1
00:00:00,256 --> 00:00:02,640
Czy wiesz, że każda dziewczynka rodzi się

2
00:00:02,640 --> 00:00:04,908
już z kompletem komórek jajowych?

3
00:00:05,120 --> 00:00:07,122
Ma ich około dwóch milionów.

4
00:00:07,424 --> 00:00:09,550
Do pierwszej miesiączki pozostaje jej

5
00:00:09,550 --> 00:00:11,324
tylko jakieś 400 000

6
00:00:11,324 --> 00:00:13,486
a w całym płodnym okresie życia

7
00:00:13,486 --> 00:00:15,020
z jajników uwalnia się

8
00:00:15,020 --> 00:00:16,890
zaledwie około pięciuset.

9
00:00:17,152 --> 00:00:20,244
Mimo takiego zapasu, dochodzi do menopauzy

10
00:00:20,244 --> 00:00:22,582
czyli momentu, w którym w jajnikach

11
00:00:22,582 --> 00:00:24,299
nie pozostaje już ani jedna

12
00:00:24,299 --> 00:00:27,134
zdolna do zapłodnienia komórka jajowa.

13
00:00:27,378 --> 00:00:30,243
Współczesne kobiety ponad 1/3 życia

14
00:00:30,263 --> 00:00:31,791
spędzają po menopauzie

15
00:00:31,791 --> 00:00:32,763
czyli w czasie

16
00:00:32,763 --> 00:00:34,816
gdy nie mogą już rodzić dzieci.

17
00:00:35,072 --> 00:00:37,789
Jedyne inne ssaki, u których występuje

18
00:00:37,789 --> 00:00:41,390
menopauza to słonie i wieloryby humbaki.

19
00:00:51,968 --> 00:00:54,242
Tylko u żeńskiej połowy ludzkości

20
00:00:54,242 --> 00:00:56,389
płodność jest zjawiskiem cyklicznym

21
00:00:56,389 --> 00:00:58,595
związanym z indywidualnym cyklem

22
00:00:58,595 --> 00:01:01,760
miesięcznym, zwanym też menstruacyjnym.

23
00:01:02,028 --> 00:01:04,038
Przyjmuje się, że jeden cykl

24
00:01:04,068 --> 00:01:06,078
trwa średnio 28 dni.

25
00:01:06,304 --> 00:01:07,642
Choć nie do końca wiemy

26
00:01:07,642 --> 00:01:09,174
dlaczego akurat tyle.

27
00:01:09,376 --> 00:01:12,029
Wiadomo za to, że różnice indywidualne

28
00:01:12,029 --> 00:01:14,609
są naprawdę spore i gdy jedne panie

29
00:01:14,609 --> 00:01:16,757
miesiączkują co 21 dni

30
00:01:16,757 --> 00:01:20,428
innym pełen cykl zajmuje aż 35.

31
00:01:20,640 --> 00:01:22,115
Przez ten czas w jajniku

32
00:01:22,115 --> 00:01:23,619
i błonie śluzowej macicy

33
00:01:23,619 --> 00:01:25,248
zachodzą cykliczne zmiany.

34
00:01:25,760 --> 00:01:27,890
Ich regularność podlega wpływowi

35
00:01:27,890 --> 00:01:29,088
hormonów płciowych

36
00:01:29,344 --> 00:01:31,648
estrogenów i progesteronu.

37
00:01:32,160 --> 00:01:34,720
Hormony te są produkowane w jajnikach

38
00:01:34,976 --> 00:01:36,987
ale kontrolę nad ich wytwarzaniem

39
00:01:36,987 --> 00:01:38,666
sprawuje hormon dojrzewania

40
00:01:38,666 --> 00:01:41,632
pęcherzyków jajnikowych, FSH

41
00:01:42,144 --> 00:01:44,442
produkowany przez przysadkę mózgową.

42
00:01:44,704 --> 00:01:47,264
W zależności od aktywności hormonów

43
00:01:47,520 --> 00:01:50,134
cykl miesięczny możemy podzielić na fazy.

44
00:01:50,592 --> 00:01:52,798
Za pierwszy dzień cyklu przyjmuje się

45
00:01:52,798 --> 00:01:54,676
początek krwawienia miesięcznego

46
00:01:54,796 --> 00:01:56,478
czyli menstruacji.

47
00:01:56,736 --> 00:01:58,759
W ten sposób, ciało pozbywa się

48
00:01:58,759 --> 00:02:00,328
nadmiernie rozrośniętej

49
00:02:00,328 --> 00:02:01,760
błony śluzowej macicy

50
00:02:01,760 --> 00:02:04,284
jeśli nie zagnieździł się w niej zarodek.

51
00:02:04,672 --> 00:02:06,976
Miesiączka trwa zwykle 3-4

52
00:02:07,232 --> 00:02:08,768
ale bywa, że i 7 dni.

53
00:02:09,280 --> 00:02:10,877
Już od pierwszego jej dnia

54
00:02:10,877 --> 00:02:12,663
pod wpływem hormonu FSH

55
00:02:12,663 --> 00:02:14,526
w jajniku rozpoczyna się

56
00:02:14,526 --> 00:02:16,608
dojrzewanie kolejnych pęcherzyków

57
00:02:16,704 --> 00:02:19,264
a we krwi wzrasta poziom estrogenów.

58
00:02:19,776 --> 00:02:22,325
To one sprawiają, że błona śluzowa macicy

59
00:02:22,325 --> 00:02:24,384
grubieje, rozpulchnia się

60
00:02:24,640 --> 00:02:26,432
i zwiększa się jej ukrwienie.

61
00:02:27,200 --> 00:02:28,134
Macica przygotowuje się

62
00:02:28,134 --> 00:02:30,016
na przyjęcie zarodka.

63
00:02:30,528 --> 00:02:32,278
Fazę między końcem miesiączki

64
00:02:32,278 --> 00:02:33,978
a uwolnieniem jajeczka

65
00:02:33,978 --> 00:02:35,958
nazywamy przedowulacyjną.

66
00:02:36,160 --> 00:02:38,208
Trwa 6-9 dni.

67
00:02:38,720 --> 00:02:40,062
Gdy stężenie estrogenów

68
00:02:40,062 --> 00:02:41,100
osiągnie maksimum

69
00:02:41,100 --> 00:02:42,534
następuje uwolnienie

70
00:02:42,534 --> 00:02:44,352
dojrzałej komórki jajowej

71
00:02:44,608 --> 00:02:46,394
z pęcherzyka jajnikowego

72
00:02:46,656 --> 00:02:48,558
co nazywamy jajeczkowaniem

73
00:02:48,558 --> 00:02:49,728
inaczej owulacją.

74
00:02:50,240 --> 00:02:52,233
Moment ten przypada mniej więcej

75
00:02:52,233 --> 00:02:53,568
na 14 dzień cyklu.

76
00:02:54,080 --> 00:02:56,083
Pęknięty pęcherzyk jajnikowy

77
00:02:56,083 --> 00:02:57,231
pozbawiony jaja

78
00:02:57,231 --> 00:02:59,144
nazywamy ciałkiem żółtym.

79
00:02:59,356 --> 00:03:01,722
Zaczyna ono produkcję progesteronu

80
00:03:01,722 --> 00:03:03,168
który hamuje dojrzewanie

81
00:03:03,168 --> 00:03:04,576
kolejnych pęcherzyków.

82
00:03:04,832 --> 00:03:07,136
Rozpoczyna się najdłuższa faza cyklu

83
00:03:07,392 --> 00:03:11,232
poowulacyjna, która trwa około 14 dni.

84
00:03:11,744 --> 00:03:14,036
Wysokie stężenie hormonów płciowych

85
00:03:14,036 --> 00:03:15,973
podtrzymuje intensywny rozwój

86
00:03:15,973 --> 00:03:17,626
błony śluzowej macicy.

87
00:03:17,888 --> 00:03:19,086
To czas wyczekiwania

88
00:03:19,086 --> 00:03:20,858
na zagnieżdżenie zarodka.

89
00:03:21,216 --> 00:03:22,647
Jeśli do tego nie dojdzie

90
00:03:22,647 --> 00:03:24,447
mniej więcej po siedmiu dniach

91
00:03:24,447 --> 00:03:26,368
ciałko żółte zaczyna zanikać

92
00:03:26,368 --> 00:03:28,938
a poziom estrogenów i progesteronu

93
00:03:28,938 --> 00:03:29,920
powoli spada.

94
00:03:30,176 --> 00:03:31,525
Gdy osiąga minimum

95
00:03:31,525 --> 00:03:34,272
błona śluzowa macicy zaczyna się złuszczać

96
00:03:34,528 --> 00:03:37,088
co rozpoczyna nowy cykl miesięczny.

97
00:03:37,600 --> 00:03:38,747
O tym, co się stanie

98
00:03:38,747 --> 00:03:40,555
jeśli dojdzie do zapłodnienia

99
00:03:40,555 --> 00:03:41,802
dowiesz się w filmie

100
00:03:41,802 --> 00:03:43,642
o ciąży i porodzie.

101
00:03:47,072 --> 00:03:49,211
Okres rozrodczy u kobiet zaczyna się

102
00:03:49,211 --> 00:03:50,570
pierwszą miesiączką.

103
00:03:50,656 --> 00:03:52,403
Czas jej wystąpienia też jest

104
00:03:52,403 --> 00:03:54,923
bardzo indywidualny i zależy między innymi

105
00:03:54,923 --> 00:03:57,150
od odziedziczonych po rodzicach genach

106
00:03:57,312 --> 00:04:00,384
sposobu odżywiania czy wysiłku fizycznego.

107
00:04:00,640 --> 00:04:02,441
Za normę uznaje się zarówno

108
00:04:02,441 --> 00:04:05,092
pierwszą miesiączkę w wieku 9 lat

109
00:04:05,092 --> 00:04:07,552
jak i powyżej 14 roku życia.

110
00:04:08,064 --> 00:04:10,624
Pierwsze miesiączki mogą nie być regularne

111
00:04:10,880 --> 00:04:12,928
mieć różną długość i obfitość.

112
00:04:13,440 --> 00:04:15,470
Zwykle zarówno długość cyklu

113
00:04:15,470 --> 00:04:17,647
jak i obfitość krwawień ustalają się

114
00:04:17,647 --> 00:04:20,019
w pierwszych latach dojrzałości płciowej.

115
00:04:20,351 --> 00:04:21,653
Gdy jednak dziewczyna

116
00:04:21,653 --> 00:04:24,160
nie zamiesiączkuje do 16 roku życia

117
00:04:24,160 --> 00:04:26,239
powinna odwiedzić ginekologa.

118
00:04:26,751 --> 00:04:28,338
Po czterdziestym roku życia

119
00:04:28,338 --> 00:04:30,752
czynność jajników zaczyna słabnąć

120
00:04:30,752 --> 00:04:32,530
a wraz z nią ponownie może

121
00:04:32,530 --> 00:04:34,967
rozregulować się cykl miesięczny.

122
00:04:35,199 --> 00:04:37,759
Ten okres nazywamy premenopauzą.

123
00:04:38,271 --> 00:04:40,660
Menstruacje mogą być wtedy częstsze

124
00:04:40,660 --> 00:04:42,367
lub rzadsze niż wcześniej.

125
00:04:42,623 --> 00:04:44,453
Mogą też być bardziej obfite

126
00:04:44,453 --> 00:04:46,307
albo przeciwnie, skąpe.

127
00:04:46,719 --> 00:04:48,489
W Europie ostatnia miesiączka

128
00:04:48,489 --> 00:04:50,684
czyli menopauza, pojawia się u kobiet

129
00:04:50,684 --> 00:04:53,363
zwykle w pięćdziesiątym drugim roku życia.

130
00:04:53,631 --> 00:04:55,935
Potem działalność jajników wygasa.

131
00:04:56,447 --> 00:04:58,720
Warto zapamiętać, że czas menopauzy

132
00:04:58,720 --> 00:05:00,799
można określić dopiero po fakcie.

133
00:05:01,311 --> 00:05:03,155
Za ostatnią uznaje się bowiem

134
00:05:03,155 --> 00:05:04,559
dopiero taką miesiączkę

135
00:05:04,559 --> 00:05:05,902
po której przynajmniej

136
00:05:05,902 --> 00:05:08,530
przez 12 miesięcy nie pojawiło się

137
00:05:08,530 --> 00:05:10,059
kolejne krwawienie.

138
00:05:10,527 --> 00:05:11,665
Warto też wiedzieć

139
00:05:11,665 --> 00:05:13,239
że u kobiet po menopauzie

140
00:05:13,239 --> 00:05:15,595
wszelkie krwawienia z dróg rodnych

141
00:05:15,595 --> 00:05:16,703
mogą być objawem

142
00:05:16,703 --> 00:05:19,189
poważnych chorób i wymagają konsultacji

143
00:05:19,189 --> 00:05:20,997
z lekarzem ginekologiem.

144
00:05:22,047 --> 00:05:23,647
W tej lekcji pojawiło się

145
00:05:23,647 --> 00:05:25,183
kilka nowych pojęć.

146
00:05:25,375 --> 00:05:27,165
Na zakończenie zatem dla Ciebie

147
00:05:27,165 --> 00:05:28,453
test na pamięć.

148
00:05:28,959 --> 00:05:31,263
Jak inaczej nazywamy miesiączkę?

149
00:05:34,591 --> 00:05:36,733
Menstruacja, brawo.

150
00:05:36,895 --> 00:05:39,455
Jak inaczej nazywamy jajeczkowanie?

151
00:05:42,527 --> 00:05:44,319
Owulacja, brawo.

152
00:05:44,831 --> 00:05:46,667
Podaj nazwy dwóch hormonów

153
00:05:46,667 --> 00:05:49,257
regulujących cykl miesięczny kobiety.

154
00:05:52,511 --> 00:05:54,815
To progesteron i estrogen.

155
00:05:55,071 --> 00:05:56,113
Brawo.

156
00:05:59,935 --> 00:06:01,919
Cykl miesięczny regulowany jest

157
00:06:01,919 --> 00:06:03,263
przez hormony płciowe

158
00:06:03,775 --> 00:06:05,567
progesteron i estrogeny.

159
00:06:06,087 --> 00:06:07,985
Przebiega w czterech fazach.

160
00:06:08,127 --> 00:06:10,687
Menstruacja 3-7 dni.

161
00:06:11,199 --> 00:06:14,527
Faza przedowulacyjna 6-9 dni.

162
00:06:15,039 --> 00:06:18,246
Owulacja, około dwudziestu czterech godzin

163
00:06:18,246 --> 00:06:19,391
w połowie cyklu.

164
00:06:19,647 --> 00:06:23,079
I faza poowulacyjna 14 dni.

165
00:06:26,559 --> 00:06:28,351
Na dzisiaj to już wszystko.

166
00:06:28,607 --> 00:06:31,353
Obejrzyj nasze pozostałe filmy z playlisty

167
00:06:31,353 --> 00:06:32,801
rozmnażanie i rozwój

168
00:06:32,801 --> 00:06:34,317
a po więcej materiałów

169
00:06:34,317 --> 00:06:38,141
zajrzyj na naszą stronę pi-stacja.tv