1
00:00:01,024 --> 00:00:04,446
Czy wiesz jaką pojemność mają twoje płuca?

2
00:00:04,864 --> 00:00:07,805
Każdy ma trochę inną, ale statystyczny

3
00:00:07,805 --> 00:00:09,947
dorosły pomieści w nich nawet

4
00:00:09,947 --> 00:00:11,750
6 litrów powietrza.

5
00:00:12,288 --> 00:00:14,942
Przy spokojnym oddychaniu wymieniasz

6
00:00:14,942 --> 00:00:17,920
ledwie 1/10 tej objętości.

7
00:00:18,432 --> 00:00:20,657
W czasie intensywnej aktywności

8
00:00:20,657 --> 00:00:23,643
wymiana wzrasta, a tak zwana pojemność

9
00:00:23,643 --> 00:00:26,785
życiowa u wytrenowanych sportowców

10
00:00:26,785 --> 00:00:30,898
to 4,8 litra na oddech, wymaga naprawdę

11
00:00:30,898 --> 00:00:32,552
porządnego zaangażowania

12
00:00:32,552 --> 00:00:34,202
mięśni oddechowych.

13
00:00:34,560 --> 00:00:37,033
W płucach zawsze jednak pozostaje pewna

14
00:00:37,033 --> 00:00:41,624
porcja, około 1,2 litra, której

15
00:00:41,624 --> 00:00:43,236
praktycznie nigdy nie wymieniamy

16
00:00:43,236 --> 00:00:44,302
z otoczeniem.

17
00:00:44,544 --> 00:00:47,360
To tak zwana objętość zalegająca.

18
00:00:47,872 --> 00:00:51,045
O tajnikach pracy naszego filtra powietrza

19
00:00:51,085 --> 00:00:52,936
opowiem Ci w tej lekcji.

20
00:01:04,512 --> 00:01:06,839
Wentylacja płuc to rytmiczne wdechy

21
00:01:06,839 --> 00:01:07,970
i wydechy.

22
00:01:08,096 --> 00:01:10,912
Jak praca silnika w trybie naprzemiennym.

23
00:01:11,424 --> 00:01:14,376
Aby tę pracę wykonać, potrzeba energii

24
00:01:14,376 --> 00:01:16,032
i współpracy mięśni.

25
00:01:16,544 --> 00:01:18,592
Wydech jest fazą czynną.

26
00:01:18,848 --> 00:01:21,740
By zaistniał, konieczny jest skurcz mięśni

27
00:01:21,740 --> 00:01:23,968
międzyżebrowych i przepony

28
00:01:24,224 --> 00:01:27,040
co zwiększa objętość klatki piersiowej.

29
00:01:27,552 --> 00:01:30,425
To powoduje spadek ciśnienia w płucach

30
00:01:30,425 --> 00:01:32,274
i napływ powietrza.

31
00:01:32,672 --> 00:01:34,720
Wydech jest fazą bierną.

32
00:01:35,232 --> 00:01:37,280
Powietrze jest usuwane z płuc

33
00:01:37,536 --> 00:01:39,651
ponieważ mięśnie rozkurczają się

34
00:01:39,811 --> 00:01:41,878
a objętość klatki piersiowej

35
00:01:41,878 --> 00:01:43,112
zmniejsza się.

36
00:01:43,936 --> 00:01:47,056
Wdechy i wydechy kontroluje znajdujący się

37
00:01:47,056 --> 00:01:49,326
w mózgu ośrodek oddechowy.

38
00:01:49,568 --> 00:01:52,092
Każe nam one zaczerpnąć tchu

39
00:01:52,128 --> 00:01:54,321
jeśli we krwi rośnie stężenie

40
00:01:54,321 --> 00:01:55,856
ditlenku węgla.

41
00:01:56,224 --> 00:01:59,089
To mechanizm podstawowy, ale przecież

42
00:01:59,089 --> 00:02:01,564
nie zawsze oddychasz tak samo szybko.

43
00:02:01,856 --> 00:02:04,400
Możesz to sprawdzić doświadczalnie.

44
00:02:04,928 --> 00:02:06,464
Usiądź spokojnie

45
00:02:06,720 --> 00:02:08,512
uruchom na telefonie stoper

46
00:02:08,768 --> 00:02:11,328
i policz swoje oddechy w ciągu minuty.

47
00:02:14,008 --> 00:02:15,272
Ile ich było?

48
00:02:16,192 --> 00:02:19,008
Teraz wstań, zrób 10 podskoków

49
00:02:19,264 --> 00:02:22,506
10 przysiadów, 10 pajacyków

50
00:02:22,592 --> 00:02:24,868
a potem ponownie policz przez minutę

51
00:02:24,868 --> 00:02:26,300
swoje oddechy.

52
00:02:26,944 --> 00:02:28,480
Ile było ich tym razem?

53
00:02:30,016 --> 00:02:32,064
Założę się, że więcej.

54
00:02:32,576 --> 00:02:34,624
A czy domyślasz się dlaczego?

55
00:02:35,904 --> 00:02:38,720
Kiedy wykonujemy jakąś aktywność fizyczną

56
00:02:38,976 --> 00:02:41,235
mięśnie szkieletowe potrzebują

57
00:02:41,235 --> 00:02:42,816
więcej tlenu do pracy.

58
00:02:43,072 --> 00:02:45,632
i wydzielają więcej ditlenku węgla.

59
00:02:46,144 --> 00:02:49,429
Oddychając szybciej, zwiększamy komórkom

60
00:02:49,429 --> 00:02:52,448
dostawy tlenu, a usuwamy wytwarzany

61
00:02:52,448 --> 00:02:53,788
w nich CO2.

62
00:02:54,336 --> 00:02:57,304
Dokładny mechanizm tej wymiany poznasz

63
00:02:57,304 --> 00:02:58,944
gdy schrupiesz orzeszka.

64
00:03:02,016 --> 00:03:04,526
W powietrzu, które wdychamy do płuc

65
00:03:04,526 --> 00:03:08,160
tlen stanowi około 21% objętości.

66
00:03:08,928 --> 00:03:12,466
W tym, które wydychamy jest go tylko 16%.

67
00:03:13,024 --> 00:03:14,696
Jeszcze większe różnice

68
00:03:14,696 --> 00:03:16,692
są w zawartości CO2.

69
00:03:16,864 --> 00:03:18,630
W powietrzu wdychanym

70
00:03:18,656 --> 00:03:21,216
jest go zaledwie 0,03%.

71
00:03:21,472 --> 00:03:24,242
A w wydychanym aż 4,5%.

72
00:03:24,800 --> 00:03:27,276
Te zmiany stężeń są sednem

73
00:03:27,276 --> 00:03:28,896
wymiany gazowej.

74
00:03:29,408 --> 00:03:32,561
Pęcherzyki płucne są otoczone siateczką

75
00:03:32,561 --> 00:03:34,216
naczyń włosowatych.

76
00:03:34,528 --> 00:03:37,007
Gazy przenikają przez ich ściany

77
00:03:37,007 --> 00:03:39,068
na zasadzie dyfuzji w celu

78
00:03:39,068 --> 00:03:40,416
wyrównania stężeń.

79
00:03:40,928 --> 00:03:44,140
Upraszczając, dyfundują w tę stronę

80
00:03:44,140 --> 00:03:45,856
gdzie jest ich mniej.

81
00:03:46,048 --> 00:03:48,751
Tlen rusza zatem do krwi, gdzie jest

82
00:03:48,751 --> 00:03:50,361
wiązany przez hemoglobinę

83
00:03:50,361 --> 00:03:52,356
w krwinkach czerwonych

84
00:03:52,704 --> 00:03:55,769
a ditlenek węgla wędruje z osocza

85
00:03:55,769 --> 00:03:57,878
do powietrza w pęcherzykach.

86
00:03:58,336 --> 00:04:00,535
Ten proces nazywamy wymianą

87
00:04:00,535 --> 00:04:01,920
gazową zewnętrzną.

88
00:04:02,432 --> 00:04:04,736
Skoro jest wymiana zewnętrzna

89
00:04:04,992 --> 00:04:06,716
to pewnie jest i wewnętrzna

90
00:04:06,716 --> 00:04:08,018
myślisz sobie.

91
00:04:08,064 --> 00:04:09,600
I bardzo słusznie.

92
00:04:09,856 --> 00:04:12,003
Taka wymiana zachodzi w tkankach

93
00:04:12,003 --> 00:04:15,303
naszego ciała i polega na uwolnieniu tlenu

94
00:04:15,303 --> 00:04:17,924
z hemoglobiny, by mógł dostać się

95
00:04:17,924 --> 00:04:18,939
do komórek.

96
00:04:19,071 --> 00:04:22,143
W drugą stronę wędruje ditlenek węgla

97
00:04:22,399 --> 00:04:24,690
który z komórek przenika do osocza

98
00:04:24,690 --> 00:04:26,609
w którym się rozpuszcza.

99
00:04:29,823 --> 00:04:32,090
Na koniec jeszcze jedno zadanie

100
00:04:32,090 --> 00:04:33,255
dla Ciebie.

101
00:04:33,407 --> 00:04:36,223
Potrzebna Ci będzie plastikowa butelka

102
00:04:36,479 --> 00:04:39,575
słomka, kawałek plasteliny, gumki

103
00:04:39,575 --> 00:04:42,923
recepturki, balonik, gumowa rękawiczka

104
00:04:42,923 --> 00:04:44,159
i nożyczki.

105
00:04:44,671 --> 00:04:45,695
Do dzieła!

106
00:04:46,207 --> 00:04:49,397
Odetnij spód butelki i naciągnij nań

107
00:04:49,397 --> 00:04:50,945
gumową rękawiczkę.

108
00:04:51,071 --> 00:04:54,143
Porządnie umocuj ją gumką recepturką.

109
00:04:54,655 --> 00:04:57,041
Rurkę z przymocowanym do niej

110
00:04:57,041 --> 00:04:59,263
gumką recepturką, balonikiem

111
00:04:59,519 --> 00:05:02,749
włóż do butelki przez szyjkę i uszczelnij

112
00:05:02,749 --> 00:05:04,639
wylot butelki plasteliną.

113
00:05:05,407 --> 00:05:08,049
W ten sposób udało Ci się zbudować

114
00:05:08,049 --> 00:05:09,759
uproszczony model płuc.

115
00:05:10,527 --> 00:05:12,831
Butelka to klatka piersiowa.

116
00:05:13,087 --> 00:05:14,623
Balonik płuca.

117
00:05:14,879 --> 00:05:17,439
A rękawiczka imituje przeponę.

118
00:05:17,951 --> 00:05:19,999
Nawet w tak prostym modelu

119
00:05:20,255 --> 00:05:23,567
można pokazać mechanizm wdechu i wydechu.

120
00:05:24,095 --> 00:05:26,137
Pociągnij rękawiczkę w dół.

121
00:05:26,399 --> 00:05:29,053
Co się dzieje z balonikiem w butelce?

122
00:05:30,239 --> 00:05:32,799
Na pewno trochę spuchł, prawda?

123
00:05:33,823 --> 00:05:36,383
A teraz wepchnij rękawiczkę do butelki.

124
00:05:36,639 --> 00:05:38,431
Co stało się z balonikiem?

125
00:05:38,943 --> 00:05:41,247
Zmniejszył swoją objętość.

126
00:05:45,087 --> 00:05:46,989
Oddychanie to naprzemienne

127
00:05:46,989 --> 00:05:48,439
wdechy i wydechy.

128
00:05:48,671 --> 00:05:51,343
Wdech jest fazą czynną, w której

129
00:05:51,343 --> 00:05:53,535
kurczą się mięśnie międzyżebrowe

130
00:05:53,535 --> 00:05:54,559
i przepona.

131
00:05:55,071 --> 00:05:56,863
Wydech to faza bierna.

132
00:05:57,119 --> 00:05:59,423
Mięśnie oddechowe się rozkurczają.

133
00:06:00,191 --> 00:06:02,307
Wymiana gazowa zewnętrzna

134
00:06:02,307 --> 00:06:04,457
zachodzi w pęcherzykach płucnych

135
00:06:04,543 --> 00:06:07,061
i polega na przenikanie tlenu z powietrza

136
00:06:07,061 --> 00:06:09,953
do krwi, a ditlenku węgla z krwi

137
00:06:09,953 --> 00:06:12,101
do powietrza w pęcherzykach.

138
00:06:12,479 --> 00:06:15,098
Wymiana gazowa wewnętrzna zachodzi

139
00:06:15,098 --> 00:06:18,367
w tkankach i polega na przenikaniu tlenu

140
00:06:18,623 --> 00:06:20,053
z krwi do komórek

141
00:06:20,159 --> 00:06:22,719
i CO2 z komórek do krwi.

142
00:06:25,535 --> 00:06:27,668
Zrobiliśmy nasz układ oddechowy

143
00:06:27,668 --> 00:06:28,863
nieco w balona.

144
00:06:29,119 --> 00:06:30,911
Czas by go było przewietrzyć.

145
00:06:31,167 --> 00:06:33,273
Ale przed spacerem, koniecznie polub

146
00:06:33,273 --> 00:06:36,031
ten film i zasubskrybuj nasz kanał.