1
00:00:00,564 --> 00:00:03,599
Myślisz, że układ okresowy pierwiastków 

2
00:00:03,699 --> 00:00:06,290
zawsze wyglądał tak, jak na ilustracji 

3
00:00:06,390 --> 00:00:09,802
w twoim podręczniku? Nic podobnego. 

4
00:00:09,902 --> 00:00:12,993
Rosyjski chemik, Dymitr Mendelejew 

5
00:00:13,093 --> 00:00:15,806
przez wiele lat szukał zależności 

6
00:00:15,906 --> 00:00:18,454
pomiędzy znanymi mu pierwiastkami.

7
00:00:19,254 --> 00:00:22,333
Informacje o każdym z nich wypisywał 

8
00:00:22,433 --> 00:00:23,878
na osobnej kartce.

9
00:00:23,978 --> 00:00:25,990
Następnie próbował 

10
00:00:26,090 --> 00:00:29,872
grupować te kartki tak, aby w jednej kolumnie

11
00:00:29,972 --> 00:00:31,170
znalazły się pierwiastki 

12
00:00:31,289 --> 00:00:33,434
o podobnych właściwościach.

13
00:00:33,672 --> 00:00:36,319
Pierwszy układ okresowy zawierał 

14
00:00:36,419 --> 00:00:38,066
zaledwie połowę obecnie znanych 

15
00:00:38,166 --> 00:00:40,185
pierwiastków chemicznych.

16
00:00:50,895 --> 00:00:53,527
Układ okresowy to zbiór wszystkich

17
00:00:53,627 --> 00:00:56,575
istniejących pierwiastków chemicznych.

18
00:00:56,928 --> 00:00:59,309
Z układu okresowego możemy odczytać

19
00:00:59,409 --> 00:01:02,207
informacje o właściwościach pierwiastków.

20
00:01:03,200 --> 00:01:06,020
Każdy pierwiastek ma swój symbol 

21
00:01:06,120 --> 00:01:09,375
który jest zrozumiały w każdym języku.

22
00:01:12,363 --> 00:01:15,114
Symbole pierwiastków pochodzą 

23
00:01:15,214 --> 00:01:17,311
od ich łacińskich nazw.

24
00:01:18,057 --> 00:01:21,263
Symbol każdego pierwiastka składa się 

25
00:01:21,363 --> 00:01:23,455
z jednej lub dwóch liter.

26
00:01:23,555 --> 00:01:26,192
Pierwsza litera jest zawsze wielka 

27
00:01:26,292 --> 00:01:28,319
druga - zawsze mała.

28
00:01:31,504 --> 00:01:34,904
Pierwiastki ułożone są według swoich właściwości

29
00:01:35,004 --> 00:01:38,036
w pionowych kolumnach zwanych grupami

30
00:01:38,136 --> 00:01:42,327
i w poziomych szeregach zwanych okresami.

31
00:01:43,157 --> 00:01:46,243
Popatrz na układ i powiedz 

32
00:01:46,355 --> 00:01:49,055
ile jest grup w układzie okresowym?

33
00:01:51,762 --> 00:01:54,176
Jest ich 18.

34
00:01:54,402 --> 00:01:57,365
W grupach znajdują się pierwiastki

35
00:01:57,465 --> 00:02:00,821
o zbliżonych właściwościach fizycznych 

36
00:02:00,921 --> 00:02:02,111
i chemicznych.

37
00:02:03,392 --> 00:02:06,208
Teraz popatrz na układ jeszcze raz

38
00:02:06,308 --> 00:02:09,536
I powiedz, ile jest w nim okresów?

39
00:02:11,932 --> 00:02:14,656
Tak. Jest 7 okresów.

40
00:02:15,030 --> 00:02:18,572
Pierwiastki umieszczone pod układem 

41
00:02:18,672 --> 00:02:21,915
okresowym należą do 6 i 7 okresu.

42
00:02:23,070 --> 00:02:25,834
W okresie znajdują się pierwiastki 

43
00:02:25,934 --> 00:02:29,503
o stopniowo zmieniających się właściwościach.

44
00:02:30,929 --> 00:02:34,917
Liczba pierwiastków w okresach i w grupach 

45
00:02:35,017 --> 00:02:39,251
jest różna. Na przykład w pierwszym okresie 

46
00:02:39,351 --> 00:02:43,326
są tylko 2 pierwiastki: wodór i hel.

47
00:02:43,460 --> 00:02:46,633
A czy umiesz powiedzieć, ile pierwiastków 

48
00:02:46,733 --> 00:02:48,447
jest w trzecim okresie?

49
00:02:50,804 --> 00:02:53,056
Jest ich 8.

50
00:02:55,138 --> 00:03:01,504
Zobacz, w okresie 7. są aż 32 pierwiastki!

51
00:03:05,185 --> 00:03:08,389
Czy potrafisz powiedzieć, co to jest 

52
00:03:08,489 --> 00:03:12,045
symbol pierwiastka i jak się go zapisuje?

53
00:03:14,837 --> 00:03:18,596
Jest to międzynarodowy zapis będący skrótem

54
00:03:18,696 --> 00:03:21,215
nazwy łacińskiej pierwiastka.

55
00:03:21,315 --> 00:03:25,568
Składa się z jednej, bądź dwóch liter.

56
00:03:27,826 --> 00:03:32,224
Co nazywamy okresem w układzie okresowym?

57
00:03:34,693 --> 00:03:38,880
To poziomy szereg. Jest ich 7.

58
00:03:39,391 --> 00:03:42,720
Co nazywamy grupą w układzie okresowym?

59
00:03:45,826 --> 00:03:50,400
To pionowa kolumna. Jest ich 18.

60
00:03:54,010 --> 00:03:57,016
Układ okresowy to zbiór wszystkich 

61
00:03:57,116 --> 00:04:00,383
istniejących pierwiastków chemicznych.

62
00:04:00,708 --> 00:04:03,763
Pierwiastki chemiczne ułożone są w układzie 

63
00:04:03,863 --> 00:04:09,087
okresowym w siedmiu okresach i 18 grupach.

64
00:04:09,187 --> 00:04:13,184
Każdy pierwiastek ma swoją nazwę i symbol.

65
00:04:13,848 --> 00:04:17,489
Już wiesz, jak powstał i jak jest zbudowany 

66
00:04:17,589 --> 00:04:19,753
układ okresowy pierwiastków

67
00:04:19,853 --> 00:04:23,863
ale to tylko jedna, ciekawa, chemiczna historia. 

68
00:04:23,963 --> 00:04:27,637
Więcej ich znajdziesz na stronie: pistacja.tv

69
00:04:27,737 --> 00:04:31,411
Zasubskrybuj nasz kanał, żeby nie ominęły cię

70
00:04:31,511 --> 00:04:33,334
żadne nowości.