1
00:00:01,024 --> 00:00:04,096
Na pewno masz w kuchni butelkę octu.

2
00:00:04,196 --> 00:00:09,140
Jest to 6% lub 10% roztwór kwasu octowego.

3
00:00:09,324 --> 00:00:13,456
Ciecz, wydawałoby się, zupełnie niegroźna.

4
00:00:13,568 --> 00:00:16,381
W końcu ocet jabłkowy czy balsamiczny

5
00:00:16,481 --> 00:00:19,868
dodajemy do potraw, by poprawić ich smak.

6
00:00:19,968 --> 00:00:23,808
Niektórzy nawet piją go solo - na odchudzanie.

7
00:00:24,064 --> 00:00:27,904
Ale czy wiesz, że stuprocentowy kwas octowy

8
00:00:28,160 --> 00:00:30,208
choć nazywany jest lodowatym

9
00:00:30,464 --> 00:00:33,280
może powodować ciężkie oparzenia skóry?

10
00:00:34,048 --> 00:00:38,445
Jak widzisz, stężenie ma ogromne znaczenie.

11
00:00:50,176 --> 00:00:51,785
Ze stężeniem procentowym 

12
00:00:51,885 --> 00:00:53,759
masz do czynienia na co dzień

13
00:00:54,016 --> 00:00:56,064
nie tylko w przypadku octu.

14
00:00:56,832 --> 00:01:02,529
Kupujesz mleko 3,2%, 2% lub 0,5%.

15
00:01:02,769 --> 00:01:05,091
To oznaczenie to nic innego

16
00:01:05,191 --> 00:01:08,431
jak stężenie procentowe tłuszczu w mleku 

17
00:01:08,531 --> 00:01:11,962
i mówi nam, ile gramów tłuszczu znajduje się

18
00:01:12,062 --> 00:01:13,215
 w 100 g mleka.

19
00:01:13,728 --> 00:01:16,689
Masz też pewnie w apteczce wodę utlenioną

20
00:01:17,022 --> 00:01:18,909
czyli 3-procentowy roztwór

21
00:01:19,009 --> 00:01:21,065
nadtlenku wodoru w wodzie.

22
00:01:21,165 --> 00:01:23,712
W tym stężeniu odkaża rany

23
00:01:23,968 --> 00:01:28,209
ale roztwór 30%, zwany perhydrolem

24
00:01:28,431 --> 00:01:30,268
w kontakcie ze skórą powoduje

25
00:01:30,368 --> 00:01:31,904
powstawanie białych plam.

26
00:01:32,672 --> 00:01:34,845
Aby obliczyć stężenie procentowe

27
00:01:35,045 --> 00:01:36,932
możemy posłużyć się wzorem

28
00:01:37,154 --> 00:01:38,972
czyli podzielić masę substancji

29
00:01:39,072 --> 00:01:42,144
rozpuszczonej przez masę całego roztworu.

30
00:01:42,656 --> 00:01:44,567
Chcąc wyrazić zawartość

31
00:01:44,667 --> 00:01:47,420
naszej substancji w roztworze w procentach

32
00:01:47,520 --> 00:01:51,360
musimy jeszcze całość wymnożyć przez 100%.

33
00:01:51,872 --> 00:01:54,489
Wynik można jednak uzyskać także

34
00:01:54,711 --> 00:01:56,509
wykorzystując proporcję.

35
00:01:56,992 --> 00:01:59,972
Ma ona tę zaletę, że bardzo upraszcza

36
00:02:00,072 --> 00:02:02,610
ewentualne przekształcenia.

37
00:02:03,136 --> 00:02:05,313
Rozwiązując chemiczne zadania

38
00:02:05,413 --> 00:02:08,001
możesz skorzystać zarówno ze wzoru 

39
00:02:08,101 --> 00:02:10,919
na stężenie procentowe jak i stosować 

40
00:02:11,019 --> 00:02:13,119
proporcje, jak ci wygodniej.

41
00:02:13,632 --> 00:02:15,989
W filmach PiStacji z matematyki 

42
00:02:16,089 --> 00:02:17,317
mamy kilka lekcji

43
00:02:17,418 --> 00:02:19,932
o tym, jak posługiwać się wzorem

44
00:02:20,032 --> 00:02:22,080
i jak go odpowiednio przekształcać.

45
00:02:22,336 --> 00:02:23,336
Ja pokażę ci

46
00:02:23,436 --> 00:02:25,897
jak skorzystać z dobrodziejstw proporcji.

47
00:02:26,432 --> 00:02:29,248
Nasz wzór ma następującą postać

48
00:02:29,760 --> 00:02:33,856
Ms oznacza masę substancji rozpuszczonej

49
00:02:34,112 --> 00:02:36,672
na przykład masę soli czy cukru.

50
00:02:37,184 --> 00:02:39,663
Mr to masa całego roztworu

51
00:02:39,763 --> 00:02:42,047
 a więc łączna masa wody

52
00:02:42,304 --> 00:02:44,096
i substancji rozpuszczonej.

53
00:02:44,608 --> 00:02:47,680
Gdybyśmy podzielili obie strony przez 100%

54
00:02:47,936 --> 00:02:50,752
to nasz wzór przybierze taką postać.

55
00:02:52,032 --> 00:02:54,592
Tak zapisany wzór tworzy proporcję.

56
00:02:54,848 --> 00:02:58,432
Jeśli masa całego roztworu stanowi 100%

57
00:02:58,688 --> 00:03:00,968
to masa rozpuszczonej w nim soli

58
00:03:01,212 --> 00:03:03,387
stanowi jakiś procent z tych stu.

59
00:03:03,808 --> 00:03:05,508
Ten procent nazywamy 

60
00:03:05,608 --> 00:03:07,391
stężeniem procentowym.

61
00:03:07,871 --> 00:03:10,157
Praktyczne wykorzystanie tego zapisu

62
00:03:10,257 --> 00:03:12,843
pokażę ci już na konkretnych przykładach.

63
00:03:16,608 --> 00:03:19,280
Na początek obliczmy stężenie procentowe

64
00:03:19,458 --> 00:03:22,321
roztworu o masie 150 g

65
00:03:22,654 --> 00:03:26,336
w którym jest rozpuszczone 20 g soli kuchennej.

66
00:03:27,104 --> 00:03:30,944
W zadaniu mamy podaną masę roztworu

67
00:03:31,200 --> 00:03:34,016
którą oznaczamy jako Mr

68
00:03:34,784 --> 00:03:38,112
i jest ona równa 150 g.

69
00:03:38,368 --> 00:03:41,232
Mamy także podaną masę soli kuchennej

70
00:03:41,543 --> 00:03:43,275
czyli substancji rozpuszczonej.

71
00:03:43,652 --> 00:03:45,792
Oznaczamy ją jako Ms

72
00:03:46,304 --> 00:03:48,608
i jest ona równa 20 g.

73
00:03:49,632 --> 00:03:51,936
Obliczyć mamy stężenie procentowe

74
00:03:52,192 --> 00:03:54,752
które opisujemy jako Cp.

75
00:03:55,776 --> 00:03:57,312
Układamy proporcję.

76
00:03:57,568 --> 00:04:04,224
100%, czyli cały roztwór, waży 150 g.

77
00:04:04,992 --> 00:04:08,064
Mamy w nim 20 g substancji

78
00:04:09,600 --> 00:04:11,893
i nie wiemy, jaki ta liczba 

79
00:04:11,993 --> 00:04:13,951
stanowi procent całości.

80
00:04:14,464 --> 00:04:16,619
Niewiadomą tą jest właśnie 

81
00:04:16,719 --> 00:04:18,302
stężenie procentowe.

82
00:04:19,327 --> 00:04:21,631
Wymnażamy proporcję na krzyż

83
00:04:21,887 --> 00:04:25,471
i otrzymujemy Cp razy 150

84
00:04:25,727 --> 00:04:28,543
czyli 150 Cp

85
00:04:29,567 --> 00:04:32,895
i 100 razy 20, czyli 2000.

86
00:04:34,393 --> 00:04:36,957
Teraz musimy obustronnie podzielić

87
00:04:37,057 --> 00:04:40,608
to równanie przez 150 i otrzymujemy

88
00:04:40,708 --> 00:04:46,975
stężenie procentowe równe około 13,3%.

89
00:04:52,095 --> 00:04:54,516
W kolejnym przykładzie obliczymy

90
00:04:54,616 --> 00:04:55,878
 ile wody i cukru

91
00:04:55,979 --> 00:04:58,395
będzie nam potrzebne do przygotowania

92
00:04:58,495 --> 00:05:03,615
300 g roztworu cukru o stężeniu 35%.

93
00:05:04,127 --> 00:05:06,784
W tym zadaniu stężenie procentowe 

94
00:05:06,884 --> 00:05:08,018
mamy podane

95
00:05:08,223 --> 00:05:12,831
a więc Cp równa się 35%.

96
00:05:13,855 --> 00:05:17,183
Mamy też podaną masę całego roztworu

97
00:05:17,439 --> 00:05:21,279
czyli Mr równa się 300 g.

98
00:05:22,559 --> 00:05:28,703
W tym przypadku 100% roztworu waży 300 g

99
00:05:29,983 --> 00:05:36,987
Natomiast 35% odpowiada masie substancji

100
00:05:37,087 --> 00:05:38,275
której nie znamy

101
00:05:38,608 --> 00:05:42,271
a więc Ms pozostaje naszą niewiadomą.

102
00:05:42,783 --> 00:05:45,087
Wymnażamy proporcję na krzyż.

103
00:05:45,599 --> 00:05:48,415
Najwygodniej zacząć nam od niewiadomej

104
00:05:48,927 --> 00:05:54,303
czyli Ms razy 100 daje nam 100 Ms

105
00:05:55,327 --> 00:06:00,191
a 35 razy 300 to 10500.

106
00:06:01,727 --> 00:06:04,031
Dzielimy obustronnie przez 100

107
00:06:04,543 --> 00:06:10,687
i otrzymujemy masę substancji: 105 gramów.

108
00:06:12,223 --> 00:06:14,783
Naszą substancją jest cukier.

109
00:06:15,295 --> 00:06:18,879
Oznacza to, że do sporządzenia 300 g roztworu

110
00:06:19,135 --> 00:06:20,671
o zadanym stężeniu

111
00:06:20,927 --> 00:06:23,743
będzie nam potrzebne 105 g cukru.

112
00:06:23,999 --> 00:06:27,152
Ale w zadaniu pytają nas nie tylko o cukier

113
00:06:27,252 --> 00:06:28,528
ale także o wodę.

114
00:06:29,375 --> 00:06:32,959
Wiemy, że woda i cukier tworzą razem roztwór

115
00:06:33,215 --> 00:06:35,519
który waży 300 g.

116
00:06:36,031 --> 00:06:38,591
Żeby więc obliczyć masę wody

117
00:06:39,615 --> 00:06:46,015
musimy od 300 g odjąć masę cukru

118
00:06:46,783 --> 00:06:50,879
co daje nam 195 g.

119
00:06:55,743 --> 00:06:59,071
Na klasówce możesz spotkać i takie zadanie.

120
00:06:59,327 --> 00:07:01,934
Oblicz stężenie procentowe roztworu

121
00:07:02,034 --> 00:07:03,704
nasyconego KNO3 

122
00:07:03,804 --> 00:07:07,518
w temperaturze 50 stopni Celsjusza.

123
00:07:08,031 --> 00:07:10,335
Na pozór zadanie bez danych.

124
00:07:10,591 --> 00:07:12,499
Jak obliczyć stężenie

125
00:07:12,610 --> 00:07:15,407
nie mając nic poza temperaturą?

126
00:07:15,967 --> 00:07:19,807
Jeśli jednak znasz inne nasze filmy z tej playlisty

127
00:07:20,063 --> 00:07:22,879
to wiesz pewnie, czym jest rozpuszczalność.

128
00:07:23,135 --> 00:07:26,463
Jeśli nie, koniecznie nadrób zaległości.

129
00:07:26,719 --> 00:07:27,943
Musimy tu sięgnąć 

130
00:07:28,043 --> 00:07:30,046
do wykresów rozpuszczalności.

131
00:07:31,071 --> 00:07:32,953
W 50 stopniach Celsjusza

132
00:07:33,053 --> 00:07:37,371
możemy rozpuścić 85,5 g azotanu 5 potasu

133
00:07:37,471 --> 00:07:39,007
w 100 g wody.

134
00:07:39,268 --> 00:07:42,031
Ponieważ stężenie roztworu nie jest zależne 

135
00:07:42,131 --> 00:07:44,141
od jego ilości, możemy te liczby 

136
00:07:44,241 --> 00:07:45,725
przyjąć jako nasze dane.

137
00:07:46,687 --> 00:07:53,729
85,5 to masa substancji rozpuszczonej, Ms.

138
00:07:56,415 --> 00:07:58,975
A 100 g to masa wody.

139
00:08:01,791 --> 00:08:03,377
Aby ułożyć proporcję 

140
00:08:03,477 --> 00:08:05,374
lub wstawić dane do wzoru

141
00:08:05,631 --> 00:08:08,634
musimy znać jeszcze masę całego roztworu

142
00:08:08,734 --> 00:08:10,854
będzie to suma masy wody

143
00:08:10,954 --> 00:08:13,311
i masy substancji rozpuszczonej

144
00:08:13,567 --> 00:08:19,711
a więc Mr równa się 100 plus 85,5

145
00:08:20,735 --> 00:08:24,831
co daje nam 185,5 g.

146
00:08:25,855 --> 00:08:28,159
Możemy już ułożyć proporcję.

147
00:08:28,415 --> 00:08:35,327
100% naszego roztworu waży 185,5 g

148
00:08:35,839 --> 00:08:40,191
w tym mamy 85,5 g substancji

149
00:08:40,447 --> 00:08:43,775
która stanowi niewiadomy procent całości.

150
00:08:44,287 --> 00:08:47,615
Po wymnożeniu na krzyż otrzymujemy

151
00:08:47,871 --> 00:08:55,295
185,5Cp równa się 8550

152
00:08:56,319 --> 00:09:00,159
Dzielimy obustronnie przez 185,5

153
00:09:00,415 --> 00:09:01,951
I otrzymujemy wynik

154
00:09:02,207 --> 00:09:07,583
Cp równa się 46,1%.

155
00:09:12,447 --> 00:09:14,751
Na koniec zadanie dla Ciebie.

156
00:09:15,007 --> 00:09:20,127
Przygotowujesz roztwór NaCl o stężeniu 4%

157
00:09:20,383 --> 00:09:22,431
na przykład do kiszenia ogórków.

158
00:09:23,199 --> 00:09:27,295
Masz jednak tylko 135 g soli.

159
00:09:28,063 --> 00:09:31,949
Ile gramów 4% roztworu maksymalnie

160
00:09:32,049 --> 00:09:34,491
uda Ci się przygotować z tej ilości?

161
00:09:38,015 --> 00:09:39,303
Udało się?

162
00:09:39,403 --> 00:09:41,438
To sprawdźmy, czy wyszedł Ci

163
00:09:41,538 --> 00:09:42,992
taki sam wynik jak mnie.

164
00:09:51,871 --> 00:09:54,697
Stężeniem procentowym nazywamy ilość 

165
00:09:54,797 --> 00:09:57,573
substancji rozpuszczonej w roztworze 

166
00:09:57,673 --> 00:10:00,216
w stosunku do masy całego roztworu

167
00:10:00,316 --> 00:10:02,365
i wyrażamy je w procentach.

168
00:10:03,391 --> 00:10:05,765
Obliczając stężenie procentowe

169
00:10:05,943 --> 00:10:08,029
możesz posłużyć się proporcją.

170
00:10:12,351 --> 00:10:15,754
Jeśli podobała Ci się nasza procentowa lekcja

171
00:10:15,865 --> 00:10:20,404
pamiętaj, że na pistacja.tv czeka na Ciebie cała

172
00:10:20,504 --> 00:10:23,359
zekranizowana podstawa programowa z chemii.