1
00:00:01,652 --> 00:00:03,586
Pamiętasz bajkę o Kopciuszku?

2
00:00:03,686 --> 00:00:05,296
Zła macocha kazała jej

3
00:00:05,396 --> 00:00:07,294
oddzielać groch od popiołu.

4
00:00:07,395 --> 00:00:10,109
W tym trudnym zadaniu pomogły jej gołębie.

5
00:00:10,209 --> 00:00:12,988
Ale gdyby to tobie przyszło wykonać to zadanie,

6
00:00:13,088 --> 00:00:15,390
jak myślisz, co trzeba by zrobić,

7
00:00:15,490 --> 00:00:17,376
nie mając przyjaciół gołębi?

8
00:00:20,443 --> 00:00:22,749
Ziarenka grochu są dużo większe

9
00:00:22,849 --> 00:00:24,395
niż drobiny popiołu.

10
00:00:24,495 --> 00:00:26,291
Jeśli wykorzystamy sitko

11
00:00:26,391 --> 00:00:28,418
o odpowiednio dużych okach,

12
00:00:28,519 --> 00:00:31,607
groch zostanie na nim, a popiół przeleci.

13
00:00:31,707 --> 00:00:33,653
Nauczymy się dzisiaj,

14
00:00:33,753 --> 00:00:36,607
jak rozdzielać różne mieszaniny.

15
00:00:47,168 --> 00:00:51,084
Groch od popiołu można oddzielić na sitku

16
00:00:51,184 --> 00:00:54,755
ponieważ różnią się wielkością ziaren.

17
00:00:55,348 --> 00:00:58,395
A co gdyby składniki mieszaniny

18
00:00:58,495 --> 00:01:00,671
miały podobną wielkość?

19
00:01:01,007 --> 00:01:05,024
Trzeba by znaleźć między nimi inną różnicę.

20
00:01:05,510 --> 00:01:08,219
Jak można rozdzielić mieszaninę

21
00:01:08,319 --> 00:01:11,423
żelaznych opiłków z siarką?

22
00:01:14,294 --> 00:01:18,029
Wystarczy magnes – przyciągnie opiłki,

23
00:01:18,129 --> 00:01:19,871
a siarka zostanie.

24
00:01:23,833 --> 00:01:27,293
Wcześniej rozdzielaliśmy stałe składniki

25
00:01:27,393 --> 00:01:29,599
różnych mieszanin.

26
00:01:29,953 --> 00:01:33,696
A co, gdyby jednym ze składników była ciecz?

27
00:01:33,796 --> 00:01:36,768
Weźmy wodę z piaskiem.

28
00:01:37,522 --> 00:01:40,864
Piasek nie rozpuszcza się w wodzie.

29
00:01:41,097 --> 00:01:45,054
Jego ziarna jako cięższe opadną na dno,

30
00:01:45,154 --> 00:01:47,007
wystarczy poczekać.

31
00:01:47,660 --> 00:01:51,440
Ten proces nazywamy sedymentacją,

32
00:01:51,540 --> 00:01:55,968
a zlewanie wody znad piasku dekantacją.

33
00:01:57,379 --> 00:02:00,676
Jeśli chcesz przyspieszyć rozdzielanie,

34
00:02:00,776 --> 00:02:03,897
użyj filtra. Na przykład takiego

35
00:02:03,997 --> 00:02:07,231
jak w ekspresie przelewowym do kawy.

36
00:02:08,032 --> 00:02:12,390
Ten sposób rozdzielania substancji nazywamy

37
00:02:12,490 --> 00:02:16,447
sączeniem, a filtr jest rodzajem sączka.

38
00:02:17,840 --> 00:02:20,936
Dla wody sączek nie stanowi przeszkody,

39
00:02:21,036 --> 00:02:23,583
ale piasek się na nim zatrzyma.

40
00:02:26,547 --> 00:02:29,210
A co gdybyśmy zamiast piasku

41
00:02:29,310 --> 00:02:31,295
użyli cukru lub soli?

42
00:02:31,451 --> 00:02:34,166
Czy uda nam się je oddzielić od wody

43
00:02:34,266 --> 00:02:36,906
za pomocą sedymentacji lub sączenia?

44
00:02:40,799 --> 00:02:44,608
Pewnie domyślasz się, że nie. Dlaczego?

45
00:02:44,823 --> 00:02:49,216
Ponieważ cukier i sól rozpuszczają się w wodzie.

46
00:02:50,185 --> 00:02:53,039
Do rozdzielenia tego typu mieszanin

47
00:02:53,139 --> 00:02:56,254
wykorzystuje się odparowanie wody

48
00:02:56,354 --> 00:02:59,968
lub krystalizację cukru czy soli.

49
00:03:02,751 --> 00:03:04,909
Spróbujmy teraz sprawdzić,

50
00:03:05,009 --> 00:03:07,903
jak oddzielić od siebie dwie ciecze.

51
00:03:08,004 --> 00:03:12,093
Łatwiej, jeśli jedna nie rozpuszcza się w drugiej,

52
00:03:12,193 --> 00:03:14,226
tak jak olej w wodzie.

53
00:03:14,326 --> 00:03:16,565
Wtedy wystarczy strzykawka,

54
00:03:16,665 --> 00:03:19,721
którą odciągniemy jeden ze składników,

55
00:03:19,822 --> 00:03:22,752
na przykład olej znad wody.

56
00:03:23,177 --> 00:03:26,889
Jeśli jedna ciecz rozpuszcza się w drugiej,

57
00:03:26,989 --> 00:03:30,500
możemy je rozdzielić wykorzystując różnice

58
00:03:30,600 --> 00:03:32,736
w ich temperaturach wrzenia.

59
00:03:33,506 --> 00:03:37,249
Podgrzewając mieszaninę zauważymy, że jeden

60
00:03:37,349 --> 00:03:41,185
ze składników zaczyna parować szybciej.

61
00:03:41,285 --> 00:03:45,644
Schładzając to, co paruje, czyli skraplając

62
00:03:45,744 --> 00:03:47,703
możemy zebrać ten składnik

63
00:03:47,803 --> 00:03:49,452
w oddzielnym naczyniu.

64
00:03:50,381 --> 00:03:53,728
Proces ten nazywamy destylacją.

65
00:03:54,117 --> 00:03:57,233
Możemy zrobić to samo w otwartym naczyniu,

66
00:03:57,333 --> 00:04:01,152
ale wtedy stracimy szybciej parujący składnik.

67
00:04:04,333 --> 00:04:08,155
W tej lekcji pojawiło się kilka nowych pojęć.

68
00:04:08,255 --> 00:04:12,262
Dobierzmy do nich skojarzenia i grafiki tak,

69
00:04:12,362 --> 00:04:15,090
aby łatwiej było ci je zapamiętać.

70
00:04:15,190 --> 00:04:18,303
Pierwsze pojęcie to sedymentacja.

71
00:04:18,403 --> 00:04:21,887
Możesz ją skojarzyć ze słowem mętne.

72
00:04:22,064 --> 00:04:25,983
Sedymentacja to opadanie mętów na dno.

73
00:04:26,083 --> 00:04:28,525
Pamiętaj, że chodzi tylko o skojarzenie,

74
00:04:28,625 --> 00:04:30,645
które ma ułatwić zapamiętanie,

75
00:04:30,745 --> 00:04:33,839
a nie o poprawność ortograficzną!

76
00:04:33,939 --> 00:04:36,946
Drugie pojęcie to dekantacja.

77
00:04:37,046 --> 00:04:38,915
Wewnątrz słowa dekantacja

78
00:04:39,015 --> 00:04:40,662
znajdziemy słowo kant,

79
00:04:40,763 --> 00:04:43,689
a raczej przelewanie przez kant,

80
00:04:43,789 --> 00:04:48,255
czyli zlewanie cieczy znad osadu przez kant.

81
00:04:48,355 --> 00:04:51,448
Wiem, że to trochę naciągane skojarzenie,

82
00:04:51,548 --> 00:04:54,304
ale najważniejsze, że działa.

83
00:04:55,220 --> 00:04:58,611
Kolejne pojęcie to sączenie.

84
00:04:58,711 --> 00:05:02,079
Tu obędziemy się bez skojarzeń.

85
00:05:02,927 --> 00:05:06,687
Ostatnie to destylacja.

86
00:05:06,787 --> 00:05:11,017
Jeżeli słowo destylat kojarzy ci się z alkoholem,

87
00:05:11,117 --> 00:05:13,169
to bardzo dobrze.

88
00:05:13,269 --> 00:05:15,655
Poprzez destylację można przecież

89
00:05:15,755 --> 00:05:18,260
oddzielić alkohol od wody,

90
00:05:18,360 --> 00:05:20,459
choć nie w stu procentach.

91
00:05:24,532 --> 00:05:27,574
Metody rozdziału mieszanin opierają się

92
00:05:27,674 --> 00:05:30,588
na znalezieniu różnicy między właściwościami

93
00:05:30,688 --> 00:05:33,055
rozdzielanych substancji.

94
00:05:33,317 --> 00:05:36,287
Te substancje mogą się różnić na przykład

95
00:05:36,387 --> 00:05:39,756
stanem skupienia, rozpuszczalnością w wodzie

96
00:05:39,856 --> 00:05:43,295
albo zdolnością przyciągania przez magnes.

97
00:05:46,389 --> 00:05:49,030
Myślę, że to był bardzo ciekawy film

98
00:05:49,130 --> 00:05:50,829
i zasłużył na polubienie.

99
00:05:50,929 --> 00:05:54,098
No i nie zapomnij o subskrypcji naszego kanału.

100
00:05:54,198 --> 00:05:57,230
Na stronie pistacja.tv czeka na Ciebie

101
00:05:57,330 --> 00:05:59,931
wiele innych filmów, które pomogą Ci

102
00:06:00,031 --> 00:06:02,072
opanować chemię.