1
00:00:00,512 --> 00:00:03,328
Życie bliskich nam ewolucyjnie zwierząt

2
00:00:03,584 --> 00:00:05,888
ssaków też ma swoje etapy.

3
00:00:06,400 --> 00:00:07,503
W porównaniu z nami

4
00:00:07,503 --> 00:00:09,051
mniej czasu spędzają one

5
00:00:09,051 --> 00:00:10,470
jednak w dzieciństwie.

6
00:00:10,496 --> 00:00:13,337
Na przykład w dwudziestoletnim kocim życiu

7
00:00:13,337 --> 00:00:15,250
trwa ono ledwie pół roku

8
00:00:15,250 --> 00:00:17,285
a dokładając młodość

9
00:00:17,285 --> 00:00:20,032
niecałe 2 lata, czyli 1/10.

10
00:00:20,224 --> 00:00:22,553
U nas na czas przed dorosłością

11
00:00:22,553 --> 00:00:26,738
przypada aż 1/4, no może 1/5 życia.

12
00:00:27,136 --> 00:00:29,528
Cykl życia podobny do naszego

13
00:00:29,528 --> 00:00:31,604
z bardzo długim dzieciństwem

14
00:00:31,604 --> 00:00:33,916
mają jednak na przykład słonie.

15
00:00:34,048 --> 00:00:35,231
Te szare olbrzymy

16
00:00:35,231 --> 00:00:37,044
dożywają siedemdziesiątki

17
00:00:37,120 --> 00:00:39,359
a dojrzałość osiągają mniej więcej

18
00:00:39,359 --> 00:00:40,888
w wieku 18 lat.

19
00:00:41,472 --> 00:00:43,761
Na matczynym mleku pozostają zaś

20
00:00:43,761 --> 00:00:47,118
nawet dłużej niż my, bo 5-10 lat.

21
00:00:58,112 --> 00:01:00,160
Przez całe swoje życie człowiek

22
00:01:00,160 --> 00:01:02,132
w społeczeństwie pełni wiele ról.

23
00:01:02,208 --> 00:01:05,792
Jest córką lub synem, żoną czy mężem

24
00:01:06,048 --> 00:01:08,096
siostrą, bratem, szwagrem.

25
00:01:08,352 --> 00:01:10,313
Jest pracownikiem, kajakarzem

26
00:01:10,313 --> 00:01:11,424
ekspedientką.

27
00:01:11,680 --> 00:01:14,443
Uczy się, pracuje, jest na emeryturze

28
00:01:14,443 --> 00:01:15,434
 czy rencie.

29
00:01:15,520 --> 00:01:16,865
Można by tak wymieniać

30
00:01:16,865 --> 00:01:18,336
właściwie bez końca.

31
00:01:18,848 --> 00:01:20,425
Część z tych życiowych ról

32
00:01:20,425 --> 00:01:22,043
nie ma związku z wiekiem

33
00:01:22,043 --> 00:01:24,132
ale sporo z nich zależy od tego

34
00:01:24,132 --> 00:01:25,322
ile mamy lat.

35
00:01:25,760 --> 00:01:27,667
Określając kogoś dyrektorem

36
00:01:27,667 --> 00:01:29,342
nie mamy raczej na myśli

37
00:01:29,342 --> 00:01:30,948
emeryta lub nastolatki.

38
00:01:31,232 --> 00:01:33,765
Z kolei etykietka uczeń kojarzy się

39
00:01:33,765 --> 00:01:36,772
z przedziałem wiekowym 7-18 lat.

40
00:01:37,280 --> 00:01:39,484
O tym, na jakie etapy możemy podzielić

41
00:01:39,484 --> 00:01:41,201
życie każdego człowieka

42
00:01:41,201 --> 00:01:43,168
opowiem Ci w tym filmie.

43
00:01:45,984 --> 00:01:47,735
Gdy się rodzimy czeka nas

44
00:01:47,735 --> 00:01:50,134
najkrótszy chyba okres w życiu.

45
00:01:50,156 --> 00:01:51,530
Trwa tylko miesiąc.

46
00:01:51,616 --> 00:01:54,194
Zgadniesz jak się nazywa ten czas?

47
00:01:56,992 --> 00:01:58,924
Jest to okres noworodkowy.

48
00:01:59,040 --> 00:02:01,113
Dziecko waży wtedy przeciętnie

49
00:02:01,113 --> 00:02:03,129
od 3 do 3,5 kilo

50
00:02:03,129 --> 00:02:06,734
i ma 50-55 centymetrów długości.

51
00:02:07,232 --> 00:02:09,280
Jest w pełni zależne od rodziców.

52
00:02:09,792 --> 00:02:11,380
Przesypia większość doby

53
00:02:11,380 --> 00:02:13,661
budzi się głównie, gdy zgłodnieje

54
00:02:13,661 --> 00:02:15,867
a ponieważ zaliczamy się do ssaków

55
00:02:15,867 --> 00:02:18,265
to najczęściej jego jedynym pokarmem

56
00:02:18,265 --> 00:02:19,398
jest mleko matki.

57
00:02:20,032 --> 00:02:22,416
Po ukończeniu pierwszego miesiąca życia

58
00:02:22,416 --> 00:02:24,388
zaczyna się okres niemowlęcy

59
00:02:24,430 --> 00:02:26,678
który trwa do ukończenia roku.

60
00:02:27,200 --> 00:02:28,659
To czas bardzo szybkiego

61
00:02:28,659 --> 00:02:30,186
wzrostu i rozwoju.

62
00:02:30,528 --> 00:02:32,150
Nowy człowiek uczy się wtedy

63
00:02:32,150 --> 00:02:35,293
podnosić głowę, siadać, raczkować

64
00:02:35,293 --> 00:02:36,722
wreszcie wstaje

65
00:02:36,742 --> 00:02:38,528
i stawia pierwsze kroki.

66
00:02:38,720 --> 00:02:40,004
Zaczyna też gaworzyć

67
00:02:40,004 --> 00:02:42,050
i składać pierwsze słowa

68
00:02:42,050 --> 00:02:44,096
jak mama, tata czy dada.

69
00:02:44,864 --> 00:02:46,605
Stopniowo wyrastają mu zęby

70
00:02:46,605 --> 00:02:49,509
więc coraz śmielej próbuje innych potraw

71
00:02:49,509 --> 00:02:50,806
niż mleko mamy.

72
00:02:51,520 --> 00:02:53,951
Po okresie niemowlęcym mamy etap

73
00:02:53,951 --> 00:02:55,360
poniemowlęcy.

74
00:02:55,872 --> 00:02:57,934
Trwa on do trzeciego roku życia.

75
00:02:58,176 --> 00:03:00,854
Dziecko może już mówić krótkimi zdaniami

76
00:03:00,854 --> 00:03:02,878
i setkami zadawać pytania.

77
00:03:03,040 --> 00:03:05,319
Maluchy w tym wieku często potrafią już

78
00:03:05,319 --> 00:03:08,224
samodzielnie jeść, myć się i ubierać.

79
00:03:08,416 --> 00:03:10,660
To okres niesamowitej ruchliwości

80
00:03:10,660 --> 00:03:12,768
ciekawości i odkrywania świata.

81
00:03:13,536 --> 00:03:15,719
Pod koniec tego okresu mały człowiek

82
00:03:15,719 --> 00:03:17,896
staje się gotowy na przedszkole.

83
00:03:18,656 --> 00:03:20,454
Okres przedszkolny zaczyna się

84
00:03:20,454 --> 00:03:22,344
gdy maluch kończy 3 lata.

85
00:03:22,496 --> 00:03:24,406
To czas zabaw z rówieśnikami

86
00:03:24,406 --> 00:03:26,137
i wchodzenia w relacje

87
00:03:26,137 --> 00:03:28,262
typu moje, twoje, daj, weź.

88
00:03:28,896 --> 00:03:31,178
Dziecko uczy się funkcjonować w świecie

89
00:03:31,178 --> 00:03:33,906
innym niż rodzinny dom i w otoczeniu ludzi

90
00:03:33,906 --> 00:03:35,808
innych niż najbliższa rodzina.

91
00:03:36,576 --> 00:03:39,017
Kiedy mały człowiek skończy 6 lat

92
00:03:39,017 --> 00:03:40,852
rozpoczyna okres szkolny

93
00:03:40,852 --> 00:03:42,418
który trwa co najmniej

94
00:03:42,418 --> 00:03:44,410
do ukończenia 18 roku życia.

95
00:03:45,024 --> 00:03:47,328
To czas wejścia w nowy, szkolny świat

96
00:03:47,584 --> 00:03:49,715
respektowania ustalonych zasad

97
00:03:49,715 --> 00:03:52,448
nabywania gotowości do samodzielnej pracy

98
00:03:52,770 --> 00:03:55,574
stopniowo wzrastającej odpowiedzialności.

99
00:03:56,032 --> 00:03:57,703
Poza rozwojem intelektualnym

100
00:03:57,703 --> 00:04:00,640
wciąż kształtują się umiejętności ruchowe

101
00:04:00,896 --> 00:04:02,961
sprawność fizyczna czy przydatność

102
00:04:02,961 --> 00:04:04,480
do nowych ról społecznych

103
00:04:04,792 --> 00:04:06,976
z których najważniejszą jest zazwyczaj

104
00:04:06,976 --> 00:04:08,158
rola ucznia.

105
00:04:08,576 --> 00:04:10,432
Na okres szkolny nakłada się

106
00:04:10,432 --> 00:04:12,844
rozpoczynający w wieku kilkunastu lat

107
00:04:12,844 --> 00:04:14,252
okres dojrzewania.

108
00:04:14,464 --> 00:04:16,492
Gdy się zakończy możemy mówić

109
00:04:16,492 --> 00:04:18,080
o dojrzałości fizycznej

110
00:04:18,080 --> 00:04:20,533
czyli sytuacji, w której młody człowiek

111
00:04:20,533 --> 00:04:22,803
jest anatomicznie i fizjologicznie

112
00:04:22,803 --> 00:04:25,219
dojrzały do przedłużenia gatunku.

113
00:04:25,727 --> 00:04:27,468
Produkuje komórki rozrodcze

114
00:04:27,468 --> 00:04:28,864
a w przypadku kobiet

115
00:04:28,864 --> 00:04:30,259
organizm jest gotowy

116
00:04:30,259 --> 00:04:31,789
do przyjęcia zarodka.

117
00:04:32,383 --> 00:04:35,027
To jednak jeszcze nie etap dorosłości.

118
00:04:35,455 --> 00:04:36,991
Ta jest związana z pełną

119
00:04:36,991 --> 00:04:38,993
odpowiedzialnością za swoje życie

120
00:04:38,993 --> 00:04:41,599
i z osiągnięciem dojrzałości umysłowej.

121
00:04:42,111 --> 00:04:43,319
Na tym etapie życia

122
00:04:43,319 --> 00:04:45,648
człowiek jest w stanie sam decydować

123
00:04:45,648 --> 00:04:47,305
i dokonywać wyborów.

124
00:04:47,743 --> 00:04:49,642
Kiedy rozpocznie pracę zawodową

125
00:04:49,642 --> 00:04:52,446
i założy rodzinę, mówimy o osiągnięciu

126
00:04:52,446 --> 00:04:54,429
pełnej dojrzałości społecznej

127
00:04:54,429 --> 00:04:55,609
związanej nie tylko

128
00:04:55,609 --> 00:04:57,471
z odpowiedzialnością za siebie

129
00:04:57,727 --> 00:04:59,263
ale i za inne osoby.

130
00:04:59,775 --> 00:05:02,110
Czas dorosłości jest najdłuższym okresem

131
00:05:02,110 --> 00:05:03,343
w życiu człowieka.

132
00:05:03,615 --> 00:05:05,663
I on jednak kiedyś się kończy.

133
00:05:05,919 --> 00:05:07,691
Choć nie jest to ostra granica

134
00:05:07,691 --> 00:05:09,200
jak w przypadku ukończenia

135
00:05:09,200 --> 00:05:10,957
obowiązkowej edukacji.

136
00:05:11,295 --> 00:05:12,917
Gdy stopniowo zmniejsza się

137
00:05:12,917 --> 00:05:14,292
wydajność zmysłów

138
00:05:14,292 --> 00:05:16,233
spada sprawność fizyczna

139
00:05:16,233 --> 00:05:18,038
i odporność organizmu

140
00:05:18,038 --> 00:05:20,088
oraz zdolności reprodukcyjne

141
00:05:20,088 --> 00:05:21,919
wchodzimy w ostatni okres

142
00:05:21,919 --> 00:05:24,019
naszego życia, starość.

143
00:05:24,351 --> 00:05:26,589
Potocznie kojarzy się go z emeryturą

144
00:05:26,589 --> 00:05:28,703
czyli brakiem aktywności zawodowej.

145
00:05:29,215 --> 00:05:30,567
Nie musi to być jednak

146
00:05:30,567 --> 00:05:32,717
brak aktywności jako takiej.

147
00:05:33,055 --> 00:05:34,698
Ludzie starsi mogą rozwijać

148
00:05:34,698 --> 00:05:36,842
swoje zainteresowania i pasje

149
00:05:36,842 --> 00:05:38,175
poszerzać wiedzę.

150
00:05:38,687 --> 00:05:41,193
Często pomagają w wychowywaniu wnuków

151
00:05:41,193 --> 00:05:43,549
dzieląc się wiedzą i doświadczeniem.

152
00:05:43,807 --> 00:05:45,148
Ten okres nieuchronnie

153
00:05:45,148 --> 00:05:46,817
kończy się śmiercią.

154
00:05:49,183 --> 00:05:52,075
Jak myślisz, czy okresy w życiu człowieka

155
00:05:52,075 --> 00:05:54,875
naprawdę można precyzyjnie rozgraniczyć

156
00:05:54,875 --> 00:05:56,545
na podstawie wieku?

157
00:05:59,167 --> 00:06:01,391
Jeśli uważnie oglądasz nasz film

158
00:06:01,391 --> 00:06:03,002
to już wiesz, że nie wszystkie

159
00:06:03,002 --> 00:06:06,335
okresy życia mają precyzyjne ramy czasowe.

160
00:06:06,847 --> 00:06:08,490
Eksperci wyznaczyli je tylko

161
00:06:08,490 --> 00:06:10,073
dla tych pierwszych.

162
00:06:10,175 --> 00:06:11,712
Od okresu dojrzewania

163
00:06:11,722 --> 00:06:13,787
zaczynają się rozbieżności.

164
00:06:17,343 --> 00:06:19,391
W życiu człowieka wyróżniamy

165
00:06:19,903 --> 00:06:22,297
okres noworodkowy od narodzin

166
00:06:22,297 --> 00:06:24,255
do pierwszego miesiąca życia

167
00:06:24,511 --> 00:06:26,296
okres niemowlęcy

168
00:06:26,296 --> 00:06:29,429
od drugiego do dwunastego miesiąca życia

169
00:06:29,429 --> 00:06:31,365
okres poniemowlęcy

170
00:06:31,387 --> 00:06:34,495
od pierwszego do trzeciego roku życia

171
00:06:34,495 --> 00:06:36,377
okres przedszkolny

172
00:06:36,377 --> 00:06:39,657
od trzeciego do piątego roku życia

173
00:06:39,657 --> 00:06:41,850
okres szkolny od szóstego

174
00:06:41,850 --> 00:06:43,644
do osiemnastego roku życia

175
00:06:43,644 --> 00:06:45,256
okres dorosłości do około

176
00:06:45,256 --> 00:06:48,157
sześćdziesiątego piątego roku życia

177
00:06:48,157 --> 00:06:50,911
i okres starości od około

178
00:06:50,911 --> 00:06:53,305
sześćdziesiątego piątego roku życia

179
00:06:53,305 --> 00:06:54,615
do śmierci.

180
00:06:54,719 --> 00:06:56,856
Na okres szkolny przypada okres

181
00:06:56,856 --> 00:06:58,653
dojrzewania płciowego.

182
00:06:58,815 --> 00:07:02,143
Zwykle między 12, a 16 rokiem życia.

183
00:07:05,983 --> 00:07:07,803
Na dzisiaj to już wszystko.

184
00:07:07,803 --> 00:07:10,451
Obejrzyj nasze pozostałe filmy z playlisty

185
00:07:10,451 --> 00:07:11,776
rozmnażanie i rozwój

186
00:07:11,776 --> 00:07:13,186
a po więcej materiałów

187
00:07:13,186 --> 00:07:16,643
zajrzyj na naszą stronę pi-stacja.tv