1
00:00:00,357 --> 00:00:02,435
Wiesz, ile związków chemicznych

2
00:00:02,535 --> 00:00:03,583
jest na świecie?

3
00:00:03,940 --> 00:00:06,400
Pewnie tyle, ile gwiazd na niebie.

4
00:00:06,500 --> 00:00:09,800
Wyizolowano i zbadano już około stu milionów

5
00:00:09,900 --> 00:00:13,066
najróżniejszych cząsteczek, a jeszcze więcej 

6
00:00:13,166 --> 00:00:16,382
dopiero czeka na odkrycie albo zsyntezowanie.

7
00:00:17,152 --> 00:00:20,224
Jeśli istnieje tyle różnorodnych związków

8
00:00:20,324 --> 00:00:22,377
to musi być jakiś dobry powód 

9
00:00:22,477 --> 00:00:25,624
dla którego atomy łączą się i dlaczego robią to

10
00:00:25,724 --> 00:00:27,647
w tak różnych konfiguracjach.

11
00:00:39,484 --> 00:00:41,634
Ludzie tworzą grupy społeczne 

12
00:00:41,734 --> 00:00:44,544
ponieważ mają z tego wymierne korzyści.

13
00:00:44,800 --> 00:00:48,128
Relacje międzyludzkie dają stabilizację

14
00:00:48,228 --> 00:00:50,866
poczucie przynależności, szczęścia 

15
00:00:50,966 --> 00:00:53,631
i inne odczucia, których nie umiemy 

16
00:00:53,731 --> 00:00:55,294
do końca sprecyzować.

17
00:00:55,709 --> 00:00:57,997
Z atomami jest prościej.

18
00:00:58,097 --> 00:01:00,371
Dla nich szczęście i stabilizacja

19
00:01:00,471 --> 00:01:02,463
mają bardzo konkretny wymiar:

20
00:01:02,598 --> 00:01:04,723
określoną liczbę elektronów 

21
00:01:04,823 --> 00:01:06,559
na zewnętrznej powłoce.

22
00:01:06,975 --> 00:01:09,376
Ta szczęśliwa liczba to osiem.

23
00:01:09,607 --> 00:01:12,708
Tylko dla kilku pierwiastków, których atomy 

24
00:01:12,808 --> 00:01:15,358
są bardzo małe, ta szczęśliwa liczba 

25
00:01:15,458 --> 00:01:17,055
to nie osiem, lecz dwa.

26
00:01:17,779 --> 00:01:20,359
8 elektronów na ostatniej powłoce 

27
00:01:20,459 --> 00:01:23,967
daje atomowi stabilność i chemiczne szczęście.

28
00:01:24,067 --> 00:01:26,974
Wyobraź sobie teraz, że spotykają się 

29
00:01:27,074 --> 00:01:30,475
dwa atomy, a każdy z nich ma po 6 elektronów 

30
00:01:30,575 --> 00:01:32,159
na ostatniej powłoce.

31
00:01:32,430 --> 00:01:35,744
Każdemu do szczęśliwej ósemki brakuje dwóch.

32
00:01:35,908 --> 00:01:38,531
Żeby osiągnąć ideał mogą umówić się

33
00:01:38,631 --> 00:01:40,975
że każdy wrzuca po dwa elektrony

34
00:01:41,075 --> 00:01:42,399
 do wspólnej puli.

35
00:01:42,969 --> 00:01:44,448
Co to daje?

36
00:01:44,648 --> 00:01:47,736
Od tej pory każdy ma po 8 elektronów 

37
00:01:47,836 --> 00:01:49,567
na ostatniej powłoce.

38
00:01:49,824 --> 00:01:52,640
Cztery swoje i cztery wspólne.

39
00:01:52,900 --> 00:01:55,984
Musisz przyznać, że to całkiem sprytne

40
00:01:56,084 --> 00:01:59,695
i sensowne rozwiązanie, ale ma jeden haczyk: 

41
00:01:59,795 --> 00:02:02,879
wspólne elektrony wiążą ze sobą atomy.

42
00:02:03,136 --> 00:02:05,922
Nie opłaca im się rozejść, bo straciłyby 

43
00:02:06,022 --> 00:02:08,255
dopiero co uzyskaną stabilizację.

44
00:02:08,648 --> 00:02:11,320
Taki typ wiązania, w którym każdy 

45
00:02:11,420 --> 00:02:14,442
atom niemetalu dokłada się do wspólnej 

46
00:02:14,542 --> 00:02:16,523
puli elektronów, nazywamy 

47
00:02:16,623 --> 00:02:18,494
wiązaniem kowalencyjnym.

48
00:02:18,594 --> 00:02:21,848
Innymi słowy wiązanie kowalencyjne to takie

49
00:02:21,948 --> 00:02:25,228
w którym dochodzi do uwspólnienia elektronów

50
00:02:25,328 --> 00:02:27,198
między atomami niemetali.

51
00:02:27,730 --> 00:02:30,272
Jest tu jedna prosta zasada:

52
00:02:30,372 --> 00:02:33,631
każdy z pary atomów tworzących wiązanie 

53
00:02:33,731 --> 00:02:37,487
daje do wspólnej puli po tyle samo elektronów.

54
00:02:37,925 --> 00:02:40,891
To tak, jakby każdy ze wspólników wnosił 

55
00:02:40,991 --> 00:02:43,147
do spółki tyle samo pieniędzy.

56
00:02:43,248 --> 00:02:46,427
Obaj mają ze spółki taki sam zysk.

57
00:02:46,930 --> 00:02:49,545
Przykład z sześcioma elektronami 

58
00:02:49,645 --> 00:02:53,311
jest prawdziwy. Tak zachowują się atomy tlenu.

59
00:02:53,568 --> 00:02:55,818
Każdemu z nich do szczęśliwej ósemki 

60
00:02:55,918 --> 00:02:57,919
brakuje właśnie dwóch elektronów.

61
00:02:58,050 --> 00:03:00,690
Uwspólniają więc po dwa elektrony 

62
00:03:00,790 --> 00:03:04,063
i dzięki temu każdy ma wokół siebie osiem.

63
00:03:04,411 --> 00:03:06,730
Rozrysujmy sobie takie wiązanie 

64
00:03:06,830 --> 00:03:08,927
używając symboli chemicznych.

65
00:03:09,079 --> 00:03:12,107
Zaczynamy od narysowania dwóch symboli

66
00:03:12,207 --> 00:03:16,152
tlenu, które stworzą naszą cząsteczkę.

67
00:03:16,259 --> 00:03:19,071
Pamiętamy, że każdy z atomów daje 

68
00:03:19,171 --> 00:03:21,983
do wspólnej puli po dwa elektrony.

69
00:03:22,083 --> 00:03:24,502
Te wspólne elektrony rysujemy 

70
00:03:24,602 --> 00:03:27,103
w przestrzeni pomiędzy atomami.

71
00:03:27,203 --> 00:03:30,318
Dwa elektrony od tego atomu 

72
00:03:30,418 --> 00:03:33,759
i dwa elektrony od tego atomu.

73
00:03:34,256 --> 00:03:37,945
Tlen ma 6 elektronów na ostatniej powłoce.

74
00:03:38,045 --> 00:03:40,160
Rozrysowaliśmy już dwa.

75
00:03:40,260 --> 00:03:42,149
Zostają nam do narysowania

76
00:03:42,249 --> 00:03:44,511
jeszcze 4 przy każdym z atomów.

77
00:03:44,611 --> 00:03:47,072
Cztery przy tym atomie tlenu

78
00:03:47,876 --> 00:03:50,656
i cztery przy tym atomie tlenu.

79
00:03:53,786 --> 00:03:58,026
W ten sposób każdy z atomów ma po cztery

80
00:03:58,126 --> 00:04:02,687
własne elektrony i cztery wspólne. Razem 8.

81
00:04:03,479 --> 00:04:06,492
Tak zapisany wzór, w którym zaznaczamy 

82
00:04:06,592 --> 00:04:09,869
elektrony z ostatniej powłoki każdego atomu

83
00:04:09,969 --> 00:04:11,647
nazywamy elektronowym.

84
00:04:13,145 --> 00:04:16,000
Podobnie zachowują się atomy wodoru

85
00:04:16,100 --> 00:04:17,791
gdy tworzą cząsteczkę.

86
00:04:18,025 --> 00:04:20,597
Każdy z nich ma po jednym elektronie

87
00:04:20,697 --> 00:04:23,510
na powłoce. Pamiętaj, że dla tak małych 

88
00:04:23,610 --> 00:04:25,768
atomów szczęśliwa liczba to dwa

89
00:04:25,868 --> 00:04:29,045
a więc każdy z nich daje po jednym elektronie

90
00:04:29,145 --> 00:04:31,652
do wspólnej puli i oba stają się 

91
00:04:31,752 --> 00:04:33,406
chemicznie szczęśliwe.

92
00:04:36,418 --> 00:04:39,250
Do tej pory omawialiśmy tworzenie wiązań

93
00:04:39,350 --> 00:04:42,110
między atomami tego samego pierwiastka.

94
00:04:42,210 --> 00:04:45,165
A co się stanie, jeśli spotkają się atomy

95
00:04:45,265 --> 00:04:46,974
dwóch różnych niemetali?

96
00:04:47,949 --> 00:04:50,815
Omówmy to na przykładzie dwutlenku węgla.

97
00:04:51,572 --> 00:04:54,800
W dwutlenku węgla mamy dwa atomy tlenu 

98
00:04:54,900 --> 00:04:56,446
i jeden atom węgla.

99
00:04:57,284 --> 00:04:59,810
Atom węgla rysujemy pośrodku.

100
00:04:59,910 --> 00:05:02,847
Atomy tlenu - po obu jego stronach.

101
00:05:05,655 --> 00:05:08,330
Pamiętamy, że tlen ma 6 elektronów 

102
00:05:08,430 --> 00:05:10,015
na ostatniej powłoce.

103
00:05:10,115 --> 00:05:13,452
Brakuje mu dwóch, a więc wrzuca dwa

104
00:05:13,552 --> 00:05:15,902
do wspólnej puli z węglem.

105
00:05:16,246 --> 00:05:19,903
Pozostałe 4 rysujemy wokół atomu tlenu.

106
00:05:20,003 --> 00:05:23,255
Podobnie zachowuje się drugi atom tlenu.

107
00:05:25,529 --> 00:05:29,983
Węgiel ma 4 elektrony na ostatniej powłoce.

108
00:05:30,329 --> 00:05:32,978
Brakuje mu czterech, a więc wszystkie 

109
00:05:33,078 --> 00:05:35,870
swoje elektrony będzie chciał uwspólnić.

110
00:05:36,042 --> 00:05:39,249
Dwa z tlenem po lewej stronie 

111
00:05:39,349 --> 00:05:42,014
i dwa z tlenem po prawej.

112
00:05:43,447 --> 00:05:47,065
Zwróć uwagę, że węgiel oddzielnie uwspólnia 

113
00:05:47,165 --> 00:05:49,950
elektrony z każdym z atomów tlenu.

114
00:05:50,151 --> 00:05:52,822
Mamy więc tu dwie osobne pule.

115
00:05:52,922 --> 00:05:56,636
W każdej z nich jest po tyle samo elektronów

116
00:05:56,736 --> 00:05:59,865
od atomu tlenu i węgla, choć łącznie 

117
00:05:59,965 --> 00:06:02,750
atom węgla uwspólnia 4 elektrony.

118
00:06:03,189 --> 00:06:06,591
I w ten prosty sposób wszyscy są zadowoleni.

119
00:06:06,720 --> 00:06:09,853
Każdy z atomów tlenu ma 8 elektronów 

120
00:06:09,953 --> 00:06:11,710
na ostatniej powłoce.

121
00:06:11,810 --> 00:06:13,759
Podobnie atom węgla.

122
00:06:14,535 --> 00:06:17,030
Węgiel i tlen mają jednak różną 

123
00:06:17,130 --> 00:06:19,894
elektroujemność, czyli z różną siłą 

124
00:06:19,994 --> 00:06:21,694
przyciągają elektrony.

125
00:06:21,847 --> 00:06:25,535
O elektroujemności mówiliśmy w osobnej lekcji.

126
00:06:26,224 --> 00:06:29,083
Wspólne elektrony nie są więc pośrodku 

127
00:06:29,183 --> 00:06:31,694
między atomami, ale są przesunięte 

128
00:06:31,794 --> 00:06:33,982
w kierunku atomu silniejszego.

129
00:06:34,239 --> 00:06:36,799
Tego z większą elektroujemnością.

130
00:06:37,292 --> 00:06:39,102
Wiązanie takie nazywamy 

131
00:06:39,202 --> 00:06:42,174
wiązaniem kowalencyjnym spolaryzowanym.

132
00:06:43,414 --> 00:06:47,013
Dla odróżnienia, wiązania, o których mówiliśmy

133
00:06:47,113 --> 00:06:49,789
wcześniej, nazywamy kowalencyjnymi 

134
00:06:49,889 --> 00:06:52,327
niespolaryzowanymi lub atomowymi

135
00:06:52,427 --> 00:06:55,579
gdyż najczęściej występują między atomami

136
00:06:55,679 --> 00:06:57,532
tego samego pierwiastka.

137
00:06:57,814 --> 00:07:01,852
O wiązaniu kowalencyjnym spolaryzowanym

138
00:07:01,952 --> 00:07:05,625
mówimy, gdy różnica elektroujemności

139
00:07:05,725 --> 00:07:10,077
przekroczy 0,4, ale jest mniejsza niż 1,7.

140
00:07:10,323 --> 00:07:13,761
O tym, co dzieje się, gdy łączą się pierwiastki

141
00:07:13,880 --> 00:07:17,066
których elektroujemności różnią się 

142
00:07:17,166 --> 00:07:21,342
o 1,7 lub więcej, porozmawiamy na innej lekcji.

143
00:07:25,371 --> 00:07:27,999
Teraz czas na zadanie dla ciebie.

144
00:07:28,099 --> 00:07:31,228
Oceń, czy w podanych związkach występuje 

145
00:07:31,328 --> 00:07:34,252
wiązanie kowalencyjne niespolaryzowane 

146
00:07:34,352 --> 00:07:35,990
czy spolaryzowane.

147
00:07:39,269 --> 00:07:41,804
Cząsteczkowy jod tworzy wiązanie 

148
00:07:41,904 --> 00:07:44,126
kowalencyjne niespolaryzowane

149
00:07:44,226 --> 00:07:47,157
bo atomy tego samego pierwiastka mają 

150
00:07:47,257 --> 00:07:49,246
taką samą elektroujemność.

151
00:07:52,995 --> 00:07:56,641
W cząsteczkach tlenku siarki(VI) występują 

152
00:07:56,741 --> 00:07:59,130
wiązania kowalencyjne spolaryzowane

153
00:07:59,230 --> 00:08:01,735
ponieważ różnica elektroujemności

154
00:08:01,835 --> 00:08:05,629
między siarką a tlenem ma wartość 1.

155
00:08:06,284 --> 00:08:08,640
Teraz narysuj wzory elektronowe 

156
00:08:08,740 --> 00:08:10,494
następujących cząsteczek

157
00:08:10,594 --> 00:08:13,063
a potem wznów film i sprawdź 

158
00:08:13,163 --> 00:08:14,590
swoje odpowiedzi.

159
00:08:21,425 --> 00:08:22,615
Udało się?

160
00:08:22,715 --> 00:08:24,532
Gratulacje!

161
00:08:28,420 --> 00:08:30,349
Wiązanie kowalencyjne 

162
00:08:30,449 --> 00:08:33,278
to sposób powstawania cząsteczek

163
00:08:33,378 --> 00:08:36,234
w którym tworzące je atomy uwspólniają

164
00:08:36,334 --> 00:08:38,654
elektrony na ostatniej powłoce.

165
00:08:38,754 --> 00:08:41,302
Wiązanie kowalencyjne może być 

166
00:08:41,402 --> 00:08:44,286
spolaryzowane lub niespolaryzowane.

167
00:08:44,592 --> 00:08:48,044
Wiązanie niespolaryzowane to takie, w którym

168
00:08:48,144 --> 00:08:51,198
różnica elektroujemności między atomami

169
00:08:51,298 --> 00:08:54,015
jest mniejsza niż 0,4.

170
00:08:54,152 --> 00:08:56,139
Tak się dzieje w cząsteczkach 

171
00:08:56,239 --> 00:08:57,682
tego samego niemetalu.

172
00:08:57,783 --> 00:09:00,159
Na przykład w cząsteczce tlenu.

173
00:09:00,447 --> 00:09:04,397
Wiązanie spolaryzowane to takie, w którym

174
00:09:04,497 --> 00:09:08,201
różnica elektroujemności między atomami

175
00:09:08,301 --> 00:09:12,446
jest większa niż 0,4, ale mniejsza niż 1,7.

176
00:09:12,665 --> 00:09:14,494
Tak się dzieje w cząsteczkach 

177
00:09:14,594 --> 00:09:16,579
złożonych z dwóch różnych niemetali.

178
00:09:16,679 --> 00:09:19,103
Na przykład w cząsteczce wody.

179
00:09:20,731 --> 00:09:24,479
Wiesz już, jak tworzy się wiązanie kowalencyjne.

180
00:09:24,632 --> 00:09:28,288
Ciekawi cię, jaki inny sposób opracowały atomy

181
00:09:28,388 --> 00:09:30,110
aby osiągnąć swój cel?

182
00:09:30,450 --> 00:09:34,655
Film o wiązaniu jonowym już na ciebie czeka.