1
00:00:00,512 --> 00:00:02,048
Zjadać odchody?

2
00:00:02,442 --> 00:00:04,056
Blee, a fuj!

3
00:00:04,352 --> 00:00:06,144
Wzdrygnie się chyba każdy.

4
00:00:06,400 --> 00:00:08,527
A jednak w niektórych sytuacjach

5
00:00:08,527 --> 00:00:10,722
zwierzęca kupa bywa czymś

6
00:00:10,732 --> 00:00:12,196
bardzo pożądanym.

7
00:00:12,288 --> 00:00:13,984
Chodzi konkretnie o odchody

8
00:00:13,984 --> 00:00:15,790
łaskuna palmowego.

9
00:00:15,872 --> 00:00:18,688
Te nieduże zwierzątka są smakoszami kawy.

10
00:00:19,090 --> 00:00:20,953
Chętnie zjadają jej owoce

11
00:00:20,953 --> 00:00:23,032
ale nie trawią znajdujących się

12
00:00:23,032 --> 00:00:24,720
w ich wnętrzu ziaren.

13
00:00:24,832 --> 00:00:27,054
Kiedyś miejscowa ludność zbierała

14
00:00:27,054 --> 00:00:28,625
odchody łaskunów

15
00:00:28,625 --> 00:00:30,804
i wydobywała z nich ziarna kawy

16
00:00:30,806 --> 00:00:33,043
które po uprażeniu mają podobno

17
00:00:33,043 --> 00:00:35,398
wyjątkową łagodność i aromat.

18
00:00:35,840 --> 00:00:38,206
Niestety uznawana za najdroższą

19
00:00:38,206 --> 00:00:40,453
kawę świata Kopi Luwak

20
00:00:40,453 --> 00:00:42,646
padła ofiarą własnego sukcesu

21
00:00:42,646 --> 00:00:45,927
a zwierzęta niezbędne do jej otrzymywania

22
00:00:45,927 --> 00:00:48,322
są dziś wyłapywane przez kłusowników

23
00:00:48,322 --> 00:00:51,055
i trzymane w niehumanitarnych warunkach

24
00:00:51,055 --> 00:00:52,744
by zwiększyć produkcję.

25
00:00:52,922 --> 00:00:55,223
W tej lekcji żadne zwierzę nie ucierpi

26
00:00:55,223 --> 00:00:57,035
a ty dowiesz się między innymi

27
00:00:57,035 --> 00:01:00,214
dlaczego niektóre zjadają własną kupę.

28
00:01:10,832 --> 00:01:13,363
Jeśli chodzi o preferencje żywieniowe

29
00:01:13,393 --> 00:01:15,364
wszystkie ssaki możemy z grubsza

30
00:01:15,364 --> 00:01:17,174
podzielić na 3 grupy:

31
00:01:17,174 --> 00:01:19,688
roślinożerców, drapieżniki

32
00:01:19,860 --> 00:01:21,681
i ssaki wszystkożerne

33
00:01:21,681 --> 00:01:23,902
do których i my się zaliczamy.

34
00:01:23,902 --> 00:01:25,930
Każda z tych grup wykształciła

35
00:01:25,930 --> 00:01:27,425
specjalne przystosowania

36
00:01:27,425 --> 00:01:28,983
do zdobywania i trawienia

37
00:01:29,013 --> 00:01:31,024
określonego rodzaju pokarmu.

38
00:01:31,392 --> 00:01:32,830
Rośliny to pożywienie

39
00:01:32,830 --> 00:01:34,692
bardzo niskokaloryczne

40
00:01:34,692 --> 00:01:36,747
a do tego w większości złożone

41
00:01:36,747 --> 00:01:39,116
z nietrawionej przez ssaki celulozy.

42
00:01:39,328 --> 00:01:42,414
Jak sobie z nimi radzą roślinożerne ssaki?

43
00:01:42,656 --> 00:01:44,537
Po pierwsze, mają zęby

44
00:01:44,537 --> 00:01:46,078
zaprojektowane do żucia

45
00:01:46,078 --> 00:01:47,958
czyli szerokie i pokryte

46
00:01:47,958 --> 00:01:49,485
listwami i guzkami

47
00:01:49,485 --> 00:01:52,169
umożliwiającymi rozcieranie tego

48
00:01:52,169 --> 00:01:53,678
co na ząb wpadnie.

49
00:01:53,920 --> 00:01:56,480
Po drugie, roślinożerne ssaki mają

50
00:01:56,480 --> 00:01:58,666
w przewodzie pokarmowym bakterie

51
00:01:58,666 --> 00:02:00,736
które celulozą się żywią.

52
00:02:01,088 --> 00:02:04,175
Te bakterie mieszkają w jednym z żołądków

53
00:02:04,175 --> 00:02:05,691
jak u przeżuwaczy

54
00:02:05,691 --> 00:02:07,775
albo w specjalnie wydzielonej

55
00:02:07,775 --> 00:02:08,781
części jelita

56
00:02:08,781 --> 00:02:11,100
jak na przykład u zającowatych

57
00:02:11,100 --> 00:02:13,530
koniowatych czy kawii domowych

58
00:02:13,530 --> 00:02:15,680
zwanych też świnkami morskimi.

59
00:02:15,936 --> 00:02:18,362
Przeżuwacze takie jak krowy, owce

60
00:02:18,362 --> 00:02:21,632
czy jelenie, mają czteroczęściowe żołądki

61
00:02:21,824 --> 00:02:24,160
a połknięty pokarm jest kilkukrotnie

62
00:02:24,160 --> 00:02:26,432
zwracany z takiego żołądka do pyska

63
00:02:26,688 --> 00:02:28,147
i ponownie przeżuwany

64
00:02:28,147 --> 00:02:30,642
by można go było wreszcie strawić.

65
00:02:31,040 --> 00:02:32,966
U zająca, kawii i innych

66
00:02:32,966 --> 00:02:34,997
niedużych roślinożerców

67
00:02:34,997 --> 00:02:37,028
bakterie rezydują dalej

68
00:02:37,184 --> 00:02:39,488
w końcowym odcinku jelita cienkiego

69
00:02:39,744 --> 00:02:41,314
zwanym jelitem ślepym.

70
00:02:41,536 --> 00:02:44,226
Taka lokalizacja sprawia, że celuloza

71
00:02:44,226 --> 00:02:46,040
owszem jest rozkładana

72
00:02:46,040 --> 00:02:48,626
ale nie może być już strawiona.

73
00:02:49,126 --> 00:02:51,525
W rezultacie z posiłku daje się odzyskać

74
00:02:51,525 --> 00:02:53,844
czasem ledwie 1/5 kalorii.

75
00:02:54,336 --> 00:02:57,664
Te zwierzęta jedzą więc własną kupę

76
00:02:57,920 --> 00:03:00,446
by efektywniej wykorzystać pożywienie

77
00:03:00,446 --> 00:03:02,047
i dobrać się do pozostałych

78
00:03:02,047 --> 00:03:03,660
składników pokarmowych.

79
00:03:03,808 --> 00:03:05,142
Słonie tak nie robią

80
00:03:05,142 --> 00:03:06,210
choć ich odchody

81
00:03:06,210 --> 00:03:07,698
pełne są niestrawionych

82
00:03:07,698 --> 00:03:08,928
włókien roślinnych.

83
00:03:09,184 --> 00:03:11,475
Wykorzystują to firmy wytwarzające

84
00:03:11,475 --> 00:03:14,304
ze słoniowego łajna produkty papiernicze.

85
00:03:14,560 --> 00:03:15,772
Jest z czego.

86
00:03:15,772 --> 00:03:18,400
Słoń trawi wyjątkowo nieefektywnie

87
00:03:18,656 --> 00:03:20,494
więc przeciętnie wypróżnia się

88
00:03:20,494 --> 00:03:22,510
nawet 15 razy dziennie.

89
00:03:22,752 --> 00:03:25,504
Wadą pożywienia pochodzenia roślinnego

90
00:03:25,504 --> 00:03:28,724
jest sezonowość oraz ograniczona ilość.

91
00:03:28,896 --> 00:03:30,732
Jak rozwiązać ten problem?

92
00:03:30,944 --> 00:03:33,248
Popatrz na wiewiórki, chomiki czy myszy

93
00:03:33,504 --> 00:03:35,453
które jesienią zajmują się głównie

94
00:03:35,453 --> 00:03:37,714
robieniem zapasów nasion na zimę.

95
00:03:38,112 --> 00:03:41,178
Zapasy można też robić w sobie samym.

96
00:03:41,440 --> 00:03:43,060
Gatunki, które przesypiają

97
00:03:43,060 --> 00:03:44,674
niekorzystną porę roku

98
00:03:44,674 --> 00:03:46,117
gromadzą zapas kalorii

99
00:03:46,117 --> 00:03:47,584
w tłuszczu pod skórą.

100
00:03:47,840 --> 00:03:50,543
Po trzecie, żeby być roślinożercą

101
00:03:50,543 --> 00:03:51,936
trzeba mieć czas.

102
00:03:52,192 --> 00:03:53,803
Roślinożercy, którzy mają

103
00:03:53,803 --> 00:03:55,463
tylko pojedyncze żołądki

104
00:03:55,463 --> 00:03:57,054
muszą zjadać codziennie

105
00:03:57,054 --> 00:03:59,652
niewiarygodne ilości pożywienia

106
00:03:59,822 --> 00:04:02,772
a ponieważ trawią o połowę mniej wydajniej

107
00:04:02,772 --> 00:04:04,484
niż na przykład krowy

108
00:04:04,484 --> 00:04:06,144
spędzają na jedzeniu

109
00:04:06,144 --> 00:04:08,218
nawet 16 godzin dziennie.

110
00:04:08,576 --> 00:04:11,069
Te ostatnie mogą paść się krócej

111
00:04:11,079 --> 00:04:12,904
ale i tak większość doby

112
00:04:12,904 --> 00:04:14,540
poświęcają przeżuwaniu.

113
00:04:14,720 --> 00:04:16,960
Ty teraz znajdź czas na orzeszka.

114
00:04:17,220 --> 00:04:18,748
Za chwilę zapoznasz się

115
00:04:18,748 --> 00:04:21,673
z przystosowaniami mięsożerców.

116
00:04:24,071 --> 00:04:27,091
Drapieżniki żywią się innymi zwierzętami.

117
00:04:27,091 --> 00:04:28,916
Przeważnie roślinożernymi

118
00:04:28,916 --> 00:04:31,599
ale ich dieta jest zróżnicowana.

119
00:04:32,127 --> 00:04:35,975
Są w niej ssaki, ptaki i ich jaja, gady

120
00:04:35,975 --> 00:04:39,539
płazy, ryby, a także rozliczne bezkręgowce

121
00:04:39,807 --> 00:04:42,238
owady, mięczaki, skorupiaki

122
00:04:42,238 --> 00:04:44,369
a nawet zwierzęcy plankton.

123
00:04:44,415 --> 00:04:46,207
Wiele nie gardzi padliną.

124
00:04:46,549 --> 00:04:48,685
Ich przewód pokarmowy jest krótki

125
00:04:48,701 --> 00:04:50,911
bo pożywienie jest wysokokaloryczne

126
00:04:50,911 --> 00:04:52,611
i łatwe do strawienia.

127
00:04:52,863 --> 00:04:54,800
Żeby jednak upolować obiad

128
00:04:54,800 --> 00:04:56,289
trzeba być szybkim.

129
00:04:56,289 --> 00:04:58,733
Mieć dobry refleks, silne szczęki

130
00:04:58,733 --> 00:05:01,851
i ostre zęby pozwalające na zabicie

131
00:05:01,851 --> 00:05:03,615
i rozszarpanie ofiary.

132
00:05:03,615 --> 00:05:05,746
U padlinożerców natomiast

133
00:05:05,746 --> 00:05:07,586
żołądek ma w sobie kwasy

134
00:05:07,586 --> 00:05:10,003
zdolne rozpuścić nawet kości.

135
00:05:10,271 --> 00:05:12,622
A przy okazji, wytłuc wszystkie

136
00:05:12,622 --> 00:05:14,712
potencjalnie groźne mikroby

137
00:05:14,712 --> 00:05:15,988
które zdążyły się już

138
00:05:15,988 --> 00:05:17,573
na posiłku namnożyć.

139
00:05:17,695 --> 00:05:20,359
Wszystkie koty, w tym i nasze mruczki

140
00:05:20,511 --> 00:05:22,962
a także foki, kuny i łasice

141
00:05:22,962 --> 00:05:25,203
to zdeklarowani mięsożercy

142
00:05:25,203 --> 00:05:27,410
których nie da się przestawić

143
00:05:27,410 --> 00:05:28,703
na wegetarianizm.

144
00:05:28,703 --> 00:05:31,263
Bez mięsa w diecie po prostu giną.

145
00:05:31,775 --> 00:05:33,539
Wiele gatunków ma specjalnie

146
00:05:33,539 --> 00:05:35,335
przystosowane uzębienie

147
00:05:35,335 --> 00:05:37,657
w którym są zęby zwane łamaczami.

148
00:05:37,919 --> 00:05:39,558
Zachodzą one na siebie

149
00:05:39,558 --> 00:05:41,342
niczym ostrza nożyczek

150
00:05:41,342 --> 00:05:43,694
pozwalając odcinać kawały mięsa

151
00:05:43,694 --> 00:05:45,537
z upolowanej zdobyczy.

152
00:05:45,855 --> 00:05:47,108
Prawdziwi mięsożercy

153
00:05:47,108 --> 00:05:49,097
nie potrafią żuć pożywienia

154
00:05:49,097 --> 00:05:50,730
bo ich szczęki nie mogą

155
00:05:50,730 --> 00:05:52,219
ruszać się na boki.

156
00:05:52,511 --> 00:05:54,745
Większość drapieżników ma jednak

157
00:05:54,745 --> 00:05:57,479
w jadłospisie całkiem sporo roślinności.

158
00:05:57,631 --> 00:06:00,194
Oprócz mięsa jadają też grzyby

159
00:06:00,194 --> 00:06:02,495
jagody, orzechy i korzenie.

160
00:06:03,007 --> 00:06:05,045
Taką dietę mają między innymi

161
00:06:05,045 --> 00:06:06,714
niedźwiedzie i borsuki

162
00:06:06,714 --> 00:06:09,019
które można by od biedy uznać

163
00:06:09,019 --> 00:06:10,370
za wszystkożerców

164
00:06:10,370 --> 00:06:11,550
o których opowiem

165
00:06:11,550 --> 00:06:13,215
gdy schrupiesz orzeszka.

166
00:06:15,807 --> 00:06:19,197
Zwierzęta wszystkożerne zgodnie z nazwą

167
00:06:19,197 --> 00:06:20,927
zjadają, co im się nawinie.

168
00:06:21,183 --> 00:06:25,242
Liście, owoce, korzenie, zboża, owady

169
00:06:25,242 --> 00:06:28,060
jaja, padlinę i inne zwierzęta

170
00:06:28,060 --> 00:06:30,143
gdy uda im się je upolować.

171
00:06:30,143 --> 00:06:32,703
Dlatego nie mają specjalnych przystosowań.

172
00:06:33,215 --> 00:06:35,116
Ich uzębienie jest przeznaczone

173
00:06:35,116 --> 00:06:36,343
zarówno do żucia

174
00:06:36,343 --> 00:06:38,335
jak i do odcinania czy rozrywania.

175
00:06:38,847 --> 00:06:41,661
Wszystkożercy mają pojedyncze żołądki

176
00:06:41,919 --> 00:06:44,595
a ich przewód pokarmowy jest co prawda

177
00:06:44,595 --> 00:06:46,566
dłuższy niż u drapieżników

178
00:06:46,566 --> 00:06:49,201
ale krótszy, niż u roślinożerców.

179
00:06:49,599 --> 00:06:52,052
Współpracują z bakteriami jelitowymi

180
00:06:52,052 --> 00:06:54,367
które trawią celulozę i produkują

181
00:06:54,367 --> 00:06:57,875
zestaw witamin z grupy B oraz witaminę K.

182
00:06:58,047 --> 00:07:00,156
Przykładami wszystkożerców jest

183
00:07:00,156 --> 00:07:01,887
człowiek i świnia.

184
00:07:02,655 --> 00:07:04,703
Jeśli uważnie oglądasz ten film

185
00:07:04,959 --> 00:07:07,307
to bez problemu odpowiesz na pytanie.

186
00:07:07,519 --> 00:07:08,943
Które zwierzęta mają

187
00:07:08,943 --> 00:07:10,665
dłuższy przewód pokarmowy?

188
00:07:10,847 --> 00:07:13,933
Roślinożercy czy mięsożercy?

189
00:07:16,991 --> 00:07:18,867
Jasne, że roślinożercy.

190
00:07:19,039 --> 00:07:20,797
Ich dieta wymaga dłuższego

191
00:07:20,797 --> 00:07:22,837
trawienia i wchłaniania.

192
00:07:26,499 --> 00:07:29,285
Wśród ssaków mamy roślinożerców

193
00:07:29,307 --> 00:07:32,351
drapieżniki i ssaki wszystkożerne.

194
00:07:32,351 --> 00:07:33,809
Poszczególne grupy mają

195
00:07:33,809 --> 00:07:35,466
specjalne przystosowania

196
00:07:35,466 --> 00:07:37,535
do konkretnego rodzaju pokarmu.

197
00:07:37,727 --> 00:07:39,796
Roślinożercy na przykład krowa

198
00:07:39,796 --> 00:07:41,545
czy antylopa gnu

199
00:07:41,545 --> 00:07:43,615
mają długi przewód pokarmowy

200
00:07:43,871 --> 00:07:46,163
często kilkuczęściowy żołądek

201
00:07:46,193 --> 00:07:47,891
oraz płaskie uzębienie.

202
00:07:48,479 --> 00:07:51,261
Drapieżniki na przykład kot czy wilk

203
00:07:51,261 --> 00:07:53,711
posiadają krótszy przewód pokarmowy

204
00:07:53,711 --> 00:07:55,847
oraz mocne i ostre zęby.

205
00:07:56,671 --> 00:07:58,989
Wszystkożercy na przykład świnia

206
00:07:58,989 --> 00:08:01,968
czy człowiek mają zróżnicowane zęby

207
00:08:01,968 --> 00:08:04,631
i średniej długości przewód pokarmowy.

208
00:08:06,655 --> 00:08:08,447
Na dzisiaj to już wszystko.

209
00:08:08,543 --> 00:08:11,282
Obejrzyj pozostałe filmy z tej playlisty

210
00:08:11,442 --> 00:08:13,351
a po więcej materiałów zajrzyj

211
00:08:13,351 --> 00:08:16,313
na naszą stronę pi-stacja.tv