1
00:00:00,743 --> 00:00:03,510
Metal na co dzień kojarzy nam się 

2
00:00:03,610 --> 00:00:05,631
z czymś trwałym i twardym

3
00:00:05,888 --> 00:00:09,015
ale czy wiesz, że chemicy patrzą na tę sprawę 

4
00:00:09,115 --> 00:00:10,239
zupełnie inaczej?

5
00:00:10,752 --> 00:00:14,286
Dla nich im aktywniejszy chemicznie metal 

6
00:00:14,386 --> 00:00:16,384
tym bardziej metaliczny.

7
00:00:16,896 --> 00:00:18,901
Jednym z najbardziej metalicznych 

8
00:00:19,001 --> 00:00:21,247
pierwiastków jest według chemików sód.

9
00:00:21,579 --> 00:00:24,605
Ma on niewiele wspólnego z metalową łyżką

10
00:00:24,705 --> 00:00:25,855
którą jesz zupę.

11
00:00:26,112 --> 00:00:28,507
Jego kontakt z wodą kończy się

12
00:00:28,607 --> 00:00:30,757
dość burzliwą wymianą zdań.

13
00:00:31,232 --> 00:00:33,806
Kawałeczek tego pierwiastka reaguje z nią

14
00:00:33,906 --> 00:00:36,110
gwałtownie, zasuwając po powierzchni

15
00:00:36,210 --> 00:00:37,376
 jak mała motorówka

16
00:00:37,632 --> 00:00:38,912
i znikając w oczach.

17
00:00:39,680 --> 00:00:41,881
W przypadku wrzucenia do wody 

18
00:00:41,981 --> 00:00:44,031
większego kawałka, będzie...

19
00:00:44,288 --> 00:00:45,312
Bum!!!

20
00:00:57,088 --> 00:01:00,230
Aby trzymać w ryzach ten nieco narwany sód

21
00:01:00,330 --> 00:01:03,118
musi być on przechowywany bez dostępu 

22
00:01:03,218 --> 00:01:06,816
tlenu i wilgoci, zanurzony na przykład w nafcie.

23
00:01:07,584 --> 00:01:09,032
A co się dzieje z sodem

24
00:01:09,132 --> 00:01:11,167
 kiedy znika z powierzchni wody?

25
00:01:12,192 --> 00:01:15,045
W wyniku reakcji powstaje rozpuszczalny 

26
00:01:15,145 --> 00:01:17,055
w wodzie wodorotlenek sodu.

27
00:01:17,312 --> 00:01:19,872
Reakcja ta przebiega zgodnie z równaniem

28
00:01:19,972 --> 00:01:21,069
Na

29
00:01:21,905 --> 00:01:23,616
plus H2O

30
00:01:24,736 --> 00:01:25,760
powstaje

31
00:01:26,016 --> 00:01:27,040
NaOH

32
00:01:28,576 --> 00:01:30,368
i cząsteczkowy wodór.

33
00:01:31,136 --> 00:01:33,696
Musimy pamiętać o jej uzgodnieniu.

34
00:01:33,952 --> 00:01:37,193
Po prawej stronie mamy trzy atomy wodoru

35
00:01:37,293 --> 00:01:38,559
 a po lewej dwa.

36
00:01:38,816 --> 00:01:41,693
Dopiszmy dwójkę przed cząsteczką NaOH

37
00:01:41,793 --> 00:01:43,167
po prawej stronie.

38
00:01:43,424 --> 00:01:45,801
To da nam łącznie 4 atomy wodoru

39
00:01:45,901 --> 00:01:47,519
w tej części równania.

40
00:01:47,776 --> 00:01:50,320
Po lewej stronie dopiszmy więc dwójkę 

41
00:01:50,420 --> 00:01:51,871
przed cząsteczką wody.

42
00:01:52,384 --> 00:01:55,207
Teraz po lewej mamy dwa atomy tlenu

43
00:01:55,307 --> 00:01:56,735
po prawej również.

44
00:01:56,992 --> 00:02:00,285
Czyli tlen nam się zgadza. Zostaje sód.

45
00:02:00,576 --> 00:02:04,160
Po lewej jest jeden atom sodu, a po prawej dwa.

46
00:02:04,672 --> 00:02:07,488
Dopisujemy dwójkę przed metalicznym sodem

47
00:02:07,744 --> 00:02:09,792
i... czy wszystko jest okej?

48
00:02:10,304 --> 00:02:11,328
Teraz tak.

49
00:02:11,584 --> 00:02:14,302
Po obu stronach jest po tyle samo atomów 

50
00:02:14,402 --> 00:02:15,854
każdego z pierwiastków 

51
00:02:15,954 --> 00:02:17,726
biorących udział w reakcji.

52
00:02:18,496 --> 00:02:21,156
Otrzymany roztwór wodorotlenku sodu 

53
00:02:21,256 --> 00:02:23,615
w wodzie nazywamy zasadą sodową.

54
00:02:25,152 --> 00:02:28,153
Reakcji z wodą z utworzeniem wodorotlenków

55
00:02:28,253 --> 00:02:30,527
ulegają też inne aktywne metale.

56
00:02:30,784 --> 00:02:33,596
Zaliczamy do nich te, które znajdują się 

57
00:02:33,696 --> 00:02:36,927
w pierwszej i drugiej grupie układu okresowego.

58
00:02:37,027 --> 00:02:38,359
Z wyjątkiem berylu.

59
00:02:38,746 --> 00:02:41,785
Zobaczymy, jak będzie wyglądała ta reakcja

60
00:02:41,885 --> 00:02:44,212
dla przedstawiciela grupy drugiej

61
00:02:44,312 --> 00:02:45,733
na przykład magnezu.

62
00:02:46,400 --> 00:02:47,424
Magnez

63
00:02:48,192 --> 00:02:49,728
reaguje z wodą

64
00:02:51,264 --> 00:02:55,616
dając wodorotlenek magnezu Mg(OH)2

65
00:02:55,872 --> 00:02:58,432
Otrzymujemy także wodór cząsteczkowy.

66
00:02:58,688 --> 00:03:00,992
Pamiętajmy jeszcze o uzgodnieniu.

67
00:03:02,272 --> 00:03:05,063
Teraz Ty, samodzielnie napisz reakcję

68
00:03:05,163 --> 00:03:06,879
potasu i wapnia z wodą.

69
00:03:10,464 --> 00:03:12,000
Reakcje zapisane?

70
00:03:12,512 --> 00:03:15,072
To porównaj je z zapisanymi przeze mnie.

71
00:03:19,680 --> 00:03:22,721
Reakcje aktywnych metali z wodą to niejedyny 

72
00:03:22,821 --> 00:03:25,055
sposób otrzymywania wodorotlenków.

73
00:03:25,568 --> 00:03:28,227
Wapno gaszone, czyli wodorotlenek wapnia

74
00:03:28,327 --> 00:03:30,530
potrzebny do sporządzania zaprawy 

75
00:03:30,630 --> 00:03:31,867
cementowo-wapiennej

76
00:03:31,968 --> 00:03:34,274
Otrzymuje się zalewając wodą 

77
00:03:34,374 --> 00:03:37,087
wapno palone, czyli tlenek wapnia.

78
00:03:38,112 --> 00:03:41,184
Zaszła tu reakcja tlenku metalu z wodą.

79
00:03:41,952 --> 00:03:42,976
CaO

80
00:03:44,000 --> 00:03:45,280
plus H2O

81
00:03:47,406 --> 00:03:50,911
powstaje Ca(OH)2.

82
00:03:52,327 --> 00:03:54,951
Jest to reakcja silnie egzotermiczna

83
00:03:55,051 --> 00:03:57,823
czyli wydziela się w niej dużo ciepła.

84
00:03:58,336 --> 00:04:01,208
Po dodaniu fenoloftaleiny do mieszaniny

85
00:04:01,308 --> 00:04:04,479
poreakcyjnej, zabarwia się ona na malinowo

86
00:04:04,579 --> 00:04:07,296
co świadczy o tym, że otrzymaliśmy zasadę.

87
00:04:08,089 --> 00:04:11,028
Analogicznie, choć niekoniecznie równie 

88
00:04:11,128 --> 00:04:13,643
egzotermicznie reagują także tlenki

89
00:04:13,743 --> 00:04:15,486
innych aktywnych metali.

90
00:04:16,000 --> 00:04:18,913
Zapisz samodzielnie reakcję otrzymywania

91
00:04:19,013 --> 00:04:21,630
wodorotlenku potasu z tlenku potasu.

92
00:04:25,119 --> 00:04:26,139
Już?

93
00:04:26,239 --> 00:04:28,543
Porównaj ją z moim zapisem.

94
00:04:32,127 --> 00:04:35,037
Odpocznijmy od pisania reakcji i zobaczmy

95
00:04:35,137 --> 00:04:37,758
jak pięknie kolorowa może być chemia.

96
00:04:38,527 --> 00:04:41,472
Kiedy do roztworów soli miedzi i żelaza

97
00:04:41,572 --> 00:04:43,134
dodamy zasady sodowej

98
00:04:44,927 --> 00:04:48,255
wytrącą nam się niezwykle efektowne osady.

99
00:04:48,955 --> 00:04:50,922
Ten niebieski jak chmurka

100
00:04:51,022 --> 00:04:53,070
 to wodorotlenek miedzi 2.

101
00:04:53,375 --> 00:04:56,703
Ten brunatny jest wodorotlenkiem żelaza 3.

102
00:04:57,215 --> 00:04:59,246
Jak otrzymać takie kolorowe 

103
00:04:59,346 --> 00:05:01,822
nierozpuszczalne w wodzie związki?

104
00:05:02,847 --> 00:05:04,729
Należy dobrać, korzystając 

105
00:05:04,829 --> 00:05:06,590
z tabeli rozpuszczalności 

106
00:05:06,690 --> 00:05:09,145
2 rozpuszczalne w wodzie substancje

107
00:05:09,247 --> 00:05:12,400
z których jedna zawiera grupę OH minus

108
00:05:12,500 --> 00:05:16,158
a druga pożądany kation, na przykład miedzi.

109
00:05:16,671 --> 00:05:19,632
W naszym przykładzie dla grupy OH minus

110
00:05:19,732 --> 00:05:21,534
dobraliśmy kation K plus

111
00:05:22,303 --> 00:05:25,887
a dla kationu miedzi grupę SO4 2 minus.

112
00:05:27,167 --> 00:05:29,282
Po wymieszaniu obu roztworów 

113
00:05:29,382 --> 00:05:31,895
zachodzi reakcja wymiany podwójnej 

114
00:05:31,995 --> 00:05:35,329
którą w filmie o typach reakcji porównywaliśmy

115
00:05:35,429 --> 00:05:37,917
z wymianą partnerów podczas tańca.

116
00:05:38,687 --> 00:05:43,039
Zamieniamy tu grupę OH minus z grupą SO4 2 minus.

117
00:05:43,295 --> 00:05:47,391
Powstaje nam rozpuszczalny związek K2SO4

118
00:05:48,927 --> 00:05:51,958
i nierozpuszczalny wodorotlenek miedzi 

119
00:05:52,058 --> 00:05:54,141
który zachwyca nas kolorem.

120
00:05:56,351 --> 00:05:58,584
To doświadczenie to trzecia metoda

121
00:05:58,684 --> 00:06:00,446
otrzymywania wodorotlenków.

122
00:06:00,703 --> 00:06:03,402
W tym przypadku nierozpuszczalnych w wodzie.

123
00:06:06,591 --> 00:06:08,639
Ostatnie zadanie jest dla Ciebie.

124
00:06:09,006 --> 00:06:11,577
Posługując się tabelą rozpuszczalności

125
00:06:11,677 --> 00:06:14,543
dobierz substraty i zapisz równanie reakcji

126
00:06:14,643 --> 00:06:16,750
otrzymywania nierozpuszczalnego 

127
00:06:16,850 --> 00:06:18,110
wodorotlenku glinu.

128
00:06:21,951 --> 00:06:24,255
Moja propozycja wygląda tak.

129
00:06:24,380 --> 00:06:27,247
Pamiętaj, że twoja reakcja może wyglądać

130
00:06:27,347 --> 00:06:30,142
inaczej, jeśli dobrałeś inne substraty.

131
00:06:30,399 --> 00:06:33,457
Ważne, żeby były one rozpuszczalne w wodzie

132
00:06:33,557 --> 00:06:36,542
i żeby jeden z nich zawierał glin, a drugi

133
00:06:36,642 --> 00:06:38,847
grupę wodorotlenową OH minus.

134
00:06:43,967 --> 00:06:47,072
Wodorotlenki metali aktywnych otrzymujemy 

135
00:06:47,172 --> 00:06:49,100
w reakcji aktywnego metalu 

136
00:06:49,200 --> 00:06:50,878
lub jego tlenku z wodą.

137
00:06:51,135 --> 00:06:54,070
Metale aktywne to metale pierwszej i drugiej

138
00:06:54,170 --> 00:06:56,766
grupy układu okresowego, oprócz berylu.

139
00:06:57,535 --> 00:07:00,346
Wodorotlenki nierozpuszczalne w wodzie

140
00:07:00,446 --> 00:07:03,282
otrzymujemy w reakcji wymiany podwójnej

141
00:07:03,382 --> 00:07:05,691
w której otrzymany wodorotlenek 

142
00:07:05,791 --> 00:07:07,773
wytrąca się w formie osadu.

143
00:07:10,847 --> 00:07:13,834
Jeśli niebieski wodorotlenek miedzi 2 zdobył

144
00:07:13,934 --> 00:07:16,990
Twoje serce, nie zapomnij dać mu łapkę w górę

145
00:07:17,247 --> 00:07:20,268
i porozglądaj się jeszcze po naszym kanale

146
00:07:20,368 --> 00:07:23,024
w poszukiwaniu innych odcieni chemii.