:03:22,858
na przykład przez psa.

76
00:03:23,270 --> 00:03:26,051
Jej amerykańska kuzynka ma tych toksyn

77
00:03:26,051 --> 00:03:28,921
tak dużo, że zjedzona może uśmiercić

78
00:03:28,961 --> 00:03:30,232
całkiem spore zwierzę

79
00:03:30,442 --> 00:03:32,142
a nawet małe dziecko.

80
00:03:32,506 --> 00:03:34,419
Ludzie nauczyli się wykorzystywać

81
00:03:34,419 --> 00:03:36,346
wytwarzane przez żaby trucizny

82
00:03:36,818 --> 00:03:39,736
na przykład do zatruwania grotów strzał.

83
00:03:39,950 --> 00:03:42,536
Wykorzystują w tym celu między innymi

84
00:03:42,536 --> 00:03:45,280
trucizny żab z rodzaju Phyllobates.

85
00:03:45,792 --> 00:03:47,411
Gruczoły w skórze płazów 

86
00:03:47,511 --> 00:03:50,399
wydzielają zresztą wiele użytecznych białek.

87
00:03:50,656 --> 00:03:53,384
Niektóre zwalczają bakteryjne i wirusowe

88
00:03:53,384 --> 00:03:56,800
infekcje, inne działają przeciwbólowo

89
00:03:56,800 --> 00:03:59,101
jeszcze inne halucynogennie

90
00:03:59,127 --> 00:04:01,183
czy przeciwzapalnie, a nawet

91
00:04:01,183 --> 00:04:02,432
niszczą nowotwory.

92
00:04:02,944 --> 00:04:05,714
Naukowcy coraz częściej wykorzystują żaby

93
00:04:05,714 --> 00:04:08,295
i inne płazy w swoich badaniach, bo mogą

94
00:04:08,395 --> 00:04:10,860
pobierać próbki wydzielonych przez nie 

95
00:04:10,960 --> 00:04:12,833
substancji, nie robiąc krzywdy

96
00:04:12,933 --> 00:04:14,001
samym zwierzętom.

97
00:04:14,228 --> 00:04:16,768
Wystarczy zebrać śluz z ich skóry.

98
00:04:16,990 --> 00:04:19,372
W ten sposób zyskujemy nowe środki

99
00:04:19,372 --> 00:04:22,663
przeciwbólowe i skuteczne antybiotyki.

100
00:04:25,663 --> 00:04:28,603
Jak możemy pomóc płazom w walce o byt?

101
00:04:28,814 --> 00:04:31,103
Unikajmy stosowania pestycydów.

102
00:04:31,315 --> 00:04:34,131
Płazy wchłaniają je przez skórę i chorują.

103
00:04:34,633 --> 00:04:37,040
Właściciele ogródków powinni zadbać

104
00:04:37,110 --> 00:04:39,311
o choćby maleńki zbiornik z wodą

105
00:04:39,407 --> 00:04:42,150
ale o łagodnych brzegach, by żaby i ropuszki

106
00:04:42,250 --> 00:04:44,406
mogły z niego swobodnie wyjść.

107
00:04:44,687 --> 00:04:46,762
Warto też zostawić w kącie ogrodu

108
00:04:47,002 --> 00:04:48,511
trochę kamieni i patyków.

109
00:04:48,719 --> 00:04:51,071
To świetne miejsce na dom dla ropuchy.

110
00:04:51,306 --> 00:04:53,974
Jeśli mieszkasz w pobliżu stawu lub bajorka

111
00:04:54,074 --> 00:04:56,186
możesz obserwować, czy wiosną żaby 

112
00:04:56,286 --> 00:04:58,525
nie pojawiają się w dużych ilościach 

113
00:04:58,625 --> 00:05:00,029
na okolicznych drogach.

114
00:05:00,275 --> 00:05:02,178
Jeśli tak, zgłoś to.

115
00:05:02,279 --> 00:05:04,817
Pomóż zorganizować transport płazów

116
00:05:04,817 --> 00:05:07,313
do miejsca rozrodu, chroniąc je

117
00:05:07,313 --> 00:05:09,247
przed rozjechaniem przez samochody.

118
00:05:10,015 --> 00:05:12,831
Jeśli masz koty i wychodzą one na zewnątrz

119
00:05:12,831 --> 00:05:15,501
pilnuj ich, szczególnie wiosną, gdy płazy

120
00:05:15,501 --> 00:05:18,207
się mnożą i są wtedy mniej ostrożne

121
00:05:18,425 --> 00:05:20,477
bo kiciusie, jako drapieżniki

122
00:05:20,577 --> 00:05:23,013
 nie podarują ropusze, co może się 

123
00:05:23,113 --> 00:05:25,020
źle skończyć dla obu stron.

124
00:05:25,175 --> 00:05:25,943
Pamiętasz?

125
00:05:25,979 --> 00:05:28,191
Śluz ropuchy jest trujący.

126
00:05:28,891 --> 00:05:31,007
Jeśli uważnie nas oglądasz

127
00:05:31,007 --> 00:05:32,543
to na pewno umiesz wymienić 

128
00:05:32,575 --> 00:05:34,994
3 czynniki zagrażające płazom

129
00:05:34,994 --> 00:05:36,845
w ich naturalnym środowisku.

130
00:05:40,219 --> 00:05:43,395
Powinny znaleźć się tu: osuszanie bagien

131
00:05:43,495 --> 00:05:45,572
zanieczyszczenie środowiska

132
00:05:45,672 --> 00:05:49,040
stosowanie środków owado- i chwastobójczych

133
00:05:49,140 --> 00:05:52,346
choroby grzybowe i wirusowe, budowa dróg 

134
00:05:52,446 --> 00:05:55,491
przecinających korytarze łączące płazy 

135
00:05:55,591 --> 00:05:57,718
z ich zbiornikami lęgowymi.

136
00:06:01,151 --> 00:06:04,386
Płazy są źródłem pokarmu dla ssaków, ptaków 

137
00:06:04,486 --> 00:06:06,700
i węży. Zjadają owady, ślimaki 

138
00:06:06,800 --> 00:06:09,612
i inne bezkręgowce. Są bardzo wrażliwe 

139
00:06:09,712 --> 00:06:13,046
na zanieczyszczenia powietrza i wody, a także 

140
00:06:13,146 --> 00:06:16,032
na sztuczne nawozy, bo mają cienką skórę

141
00:06:16,132 --> 00:06:18,620
przepuszczalną dla cieczy i gazów.

142
00:06:19,001 --> 00:06:21,062
Śluz niektórych gatunków płazów

143
00:06:21,062 --> 00:06:23,237
ma właściwości przeciwbakteryjne

144
00:06:23,237 --> 00:06:26,027
przeciwbólowe czy halucynogenne

145
00:06:26,083 --> 00:06:27,687
a nawet trujące.

146
00:06:30,365 --> 00:06:32,130
Na dzisiaj to już wszystko.

147
00:06:32,130 --> 00:06:34,784
Obejrzyj pozostałe filmy z tej playlisty

148
00:06:34,784 --> 00:06:37,375
a po więcej materiałów zajrzyj 

149
00:06:37,475 --> 00:06:40,810
na naszą stronę Pistacja.tv