1
00:00:01,080 --> 00:00:03,401
Dla osób, których nerki odmawiają

2
00:00:03,401 --> 00:00:06,433
posłuszeństwa, jedyną szansą na przeżycie

3
00:00:06,433 --> 00:00:08,659
przynajmniej do czasu ich regeneracji

4
00:00:08,659 --> 00:00:11,308
albo przeszczepu, są dializy

5
00:00:11,520 --> 00:00:14,336
czyli okresowe oczyszczanie krwi z toksyn

6
00:00:14,592 --> 00:00:16,503
w specjalnych urządzeniach

7
00:00:16,503 --> 00:00:18,120
zwanych dializatorami.

8
00:00:18,588 --> 00:00:21,348
Twórcą pierwszego dializatora był Holender

9
00:00:21,504 --> 00:00:22,984
Willem Johan Kolff.

10
00:00:23,452 --> 00:00:25,740
Swoją sztuczną nerkę skonstruował

11
00:00:25,740 --> 00:00:30,052
w 1943 roku w czasie okupacji

12
00:00:30,208 --> 00:00:32,334
a do jej wykonania posłużyły mu

13
00:00:32,434 --> 00:00:34,560
celofanowe osłonki na kiełbasy

14
00:00:34,816 --> 00:00:38,600
bęben od pralki, wanna i silnik Forda.

15
00:00:38,912 --> 00:00:41,593
Nerka miała rozmiary sporej szafy

16
00:00:41,693 --> 00:00:43,464
ale ratowała życie.

17
00:00:53,304 --> 00:00:55,140
W innych biologicznych filmach

18
00:00:55,296 --> 00:00:57,188
porównywaliśmy ludzkie ciało

19
00:00:57,344 --> 00:00:59,657
albo poszczególne jego systemy

20
00:00:59,757 --> 00:01:01,837
do inteligentnych robotów

21
00:01:01,937 --> 00:01:03,082
sieci drogowej czy

22
00:01:03,082 --> 00:01:05,124
wodociągowo–kanalizacyjnej.

23
00:01:05,280 --> 00:01:06,740
To ostatnie porównanie

24
00:01:06,740 --> 00:01:08,552
przyda nam się i w tym filmie.

25
00:01:08,764 --> 00:01:10,897
Zajmiemy się w nim bowiem kwestią

26
00:01:10,997 --> 00:01:12,804
usuwania z organizmów tego

27
00:01:12,960 --> 00:01:15,408
co niepotrzebne lub szkodliwe.

28
00:01:16,188 --> 00:01:18,526
Swego czasu głośnym echem odbiła się

29
00:01:18,526 --> 00:01:21,351
w kraju awaria rurociągów doprowadzających

30
00:01:21,351 --> 00:01:23,888
ścieki do oczyszczalni ścieków Czajka

31
00:01:23,888 --> 00:01:24,936
w Warszawie.

32
00:01:25,248 --> 00:01:26,962
Na skutek awarii, ścieki

33
00:01:26,962 --> 00:01:28,776
z siedmiu stołecznych dzielnic

34
00:01:28,832 --> 00:01:30,724
zamiast do oczyszczalni

35
00:01:30,880 --> 00:01:32,928
popłynęły bezpośrednio do Wisły

36
00:01:33,184 --> 00:01:35,688
tygodniami zanieczyszczając jej wody.

37
00:01:36,266 --> 00:01:38,204
W naszym ciele też powstaje

38
00:01:38,204 --> 00:01:40,061
wiele szkodliwych związków

39
00:01:40,061 --> 00:01:41,932
substancji, odpadów.

40
00:01:42,400 --> 00:01:44,429
W normalnych warunkach organizm

41
00:01:44,529 --> 00:01:47,105
skutecznie je usuwa, w mniej lub bardziej

42
00:01:47,205 --> 00:01:48,944
skomplikowany sposób.

43
00:01:49,312 --> 00:01:51,535
Pozbywanie się zbędnych i szkodliwych

44
00:01:51,535 --> 00:01:53,361
produktów przemiany materii

45
00:01:53,361 --> 00:01:55,244
nosi nazwę wydalania.

46
00:01:55,968 --> 00:01:57,585
W procesie tym główną rolę

47
00:01:57,585 --> 00:01:58,984
odgrywają nerki.

48
00:01:59,452 --> 00:02:01,687
To one filtrują krew z toksyn

49
00:02:01,787 --> 00:02:04,544
niczym oczyszczalnia, która filtruje

50
00:02:04,544 --> 00:02:07,212
ścieki, a spuszcza do rzeki tylko

51
00:02:07,212 --> 00:02:08,300
czystą wodę.

52
00:02:08,824 --> 00:02:10,816
W naszym układzie oczyszczania

53
00:02:11,072 --> 00:02:14,088
czysta woda to pozbawiona toksyn krew

54
00:02:14,400 --> 00:02:16,136
która wraca do obiegu.

55
00:02:16,448 --> 00:02:19,464
Zaś system usuwania odfiltrowanych ścieków

56
00:02:19,564 --> 00:02:22,224
tworzą wychodzące z nerek drogi moczowe

57
00:02:22,336 --> 00:02:24,678
moczowody, pęcherz moczowy

58
00:02:24,678 --> 00:02:26,120
i cewka moczowa.

59
00:02:26,332 --> 00:02:28,124
O tym, jak jest zbudowany

60
00:02:28,224 --> 00:02:30,116
i jak działa układ moczowy

61
00:02:30,272 --> 00:02:31,914
opowiem Ci po krótkiej przerwie

62
00:02:31,914 --> 00:02:33,132
na orzeszka.

63
00:02:35,246 --> 00:02:37,607
Nerki to parzysty narząd o kształcie

64
00:02:37,607 --> 00:02:39,985
ziarna fasoli i wielkości

65
00:02:39,985 --> 00:02:41,710
zaciśniętej pięści.

66
00:02:41,848 --> 00:02:44,710
Leżą w tylnej części jamy brzusznej

67
00:02:44,810 --> 00:02:47,624
po obu stronach kręgosłupa pod wątrobą.

68
00:02:48,192 --> 00:02:51,108
Prawa jest zwykle nieco niżej niż lewa

69
00:02:51,264 --> 00:02:52,705
bo wątroba po tej stronie

70
00:02:52,705 --> 00:02:54,280
zajmuje więcej miejsca.

71
00:02:54,848 --> 00:02:56,740
Zbudowane są z nefronów

72
00:02:56,896 --> 00:02:58,988
w których filtrowana jest krew

73
00:02:59,456 --> 00:03:01,366
a jej przesącz zagęszczony

74
00:03:01,466 --> 00:03:03,752
w wyniku czego tworzy się mocz.

75
00:03:04,320 --> 00:03:07,492
Każdy nefron składa się z ciałka nerkowego

76
00:03:07,648 --> 00:03:09,376
czyli torebki otaczającej

77
00:03:09,476 --> 00:03:11,588
gęstą sieć naczyń włosowatych

78
00:03:11,744 --> 00:03:13,736
oraz kanalika nerkowego.

79
00:03:14,460 --> 00:03:16,102
W ciałku nerkowym zachodzi

80
00:03:16,102 --> 00:03:18,400
filtracja składników osocza krwi.

81
00:03:19,168 --> 00:03:20,543
W naczyniach pozostają

82
00:03:20,643 --> 00:03:23,208
białka, krwinki i płytki krwi.

83
00:03:23,520 --> 00:03:25,937
Woda, glukoza, aminokwasy, jony

84
00:03:26,037 --> 00:03:28,484
mocznik i inne drobnocząsteczkowe

85
00:03:28,484 --> 00:03:31,300
składniki, przechodzą do torebki

86
00:03:31,456 --> 00:03:33,704
a z niej do kanalika nerkowego.

87
00:03:34,272 --> 00:03:36,817
Wierz lub nie, ale takiego przesączu

88
00:03:36,917 --> 00:03:39,006
zwanego moczem pierwotnym

89
00:03:39,046 --> 00:03:42,152
wytwarzamy nawet 150 litrów dziennie!

90
00:03:42,720 --> 00:03:44,612
Gdybyśmy mieli tyle wysiusiać

91
00:03:44,768 --> 00:03:47,272
nie nadążylibyśmy uzupełniać płyny.

92
00:03:47,780 --> 00:03:50,756
Na szczęście w dalszych częściach nefronu

93
00:03:50,912 --> 00:03:55,264
99% wody i wszystkie pożyteczne substancje

94
00:03:55,520 --> 00:03:57,438
są z powrotem wchłaniane do naczyń

95
00:03:57,438 --> 00:04:00,049
włosowatych, tym razem oplatających

96
00:04:00,049 --> 00:04:01,452
kanalik nerkowy.

97
00:04:01,920 --> 00:04:04,754
Pozostały 1%, który stanowi zagęszczone

98
00:04:04,754 --> 00:04:06,884
szkodliwe produkty przemiany materii

99
00:04:07,296 --> 00:04:08,876
to mocz ostateczny.

100
00:04:09,244 --> 00:04:11,067
Z nerek spływa przewodami

101
00:04:11,067 --> 00:04:12,672
do pęcherza moczowego.

102
00:04:13,440 --> 00:04:16,100
Pęcherz to bardzo przydatne urządzenie

103
00:04:16,256 --> 00:04:17,923
bo pozwala nam wybrać

104
00:04:17,923 --> 00:04:19,527
moment zrzutu ścieków.

105
00:04:19,839 --> 00:04:21,458
Bez niego musielibyśmy

106
00:04:21,558 --> 00:04:24,135
posikiwać kropelkami na okrągło.

107
00:04:24,703 --> 00:04:26,879
Dorosły pęcherz mieści od trzystu

108
00:04:26,979 --> 00:04:29,425
do sześciuset mililitrów moczu

109
00:04:29,425 --> 00:04:31,069
i może go utrzymać w środku

110
00:04:31,069 --> 00:04:32,583
dzięki zwieraczowi.

111
00:04:32,895 --> 00:04:34,559
O zwieraczach mówiliśmy już

112
00:04:34,659 --> 00:04:36,523
trochę w filmie o mięśniach.

113
00:04:37,433 --> 00:04:39,161
Ostatnim elementem naszego

114
00:04:39,161 --> 00:04:41,799
układu oczyszczania jest cewka moczowa.

115
00:04:42,111 --> 00:04:44,728
Nieparzysty przewód wyprowadzający mocz

116
00:04:44,828 --> 00:04:46,863
z pęcherza moczowego na zewnątrz.

117
00:04:47,231 --> 00:04:49,479
Też zaopatrzona jest w zwieracz

118
00:04:49,691 --> 00:04:51,822
ale ten podlega naszej woli

119
00:04:51,922 --> 00:04:54,899
więc pozwala kontrolować wydalanie moczu.

120
00:04:57,155 --> 00:04:59,870
Głównym zadaniem nerek jest usuwanie

121
00:04:59,870 --> 00:05:02,435
produktów przemiany materii z krwi

122
00:05:02,591 --> 00:05:05,368
oraz utrzymywanie odpowiedniej ilości wody

123
00:05:05,468 --> 00:05:07,929
i prawidłowego stężenia elektrolitów

124
00:05:07,929 --> 00:05:09,035
w organiźmie.

125
00:05:09,503 --> 00:05:11,651
Tak dzieje się, gdy nerki są zdrowe.

126
00:05:11,807 --> 00:05:14,610
Gdy chorują, mamy do czynienia z czasową

127
00:05:14,710 --> 00:05:17,027
lub trwałą awarią oczyszczalni

128
00:05:17,183 --> 00:05:19,687
albo systemu wyprowadzania ścieków.

129
00:05:20,255 --> 00:05:21,967
Częstsze, ale na szczęście

130
00:05:21,967 --> 00:05:23,939
mniej groźne są te drugie.

131
00:05:24,251 --> 00:05:26,911
Zakażenie cewki moczowej i pęcherza

132
00:05:27,167 --> 00:05:30,185
zdecydowanie częściej, nawet 50–krotnie

133
00:05:30,285 --> 00:05:32,075
przytrafia się dziewczynom.

134
00:05:32,287 --> 00:05:33,667
To wina anatomii.

135
00:05:33,823 --> 00:05:36,247
Żeńska cewka jest o wiele krótsza

136
00:05:36,247 --> 00:05:38,326
od męskiej i bakteriom łatwiej

137
00:05:38,326 --> 00:05:40,935
przewędrować z krocza do pęcherza.

138
00:05:41,247 --> 00:05:43,395
By uniknąć przykrego szczypania

139
00:05:43,551 --> 00:05:45,443
i ciągłego parcia na mocz

140
00:05:45,599 --> 00:05:48,359
trzeba dbać o higienę miejsc intymnych

141
00:05:48,671 --> 00:05:51,331
w tym o właściwy kierunek podcierania.

142
00:05:51,487 --> 00:05:53,997
Zawsze ku tyłowi, by nie zabierać

143
00:05:54,097 --> 00:05:56,707
bakterii kałowych z okolicy odbytu

144
00:05:56,863 --> 00:05:58,955
i nie przenosić ich do cewki.

145
00:05:59,935 --> 00:06:02,183
Choroby samych nerek to domena panów.

146
00:06:02,495 --> 00:06:04,289
Oprócz zakażeń najczęściej

147
00:06:04,289 --> 00:06:06,535
mamy do czynienia z kamicą nerkową

148
00:06:06,847 --> 00:06:09,451
czyli odkładaniem się w nerkach złogów

149
00:06:09,663 --> 00:06:11,755
które utrudniają odpływ moczu.

150
00:06:11,967 --> 00:06:14,430
A gdy dostaną się do moczowodu

151
00:06:14,430 --> 00:06:17,180
wywołują silny ból porównywalny przez

152
00:06:17,180 --> 00:06:19,335
niektórych z bólem porodowym.

153
00:06:19,903 --> 00:06:21,639
Nie chcesz mieć kamieni?

154
00:06:21,951 --> 00:06:24,611
Dbaj o właściwe nawodnienie organizmu

155
00:06:24,767 --> 00:06:26,509
bo kamienie łatwiej tworzą się

156
00:06:26,609 --> 00:06:28,551
gdy mocz jest bardzo zagęszczony.

157
00:06:29,119 --> 00:06:31,367
Poza tym ważna jest dieta.

158
00:06:31,679 --> 00:06:33,573
Stan nerek najprościej sprawdzić

159
00:06:33,673 --> 00:06:35,363
w kontrolnym badaniu moczu.

160
00:06:35,675 --> 00:06:38,123
Dobrze je wykonywać raz do roku.

161
00:06:38,847 --> 00:06:40,995
W próbce nie powinno być glukozy

162
00:06:41,151 --> 00:06:43,887
krwinek, białka, zbyt wielu kryształów

163
00:06:43,987 --> 00:06:45,191
ani bakterii.

164
00:06:48,771 --> 00:06:51,285
Drugim ważnym narządem zajmującym się

165
00:06:51,285 --> 00:06:53,639
oczyszczaniem organizmu jest wątroba.

166
00:06:53,951 --> 00:06:55,486
Omawialiśmy ją szczegółowo

167
00:06:55,586 --> 00:06:57,991
w filmie na temat układu pokarmowego.

168
00:06:58,559 --> 00:07:00,963
Choć główni oczyszczacze organizmu

169
00:07:01,119 --> 00:07:03,011
to właśnie wątroba i nerki

170
00:07:03,167 --> 00:07:04,715
mamy też inne narządy

171
00:07:04,815 --> 00:07:06,795
uczestniczące w tym procesie.

172
00:07:07,007 --> 00:07:08,821
O jednym mówiliśmy w filmach

173
00:07:08,921 --> 00:07:10,435
o układzie oddechowym.

174
00:07:10,591 --> 00:07:12,828
To płuca, które usuwają z krwi

175
00:07:12,928 --> 00:07:14,631
nadmiar ditlenku węgla.

176
00:07:15,099 --> 00:07:17,332
Innym narządem wspomagającym

177
00:07:17,432 --> 00:07:19,339
oczyszczanie jest skóra.

178
00:07:19,551 --> 00:07:21,496
Wraz z potem usuwamy na przykład

179
00:07:21,496 --> 00:07:24,061
nieco mocznika, kwasu moczowego

180
00:07:24,061 --> 00:07:25,127
i amoniaku.

181
00:07:25,439 --> 00:07:27,433
Ale w porównaniu z nerkami

182
00:07:27,433 --> 00:07:28,967
to ilości pomijalne.

183
00:07:32,151 --> 00:07:34,143
To teraz zadanie dla Ciebie.

184
00:07:34,555 --> 00:07:37,315
Sprawdź, co możemy wydalić przez skórę.

185
00:07:37,727 --> 00:07:40,643
Włóż rękę do foliowego woreczka

186
00:07:40,799 --> 00:07:42,858
i zawiąż go szczelnie na wysokości

187
00:07:42,858 --> 00:07:45,376
nadgarstka tak, aby do dłoni

188
00:07:45,376 --> 00:07:47,043
nie dochodziło powietrze.

189
00:07:47,355 --> 00:07:49,709
Poczekaj kilka minut, obserwując

190
00:07:49,809 --> 00:07:52,363
co się dzieje wewnątrz woreczka.

191
00:07:55,803 --> 00:07:57,878
Widzisz na powierzchni skóry

192
00:07:57,878 --> 00:08:00,053
albo na wewnętrznej stronie folii

193
00:08:00,072 --> 00:08:03,447
mgiełkę, parę albo kropelki cieczy?

194
00:08:04,095 --> 00:08:07,311
To znak, że również skóra wydala wodę.

195
00:08:11,063 --> 00:08:12,378
W usuwaniu z organizmu

196
00:08:12,478 --> 00:08:14,947
toksycznych produktów przemiany materii

197
00:08:15,103 --> 00:08:18,029
biorą udział wątroba, układ moczowy

198
00:08:18,129 --> 00:08:20,367
układ oddechowy i skóra.

199
00:08:20,735 --> 00:08:24,163
Układ moczowy tworzą nerki, moczowody

200
00:08:24,319 --> 00:08:26,823
pęcherz moczowy i cewka moczowa.

201
00:08:27,291 --> 00:08:30,080
Poza usuwaniem toksyn, nerki regulują

202
00:08:30,080 --> 00:08:32,968
ilość wody i stężenie soli mineralnych

203
00:08:32,968 --> 00:08:34,211
w organizmie.

204
00:08:34,615 --> 00:08:36,841
Podstawową jednostką budulcową

205
00:08:36,941 --> 00:08:39,467
i czynnościową nerki jest nefron.

206
00:08:42,139 --> 00:08:43,430
Nasz układ wydalniczy

207
00:08:43,530 --> 00:08:45,311
nie ma już przed Tobą tajemnic!

208
00:08:45,703 --> 00:08:46,973
Chcesz wiedzieć więcej

209
00:08:46,973 --> 00:08:48,337
o naszym organizmie?

210
00:08:48,383 --> 00:08:51,199
Oglądaj inne filmy na pistacja.tv!