1
00:00:00,256 --> 00:00:03,485
Wartość, a właściwie pożytek z rodziny ptasiej

2
00:00:03,585 --> 00:00:05,887
wyliczano już ponad 100 lat temu.

3
00:00:06,144 --> 00:00:07,428
Sprawdź samemu.

4
00:00:07,551 --> 00:00:11,209
Jeśli jedno pisklę zjada dziennie 50 gąsienic 

5
00:00:11,309 --> 00:00:14,268
lub much, to do wykarmienia piątki młodych

6
00:00:14,368 --> 00:00:16,438
przez miesiąc rodzice muszą upolować

7
00:00:16,538 --> 00:00:18,514
7500 owadów.

8
00:00:18,688 --> 00:00:21,056
Nie licząc tego, co sami zjedzą.

9
00:00:21,256 --> 00:00:23,409
Przyjmując, że połowa tego urobku

10
00:00:23,409 --> 00:00:26,858
to gąsienice i że każda gąsienica w miesiąc

11
00:00:26,958 --> 00:00:29,922
niszczy tylko 30 zawiązków owocowych

12
00:00:30,022 --> 00:00:35,204
3750 gąsienic zniszczy 112,5 tysiąca 

13
00:00:35,304 --> 00:00:38,640
kwiatów jabłoni, wiśni, malin, truskawek

14
00:00:38,740 --> 00:00:41,237
ogórków, dyni i tak dalej.

15
00:00:41,472 --> 00:00:44,087
A zatem, kto przyczyni się do zbudowania

16
00:00:44,087 --> 00:00:46,819
jednego gniazda jaskółek czy innych ptaków

17
00:00:46,937 --> 00:00:50,512
owadożernych, zyska 112,5 tysiąca

18
00:00:50,542 --> 00:00:52,026
warzyw i owoców.

19
00:00:52,224 --> 00:00:54,865
"Toteż praktyczni ogrodnicy w Anglii

20
00:00:54,865 --> 00:00:57,402
we Francyi i w Niemczech (...) w sadach

21
00:00:57,402 --> 00:00:59,626
swych i ogrodach zawieszają sztuczne

22
00:00:59,626 --> 00:01:01,857
gniazda, aby w nich lęgło się

23
00:01:01,857 --> 00:01:03,576
ptactwo owadożerne"

24
00:01:03,576 --> 00:01:06,309
objaśniał w 1920 roku

25
00:01:06,309 --> 00:01:08,762
Kalendarz Wielki Uniwersalny.

26
00:01:19,872 --> 00:01:22,486
Czy wiesz, że najliczniej występującym

27
00:01:22,586 --> 00:01:24,975
ptakiem na całej Ziemi jest kura?

28
00:01:24,992 --> 00:01:27,653
Szacuje się, że w hodowlach żyje obecnie

29
00:01:27,653 --> 00:01:30,112
25 miliardów tych ptaków.

30
00:01:30,624 --> 00:01:32,838
Jak łatwo policzyć, na każdego mieszkańca

31
00:01:32,838 --> 00:01:34,720
Ziemi przypadają po 3 kury. 

32
00:01:35,232 --> 00:01:38,041
Jemy ich mięso i jaja, to wie każdy

33
00:01:38,041 --> 00:01:40,582
ale staramy się niczego nie marnować.

34
00:01:40,864 --> 00:01:43,407
Pierze i pióra doskonale sprawdzają się

35
00:01:43,407 --> 00:01:45,509
jako składnik izolacji cieplnej

36
00:01:45,609 --> 00:01:48,425
wypełnień tapicerskich, tworzyw sztucznych

37
00:01:48,525 --> 00:01:49,883
do produkcji papieru 

38
00:01:49,983 --> 00:01:51,738
czy pieluch jednorazowych.

39
00:01:52,128 --> 00:01:54,518
Inne ptaki hodowane przez człowieka

40
00:01:54,518 --> 00:01:58,110
kaczki, gęsi, gołębie, indyki, perliczki

41
00:01:58,110 --> 00:02:00,005
czy strusie, wykorzystuje się

42
00:02:00,005 --> 00:02:01,538
w podobny sposób.

43
00:02:01,600 --> 00:02:03,588
Z tym, że jedne bardziej na mięso

44
00:02:03,588 --> 00:02:06,006
a inne bardziej na jaja czy pierze.

45
00:02:06,208 --> 00:02:09,035
Na przykład pióra i puch gęsi i kaczek

46
00:02:09,035 --> 00:02:11,401
od wieków służą do wypełniania kołder

47
00:02:11,401 --> 00:02:13,977
poduszek i śpiworów, a także ciepłej

48
00:02:14,077 --> 00:02:16,069
i lekkiej odzieży sportowej.

49
00:02:16,192 --> 00:02:18,259
Duże, przemysłowe hodowle ptaków

50
00:02:18,259 --> 00:02:20,418
budzą sprzeciw obrońców przyrody

51
00:02:20,418 --> 00:02:22,651
i ludzi dbających o środowisko

52
00:02:22,751 --> 00:02:24,527
oraz dobrostan zwierząt.

53
00:02:24,640 --> 00:02:26,328
Dlatego coraz więcej gospodarstw

54
00:02:26,328 --> 00:02:29,274
hodowlanych rezygnuje z chowu klatkowego

55
00:02:29,274 --> 00:02:31,129
i pozwala kurom czy indykom

56
00:02:31,129 --> 00:02:33,338
swobodnie chodzić po wybiegach.

57
00:02:33,600 --> 00:02:35,473
Zwierzęta traktowane w sposób

58
00:02:35,473 --> 00:02:38,128
humanitarny, są nie tylko szczęśliwsze

59
00:02:38,128 --> 00:02:40,782
ale również cieszą się lepszym zdrowiem.

60
00:02:43,584 --> 00:02:46,287
W zupełnie inny sposób wykorzystujemy

61
00:02:46,287 --> 00:02:48,960
kanarki i inne ptaki śpiewające

62
00:02:49,216 --> 00:02:52,021
a także papugi, gwarki, drób ozdobny

63
00:02:52,021 --> 00:02:53,220
czy pawie.

64
00:02:53,639 --> 00:02:55,804
Ze względu na piękny wygląd

65
00:02:55,904 --> 00:02:57,445
towarzyski charakter

66
00:02:57,545 --> 00:03:00,235
umiejętność naśladowania dźwięków 

67
00:03:00,335 --> 00:03:03,189
i ludzkiego głosu lub ujmujący śpiew

68
00:03:03,289 --> 00:03:06,389
ptaki tych gatunków często są trzymane 

69
00:03:06,489 --> 00:03:07,920
jako zwierzęta domowe.

70
00:03:08,178 --> 00:03:11,302
A co z ptactwem dzikim, nieudomowionym?

71
00:03:11,744 --> 00:03:14,048
To ważny element łańcucha pokarmowego.

72
00:03:14,304 --> 00:03:16,571
Są wśród nich zarówno zjadający

73
00:03:16,571 --> 00:03:18,912
czyli drapieżniki, jak i zjadani.

74
00:03:19,424 --> 00:03:21,793
Przy czym ci zjadani też mogą zjadać 

75
00:03:21,893 --> 00:03:24,065
inne zwierzęta, na przykład owady.

76
00:03:24,544 --> 00:03:26,709
Ptasi wegetarianie, jak papugi

77
00:03:26,709 --> 00:03:30,003
rozsiewają nasiona, zaś ptaki odżywiające się 

78
00:03:30,103 --> 00:03:32,111
nektarem, na przykład kolibry

79
00:03:32,211 --> 00:03:35,237
pomagają zapylać kwiaty, przyczyniając się 

80
00:03:35,337 --> 00:03:36,886
do zwiększania plonów.

81
00:03:37,344 --> 00:03:40,107
O owadożercach, jak jaskółki, jerzyki

82
00:03:40,107 --> 00:03:42,397
szpaki czy dzięcioły, mówiliśmy już

83
00:03:42,417 --> 00:03:43,994
na początku tego filmu.

84
00:03:44,256 --> 00:03:46,411
Regulują one populacje owadów

85
00:03:46,411 --> 00:03:49,310
w tym i takich, które uprzykrzają życie

86
00:03:49,310 --> 00:03:51,168
zwierzętom i nam, ludziom

87
00:03:51,424 --> 00:03:53,728
albo niszczą ważne dla nas rośliny.

88
00:03:54,024 --> 00:03:57,760
Zjadają ogromne ilości komarów, much, gzów

89
00:03:57,860 --> 00:04:00,990
gąsienic motyli, stonki ziemniaczanej 

90
00:04:01,090 --> 00:04:03,845
i innych chrząszczy czy korników.

91
00:04:03,968 --> 00:04:07,338
Gatunki takie, jak bąkojady, żerują na skórze

92
00:04:07,438 --> 00:04:09,542
dużych ssaków roślinożernych 

93
00:04:09,642 --> 00:04:11,720
oczyszczając ją z pasożytów.

94
00:04:11,970 --> 00:04:14,591
Z kolei wiele drapieżników, jak sowy

95
00:04:14,691 --> 00:04:16,965
myszołowy, jastrzębie i pustułki

96
00:04:17,065 --> 00:04:19,933
poluje na myszy, norniki i inne gryzonie

97
00:04:20,033 --> 00:04:22,580
które wyrządzają szkody w uprawach.

98
00:04:22,954 --> 00:04:25,557
Kurzy nawóz powszechnie stosowany jest 

99
00:04:25,657 --> 00:04:27,801
w rolnictwie. Dostarcza roślinom 

100
00:04:27,901 --> 00:04:30,231
ważny dla nich pierwiastek - azot. 

101
00:04:30,591 --> 00:04:32,448
Ptaki są też wdzięcznym obiektem

102
00:04:32,448 --> 00:04:33,398
obserwacji ludzi

103
00:04:33,398 --> 00:04:35,233
zainteresowanych przyrodą.

104
00:04:35,455 --> 00:04:38,032
Od wielu lat w Europie rozwija się ruch

105
00:04:38,032 --> 00:04:39,891
nazywany Bird Watching.

106
00:04:40,063 --> 00:04:41,947
Polski odpowiednik tego terminu

107
00:04:41,947 --> 00:04:43,579
to ptasiarze.

108
00:04:45,695 --> 00:04:48,102
Są ptaki, jak popularne w Polsce

109
00:04:48,102 --> 00:04:50,960
wróblowate, które wyjadają ziarna zbóż

110
00:04:50,960 --> 00:04:54,528
obniżając plony, zaś szpaki stanowią latem

111
00:04:54,528 --> 00:04:56,847
prawdziwe utrapienie dla sadowników

112
00:04:56,847 --> 00:04:59,387
niszcząc dojrzewające owoce.

113
00:04:59,775 --> 00:05:02,194
Z kolei kormorany i mewy przez rybaków

114
00:05:02,194 --> 00:05:04,900
są uznawane za szkodniki, bo konkurują

115
00:05:04,900 --> 00:05:07,652
z nimi o ryby albo wyjadają narybek

116
00:05:07,652 --> 00:05:10,299
hodowlany w gospodarstwach rybackich.

117
00:05:10,527 --> 00:05:12,661
Jednak w innych rejonach świata

118
00:05:12,661 --> 00:05:15,048
te same kormorany są wykorzystywane

119
00:05:15,048 --> 00:05:17,157
przez rybaków jako żywe wędki

120
00:05:17,157 --> 00:05:18,719
i łowią dla nich ryby.

121
00:05:18,975 --> 00:05:21,925
Można zatem uznać, że tam są pożyteczne.

122
00:05:22,303 --> 00:05:24,845
Warto pamiętać, że nie powinniśmy oceniać

123
00:05:24,845 --> 00:05:26,765
żadnego gatunku z punktu widzenia

124
00:05:26,765 --> 00:05:29,234
jego przydatności bądź nieprzydatności

125
00:05:29,234 --> 00:05:30,579
dla człowieka.

126
00:05:30,751 --> 00:05:32,530
Bo to kryterium bardzo względne

127
00:05:32,530 --> 00:05:34,489
i szybko może się zmieniać.

128
00:05:34,847 --> 00:05:36,818
Za przykład niech posłuży kampania

129
00:05:36,818 --> 00:05:39,768
tępienia wróbli, jaką zorganizowano w Chinach

130
00:05:39,868 --> 00:05:42,951
gdyż twierdzono, że wyjadają ziarno na zasiewy.

131
00:05:43,295 --> 00:05:46,175
Okazało się, że skutki tępienia "szkodników"

132
00:05:46,175 --> 00:05:47,575
były opłakane.

133
00:05:47,647 --> 00:05:50,249
Bez wróbli rozpleniła się szarańcza

134
00:05:50,249 --> 00:05:52,060
która zniszczyła zbiory zbóż 

135
00:05:52,160 --> 00:05:54,420
o wiele skuteczniej, niż małe ptaki.

136
00:05:54,559 --> 00:05:56,858
Doprowadziło to do wielkiego głodu

137
00:05:56,858 --> 00:05:59,837
który kosztował życie miliony Chińczyków.

138
00:06:02,382 --> 00:06:05,299
Niestety, człowiek często, świadomie lub nie

139
00:06:05,399 --> 00:06:06,684
zagraża ptakom.

140
00:06:06,784 --> 00:06:09,408
Niszczy ich środowiska, na przykład 

141
00:06:09,508 --> 00:06:12,652
wycinając lasy czy osuszając podmokłe łąki.

142
00:06:12,991 --> 00:06:14,349
W miastach buduje domy 

143
00:06:14,449 --> 00:06:16,431
o dużych powierzchniach szklanych 

144
00:06:16,531 --> 00:06:18,881
i szklane ekrany akustyczne, co stanowi 

145
00:06:18,981 --> 00:06:21,025
duże zagrożenie dla lecących ptaków

146
00:06:21,125 --> 00:06:23,402
które nie widzą przezroczystych tafli.

147
00:06:23,743 --> 00:06:25,836
Stosuje środki chemiczne do walki

148
00:06:25,836 --> 00:06:28,055
ze szkodnikami upraw, a to powoduje

149
00:06:28,055 --> 00:06:30,655
niekorzystne zmiany w organizmach ptaków.

150
00:06:30,911 --> 00:06:33,605
Między innymi zmniejsza ich płodność.

151
00:06:33,983 --> 00:06:36,952
Okresowo występujące zanieczyszczenia rzek 

152
00:06:37,052 --> 00:06:39,480
i zbiorników wodnych pochodnymi ropy

153
00:06:39,580 --> 00:06:41,727
naftowej, mają tragiczne skutki 

154
00:06:41,827 --> 00:06:44,375
dla ptactwa wodnego, w tym pingwinów.

155
00:06:44,479 --> 00:06:47,365
Tłusta i gęsta substancja skleja i obciąża

156
00:06:47,365 --> 00:06:49,611
ich pióra, co w wielu przypadkach

157
00:06:49,611 --> 00:06:51,971
ogranicza ich zdolność do zdobywania

158
00:06:51,971 --> 00:06:54,617
pokarmu i przemieszczania się w wodzie.

159
00:06:54,975 --> 00:06:56,726
Pióra przestają izolować ptaki

160
00:06:56,726 --> 00:06:59,221
od wody i chłodu, namakają, a ptak 

161
00:06:59,321 --> 00:07:02,130
może utonąć, jeśli wcześniej nie zginie 

162
00:07:02,230 --> 00:07:03,489
z powodu zatrucia.

163
00:07:03,679 --> 00:07:06,089
Połowy rybackie z wykorzystaniem sieci

164
00:07:06,089 --> 00:07:08,276
są zagrożeniem dla ptaków, ponieważ

165
00:07:08,276 --> 00:07:10,901
zaplątują się w nie ptaki rybożerne.

166
00:07:11,359 --> 00:07:13,472
Aby chronić ptaki, należy dbać 

167
00:07:13,572 --> 00:07:16,822
o ich naturalne siedliska, ograniczyć wycinanie 

168
00:07:16,922 --> 00:07:19,663
drzew i krzewów, osuszanie łąk i bagien.

169
00:07:19,807 --> 00:07:22,082
Warto też zakładać budki lęgowe

170
00:07:22,082 --> 00:07:24,533
co ułatwia wielu gatunkom znalezienie

171
00:07:24,533 --> 00:07:26,302
dobrych miejsc do rozrodu.

172
00:07:26,474 --> 00:07:28,665
W zimie, kiedy dostęp do pokarmu 

173
00:07:28,765 --> 00:07:31,382
jest ograniczony, warto dokarmiać ptaki 

174
00:07:31,482 --> 00:07:33,809
wokół nas wartościowym pożywieniem.

175
00:07:33,909 --> 00:07:37,144
Nie powinien być to chleb ani resztki jedzenia

176
00:07:37,244 --> 00:07:39,572
bo zwykle zawierają zbyt dużo soli

177
00:07:39,672 --> 00:07:42,079
i konserwantów. Dokarmiaj z głową!

178
00:07:42,335 --> 00:07:44,522
Postaw na ziarna zbóż i nasiona

179
00:07:44,522 --> 00:07:46,611
na przykład słonecznika, konopii

180
00:07:46,611 --> 00:07:49,409
czy siemienia lnianego.

181
00:07:51,295 --> 00:07:53,642
Jeśli uważnie oglądasz, nie będziesz 

182
00:07:53,742 --> 00:07:55,585
mieć problemów z wymienieniem 

183
00:07:55,685 --> 00:07:57,967
trzech gatunków ptaków owadożernych.

184
00:08:00,908 --> 00:08:05,313
To między innymi jaskółki, jerzyki i bąkojady.

185
00:08:09,758 --> 00:08:12,277
Ptaki odgrywają ważną rolę w przyrodzie

186
00:08:12,277 --> 00:08:14,725
jako ogniwa łańcucha pokarmowego.

187
00:08:14,847 --> 00:08:16,895
Biorą udział w zapylaniu kwiatów

188
00:08:16,895 --> 00:08:18,821
oraz rozsiewaniu nasion.

189
00:08:18,943 --> 00:08:20,981
Kontrolują populacje owadów 

190
00:08:21,081 --> 00:08:23,940
i innych bezkręgowców, a także gryzoni.

191
00:08:24,319 --> 00:08:26,344
Ptaki są istotnym elementem diety

192
00:08:26,344 --> 00:08:28,278
człowieka oraz dostarczają mu

193
00:08:28,278 --> 00:08:29,703
piór i nawozu.

194
00:08:29,951 --> 00:08:32,598
Niektóre gatunki są uznawane za szkodniki

195
00:08:32,598 --> 00:08:34,692
bo niszczą zboża, owoce w sadach

196
00:08:34,692 --> 00:08:37,375
i powodują straty na stawach hodowlanych.

197
00:08:41,483 --> 00:08:43,441
Na dzisiaj to już wszystko.

198
00:08:43,441 --> 00:08:46,037
Obejrzyj pozostałe filmy z tej playlisty

199
00:08:46,037 --> 00:08:47,931
a po więcej materiałów zajrzyj 

200
00:08:48,031 --> 00:08:52,111
na naszą stronę: pistacja.tv