1
00:00:00,964 --> 00:00:03,252
Czy wiesz, że łączna długość

2
00:00:03,252 --> 00:00:05,888
wszystkich naszych naczyń krwionośnych

3
00:00:06,144 --> 00:00:10,244
to, uwaga, warto się przytrzymać krzesła

4
00:00:10,244 --> 00:00:12,844
około 100 000 kilometrów?

5
00:00:13,824 --> 00:00:15,939
Z samych tętnic i żył

6
00:00:15,939 --> 00:00:18,276
składając je koniec do końca

7
00:00:18,432 --> 00:00:20,108
ułożylibyśmy rurę

8
00:00:20,108 --> 00:00:23,440
o długości około 20 000 kilometrów!

9
00:00:23,552 --> 00:00:27,492
Reszta, około 80 000 kilometrów

10
00:00:27,648 --> 00:00:31,076
czyli 2 razy więcej niż obwód równika

11
00:00:31,232 --> 00:00:33,480
przypada na naczynia włosowate.

12
00:00:33,792 --> 00:00:35,172
Dla porównania

13
00:00:35,328 --> 00:00:37,988
cały system warszawskich wodociągów

14
00:00:38,144 --> 00:00:41,018
obsługuje około 9000 kilometrów

15
00:00:41,118 --> 00:00:43,720
rur wodno–kanalizacyjnych.

16
00:00:54,584 --> 00:00:57,935
Tej lekcji nie ogarniesz, jeśli nie znasz

17
00:00:57,935 --> 00:00:59,408
jeszcze budowy serca

18
00:00:59,408 --> 00:01:01,168
i naczyń krwionośnych.

19
00:01:01,480 --> 00:01:03,795
Obejrzyj więc koniecznie film

20
00:01:03,795 --> 00:01:05,916
o budowie układu krążenia.

21
00:01:06,204 --> 00:01:08,976
Z tą wiedzą możemy wybrać się na wycieczkę

22
00:01:09,076 --> 00:01:11,880
po naszym wewnętrznym układzie drogowym

23
00:01:12,132 --> 00:01:14,024
czyli krwionośnym właśnie.

24
00:01:14,396 --> 00:01:17,000
Zapnij pasy! Ruszamy!

25
00:01:17,624 --> 00:01:19,993
Zacznijmy wycieczkę od krótkiego

26
00:01:19,993 --> 00:01:21,252
wypadu za miasto.

27
00:01:21,408 --> 00:01:24,170
Całkiem blisko, bo serce otulone jest

28
00:01:24,270 --> 00:01:26,216
z dwóch stron płucami.

29
00:01:26,684 --> 00:01:29,468
Ruszamy z prawej komory autostradą

30
00:01:29,568 --> 00:01:31,336
zwaną pniem płucnym.

31
00:01:31,704 --> 00:01:33,952
Ale za daleko nią nie zajedziemy

32
00:01:34,108 --> 00:01:36,114
bo już po chwili rozgałęzia się

33
00:01:36,214 --> 00:01:37,892
ona na dwie ekspresówki.

34
00:01:38,048 --> 00:01:41,320
Tętnice płucne, prawą i lewą.

35
00:01:41,632 --> 00:01:44,648
Każda prowadzi krew do jednego z płuc

36
00:01:45,216 --> 00:01:46,868
stopniowo rozdrabniając się

37
00:01:46,868 --> 00:01:48,900
na coraz cieńsze tętniczki.

38
00:01:49,312 --> 00:01:52,149
Gdy docierają one w okolice pęcherzyków

39
00:01:52,149 --> 00:01:55,430
płucnych, stają się cienkie jak włos

40
00:01:55,682 --> 00:01:57,704
a nawet jeszcze cieńsze.

41
00:01:58,272 --> 00:02:00,054
Tworzą pajęcze siateczki

42
00:02:00,154 --> 00:02:02,724
otulające każdy pęcherzyk płucny

43
00:02:02,880 --> 00:02:05,540
w których krew niemal się zatrzymuje

44
00:02:05,852 --> 00:02:08,375
a w każdym razie krąży z ograniczeniem

45
00:02:08,375 --> 00:02:10,814
prędkości, niczym samochód

46
00:02:10,814 --> 00:02:12,296
na leśnych duktach.

47
00:02:12,678 --> 00:02:15,577
Ich ścianki są na tyle przepuszczalne

48
00:02:15,677 --> 00:02:18,554
że tlen z pęcherzyków swobodnie

49
00:02:18,554 --> 00:02:21,059
dyfunduje do krwi i wiąże się

50
00:02:21,059 --> 00:02:23,304
z hemoglobiną w erytrocytach.

51
00:02:23,872 --> 00:02:26,688
Żeby cała operacja była ekonomiczna

52
00:02:26,844 --> 00:02:29,096
w tym samym czasie w drugą stronę

53
00:02:29,196 --> 00:02:31,908
czyli z krwi do pęcherzyków płucnych

54
00:02:32,064 --> 00:02:34,156
przenika ditlenek węgla.

55
00:02:34,880 --> 00:02:38,308
Okej, tlen zapakowany do erytrocytów.

56
00:02:38,620 --> 00:02:40,768
Spaliny, czyli ditlenek węgla

57
00:02:41,280 --> 00:02:44,622
wypuszczony w powietrze i to dosłownie!

58
00:02:44,920 --> 00:02:48,548
Pora wracać. Ale nie tą samą drogą.

59
00:02:48,804 --> 00:02:51,561
Krew krąży po ciele, nie zjeżdżając

60
00:02:51,561 --> 00:02:54,948
na pobocze, czyli w układzie zamkniętym

61
00:02:54,948 --> 00:02:56,298
w którym wszystkie drogi

62
00:02:56,298 --> 00:02:58,018
są jednokierunkowe.

63
00:02:58,432 --> 00:03:00,836
Tu wszystko dzieje się bezkolizyjnie.

64
00:03:00,992 --> 00:03:03,396
Żadnych stłuczek i karamboli!

65
00:03:03,552 --> 00:03:05,956
No chyba, że coś nam dolega

66
00:03:06,112 --> 00:03:08,616
i znajdzie się jakiś zawalidroga.

67
00:03:08,928 --> 00:03:11,432
Ale to już bajka na inny film.

68
00:03:12,156 --> 00:03:14,353
Naczynka włosowate łączą się w

69
00:03:14,353 --> 00:03:18,062
coraz szersze dukty, a te w żylne dróżki

70
00:03:18,062 --> 00:03:20,036
i coraz szersze drogi.

71
00:03:20,714 --> 00:03:22,824
Na koniec wszystkie spotykają się

72
00:03:22,924 --> 00:03:24,808
na czterech ekspresówkach

73
00:03:24,808 --> 00:03:27,048
zwanych żyłami płucnymi.

74
00:03:27,616 --> 00:03:29,671
Ruch z każdego płuca trafia

75
00:03:29,671 --> 00:03:30,888
do dwóch z nich.

76
00:03:31,200 --> 00:03:33,348
To nimi krew bogata w tlen

77
00:03:33,504 --> 00:03:35,652
a uboższa w ditlenek węgla

78
00:03:35,808 --> 00:03:37,800
trafia do lewego przedsionka.

79
00:03:38,268 --> 00:03:40,516
Koniec naszej krótkiej wycieczki.

80
00:03:40,928 --> 00:03:43,247
Ten układ drogowy z prawej komory

81
00:03:43,347 --> 00:03:45,927
do lewego przedsionka nazywamy

82
00:03:46,027 --> 00:03:48,808
krwiobiegiem małym albo płucnym.

83
00:03:49,120 --> 00:03:52,036
Czeka nas jednak jeszcze jedna wyprawa

84
00:03:52,192 --> 00:03:55,208
tym razem na o wiele dłuższym dystansie.

85
00:03:55,776 --> 00:03:58,380
Czekam na Ciebie po krótkiej przerwie.

86
00:04:02,488 --> 00:04:04,842
Kolejna podróż wymaga przeprawy

87
00:04:04,942 --> 00:04:07,496
rozległą siecią dróg i autostrad

88
00:04:07,708 --> 00:04:09,874
którą krew dociera do wszystkich

89
00:04:09,874 --> 00:04:11,080
komórek ciała.

90
00:04:11,648 --> 00:04:13,712
Punkt startowy już znasz

91
00:04:13,712 --> 00:04:15,432
to lewy przedsionek.

92
00:04:15,744 --> 00:04:19,271
Stąd krew jest tłoczona do lewej komory.

93
00:04:19,643 --> 00:04:22,621
Dalej do aorty, a z niej do coraz

94
00:04:22,621 --> 00:04:25,165
mniejszych i mniejszych tętnic

95
00:04:25,165 --> 00:04:26,183
i tętniczek.

96
00:04:26,551 --> 00:04:29,407
Zamiast do dróg, można ten układ

97
00:04:29,407 --> 00:04:31,308
przyrównać również do sieci

98
00:04:31,308 --> 00:04:34,033
wodno–kanalizacyjnej, w której rury

99
00:04:34,033 --> 00:04:36,341
skomplikowanego systemu zaopatrzenia

100
00:04:36,341 --> 00:04:40,279
w wodę, docierają do tkanek i narządów

101
00:04:40,279 --> 00:04:43,435
niczym woda do budynków dużego miasta.

102
00:04:43,903 --> 00:04:46,088
Długość tętnic to w sumie ponad

103
00:04:46,088 --> 00:04:47,943
9000 kilometrów.

104
00:04:48,255 --> 00:04:49,735
Niewiarygodne?

105
00:04:50,047 --> 00:04:51,949
To ledwie system autostrad

106
00:04:51,949 --> 00:04:53,871
i dróg szybkiego ruchu.

107
00:04:54,143 --> 00:04:55,847
Żeby krew dowieźć tam

108
00:04:55,847 --> 00:04:57,820
gdzie naprawdę jest potrzebna

109
00:04:57,920 --> 00:05:00,131
czyli do każdej komórki ciała

110
00:05:00,287 --> 00:05:02,367
niezbędny jest rozbudowany system

111
00:05:02,467 --> 00:05:04,839
drobniutkich dróg i dróżek

112
00:05:05,151 --> 00:05:08,067
czyli naczyń o średnicy porównywalnej

113
00:05:08,223 --> 00:05:11,495
ze średnicą pojedynczej krwinki czerwonej.

114
00:05:12,063 --> 00:05:14,125
O tym, co we krwi piszczy

115
00:05:14,155 --> 00:05:16,434
opowiem Ci dokładnie w innym filmie

116
00:05:16,434 --> 00:05:17,639
tej playlisty.

117
00:05:18,463 --> 00:05:20,555
Nazywamy je włośniczkami.

118
00:05:20,767 --> 00:05:22,359
Ale to już pewnie wiesz

119
00:05:22,359 --> 00:05:24,551
z naszej poprzedniej przejażdżki.

120
00:05:24,863 --> 00:05:27,699
I podobnie jak w płucnym, tak i w dużym

121
00:05:27,699 --> 00:05:29,582
krwiobiegu, ruch jest

122
00:05:29,582 --> 00:05:31,719
całkowicie jednokierunkowy.

123
00:05:31,931 --> 00:05:34,847
Krew nigdy nie wraca tą samą drogą

124
00:05:35,003 --> 00:05:36,683
którą gdzieś przybyła.

125
00:05:37,051 --> 00:05:38,813
Powrót też przebiega podobnie

126
00:05:38,813 --> 00:05:40,453
jak w krążeniu małym

127
00:05:40,479 --> 00:05:43,595
tyle, że sieć żylnych dróg jest dłuższa.

128
00:05:43,807 --> 00:05:45,972
Mamy ich mniej więcej 2 razy tyle

129
00:05:45,972 --> 00:05:47,073
co tętnic.

130
00:05:47,451 --> 00:05:49,742
Na koniec wszystkie zbiegają się

131
00:05:49,742 --> 00:05:51,487
w dwie żylne autostrady.

132
00:05:51,743 --> 00:05:54,915
Żyłę główną górną i dolną

133
00:05:55,071 --> 00:05:56,996
którymi krew wpada do prawego

134
00:05:56,996 --> 00:05:58,499
przedsionka serca.

135
00:05:58,811 --> 00:06:02,851
Sekunda odpoczynku i znów w drogę do płuc.

136
00:06:03,007 --> 00:06:04,643
I tak na okrągło.

137
00:06:07,671 --> 00:06:10,890
Okej, poznaliśmy już naszą wewnętrzną

138
00:06:10,890 --> 00:06:13,859
sieć drogową, którą krew krąży.

139
00:06:14,015 --> 00:06:16,319
Ale, żeby zacytować Tuwima

140
00:06:16,575 --> 00:06:19,491
"A skądże to, jakże to, czemu tak gna?"

141
00:06:20,139 --> 00:06:21,471
Otóż to po prostu

142
00:06:21,471 --> 00:06:23,431
nasz system transportowy.

143
00:06:23,743 --> 00:06:26,147
W płucach krew nabiera tlenu

144
00:06:26,303 --> 00:06:27,939
by dowieźć go do tkanek

145
00:06:28,251 --> 00:06:31,011
a stamtąd zabiera ditlenek węgla

146
00:06:31,167 --> 00:06:33,159
by pozbyć się go w płucach.

147
00:06:33,817 --> 00:06:36,432
Czy chodzi tylko o wymianę gazów?

148
00:06:36,432 --> 00:06:37,667
Nie tylko.

149
00:06:37,823 --> 00:06:40,859
W dużym krwiobiegu mamy po drodze jeszcze

150
00:06:40,859 --> 00:06:43,550
obowiązkowe tankowanie składników

151
00:06:43,550 --> 00:06:45,903
pokarmowych w jelicie cienkim.

152
00:06:46,015 --> 00:06:48,931
Te również trzeba rozwieźć do komórek

153
00:06:49,307 --> 00:06:51,862
a stamtąd zabrać cały metaboliczny

154
00:06:51,862 --> 00:06:55,033
śmietnik i niczym ścieki skierować go

155
00:06:55,133 --> 00:06:57,991
do oczyszczalni, jaką są nerki.

156
00:06:58,559 --> 00:06:59,684
Zapamiętaj!

157
00:06:59,854 --> 00:07:02,855
Krew z tlenem, czyli utlenowana

158
00:07:03,167 --> 00:07:05,323
i ta wracająca z komórek

159
00:07:05,323 --> 00:07:06,851
czyli odtlenowana

160
00:07:07,007 --> 00:07:09,511
nigdzie nie mieszają się ze sobą.

161
00:07:09,979 --> 00:07:11,203
W sumie to dobrze.

162
00:07:11,359 --> 00:07:13,507
Przecież tak samo nie chcielibyśmy

163
00:07:13,663 --> 00:07:16,067
żeby dostawa wody do naszych mieszkań

164
00:07:16,223 --> 00:07:17,859
mieszała się ze ściekami.

165
00:07:18,015 --> 00:07:19,027
Czyż nie?

166
00:07:22,161 --> 00:07:24,927
Oprócz małego i dużego krwiobiegu

167
00:07:25,183 --> 00:07:27,177
mamy w naszym ciele jeszcze jeden

168
00:07:27,177 --> 00:07:28,977
unikalny układ.

169
00:07:29,023 --> 00:07:30,603
Krążenie wrotne.

170
00:07:31,071 --> 00:07:32,938
Czy wiesz, gdzie je znaleźć

171
00:07:32,938 --> 00:07:34,599
i jaką pełni rolę?

172
00:07:35,067 --> 00:07:38,027
Napisz nam o tym w komentarzu pod filmem!

173
00:07:41,301 --> 00:07:44,227
Krew krąży w zamkniętym systemie naczyń

174
00:07:44,383 --> 00:07:46,739
a w zasadzie w dwóch systemach

175
00:07:46,739 --> 00:07:48,323
małym i dużym.

176
00:07:48,479 --> 00:07:51,139
Dzięki odpowiedniej budowie serca

177
00:07:51,295 --> 00:07:53,855
krew odtlenowana i natlenowana

178
00:07:54,011 --> 00:07:56,003
nigdy się ze sobą nie mieszają.

179
00:07:56,827 --> 00:07:59,131
Mały krwiobieg, zwany płucnym

180
00:07:59,231 --> 00:08:01,635
rozpoczyna się w prawej komorze

181
00:08:01,791 --> 00:08:03,839
skąd krew przechodzi do płuc

182
00:08:04,095 --> 00:08:07,267
pobiera tam tlen i oddaje ditlenek węgla

183
00:08:07,423 --> 00:08:10,183
a na koniec wpada do lewego przedsionka.

184
00:08:10,761 --> 00:08:13,223
Duży krwiobieg rozpoczyna się w lewej

185
00:08:13,223 --> 00:08:16,025
komorze, skąd aortą krew trafia

186
00:08:16,025 --> 00:08:19,229
do tętnic, a z nich do naczyń włosowatych

187
00:08:19,229 --> 00:08:20,573
naszego ciała.

188
00:08:20,635 --> 00:08:23,941
Dostarcza komórkom tlen, odbiera dlitlenek

189
00:08:23,941 --> 00:08:25,864
węgla i żyłami wraca

190
00:08:25,864 --> 00:08:27,599
do prawego przedsionka.

191
00:08:31,999 --> 00:08:34,533
To już koniec dzisiejszego zwiedzania.

192
00:08:34,559 --> 00:08:35,998
Ale to nie jedyna wycieczka

193
00:08:36,098 --> 00:08:38,499
jaką oferuje biuro podróży Pistacja!

194
00:08:38,655 --> 00:08:40,781
Zapraszam do zwiedzania wraz z nami

195
00:08:40,881 --> 00:08:42,695
innych układów człowieka!