1
00:00:00,921 --> 00:00:03,854
Każdy z nas ma krew określonej grupy

2
00:00:04,096 --> 00:00:06,912
ale nie wszystkie grupy są jednakowo popularne

3
00:00:07,424 --> 00:00:09,513
Wśród Polaków najczęściej spotykamy 

4
00:00:09,613 --> 00:00:13,198
posiadaczy grupy A Rh plus - 32% 

5
00:00:13,298 --> 00:00:16,382
i 0 Rh plus - 31%.

6
00:00:16,896 --> 00:00:18,539
To także grupy o największym 

7
00:00:18,639 --> 00:00:20,223
rozpowszechnieniu światowym.

8
00:00:20,480 --> 00:00:22,194
Zróżnicowanie geograficzne 

9
00:00:22,294 --> 00:00:23,551
jest jednak znaczne.

10
00:00:23,808 --> 00:00:25,431
Grupy A nie spotkamy 

11
00:00:25,531 --> 00:00:27,750
u południowoamerykańskich Indian

12
00:00:27,862 --> 00:00:30,908
za to u ludów z północnej Skandynawii ma ją 

13
00:00:31,008 --> 00:00:34,593
nawet 60% populacji, a wśród Aborygenów

14
00:00:34,693 --> 00:00:35,838
nie ma grupy B.

15
00:00:36,608 --> 00:00:40,060
Najrzadszą grupą krwi w Polsce i na świecie

16
00:00:40,160 --> 00:00:41,983
jest grupa AB Rh minus.

17
00:00:42,496 --> 00:00:44,544
To zaledwie 1% populacji.

18
00:00:45,824 --> 00:00:48,455
Co ciekawe, choć antygeny odpowiedzialne

19
00:00:48,555 --> 00:00:51,455
za to, jaką mamy grupę krwi, są dziedziczone

20
00:00:51,712 --> 00:00:53,901
to nie działają w pierwszych latach życia.

21
00:00:54,016 --> 00:00:56,498
Dlatego grupę krwi u dzieci można określić 

22
00:00:56,598 --> 00:00:58,196
dopiero, gdy kończą 2 lata.

23
00:00:58,705 --> 00:01:01,008
O tym, jak dziedziczymy grupy krwi

24
00:01:01,108 --> 00:01:02,719
opowiem Ci w tym filmie.

25
00:01:15,008 --> 00:01:17,760
Jeśli oglądasz nasze filmy, to może pamiętasz

26
00:01:17,860 --> 00:01:19,615
Eryka z filmu o grupach krwi.

27
00:01:20,384 --> 00:01:22,176
Dziś do nas na chwilę wróci.

28
00:01:22,432 --> 00:01:23,456
Ale po kolei...

29
00:01:23,814 --> 00:01:26,511
Każdy z nas ma jedną z czterech możliwych 

30
00:01:26,611 --> 00:01:31,135
grup krwi: A, B, AB lub 0.

31
00:01:31,392 --> 00:01:34,060
Może pamiętasz również, że o grupie krwi

32
00:01:34,160 --> 00:01:35,690
decydują różne antygeny 

33
00:01:35,790 --> 00:01:37,846
obecne na krwinkach czerwonych.

34
00:01:38,304 --> 00:01:42,400
Inne dla A, inne dla B, a dla AB - oba.

35
00:01:42,539 --> 00:01:44,553
Grupa 0 nie ma żadnych antygenów 

36
00:01:44,653 --> 00:01:45,979
na błonie erytrocytów.

37
00:01:46,240 --> 00:01:49,056
Za ich obecność odpowiada konkretny gen.

38
00:01:49,312 --> 00:01:52,988
Ten gen ma 3 allele. 2 tak samo silne

39
00:01:53,088 --> 00:01:55,455
dominujące, i recesywny.

40
00:01:55,878 --> 00:01:59,040
Zaraz, zaraz, recesywny, to jasne

41
00:01:59,296 --> 00:02:01,180
ale jak to, dwa dominujące?

42
00:02:01,600 --> 00:02:05,440
Właśnie w tym tkwi cały sekret tylu możliwości.

43
00:02:05,952 --> 00:02:08,462
Żeby lepiej zrozumieć sposób dziedziczenia 

44
00:02:08,562 --> 00:02:11,072
tych alleli, najlepiej posłużyć się zabawą.

45
00:02:11,328 --> 00:02:14,199
Potrzebne nam będą kawałki wstążki 

46
00:02:14,299 --> 00:02:17,872
w trzech kolorach: niebieskie, żółte i białe

47
00:02:17,972 --> 00:02:19,007
i trzy osoby.

48
00:02:19,264 --> 00:02:22,336
Dwie z nich wybierają po dwa kawałki wstążek:

49
00:02:22,491 --> 00:02:25,920
dwie jednakowe albo dwie różne, dowolnie.

50
00:02:26,432 --> 00:02:29,250
Wstążki te wiążą na swoich nadgarstkach.

51
00:02:29,504 --> 00:02:32,117
Teraz trzecia osoba wybiera od tej dwójki

52
00:02:32,217 --> 00:02:33,855
po jednym kawałku wstążki.

53
00:02:34,112 --> 00:02:36,672
Może wybrać dowolny z posiadanych przez nich

54
00:02:36,928 --> 00:02:38,976
ale po jednym od każdego.

55
00:02:39,232 --> 00:02:40,895
I takie właśnie kolory wiąże 

56
00:02:40,995 --> 00:02:42,580
na swoich nadgarstkach.

57
00:02:43,328 --> 00:02:45,363
A teraz przełóżmy to na geny

58
00:02:45,463 --> 00:02:47,423
dziedziczenie i grupy krwi.

59
00:02:48,448 --> 00:02:50,413
Każde z rodziców przekazuje ci 

60
00:02:50,513 --> 00:02:52,543
jeden allel kodujący grupę krwi.

61
00:02:53,056 --> 00:02:55,100
To, jaka będzie twoja, zależy 

62
00:02:55,200 --> 00:02:56,895
od otrzymanej kombinacji.

63
00:02:57,152 --> 00:03:00,239
Jeśli od obojga rodziców dostaniesz po allelu

64
00:03:00,339 --> 00:03:03,495
nazwijmy go niebieskim, od niebieskiej wstążki

65
00:03:03,808 --> 00:03:05,856
będziesz homozygotą dominującą

66
00:03:06,112 --> 00:03:07,904
i będziesz mieć grupę krwi A.

67
00:03:08,672 --> 00:03:11,810
Jeśli oboje dają ci allel żółty, będziesz

68
00:03:11,910 --> 00:03:14,815
homozygotą dominującą o grupie krwi B.

69
00:03:16,096 --> 00:03:19,343
A jeśli oboje przekażą ci po allelu recesywnym

70
00:03:19,443 --> 00:03:21,471
odpowiadającym białej wstążce

71
00:03:21,728 --> 00:03:23,474
Ty będziesz mieć grupę 0 

72
00:03:23,574 --> 00:03:25,823
i będziesz homozygotą recesywną.

73
00:03:26,080 --> 00:03:27,872
Dotąd proste, prawda?

74
00:03:28,576 --> 00:03:30,670
A co, jeśli od każdego z rodziców 

75
00:03:30,770 --> 00:03:32,044
otrzymasz inny allel?

76
00:03:32,736 --> 00:03:35,654
Jeśli jedna z wstążek na twoich nadgarstkach

77
00:03:35,754 --> 00:03:38,420
jest biała, to jednym kolorem będzie ten 

78
00:03:38,520 --> 00:03:41,438
z drugiego nadgarstka: niebieski albo żółty.

79
00:03:41,783 --> 00:03:43,156
Co to oznacza?

80
00:03:43,488 --> 00:03:46,632
Że gdy od któregoś z rodziców dostajemy

81
00:03:46,732 --> 00:03:49,171
allel biały, a od drugiego inny

82
00:03:49,271 --> 00:03:51,678
to allel biały się nie ujawni.

83
00:03:51,936 --> 00:03:54,700
Będziemy mieć taką grupę, jaką wyznaczy allel

84
00:03:54,800 --> 00:03:59,615
drugiego z rodziców, a zatem albo A, albo B.

85
00:04:00,384 --> 00:04:02,944
W obu przypadkach jesteśmy heterozygotami.

86
00:04:03,837 --> 00:04:05,670
Gdy jednak jeden z rodziców da nam 

87
00:04:05,770 --> 00:04:09,515
allel niebieski, a drugi żółty, to zostaniemy 

88
00:04:09,615 --> 00:04:11,150
posiadaczami dwóch kolorów. 

89
00:04:11,250 --> 00:04:13,848
Naszą grupą krwi będzie AB.

90
00:04:14,464 --> 00:04:17,024
Taką sytuację nazywamy kodominacją

91
00:04:17,280 --> 00:04:19,452
a oznacza ona, że oba allele mają

92
00:04:19,552 --> 00:04:21,397
taką samą moc ekspresji.

93
00:04:24,703 --> 00:04:27,937
No dobrze, wiemy już, skąd grupa krwi AB

94
00:04:28,037 --> 00:04:29,199
 a skąd zero.

95
00:04:29,311 --> 00:04:31,937
Jeśli jednak znasz swoją grupę, to wiesz

96
00:04:32,037 --> 00:04:35,064
że oprócz liter podaje się jeszcze czynnik Rh.

97
00:04:35,199 --> 00:04:38,750
Na przykład A Rh plus, czy AB Rh minus.

98
00:04:39,039 --> 00:04:41,509
O tym, jakie on ma znaczenie, mówiliśmy 

99
00:04:41,609 --> 00:04:43,134
we wspomnianym już filmie

100
00:04:43,507 --> 00:04:46,110
ale jak te plusy czy minusy dziedziczymy?

101
00:04:46,719 --> 00:04:49,818
Dokładnie tak, jak groszki pana Mendla w innym

102
00:04:49,918 --> 00:04:52,606
filmie tej playlisty dziedziczyły kolor.

103
00:04:53,119 --> 00:04:55,539
Gen odpowiedzialny za ten czynnik 

104
00:04:55,639 --> 00:04:58,494
ma dwa warianty: dominujący i recesywny.

105
00:04:59,007 --> 00:05:01,960
Wystarczy, że odziedziczyliśmy choć jeden allel

106
00:05:02,060 --> 00:05:04,507
dominujący, od któregoś z rodziców

107
00:05:04,607 --> 00:05:08,405
a jesteśmy Rh dodatni. Jeśli od obojga

108
00:05:08,505 --> 00:05:10,298
otrzymaliśmy wariant recesywny

109
00:05:10,398 --> 00:05:12,345
jesteśmy Rh ujemni.

110
00:05:13,973 --> 00:05:16,004
Przećwiczmy to sobie jeszcze raz.

111
00:05:16,530 --> 00:05:19,123
Określ, jakie grupy krwi może mieć 

112
00:05:19,223 --> 00:05:21,690
każde z rodziców, jeśli u dziecka 

113
00:05:21,790 --> 00:05:23,325
stwierdzono grupę AB.

114
00:05:26,399 --> 00:05:28,807
Żeby mieć taką grupę, dziecko musiało dostać

115
00:05:28,907 --> 00:05:32,542
od jednego z rodziców allel A, a od drugiego B.

116
00:05:33,055 --> 00:05:35,394
Możliwe kombinacje alleli rodzicielskich

117
00:05:35,494 --> 00:05:36,638
 widzisz na planszy.

118
00:05:36,895 --> 00:05:39,165
Jedno z nich musi zatem mieć 

119
00:05:39,265 --> 00:05:40,735
grupę krwi A lub AB

120
00:05:40,991 --> 00:05:43,039
a drugie B lub AB.

121
00:05:44,177 --> 00:05:46,264
To może jeszcze jedna krzyżówka?

122
00:05:47,391 --> 00:05:50,599
Czy jest możliwe, że w rodzinie składającej się 

123
00:05:50,699 --> 00:05:52,839
z czterech osób: dwojga rodziców 

124
00:05:52,939 --> 00:05:55,214
i dwójki dzieci, każdy będzie mieć 

125
00:05:55,314 --> 00:05:56,350
inną grupę krwi?

126
00:05:59,015 --> 00:06:00,035
Tak.

127
00:06:00,191 --> 00:06:03,263
Na przykład, jeśli jedno z rodziców ma grupę AB

128
00:06:03,363 --> 00:06:08,533
a drugie 0, to ich dzieci mogą mieć grupę A i B.

129
00:06:13,759 --> 00:06:17,031
Grupa krwi zależy od odziedziczonej kombinacji 

130
00:06:17,131 --> 00:06:19,297
dwóch spośród trzech alleli: 

131
00:06:19,397 --> 00:06:22,974
dominujących A i B oraz recesywnego.

132
00:06:23,487 --> 00:06:25,577
Allel recesywny ujawnia się tylko 

133
00:06:25,677 --> 00:06:27,326
w nieobecności dominujących

134
00:06:27,583 --> 00:06:29,375
i daje grupę krwi 0.

135
00:06:29,835 --> 00:06:33,435
Możliwe kombinacje alleli i wynikające z nich

136
00:06:33,535 --> 00:06:36,000
 grupy krwi widzisz na planszy.

137
00:06:39,996 --> 00:06:42,175
Rozwiązaliśmy dziś kilka krzyżówek.

138
00:06:42,431 --> 00:06:45,058
Jeśli masz ochotę na więcej, znajdziesz je 

139
00:06:45,158 --> 00:06:47,601
w innych filmach tej playlisty.