1
00:00:00,888 --> 00:00:03,172
Uderzał młotem w kowadło chłop

2
00:00:03,328 --> 00:00:05,576
by strzemię wykuć ze złota.

3
00:00:05,888 --> 00:00:08,036
Na czoło ciurkiem mu leciał pot

4
00:00:08,192 --> 00:00:10,184
bo ciężka to była robota.

5
00:00:10,752 --> 00:00:12,744
Co ma wspólnego młot z uchem?

6
00:00:13,056 --> 00:00:15,460
Wbrew pozorom całkiem sporo.

7
00:00:15,616 --> 00:00:17,004
Wszystkiego dowiesz się

8
00:00:17,004 --> 00:00:18,632
gdy obejrzysz ten film.

9
00:00:30,334 --> 00:00:32,183
Człowiek nie dysponuje specjalnie

10
00:00:32,183 --> 00:00:33,294
dobrym słuchem.

11
00:00:33,336 --> 00:00:36,096
W porównaniu z kotem czy pustynnym lisem

12
00:00:36,352 --> 00:00:39,112
jest, można powiedzieć, prawie głuchy.

13
00:00:39,580 --> 00:00:41,667
Słyszymy w zakresie od dwudziestu

14
00:00:41,767 --> 00:00:44,488
do dwudziestu tysięcy drgań na sekundę

15
00:00:44,544 --> 00:00:46,017
przy czym górna granica

16
00:00:46,117 --> 00:00:48,584
obniża się z wiekiem dość znacznie.

17
00:00:48,896 --> 00:00:51,556
Dobrze słyszymy jednak to, co trzeba

18
00:00:51,712 --> 00:00:54,143
czyli ludzką mowę, która zawiera się

19
00:00:54,243 --> 00:00:56,420
w zakresie od nieco ponad stu

20
00:00:56,576 --> 00:00:59,392
do ponad pięciu tysięcy drgań na sekundę

21
00:00:59,648 --> 00:01:00,716
czyli herców.

22
00:01:00,928 --> 00:01:02,858
Przy czym podstawowa częstotliwość

23
00:01:02,958 --> 00:01:04,889
ludzkiego głosu jest niższa

24
00:01:04,949 --> 00:01:07,372
mieści się w zakresie od osiemdziesięciu

25
00:01:07,584 --> 00:01:09,776
do dwustu sześćdziesięciu herców.

26
00:01:12,092 --> 00:01:15,208
Ale co tak naprawdę sprawia, że słyszymy?

27
00:01:15,676 --> 00:01:18,336
Wiele zwierzęcych uszu działa jak anteny.

28
00:01:18,592 --> 00:01:20,971
Zbiera fale dźwiękowe i kieruje je

29
00:01:20,971 --> 00:01:23,328
do przetwornika, czyli tej części

30
00:01:23,328 --> 00:01:25,904
która zamienia fale na impulsy nerwowe.

31
00:01:26,272 --> 00:01:29,371
Elementem zbierającym, czyli czaszą anteny

32
00:01:29,471 --> 00:01:31,893
są małżowiny uszne, czyli to

33
00:01:31,893 --> 00:01:33,484
co widać na zewnątrz.

34
00:01:33,696 --> 00:01:36,100
Ludzkie nie są specjalnie duże

35
00:01:36,256 --> 00:01:38,126
ani nie potrafią w zasadzie

36
00:01:38,226 --> 00:01:40,296
kierować się w stronę dźwięku

37
00:01:40,508 --> 00:01:42,759
ale dzięki bruzdom i kanałom

38
00:01:42,859 --> 00:01:45,110
w chrzęstnej małżowinie usznej

39
00:01:45,210 --> 00:01:47,034
trochę wzmacniają dźwięki

40
00:01:47,134 --> 00:01:49,556
i kierują je do przewodu słuchowego.

41
00:01:50,080 --> 00:01:53,109
Ten 3–centymetrowy przewód przy połączeniu

42
00:01:53,209 --> 00:01:55,812
z małżowiną jest wysłany włoskami

43
00:01:55,968 --> 00:01:57,960
które zbierają zanieczyszczenia

44
00:01:58,272 --> 00:02:00,486
a w dalszej części wyścielony jest

45
00:02:00,486 --> 00:02:02,800
tłustą mazią, woskowiną

46
00:02:02,800 --> 00:02:04,563
która również uczestniczy

47
00:02:04,563 --> 00:02:06,608
w usuwaniu zanieczyszczeń.

48
00:02:08,512 --> 00:02:11,172
Małżowina uszna i przewód słuchowy

49
00:02:11,328 --> 00:02:13,576
tworzą razem ucho zewnętrzne.

50
00:02:13,944 --> 00:02:16,393
Kończą się błoną bębenkową

51
00:02:16,493 --> 00:02:19,788
która oddziela tę część ucha od kolejnej

52
00:02:19,944 --> 00:02:21,712
zwanej uchem środkowym.

53
00:02:21,980 --> 00:02:23,690
W tej części znajdują się

54
00:02:23,690 --> 00:02:25,508
3 miniaturowe kosteczki:

55
00:02:25,664 --> 00:02:29,192
młoteczek, kowadełko i strzemiączko.

56
00:02:29,504 --> 00:02:31,908
Ich zadaniem jest przenoszenie drgań

57
00:02:32,064 --> 00:02:34,312
z błony do ucha wewnętrznego.

58
00:02:36,216 --> 00:02:38,542
Z ucha środkowego odchodzi jeszcze

59
00:02:38,542 --> 00:02:41,380
jeden przewód, tak zwana trąbka słuchowa

60
00:02:41,536 --> 00:02:43,528
która łączy ucho z gardłem.

61
00:02:43,996 --> 00:02:46,222
Jego zadaniem jest utrzymywanie

62
00:02:46,222 --> 00:02:48,448
jednakowego ciśnienia powietrza

63
00:02:48,704 --> 00:02:50,952
po obu stronach błony bębenkowej.

64
00:02:51,164 --> 00:02:53,494
Korzyści z posiadania drożnej trąbki

65
00:02:53,494 --> 00:02:56,399
możesz poczuć, gdy podczas startu samolotu

66
00:02:56,399 --> 00:02:57,920
przytkają Ci się uszy.

67
00:02:58,432 --> 00:03:00,814
To nagła zmiana ciśnienia powoduje

68
00:03:00,914 --> 00:03:03,396
wzrost ciśnienia w uchu środkowym

69
00:03:03,552 --> 00:03:05,444
chwilowe pogorszenie słuchu

70
00:03:05,600 --> 00:03:07,592
i uczucie zatkanego ucha.

71
00:03:07,904 --> 00:03:10,564
Gdy ziewniesz lub przełkniesz ślinę

72
00:03:10,720 --> 00:03:12,861
odblokowujesz trąbkę słuchową

73
00:03:12,961 --> 00:03:15,428
ciśnienie panujące w uchu środkowym

74
00:03:15,584 --> 00:03:18,244
i w przewodzie słuchowym się wyrównuje

75
00:03:18,400 --> 00:03:20,502
a błona bębenkowa wraca

76
00:03:20,502 --> 00:03:22,184
do normalnego kształtu.

77
00:03:22,396 --> 00:03:23,876
Ucho odtyka się.

78
00:03:24,032 --> 00:03:25,864
Inaczej jest, gdy do samolotu

79
00:03:25,864 --> 00:03:28,292
wsiądziesz z przeziębieniem i katarem.

80
00:03:28,384 --> 00:03:30,486
Wtedy ujście trąbki do gardła

81
00:03:30,586 --> 00:03:33,604
jest już na starcie przyblokowane śluzem

82
00:03:33,760 --> 00:03:36,264
a wyściółka gardła obrzęknięta.

83
00:03:36,576 --> 00:03:38,982
Trąbka jest niedrożna i nie możesz

84
00:03:38,982 --> 00:03:41,009
wyrównać ciśnienia po obu stronach

85
00:03:41,009 --> 00:03:42,538
błony bębenkowej.

86
00:03:42,788 --> 00:03:44,868
Efekt? Silny ból uszu

87
00:03:45,024 --> 00:03:47,272
a niekiedy nawet pęknięcie błony.

88
00:03:47,328 --> 00:03:49,420
Wtedy ucho gorzej słyszy.

89
00:03:52,248 --> 00:03:54,751
Mówiliśmy już, że kosteczki słuchowe

90
00:03:54,791 --> 00:03:57,512
przenoszą dźwięki do ucha wewnętrznego.

91
00:03:58,080 --> 00:03:59,757
Ta część ucha jest położona

92
00:03:59,757 --> 00:04:01,452
najgłębiej w czaszce.

93
00:04:01,720 --> 00:04:04,225
Składa się z części słuchowej

94
00:04:04,225 --> 00:04:07,470
czyli ślimaka oraz części odpowiedzialnej

95
00:04:07,470 --> 00:04:09,800
za równowagę, czyli błędnika.

96
00:04:10,368 --> 00:04:12,693
Ślimak, jak sama nazwa wskazuje

97
00:04:12,693 --> 00:04:14,858
to wypełniony płynem skręcony kanał

98
00:04:14,858 --> 00:04:16,712
w kształcie muszli ślimaka.

99
00:04:17,280 --> 00:04:20,195
W środku rozmieszczone są komórki słuchowe

100
00:04:20,351 --> 00:04:22,448
które przetwarzają przeniesione z błony

101
00:04:22,448 --> 00:04:24,394
bębenkowej przez kosteczki słuchowe

102
00:04:24,394 --> 00:04:26,895
drgania na impulsy nerwowe.

103
00:04:27,319 --> 00:04:30,032
Te nerwem przedsionkowo–ślimakowym

104
00:04:30,132 --> 00:04:32,081
trafiają do ośrodków w płatach

105
00:04:32,081 --> 00:04:33,411
skroniowych mózgu.

106
00:04:33,457 --> 00:04:35,533
Dopiero tu następuje analiza

107
00:04:35,533 --> 00:04:37,273
wrażeń słuchowych i ich

108
00:04:37,273 --> 00:04:39,239
odpowiednia interpretacja.

109
00:04:39,707 --> 00:04:41,798
Fala dźwiękowa pokonuje drogę

110
00:04:41,898 --> 00:04:44,546
od małżowiny usznej poprzez przewód

111
00:04:44,546 --> 00:04:46,992
słuchowy, błonę bębenkową

112
00:04:46,992 --> 00:04:49,966
3 kosteczki słuchowe i trafia do komórek

113
00:04:49,966 --> 00:04:51,807
słuchowych w ślimaku.

114
00:04:51,995 --> 00:04:54,499
Ale nie każda wywołuje ich reakcję

115
00:04:54,655 --> 00:04:56,135
czyli impuls nerwowy.

116
00:04:56,447 --> 00:04:59,054
Byśmy zarejestrowali w mózgu wrażenie

117
00:04:59,054 --> 00:05:02,279
dźwiękowe, musi mieć ono odpowiednią moc.

118
00:05:02,661 --> 00:05:06,063
Jeśli będzie za ciche, nic nie usłyszymy.

119
00:05:06,331 --> 00:05:07,775
Intensywność dźwięków

120
00:05:07,875 --> 00:05:10,059
określamy zwykle w decybelach.

121
00:05:10,527 --> 00:05:12,092
Przy czym kompletna cisza

122
00:05:12,192 --> 00:05:14,467
jeśli w ogóle uda nam się ją znaleźć

123
00:05:14,623 --> 00:05:16,259
to 0 decybeli.

124
00:05:16,415 --> 00:05:18,933
Na przeciwległym biegunie są dźwięki

125
00:05:19,033 --> 00:05:21,991
o sile stu trzydziestu decybeli i więcej

126
00:05:22,203 --> 00:05:24,665
które dają wrażenie bólu i mogą wywołać

127
00:05:24,765 --> 00:05:26,440
natychmiastowe i trwałe

128
00:05:26,440 --> 00:05:27,823
uszkodzenie słuchu.

129
00:05:30,807 --> 00:05:32,899
Nasze ciało nie lubi hałasu.

130
00:05:33,211 --> 00:05:35,164
Gdy nagły i bardzo głośny

131
00:05:35,264 --> 00:05:38,019
reaguje uszkodzeniem elementów ucha

132
00:05:38,175 --> 00:05:40,835
na przykład pęknięciem błony bębenkowej

133
00:05:40,991 --> 00:05:42,371
kosteczek słuchowych

134
00:05:42,527 --> 00:05:44,775
czy zniszczeniem komórek słuchowych.

135
00:05:45,143 --> 00:05:47,391
Ale nawet nieco cichsze dźwięki

136
00:05:47,547 --> 00:05:49,770
takie powyżej siedemdziesięciu pięciu

137
00:05:49,870 --> 00:05:51,587
do osiemdziesięciu decybeli

138
00:05:51,743 --> 00:05:54,485
jeśli towarzyszą nam stale, jak to jest

139
00:05:54,485 --> 00:05:56,482
w przypadku szumu samochodów

140
00:05:56,482 --> 00:05:58,913
jadących autostradą zlokalizowaną

141
00:05:58,913 --> 00:06:01,028
50 metrów od naszych okien

142
00:06:01,028 --> 00:06:03,819
mogą wywołać groźne dla zdrowia skutki.

143
00:06:04,031 --> 00:06:05,539
Najbardziej oczywistym jest

144
00:06:05,639 --> 00:06:08,071
bezpowrotne zniszczenie komórek słuchowych

145
00:06:08,383 --> 00:06:10,261
szczególnie tych, które odbierają

146
00:06:10,361 --> 00:06:11,655
najwyższe dźwięki.

147
00:06:11,967 --> 00:06:13,674
Nazywamy to niedosłuchem

148
00:06:13,674 --> 00:06:15,539
wywołanym przez hałas.

149
00:06:15,807 --> 00:06:17,933
Ale to nie wszystkie negatywne skutki

150
00:06:18,033 --> 00:06:20,359
bombardowania naszych uszu dźwiękami.

151
00:06:20,671 --> 00:06:22,819
Nasze serce gubi rytm

152
00:06:22,975 --> 00:06:25,579
hormony stresu podnoszą nam ciśnienie

153
00:06:25,791 --> 00:06:28,370
mózg reaguje obniżonym nastrojem

154
00:06:28,470 --> 00:06:31,623
drażliwością, kłótliwością i znużeniem.

155
00:06:32,191 --> 00:06:34,339
W hałasie gorzej pracują też jelita.

156
00:06:34,495 --> 00:06:36,075
Możemy dostać wrzodów.

157
00:06:36,443 --> 00:06:39,203
Pewnych rodzajów hałasu trudno uniknąć

158
00:06:39,359 --> 00:06:41,863
bo spotykamy się z nimi choćby w pracy.

159
00:06:42,175 --> 00:06:44,067
Także w szkole na przerwach

160
00:06:44,223 --> 00:06:47,751
głośność dźwięków może dochodzić do stu decybeli.

161
00:06:47,963 --> 00:06:50,195
To tyle, ile generuje pracujący

162
00:06:50,195 --> 00:06:51,491
młot pneumatyczny.

163
00:06:51,647 --> 00:06:53,879
Dlatego nie warto dokładać sobie hałasu

164
00:06:53,879 --> 00:06:56,967
do tego, który już i tak musimy znosić.

165
00:06:57,179 --> 00:06:58,846
Znane jest powiedzenie

166
00:06:58,946 --> 00:07:00,807
„muzyka łagodzi obyczaje”.

167
00:07:01,119 --> 00:07:02,157
Ale słuchając jej

168
00:07:02,257 --> 00:07:04,547
dbaj o bezpieczny poziom głośności

169
00:07:04,859 --> 00:07:07,151
zwłaszcza, gdy robisz to ze słuchawek.

170
00:07:09,623 --> 00:07:12,782
Wiemy już sporo o uchu jako odbiorniku

171
00:07:12,782 --> 00:07:14,631
i przetworniku dźwięków.

172
00:07:14,843 --> 00:07:17,128
Opisując je, wspomnieliśmy także

173
00:07:17,128 --> 00:07:18,115
o błędniku.

174
00:07:18,395 --> 00:07:20,470
Ta część ucha wewnętrznego

175
00:07:20,570 --> 00:07:23,235
informuje mózg o położeniu ciała

176
00:07:23,391 --> 00:07:25,959
a w zasadzie głowy, i o tym

177
00:07:25,959 --> 00:07:28,967
czy się poruszamy oraz w jakim kierunku.

178
00:07:29,335 --> 00:07:32,521
Służą do tego łagiewka, woreczek

179
00:07:32,521 --> 00:07:35,237
i 3 kanały półkoliste, ułożone

180
00:07:35,237 --> 00:07:36,335
w trzech prostopadłych

181
00:07:36,335 --> 00:07:37,971
do siebie płaszczyznach.

182
00:07:38,239 --> 00:07:40,387
Wypełnia je galaretowata maź

183
00:07:40,543 --> 00:07:42,413
a wyściełają od wewnątrz

184
00:07:42,413 --> 00:07:44,583
komórki zaopatrzone w rzęski.

185
00:07:45,051 --> 00:07:47,175
Podczas zmian położenia głowy

186
00:07:47,275 --> 00:07:50,215
przemieszczający się płyn drażni rzęski.

187
00:07:50,427 --> 00:07:53,187
To powoduje powstanie impulsu nerwowego

188
00:07:53,343 --> 00:07:56,437
i informacja o położeniu jest przenoszona

189
00:07:56,437 --> 00:07:57,828
nerwem do odpowiednich

190
00:07:57,828 --> 00:07:59,531
ośrodków w mózgowiu.

191
00:07:59,799 --> 00:08:01,952
Ucho wewnętrzne jest więc

192
00:08:01,952 --> 00:08:03,977
nie tylko narządem słuchu

193
00:08:03,977 --> 00:08:05,519
ale i równowagi.

194
00:08:07,223 --> 00:08:09,705
Gdy docierające do mózgu sygnały

195
00:08:09,805 --> 00:08:12,487
z oczu i błędnika są sprzeczne

196
00:08:12,799 --> 00:08:15,409
niektórzy skarżą się na nudności

197
00:08:15,509 --> 00:08:18,119
wymioty, bóle i zawroty głowy.

198
00:08:18,587 --> 00:08:19,994
Czy wiesz, jak nazywa się

199
00:08:19,994 --> 00:08:21,425
taka przypadłość?

200
00:08:21,759 --> 00:08:24,619
Powiem Ci, że zdarza się podczas podróży.

201
00:08:27,321 --> 00:08:30,663
Stawiasz na chorobę lokomocyjną? Brawo!

202
00:08:33,339 --> 00:08:35,373
Ucho służy do odbierania wrażeń

203
00:08:35,373 --> 00:08:38,568
dźwiękowych oraz informacji o położeniu

204
00:08:38,568 --> 00:08:39,879
i ruchach ciała.

205
00:08:40,191 --> 00:08:42,339
Składa się z ucha zewnętrznego

206
00:08:42,495 --> 00:08:44,643
które tworzy małżowina uszna

207
00:08:44,799 --> 00:08:47,303
przewód słuchowy i błona bębenkowa.

208
00:08:47,615 --> 00:08:50,349
Ucha środkowego, do którego należą

209
00:08:50,349 --> 00:08:53,347
trąbka słuchowa oraz kosteczki słuchowe:

210
00:08:53,503 --> 00:08:56,263
młoteczek, kowadełko i strzemiączko.

211
00:08:56,575 --> 00:08:59,269
Ucha wewnętrznego, które tworzą

212
00:08:59,269 --> 00:09:01,283
przetwarzający dźwięki ślimak

213
00:09:01,439 --> 00:09:04,299
i odpowiedzialny za równowagę błędnik.

214
00:09:07,001 --> 00:09:09,931
Wiesz już, jak to się dzieje, że słyszymy.

215
00:09:10,193 --> 00:09:12,547
Jeśli interesują Cię inne zmysły

216
00:09:12,703 --> 00:09:14,385
koniecznie oglądaj pozostałe

217
00:09:14,385 --> 00:09:16,325
filmy z tej playlisty!