1
00:00:00,768 --> 00:00:03,165
Cechą cukrzycy jest podwyższony poziom

2
00:00:03,165 --> 00:00:04,204
glukozy we krwi.

3
00:00:04,220 --> 00:00:06,260
Po przekroczeniu pewnej granicy

4
00:00:06,260 --> 00:00:08,654
cukier zaczyna pojawiać się także w moczu

5
00:00:08,654 --> 00:00:10,972
co świadczy o nieskutecznym leczeniu.

6
00:00:11,264 --> 00:00:12,852
W dawnych czasach nie znano

7
00:00:12,852 --> 00:00:15,288
przyczyny cukrzycy ani nie potrafiono

8
00:00:15,288 --> 00:00:17,550
jej leczyć, ale medycy kojarzyli

9
00:00:17,550 --> 00:00:19,870
że mocz chorych zawsze był słodki

10
00:00:19,870 --> 00:00:22,556
i przyciągał z okolicy stada much.

11
00:00:22,784 --> 00:00:25,088
Więcej o tej chorobie i jej przyczynach

12
00:00:25,234 --> 00:00:27,244
opowiem Ci w tej lekcji.

13
00:00:37,984 --> 00:00:39,747
W innym filmie tej playlisty

14
00:00:39,747 --> 00:00:42,074
opowiadałam Ci o układzie hormonalnym.

15
00:00:42,240 --> 00:00:43,698
To bardzo istotny element

16
00:00:43,698 --> 00:00:45,838
utrzymania równowagi organizmu.

17
00:00:45,940 --> 00:00:47,740
Ponieważ działa bezobsługowo

18
00:00:47,740 --> 00:00:50,370
zwykle nawet nie wiesz o jego istnieniu.

19
00:00:50,432 --> 00:00:52,806
Bywa jednak, że w endokrynnej maszynie

20
00:00:52,862 --> 00:00:54,206
coś się psuje.

21
00:00:54,528 --> 00:00:56,012
Wtedy chorujemy.

22
00:00:56,320 --> 00:00:57,943
Narządem, który stosunkowo

23
00:00:57,943 --> 00:00:59,886
często się psuje jest trzustka.

24
00:01:00,416 --> 00:01:02,111
Produkowane w niej hormony

25
00:01:02,111 --> 00:01:03,391
insulina i glukagon

26
00:01:03,391 --> 00:01:05,076
utrzymują w ryzach poziom

27
00:01:05,076 --> 00:01:07,000
podstawowego cukru w naszej krwi

28
00:01:07,046 --> 00:01:08,200
glukozy.

29
00:01:08,352 --> 00:01:10,042
Gdy pojawia się jej dużo

30
00:01:10,042 --> 00:01:11,168
jak po posiłkach

31
00:01:11,680 --> 00:01:13,728
trzustka wydziela do krwi insulinę.

32
00:01:13,984 --> 00:01:16,288
Ten hormon działa jak pilot do bramy

33
00:01:16,544 --> 00:01:18,656
otwiera glukozie drzwi do komórek.

34
00:01:18,848 --> 00:01:20,810
Gdy wszystko działa prawidłowo

35
00:01:20,896 --> 00:01:23,493
nadmiar glukozy jest z krwi usuwany

36
00:01:23,493 --> 00:01:24,910
a to, co nie może zostać

37
00:01:24,910 --> 00:01:26,344
na bieżąco wykorzystane

38
00:01:26,344 --> 00:01:28,146
choćby do produkcji energii

39
00:01:28,146 --> 00:01:30,542
jest magazynowane w postaci tłuszczu.

40
00:01:30,880 --> 00:01:32,205
W sytuacji odwrotnej

41
00:01:32,205 --> 00:01:34,008
gdy stężenie glukozy we krwi

42
00:01:34,008 --> 00:01:35,232
staje się za niskie

43
00:01:35,488 --> 00:01:38,048
poniżej 60 miligramów na decylitr

44
00:01:38,304 --> 00:01:40,062
do akcji wkracza glukagon

45
00:01:40,062 --> 00:01:41,462
którego zadaniem jest

46
00:01:41,462 --> 00:01:42,996
to stężenie podwyższyć.

47
00:01:43,168 --> 00:01:45,063
Robi to, pobudzając rozkład

48
00:01:45,063 --> 00:01:47,520
zmagazynowanego w wątrobie glikogenu

49
00:01:47,776 --> 00:01:49,770
a gdy te zapasy się wyczerpią

50
00:01:49,770 --> 00:01:51,707
namawia wątrobę do produkcji

51
00:01:51,707 --> 00:01:54,492
glukozy z tego, co jest dostępne

52
00:01:54,492 --> 00:01:56,576
aminokwasów, kwasu mlekowego

53
00:01:56,576 --> 00:01:57,628
czy glicerolu.

54
00:01:58,272 --> 00:02:00,416
Można powiedzieć, że te dwa hormony

55
00:02:00,416 --> 00:02:01,760
insulina i glukagon

56
00:02:01,760 --> 00:02:03,621
działają antagonistycznie

57
00:02:03,621 --> 00:02:05,184
czyli przeciwstawnie

58
00:02:05,440 --> 00:02:07,958
a ich harmonijna współpraca utrzymuje

59
00:02:07,978 --> 00:02:10,222
glukozę we krwi w zdrowych ryzach.

60
00:02:10,450 --> 00:02:12,798
Co się więc dzieje, gdy któryś zawodzi?

61
00:02:12,864 --> 00:02:15,352
Dowiesz się, gdy schrupiesz orzeszka.

62
00:02:17,984 --> 00:02:19,819
Efektem problemów z insuliną

63
00:02:19,829 --> 00:02:21,112
jest cukrzyca.

64
00:02:21,312 --> 00:02:23,649
U dzieci wynika ona głównie z tego

65
00:02:23,649 --> 00:02:25,173
że wydzielające ten hormon

66
00:02:25,173 --> 00:02:27,396
komórki beta trzustki są niszczone

67
00:02:27,396 --> 00:02:28,275
na przykład

68
00:02:28,275 --> 00:02:30,000
w mechanizmie autoagresji.

69
00:02:30,000 --> 00:02:32,634
To tak zwana cukrzyca typu pierwszego.

70
00:02:32,832 --> 00:02:34,880
Nie ma komórek, nie ma insuliny

71
00:02:35,136 --> 00:02:36,852
czyli pilota do bram komórek.

72
00:02:37,002 --> 00:02:37,852
Skutek?

73
00:02:37,952 --> 00:02:40,803
Komórki głodują, bo brakuje im glukozy

74
00:02:40,803 --> 00:02:42,594
tymczasem jej poziom we krwi

75
00:02:42,650 --> 00:02:44,742
jest niebezpiecznie niestabilny.

76
00:02:44,864 --> 00:02:46,876
Pojawia się nadmierne pragnienie

77
00:02:46,912 --> 00:02:48,888
i częste wizyty w toalecie.

78
00:02:48,960 --> 00:02:51,776
Chory chudnie, jest senny i apatyczny.

79
00:02:52,032 --> 00:02:53,312
Nie ma na nic siły.

80
00:02:53,824 --> 00:02:56,325
Niestety objawy ujawniają się dopiero

81
00:02:56,325 --> 00:02:59,173
gdy już ponad 85% komórek beta

82
00:02:59,183 --> 00:03:00,428
ulegnie zniszczeniu.

83
00:03:00,736 --> 00:03:02,132
Ratunkiem jest podawanie

84
00:03:02,132 --> 00:03:03,686
insuliny z zewnątrz.

85
00:03:03,808 --> 00:03:05,725
Najlepiej wykorzystując osobiste

86
00:03:05,725 --> 00:03:07,764
pompy insulinowe, dzięki którym

87
00:03:07,764 --> 00:03:09,618
stężenie glukozy we krwi

88
00:03:09,618 --> 00:03:10,757
daje się utrzymać

89
00:03:10,757 --> 00:03:12,567
w fizjologicznych granicach

90
00:03:12,567 --> 00:03:14,502
bez konieczności wielokrotnego

91
00:03:14,502 --> 00:03:16,792
kłucia pacjenta w ciągu dnia.

92
00:03:17,120 --> 00:03:19,913
Szansą na trwałe wyleczenie są przeszczepy

93
00:03:19,913 --> 00:03:22,240
produkujących insulinę komórek beta.

94
00:03:26,336 --> 00:03:27,755
Cukrzyca typu pierwszego

95
00:03:27,755 --> 00:03:29,020
to jednak mniejszość.

96
00:03:29,152 --> 00:03:32,224
Ponad 85% przypadków tej choroby

97
00:03:32,380 --> 00:03:33,538
to typ drugi.

98
00:03:33,760 --> 00:03:35,797
Efekty zbyt kalorycznych posiłków

99
00:03:35,797 --> 00:03:37,600
nadwagi i braku ruchu.

100
00:03:38,112 --> 00:03:40,416
Kanapowo-lodówkowy tryb życia sprawia

101
00:03:40,672 --> 00:03:42,253
że nasze komórki są ciągle

102
00:03:42,253 --> 00:03:43,586
bombardowane glukozą

103
00:03:43,586 --> 00:03:45,785
i w odruchu obronnym zamykają się

104
00:03:45,785 --> 00:03:47,216
przed nadmiarem.

105
00:03:47,328 --> 00:03:49,085
To trochę tak, jakby brama

106
00:03:49,085 --> 00:03:50,763
przestała reagować na pilota

107
00:03:50,763 --> 00:03:52,186
a przynajmniej robiła to

108
00:03:52,186 --> 00:03:53,782
o wiele bardziej leniwie.

109
00:03:53,984 --> 00:03:55,659
Na początku trzustka próbuje

110
00:03:55,659 --> 00:03:56,694
obejść ten problem

111
00:03:56,694 --> 00:03:58,592
wytwarzając coraz więcej insuliny

112
00:03:58,848 --> 00:04:00,522
wymieniając baterie w pilocie

113
00:04:00,522 --> 00:04:01,672
na silniejsze.

114
00:04:01,740 --> 00:04:03,409
Z czasem jej możliwości

115
00:04:03,409 --> 00:04:05,316
zaczynają się jednak wyczerpywać.

116
00:04:05,316 --> 00:04:07,136
Komórki beta nie mogą przecież

117
00:04:07,136 --> 00:04:08,584
harować bez odpoczynku.

118
00:04:08,584 --> 00:04:10,397
Insuliny zaczyna brakować

119
00:04:10,397 --> 00:04:12,382
a komórki z przymkniętymi bramami

120
00:04:12,382 --> 00:04:14,064
zaczynają cierpieć głód.

121
00:04:14,464 --> 00:04:16,435
Początkowo organizm sygnalizuje to

122
00:04:16,435 --> 00:04:18,259
sennością, bólem głowy

123
00:04:18,289 --> 00:04:20,013
i ogólnym osłabieniem.

124
00:04:20,351 --> 00:04:22,159
Później objawy mogą przypominać

125
00:04:22,159 --> 00:04:23,913
te w cukrzycy typu pierwszego.

126
00:04:23,935 --> 00:04:24,949
Silne pragnienie

127
00:04:24,949 --> 00:04:27,161
oddawanie dużych ilości moczu

128
00:04:27,161 --> 00:04:28,152
suchość skóry

129
00:04:28,182 --> 00:04:30,113
i niezamierzone chudnięcie.

130
00:04:30,351 --> 00:04:31,787
Wtedy, podobnie jak w cukrzycy

131
00:04:31,787 --> 00:04:34,238
pierwszego typu konieczne jest podawanie

132
00:04:34,238 --> 00:04:36,705
hormonu z zewnątrz w zastrzykach.

133
00:04:37,503 --> 00:04:39,043
Glukagon sprawia problemy

134
00:04:39,043 --> 00:04:40,835
o wiele rzadziej niż insulina.

135
00:04:41,087 --> 00:04:42,854
W zasadzie głównym ich powodem

136
00:04:42,854 --> 00:04:45,244
są guzy trzustki, wydzielające ten hormon

137
00:04:45,244 --> 00:04:46,719
bez kontroli organizmu.

138
00:04:47,231 --> 00:04:49,279
Stężenia mogą być bardzo wysokie

139
00:04:49,405 --> 00:04:51,326
prowadząc do groźnego dla zdrowia

140
00:04:51,326 --> 00:04:53,243
wzrostu poziomu glukozy we krwi.

141
00:04:56,447 --> 00:04:58,380
Jak widzisz, nawet na tym prostym

142
00:04:58,380 --> 00:04:59,731
trzustkowym przykładzie

143
00:04:59,731 --> 00:05:01,625
hormonalna równowaga organizmu

144
00:05:01,625 --> 00:05:02,887
przypomina żonglerkę

145
00:05:02,887 --> 00:05:05,919
ostrymi nożami albo płonącymi pochodniami.

146
00:05:06,431 --> 00:05:07,813
Robiona profesjonalnie

147
00:05:07,813 --> 00:05:09,713
dostarcza niezapomnianych wrażeń

148
00:05:09,759 --> 00:05:12,177
ale wystarczy jeden nieostrożny ruch

149
00:05:12,319 --> 00:05:14,259
i można się solidnie pokaleczyć

150
00:05:14,259 --> 00:05:15,535
albo poparzyć.

151
00:05:15,903 --> 00:05:18,463
A że zawsze lepiej zapobiegać, niż leczyć

152
00:05:18,719 --> 00:05:20,600
starajmy się tę naszą hormonalną

153
00:05:20,600 --> 00:05:22,829
maszynerię utrzymywać w dobrym stanie

154
00:05:22,829 --> 00:05:24,490
dzięki zrównoważonej diecie

155
00:05:24,490 --> 00:05:26,663
i odpowiedniej dawce ruchu.

156
00:05:27,679 --> 00:05:29,181
Gdy już coś się zepsuje

157
00:05:29,181 --> 00:05:31,520
potrzebna jest pomoc specjalisty

158
00:05:31,520 --> 00:05:32,903
endokrynologa.

159
00:05:33,055 --> 00:05:35,405
W żadnym razie nie należy eksperymentować

160
00:05:35,405 --> 00:05:37,337
z hormonami na własną rękę

161
00:05:37,337 --> 00:05:39,199
bo skutki mogą być poważne.

162
00:05:39,711 --> 00:05:41,567
Tak jest w przypadku sterydów

163
00:05:41,567 --> 00:05:43,539
wykorzystywanych w leczeniu astmy

164
00:05:43,615 --> 00:05:46,005
chorobach nerek, płuc czy jelit.

165
00:05:46,367 --> 00:05:47,861
Zażywanie sterydów w celu

166
00:05:47,861 --> 00:05:49,239
zwiększenia muskulatury

167
00:05:49,239 --> 00:05:51,336
to poważne ryzyko zerwania ścięgien

168
00:05:51,336 --> 00:05:52,721
kłopotów z ciśnieniem

169
00:05:52,721 --> 00:05:54,373
czy masywnego trądziku.

170
00:05:55,071 --> 00:05:57,299
Anaboliczne działanie ma też insulina.

171
00:05:57,375 --> 00:05:59,099
Ale stosowanie jej przez kogoś

172
00:05:59,099 --> 00:06:00,381
kto nie ma cukrzycy

173
00:06:00,381 --> 00:06:02,169
może wywołać gwałtowny spadek

174
00:06:02,169 --> 00:06:03,587
poziomu glukozy we krwi

175
00:06:03,587 --> 00:06:05,355
grożący nawet śmiercią.

176
00:06:05,823 --> 00:06:08,639
Z kolei wytwarzana w nerkach erytropoetyna

177
00:06:08,895 --> 00:06:10,762
stosowana w niewydolności nerek

178
00:06:10,762 --> 00:06:12,219
i leczeniu nowotworów

179
00:06:12,219 --> 00:06:14,527
była ulubionym hormonem kolarzy

180
00:06:14,783 --> 00:06:17,573
bo zwiększała liczbę czerwonych krwinek

181
00:06:17,573 --> 00:06:19,647
a zatem i wydolność organizmu.

182
00:06:20,109 --> 00:06:21,688
Przy okazji prowadzi jednak

183
00:06:21,688 --> 00:06:23,515
do groźnych dla życia zakrzepów

184
00:06:23,515 --> 00:06:24,775
na przykład w sercu

185
00:06:24,775 --> 00:06:26,341
płucach czy mózgu.

186
00:06:26,559 --> 00:06:28,530
Uogólniając, każdy hormon

187
00:06:28,530 --> 00:06:31,144
ma wiele funkcji i wypełnia je wszystkie

188
00:06:31,144 --> 00:06:33,727
nawet jeśli nam zależy tylko na jednej.

189
00:06:34,239 --> 00:06:36,352
Do tego każdy wpływa na inne

190
00:06:36,352 --> 00:06:37,871
zmieniając ich ilość

191
00:06:37,871 --> 00:06:39,615
działanie albo metabolizm.

192
00:06:39,871 --> 00:06:41,615
Dołożenie sobie jednego z nich

193
00:06:41,615 --> 00:06:43,192
bo na przykład chcemy mieć

194
00:06:43,192 --> 00:06:45,697
większe mięśnie albo lepszą wytrzymałość

195
00:06:45,759 --> 00:06:48,198
zwykle bywa tym, czym nieostrożny ruch

196
00:06:48,198 --> 00:06:49,317
w grze Jenga.

197
00:06:49,599 --> 00:06:50,879
Wyjmujesz jeden klocek

198
00:06:50,879 --> 00:06:52,529
a cała wieża się wali.

199
00:06:52,671 --> 00:06:53,899
Nie warto.

200
00:06:58,559 --> 00:07:00,317
Insulina i glukagon to hormony

201
00:07:00,317 --> 00:07:01,887
wytwarzane w trzustce.

202
00:07:02,143 --> 00:07:04,187
Mają przeciwstawne działanie.

203
00:07:04,187 --> 00:07:07,007
Insulina obniża stężenie glukozy we krwi

204
00:07:07,263 --> 00:07:08,799
a glukagon je podnosi.

205
00:07:09,311 --> 00:07:10,586
Zaburzenia wydzielania

206
00:07:10,586 --> 00:07:11,793
insuliny i glukagonu

207
00:07:11,793 --> 00:07:13,423
prowadzą do niebezpiecznych

208
00:07:13,423 --> 00:07:15,755
wahań poziomu glukozy we krwi.

209
00:07:16,113 --> 00:07:18,053
Równowaga hormonalna jest krucha

210
00:07:18,085 --> 00:07:19,551
i nie wolno jej niszczyć

211
00:07:19,551 --> 00:07:21,671
zażywaniem preparatów hormonalnych

212
00:07:21,671 --> 00:07:23,595
bez wskazań lekarskich.

213
00:07:26,975 --> 00:07:28,313
Daj znać łapką w górę

214
00:07:28,313 --> 00:07:30,221
jeśli nasz film Ci się podobał

215
00:07:30,221 --> 00:07:31,939
i jeśli udało nam się w nim

216
00:07:31,939 --> 00:07:33,625
zachować równowagę.

217
00:07:33,631 --> 00:07:35,737
Niekoniecznie hormonalną.