1
00:00:00,768 --> 00:00:04,608
Może obiło ci się o uszy określenie kwas pruski?

2
00:00:05,120 --> 00:00:08,636
Ten słaby, beztlenowy kwas to wodny roztwór 

3
00:00:08,736 --> 00:00:12,527
cyjanowodoru. Niezwykle silnej, lotnej trucizny 

4
00:00:12,627 --> 00:00:15,128
o zapachu gorzkich migdałów.

5
00:00:15,504 --> 00:00:18,128
Trzeba było odwagi, żeby go spróbować.

6
00:00:18,432 --> 00:00:21,302
Śmiałek smak opisał jako słodkawy

7
00:00:21,402 --> 00:00:23,603
wywołujący ciepło w ustach

8
00:00:23,703 --> 00:00:26,042
 ale skłaniający do kaszlu.

9
00:00:26,624 --> 00:00:28,902
Trujące właściwości tego kwasu 

10
00:00:29,002 --> 00:00:33,059
pierwsze odkryły... rośliny, u których stanowi on

11
00:00:33,159 --> 00:00:36,351
skuteczny odstraszacz dla roślinożerców.

12
00:00:36,864 --> 00:00:40,881
Możesz go znaleźć w liściach i pestkach wiśni

13
00:00:40,981 --> 00:00:44,907
jabłek, czy moreli, a także w nasionach lnu.

14
00:00:45,312 --> 00:00:48,288
Obecna w nich linamaryna, pod wpływem

15
00:00:48,388 --> 00:00:51,936
kwasu solnego w żołądku uwalnia cyjanowodór.

16
00:00:52,224 --> 00:00:55,850
Ćwierć kilograma siemienia może dostarczyć 

17
00:00:55,950 --> 00:00:59,149
nawet 410 mg czystego kwasu pruskiego.

18
00:01:10,400 --> 00:01:12,874
Czy wiesz, że twój żołądek to producent 

19
00:01:12,974 --> 00:01:15,007
jednego z najsilniejszych kwasów?

20
00:01:15,523 --> 00:01:16,543
Tak, tak...

21
00:01:16,800 --> 00:01:20,128
Każdy z nas w swoim żołądku ma kwas solny

22
00:01:20,384 --> 00:01:22,636
zwany inaczej chlorowodorowym.

23
00:01:22,795 --> 00:01:25,414
Kwas ten umożliwia trawienie, czyli rozkład

24
00:01:25,514 --> 00:01:28,319
w zasadzie wszystkiego, co wpadnie do żołądka.

25
00:01:28,576 --> 00:01:31,343
Co ciekawe, mimo że kwas ten obniża pH 

26
00:01:31,443 --> 00:01:33,221
w żołądku nawet do jednego

27
00:01:33,321 --> 00:01:35,821
nie niszczy samego żołądka, choć gdy

28
00:01:35,921 --> 00:01:38,494
wybierze się na wycieczkę do przełyku

29
00:01:38,594 --> 00:01:40,350
może go nieźle podrażnić.

30
00:01:40,991 --> 00:01:43,643
Kwas solny to jeden z najpowszechniejszych

31
00:01:43,743 --> 00:01:45,044
 kwasów beztlenowych.

32
00:01:45,279 --> 00:01:47,077
Powstaje poprzez rozpuszczenie

33
00:01:47,177 --> 00:01:48,543
 w wodzie chlorowodoru.

34
00:01:49,056 --> 00:01:52,384
Gazowy HCl rozpuszcza się w wodzie 

35
00:01:52,484 --> 00:01:54,943
w ilości maksymalnie 36,7%

36
00:01:55,200 --> 00:01:57,760
w temperaturze 20 stopni Celsjusza

37
00:01:58,016 --> 00:01:59,770
i to jest najwyższe stężenie kwasu

38
00:01:59,870 --> 00:02:01,096
 jakie udaje się uzyskać 

39
00:02:01,196 --> 00:02:02,366
w normalnych warunkach.

40
00:02:05,952 --> 00:02:09,180
Kwas solny jest bezbarwną, żrącą cieczą

41
00:02:09,280 --> 00:02:11,583
o ostrym, drażniącym zapachu.

42
00:02:11,840 --> 00:02:13,888
Niszczy papier i tkaniny.

43
00:02:14,144 --> 00:02:17,041
Ze stężonego roztworu łatwo ulatnia się

44
00:02:17,141 --> 00:02:19,685
gazowy chlorowodór, który reagując 

45
00:02:19,785 --> 00:02:22,632
z parą wodną w powietrzu, tworzy mgłę. 

46
00:02:22,732 --> 00:02:24,823
Dlatego o tym kwasie mówi się

47
00:02:24,923 --> 00:02:26,686
 że jest dymiącą cieczą.

48
00:02:27,312 --> 00:02:29,575
Tendencja do dymienia znika 

49
00:02:29,675 --> 00:02:31,690
w stężeniach poniżej 30%.

50
00:02:32,320 --> 00:02:34,126
Jest on podstawowym surowcem 

51
00:02:34,226 --> 00:02:35,789
w przemyśle włókienniczym 

52
00:02:35,889 --> 00:02:38,207
tworzyw sztucznych i farmaceutycznym.

53
00:02:38,720 --> 00:02:41,264
Bez niego nie obejdziesz się w produkcji

54
00:02:41,364 --> 00:02:43,583
sztucznego miodu, cukru i przypraw do zup.

55
00:02:44,352 --> 00:02:46,871
Majsterkowicze oczyszczają nim zardzewiałe

56
00:02:46,971 --> 00:02:49,195
powierzchnie metali, a wodociągi wodę 

57
00:02:49,295 --> 00:02:50,896
która leci z twojego kranu.

58
00:02:51,057 --> 00:02:53,230
No chyba że korzystasz ze studni

59
00:02:56,128 --> 00:02:58,838
Inne przykłady zastosowań kwasu

60
00:02:58,938 --> 00:03:01,846
chlorowodorowego to produkcja biopaliw

61
00:03:01,946 --> 00:03:03,948
barwników, olejów i smarów 

62
00:03:04,048 --> 00:03:06,878
oraz różnego typu tworzyw sztucznych.

63
00:03:10,464 --> 00:03:12,307
Kolejnym kwasem beztlenowym 

64
00:03:12,407 --> 00:03:14,047
jest kwas siarkowodorowy.

65
00:03:14,560 --> 00:03:17,466
Można rozpoznać jego obecność już z daleka

66
00:03:17,566 --> 00:03:20,191
o ile akurat nie mamy ciężkiego kataru

67
00:03:20,448 --> 00:03:22,908
ponieważ ma bardzo charakterystyczny

68
00:03:23,008 --> 00:03:24,422
 zapach zgniłych jaj.

69
00:03:24,800 --> 00:03:26,876
Powstaje właśnie w procesach gnicia 

70
00:03:26,976 --> 00:03:28,884
rozmaitych szczątków organicznych 

71
00:03:28,984 --> 00:03:30,174
zawierających białka.

72
00:03:30,299 --> 00:03:32,837
Nie tylko jaj, ale na przykład odpadów

73
00:03:32,937 --> 00:03:34,385
 wyrzucanych do szamba.

74
00:03:34,912 --> 00:03:37,856
Kwas siarkowodorowy to bezbarwna ciecz.

75
00:03:38,005 --> 00:03:39,904
Jego źródłem jest siarkowodór:

76
00:03:40,160 --> 00:03:43,204
palny, trujący gaz, cięższy od powietrza 

77
00:03:43,304 --> 00:03:46,047
i dość dobrze rozpuszczalny w wodzie.

78
00:03:46,631 --> 00:03:49,632
Ze względu na niewielkie maksymalne stężenie

79
00:03:49,888 --> 00:03:52,192
tylko do 0,4%

80
00:03:52,448 --> 00:03:55,023
kwas siarkowodorowy praktycznie nie ma

81
00:03:55,123 --> 00:03:57,095
właściwości żrących, to znaczy

82
00:03:57,195 --> 00:03:59,720
że jest słabym kwasem i nazywa się go 

83
00:03:59,820 --> 00:04:01,151
wodą siarkowodorową.

84
00:04:01,664 --> 00:04:03,968
Nie znaczy to jednak, że jest bezpieczny.

85
00:04:07,200 --> 00:04:09,325
Zdrowe wody, które można wypić 

86
00:04:09,425 --> 00:04:11,710
w Ciechocinku lub Nałęczowie, mają 

87
00:04:11,810 --> 00:04:14,145
w swoim składzie właśnie ten kwas.

88
00:04:14,464 --> 00:04:17,536
Oprócz tego nie ma on ciekawych zastosowań.

89
00:04:17,791 --> 00:04:20,061
Chemicy używają go w laboratoriach 

90
00:04:20,161 --> 00:04:22,829
między innymi do wykrywania jonów metali.

91
00:04:24,959 --> 00:04:26,384
Już chwilę rozmawiamy 

92
00:04:26,484 --> 00:04:27,859
o kwasach beztlenowych

93
00:04:27,959 --> 00:04:30,590
ale czy wiemy, jak je poprawnie nazywać?

94
00:04:31,103 --> 00:04:33,320
Nazwy kwasów beztlenowych tworzymy 

95
00:04:33,420 --> 00:04:36,041
w taki sposób, że do słowa "kwas" dodajemy

96
00:04:36,141 --> 00:04:38,697
przymiotnik utworzony od nazwy niemetalu 

97
00:04:38,797 --> 00:04:41,597
który tworzy ten kwas i końcówkę "wodorowy".

98
00:04:41,855 --> 00:04:44,280
I tak na przykład kwas o wzorze HCl

99
00:04:44,380 --> 00:04:47,321
to kwas chlorowodorowy, choć wszyscy mówią 

100
00:04:47,421 --> 00:04:50,362
o nim "kwas solny". Genezę tej nazwy poznasz 

101
00:04:50,462 --> 00:04:52,604
w lekcji o otrzymywaniu kwasów.

102
00:04:52,936 --> 00:04:56,095
Wzór H2S opisuje kwas siarkowodorowy.

103
00:04:56,447 --> 00:05:00,287
A teraz samodzielnie nazwij kwas o wzorze HBr.

104
00:05:04,383 --> 00:05:06,602
Tak, to kwas bromowodorowy

105
00:05:06,702 --> 00:05:08,382
 czyli bromowodór.

106
00:05:08,735 --> 00:05:10,783
A może jeszcze jeden przykład?

107
00:05:10,883 --> 00:05:13,555
HF to?

108
00:05:16,330 --> 00:05:18,691
To kwas fluorowodorowy.

109
00:05:18,791 --> 00:05:19,998
Fluorowodór.

110
00:05:20,334 --> 00:05:22,303
I ostatni do kolekcji...

111
00:05:22,407 --> 00:05:23,647
Zapisz samodzielnie 

112
00:05:23,747 --> 00:05:25,374
wzór kwasu jodowodorowego.

113
00:05:28,703 --> 00:05:31,542
To oczywiście HI, hi hi.

114
00:05:35,615 --> 00:05:38,593
Kwasy beztlenowe to wodne roztwory 

115
00:05:38,693 --> 00:05:41,758
wodorków niemetali z 16. i 17. grupy

116
00:05:41,858 --> 00:05:43,039
układu okresowego.

117
00:05:43,807 --> 00:05:46,325
Nazwy kwasów beztlenowych tworzymy 

118
00:05:46,425 --> 00:05:48,967
dodając do słowa "kwas" przymiotnik 

119
00:05:49,067 --> 00:05:51,022
utworzony od nazwy niemetalu

120
00:05:51,122 --> 00:05:54,301
który ten kwas tworzy i końcówkę "wodorowy".

121
00:05:56,524 --> 00:05:58,507
Dzisiaj pierwsze skrzypce grały 

122
00:05:58,607 --> 00:06:01,175
kwasy beztlenowe, ale jeżeli chcesz poznać

123
00:06:01,275 --> 00:06:02,749
całą orkiestrę chemiczną

124
00:06:02,849 --> 00:06:04,841
zapraszam Cię na stronę pistacja.tv