1 00:00:01,115 --> 00:00:05,376 Pierwiastki chemiczne są trochę podobne do ludzi. 2 00:00:05,476 --> 00:00:09,253 Też różnorodne, mają różny charakter, 3 00:00:09,353 --> 00:00:11,663 wchodzą ze sobą w reakcje, 4 00:00:11,763 --> 00:00:14,335 u ludzi nazywane interakcjami. 5 00:00:14,599 --> 00:00:17,473 Można wśród nich wyróżnić mniejsze 6 00:00:17,573 --> 00:00:20,828 lub większe grupy skupiające jednostki 7 00:00:20,928 --> 00:00:24,319 o podobnych cechach czy umiejętnościach. 8 00:00:24,901 --> 00:00:28,683 Większość, jak ludzie, nie lubi żyć samotnie, 9 00:00:28,783 --> 00:00:33,280 więc tworzy trwałe lub mniej trwałe związki. 10 00:00:34,041 --> 00:00:37,120 Poznaniem różnych charakterów pierwiastków 11 00:00:37,220 --> 00:00:39,935 chemicznych zajmiemy się w tym filmie. 12 00:00:51,944 --> 00:00:54,876 Otwórz teraz swój podręcznik chemii 13 00:00:54,976 --> 00:00:57,836 i znajdź w nim układ okresowy. 14 00:00:57,936 --> 00:01:01,184 Miej go obok siebie przez resztę lekcji. 15 00:01:01,373 --> 00:01:02,900 Możesz też korzystać 16 00:01:03,000 --> 00:01:05,279 z układu okresowego na planszy. 17 00:01:05,420 --> 00:01:09,075 Popatrz na niego, zwracając szczególną uwagę 18 00:01:09,175 --> 00:01:10,892 na jego kolorystykę. 19 00:01:11,238 --> 00:01:15,022 Od lewej strony w układzie zaznaczono 20 00:01:15,122 --> 00:01:18,610 na niebiesko sporą grupę pierwiastków 21 00:01:18,710 --> 00:01:21,152 o podobnych właściwościach. 22 00:01:21,252 --> 00:01:22,944 Są to metale. 23 00:01:24,383 --> 00:01:27,571 Po prawej stronie widzimy 24 00:01:27,671 --> 00:01:30,624 mniejszą grupę zaznaczoną na pomarańczowo. 25 00:01:30,724 --> 00:01:32,416 To niemetale. 26 00:01:34,595 --> 00:01:37,406 Łatwo zauważyć, że pierwiastków 27 00:01:37,506 --> 00:01:40,012 na niebieskim tle, czyli metali, 28 00:01:40,112 --> 00:01:41,969 jest dużo więcej. 29 00:01:42,524 --> 00:01:45,908 Porównując nasz układ okresowy do ludzi 30 00:01:46,008 --> 00:01:47,951 możemy sobie wyobrazić, 31 00:01:48,051 --> 00:01:50,742 że to jednostka wojskowa, w której 32 00:01:50,842 --> 00:01:53,663 zdecydowaną przewagę mają mężczyźni. 33 00:01:53,943 --> 00:01:56,513 Umówmy się, że nasze metale 34 00:01:56,613 --> 00:01:58,528 to właśnie mężczyźni. 35 00:01:58,628 --> 00:02:01,045 Są w wojsku również kobiety, 36 00:02:01,145 --> 00:02:03,391 ale jest ich o wiele mniej. 37 00:02:03,861 --> 00:02:06,701 Przyjmijmy, że kobiecy pierwiastek 38 00:02:06,801 --> 00:02:09,674 w układzie okresowym to pierwiastki 39 00:02:09,774 --> 00:02:12,862 na pomarańczowym tle, czyli niemetale. 40 00:02:13,516 --> 00:02:17,728 Przyjrzyjmy się teraz wspólnym cechom metali. 41 00:02:17,985 --> 00:02:21,568 Z czym kojarzy ci się nazwa metal? 42 00:02:24,196 --> 00:02:27,533 To coś, co można kuć, walcować, 43 00:02:27,633 --> 00:02:31,661 wyciągać w drut, łączyć metodą spawania 44 00:02:31,761 --> 00:02:33,087 i lutowania. 45 00:02:33,188 --> 00:02:35,904 A jaki stan skupienia mają metale? 46 00:02:38,915 --> 00:02:42,488 Z wyjątkiem rtęci, która jest cieczą, 47 00:02:42,588 --> 00:02:46,315 wszystkie inne są ciałami stałymi. 48 00:02:46,415 --> 00:02:49,729 Czy patrząc na różne metale możemy 49 00:02:49,829 --> 00:02:51,940 coś jeszcze powiedzieć 50 00:02:52,040 --> 00:02:54,008 o ich właściwościach? 51 00:02:54,110 --> 00:02:56,640 Mają różną twardość. 52 00:02:56,740 --> 00:03:00,132 Z wyjątkiem miedzi i złota mają barwę 53 00:03:00,232 --> 00:03:03,199 srebrzystoszarą oraz połysk. 54 00:03:03,780 --> 00:03:08,928 O takim połysku mówi się, że jest metaliczny. 55 00:03:11,769 --> 00:03:14,560 Przyjrzyjmy się teraz niemetalom. 56 00:03:14,660 --> 00:03:16,352 Co do nich należy? 57 00:03:16,452 --> 00:03:22,240 Na przykład siarka, węgiel, tlen, wodór, brom. 58 00:03:22,340 --> 00:03:24,800 Jaki jest ich stan skupienia? 59 00:03:24,900 --> 00:03:28,640 Wśród niemetali panuje pełna dowolność. 60 00:03:28,825 --> 00:03:32,992 Mamy tu ciała stałe, jak węgiel i siarka, 61 00:03:33,092 --> 00:03:38,112 gazy, jak tlen i wodór, i ciecz – to brom. 62 00:03:38,563 --> 00:03:41,637 Czy możemy je kuć, walcować 63 00:03:41,737 --> 00:03:44,587 albo wyciągać w drut? Nie. 64 00:03:44,688 --> 00:03:48,608 Trudno byłoby kuć gaz albo walcować ciecz. 65 00:03:48,708 --> 00:03:52,960 Ale nawet niemetaliczne ciała stałe są kruche. 66 00:03:53,060 --> 00:03:55,008 Można je roztłuc, 67 00:03:55,108 --> 00:03:59,104 ale nie da się zrobić na przykład puszki z siarki. 68 00:03:59,493 --> 00:04:02,040 Z reguły są też bez połysku, 69 00:04:02,140 --> 00:04:04,419 choć zdarzają się wyjątki. 70 00:04:04,520 --> 00:04:08,576 Jest to jednak połysk innego typu, niż u metali. 71 00:04:08,793 --> 00:04:12,416 Niemetale mają też różnorodne zabarwienie. 72 00:04:15,561 --> 00:04:19,327 Jak więc odróżnić metal od niemetalu? 73 00:04:19,677 --> 00:04:21,176 W pierwszej kolejności 74 00:04:21,276 --> 00:04:23,246 zwróć uwagę na stan skupienia. 75 00:04:23,347 --> 00:04:25,842 W przypadku pierwiastka w stanie gazowym 76 00:04:25,942 --> 00:04:28,907 na pewno masz do czynienia z niemetalem. 77 00:04:29,007 --> 00:04:33,349 Pierwiastek ciekły to szarosrebrzysta rtęć 78 00:04:33,449 --> 00:04:36,504 albo brunatnoczerwony brom. 79 00:04:36,604 --> 00:04:39,838 W ciałach stałych masz do czynienia z metalem 80 00:04:39,938 --> 00:04:42,703 jeśli widzisz szarosrebrzyste zabarwienie 81 00:04:42,803 --> 00:04:43,937 i połysk. 82 00:04:44,038 --> 00:04:47,834 Metale o innym zabarwieniu, czyli miedź i złoto 83 00:04:47,934 --> 00:04:49,866 poznasz łatwo, bo masz z nimi 84 00:04:49,966 --> 00:04:51,351 kontakt na co dzień. 85 00:04:51,452 --> 00:04:54,838 Ze złotem w postaci złotej biżuterii, a z miedzią 86 00:04:54,938 --> 00:04:57,903 na przykład w formie miedzianych przewodów. 87 00:04:58,582 --> 00:05:02,335 Każde inne zabarwienie wskazuje na niemetal. 88 00:05:05,335 --> 00:05:07,967 A teraz mam dla ciebie zagadkę. 89 00:05:08,067 --> 00:05:12,216 Pokażę ci kilka zdjęć, a ty na ich podstawie 90 00:05:12,316 --> 00:05:14,466 spróbuj określić, czy pierwiastek, 91 00:05:14,566 --> 00:05:16,150 który się na nich znajduje 92 00:05:16,251 --> 00:05:18,719 to metal czy niemetal. 93 00:05:18,924 --> 00:05:22,303 Weź kartkę i zapisuj odpowiedzi, 94 00:05:22,403 --> 00:05:24,863 numer zdjęcia i twój typ. 95 00:05:24,963 --> 00:05:27,423 Gotowy? To zaczynamy. 96 00:05:29,084 --> 00:05:31,519 Zdjęcie numer 1. 97 00:05:35,815 --> 00:05:37,919 Zdjęcie numer 2. 98 00:05:42,017 --> 00:05:44,831 Zdjęcie numer 3. 99 00:05:49,012 --> 00:05:51,487 Zdjęcie numer 4. 100 00:05:55,328 --> 00:05:58,399 Zdjęcie numer 5. 101 00:06:02,224 --> 00:06:04,543 I ostatnia zagadka, 102 00:06:04,643 --> 00:06:07,103 zdjęcie numer 6. 103 00:06:11,381 --> 00:06:14,015 I sprawdzamy, jak ci poszło. 104 00:06:19,031 --> 00:06:20,408 Gratulacje! 105 00:06:20,508 --> 00:06:23,063 Odróżnienie metalu od niemetalu 106 00:06:23,163 --> 00:06:26,139 nie powinno już stanowić dla ciebie problemu. 107 00:06:30,608 --> 00:06:32,929 Pierwiastki w układzie okresowym 108 00:06:33,029 --> 00:06:36,030 dzielimy na metale i niemetale. 109 00:06:36,313 --> 00:06:40,639 Metale to, za wyjątkiem rtęci, ciała stałe. 110 00:06:40,739 --> 00:06:43,455 Mają charakterystyczny połysk. 111 00:06:43,555 --> 00:06:48,319 Można je odkształcać, są kowalne i ciągliwe, 112 00:06:48,419 --> 00:06:51,135 dobrze przewodzą prąd i ciepło. 113 00:06:52,382 --> 00:06:55,743 Niemetale są bardziej różnorodne. 114 00:06:55,843 --> 00:07:00,607 Występują jako gazy, np. wodór czy tlen, 115 00:07:00,899 --> 00:07:05,994 ciała stałe, na przykład siarka lub węgiel. 116 00:07:06,094 --> 00:07:09,311 Jest też jedna ciecz – brom. 117 00:07:09,936 --> 00:07:13,663 Źle przewodzą ciepło i prąd elektryczny. 118 00:07:13,763 --> 00:07:17,503 Stałe niemetale są kruche i bez połysku. 119 00:07:21,105 --> 00:07:24,256 Ten film nauczył cię rozróżniać 120 00:07:24,356 --> 00:07:26,206 metale i niemetale. 121 00:07:26,307 --> 00:07:29,279 Potrzebujesz innej chemicznej wiedzy? 122 00:07:29,379 --> 00:07:33,119 Zajrzyj na stronę pistacja.tv 123 00:07:33,219 --> 00:07:35,423 i nie zapomnij polubić filmu.