1
00:00:00,808 --> 00:00:04,284
Atomy i cząsteczki są bardzo, bardzo małe.

2
00:00:04,384 --> 00:00:08,146
Trudno je zobaczyć. Jednak dzięki zastosowaniu

3
00:00:08,246 --> 00:00:11,235
transmisyjnej mikroskopii elektronowej 

4
00:00:11,335 --> 00:00:13,938
naukowcom z uniwersytetu w Nottingham

5
00:00:14,038 --> 00:00:17,751
i uniwersytetu w Ulm udało się sfilmować 

6
00:00:17,851 --> 00:00:21,662
parę atomów renu podczas tworzenia wiązania.

7
00:00:21,762 --> 00:00:24,315
To pierwsze tego typu nagranie.

8
00:00:36,657 --> 00:00:40,265
Aby lepiej zrozumieć różnicę między atomem

9
00:00:40,365 --> 00:00:43,610
a cząsteczką, pobawmy się klockami.

10
00:00:43,710 --> 00:00:47,563
Mając pudełko klocków możemy z nich stworzyć

11
00:00:47,663 --> 00:00:49,919
wiele różnych konstrukcji.

12
00:00:50,132 --> 00:00:53,724
Możemy ułożyć na przykład 10 pojedynczych

13
00:00:53,824 --> 00:00:56,655
klocków obok siebie lub stworzyć 

14
00:00:56,755 --> 00:00:59,903
z tych 10 klocków jedną konstrukcję.

15
00:01:00,017 --> 00:01:02,452
Pojedynczy klocek to odpowiednik

16
00:01:02,552 --> 00:01:05,559
pojedynczego atomu, pojedynczej cegiełki

17
00:01:05,659 --> 00:01:08,094
z której zbudowana jest materia.

18
00:01:08,322 --> 00:01:10,881
Łącząc klocki w konstrukcję 

19
00:01:10,981 --> 00:01:13,244
tworzymy odpowiednik cząsteczki.

20
00:01:13,344 --> 00:01:16,227
Cząsteczka to dwa lub więcej atomów 

21
00:01:16,327 --> 00:01:18,100
połączonych wiązaniem.

22
00:01:18,202 --> 00:01:21,292
Tak, jak budowle z klocków mogą składać się 

23
00:01:21,392 --> 00:01:24,500
z dwóch, trzech, ale także z dziesiątek 

24
00:01:24,600 --> 00:01:28,014
lub setek jednakowych albo różnych klocków

25
00:01:28,114 --> 00:01:31,223
połączonych ze sobą, tak cząsteczki mogą 

26
00:01:31,323 --> 00:01:34,354
składać się z dwóch, trzech, dziesiątek 

27
00:01:34,454 --> 00:01:37,535
lub setek atomów połączonych wiązaniami.

28
00:01:37,778 --> 00:01:41,080
Atomy, nawet jeśli leżą obok siebie, nie muszą

29
00:01:41,180 --> 00:01:44,191
tworzyć cząsteczek. Tu widzisz na przykład

30
00:01:44,291 --> 00:01:46,126
dwa oddzielne atomy wodoru.

31
00:01:46,226 --> 00:01:48,487
A tu cząsteczkę wodoru 

32
00:01:48,587 --> 00:01:50,848
złożoną z dwóch atomów.

33
00:01:52,210 --> 00:01:55,756
Żeby zaznaczyć tę różnicę chemicy stosują 

34
00:01:55,856 --> 00:01:59,145
specjalny zapis. Nauczymy się go teraz.

35
00:02:01,941 --> 00:02:05,729
W chemii jak w życiu, liczbę określającą 

36
00:02:05,829 --> 00:02:09,785
ilość sztuk, w naszym przypadku liczbę atomów 

37
00:02:09,885 --> 00:02:12,405
lub cząsteczek, umieszcza się z przodu, 

38
00:02:12,547 --> 00:02:15,385
czyli przed symbolem pierwiastka 

39
00:02:15,485 --> 00:02:16,947
czy związku chemicznego.

40
00:02:17,047 --> 00:02:21,790
Dwa atomy wodoru zapiszemy więc jako 2 H.

41
00:02:22,265 --> 00:02:27,010
Zapis H2 oznacza natomiast cząsteczkę wodoru

42
00:02:27,121 --> 00:02:29,299
złożoną z dwóch atomów. 

43
00:02:29,614 --> 00:02:32,125
Mała dwójka po symbolu pierwiastka, 

44
00:02:32,225 --> 00:02:35,130
jak kłódka spina nam dwa atomy.

45
00:02:35,667 --> 00:02:38,976
A co oznacza zapis 2 H2?

46
00:02:39,795 --> 00:02:42,654
To dwie cząsteczki wodoru, czyli 

47
00:02:42,754 --> 00:02:46,143
dwie pary atomów połączonych wiązaniem.

48
00:02:46,366 --> 00:02:48,852
Znasz już zasady zapisywania 

49
00:02:48,952 --> 00:02:51,263
liczby atomów i cząsteczek.

50
00:02:54,338 --> 00:02:56,972
Teraz spróbuj samodzielnie odczytać

51
00:02:57,072 --> 00:02:58,943
następujące zapisy:

52
00:03:02,273 --> 00:03:06,112
Ten zapis czytamy: 5 atomów tlenu.

53
00:03:11,040 --> 00:03:15,072
Ten zapis oznacza trzy cząsteczki wody.

54
00:03:19,068 --> 00:03:23,520
W ten sposób zapisaliśmy 4 cząsteczki azotu.

55
00:03:28,218 --> 00:03:32,224
Taki zapis oznacza trzy atomy magnezu.

56
00:03:33,722 --> 00:03:36,370
Udało się? Mam nadzieję, że od tej chwili 

57
00:03:36,470 --> 00:03:38,490
odczytywanie chemicznych zapisów 

58
00:03:38,590 --> 00:03:40,853
nie będzie już dla ciebie problemem.

59
00:03:45,260 --> 00:03:49,120
Atom to pojedynczy element składowy materii.

60
00:03:49,283 --> 00:03:51,286
Cząsteczka to połączenie 

61
00:03:51,386 --> 00:03:53,471
przynajmniej dwóch atomów.

62
00:03:53,571 --> 00:03:57,824
Zapis 2 H oznacza dwa atomy wodoru,

63
00:03:57,924 --> 00:04:01,132
H2 - jedną cząsteczkę wodoru 

64
00:04:01,232 --> 00:04:05,247
natomiast 2 H2 dwie cząsteczki wodoru.

65
00:04:08,349 --> 00:04:12,021
Jeśli ten film nieco rozjaśnił ci w głowie 

66
00:04:12,121 --> 00:04:14,062
to polub go koniecznie.

67
00:04:14,162 --> 00:04:16,784
Jeśli chcesz mieć pełną jasność 

68
00:04:16,884 --> 00:04:20,350
oglądaj kolejne filmy na pistacja.tv

69
00:04:20,450 --> 00:04:21,887
Do usłyszenia!