1
00:00:00,768 --> 00:00:05,022
Obojętny może być ktoś, kto nie okazuje uczuć.

2
00:00:05,187 --> 00:00:07,681
"Obojętne" mówisz, gdy nie zależy ci

3
00:00:07,781 --> 00:00:09,402
 na czymś konkretnym.

4
00:00:09,728 --> 00:00:12,694
Kiedy na co dzień jesteśmy bombardowani

5
00:00:12,794 --> 00:00:15,633
złymi wiadomościami, na przykład o tym

6
00:00:15,733 --> 00:00:18,726
że w Afryce mamy klęskę głodu albo plagę

7
00:00:18,826 --> 00:00:21,433
szarańczy, możemy niestety na takie

8
00:00:21,533 --> 00:00:24,990
informacje zobojętnieć i nie wzbudzają one już

9
00:00:25,090 --> 00:00:28,442
u nas takich emocji, jak na początku.

10
00:00:28,928 --> 00:00:31,790
Okazuje się, że pojęcie obojętności

11
00:00:31,890 --> 00:00:34,585
jest też świetnie znane chemikom.

12
00:00:34,816 --> 00:00:38,037
O chemicznej obojętności i zobojętnianiu

13
00:00:38,137 --> 00:00:41,268
opowiem Ci właśnie w tej lekcji.

14
00:00:52,992 --> 00:00:55,296
Znasz już dwie grupy związków:

15
00:00:55,552 --> 00:00:57,600
kwasy i wodorotlenki.

16
00:00:57,909 --> 00:01:00,925
Wiesz, że kwasy mają odczyn kwaśny

17
00:01:01,025 --> 00:01:04,476
czyli pH poniżej 7, a rozpuszczalne 

18
00:01:04,576 --> 00:01:06,061
w wodzie wodorotlenki 

19
00:01:06,161 --> 00:01:09,954
odczyn zasadowy z pH od 7 wzwyż.

20
00:01:10,656 --> 00:01:12,666
Dla mnie zawsze te dwie grupy 

21
00:01:12,766 --> 00:01:15,001
były odpowiednikami matematycznych

22
00:01:15,101 --> 00:01:16,287
 plusów i minusów.

23
00:01:16,800 --> 00:01:19,480
Co się stanie, jeśli dodamy do siebie 

24
00:01:19,580 --> 00:01:20,607
plusy i minusy?

25
00:01:21,408 --> 00:01:23,897
Jeśli będzie ich po tyle samo

26
00:01:23,997 --> 00:01:27,098
to wyjdzie nam piękne, okrągłe zero.

27
00:01:27,808 --> 00:01:30,492
Zobaczmy, czy chemiczne odpowiedniki

28
00:01:30,592 --> 00:01:32,922
matematycznych plusów i minusów 

29
00:01:33,022 --> 00:01:34,718
zachowają się podobnie.

30
00:01:34,976 --> 00:01:36,723
Najlepiej to sprawdzić 

31
00:01:36,823 --> 00:01:38,960
przeprowadzając eksperyment.

32
00:01:39,840 --> 00:01:43,168
W probówce znajduje się wodorotlenek sodu.

33
00:01:43,424 --> 00:01:45,072
Ma on odczyn zasadowy

34
00:01:45,172 --> 00:01:47,903
 dlatego po dodaniu fenoloftaleiny 

35
00:01:48,003 --> 00:01:51,107
roztwór zabarwia się na kolor malinowy.

36
00:01:51,616 --> 00:01:54,446
Kiedy do probówki zaczniemy wlewać po kropli

37
00:01:54,546 --> 00:01:57,688
kwas chlorowodorowy, należący do przeciwnej

38
00:01:57,788 --> 00:02:01,207
chemicznej drużyny, kolor zacznie znikać.

39
00:02:01,600 --> 00:02:05,052
W pewnej chwili dodanie kolejnej kropli sprawi 

40
00:02:05,152 --> 00:02:07,487
że roztwór zupełnie się odbarwi.

41
00:02:08,072 --> 00:02:11,218
To znaczy, że nie ma już odczynu zasadowego.

42
00:02:11,584 --> 00:02:14,840
Nie ma też kwasowego, bo dodaliśmy tylko tyle

43
00:02:14,940 --> 00:02:17,558
kwasu, ile potrzeba do zrównoważenia 

44
00:02:17,658 --> 00:02:19,804
zasadowych jonów OH minus.

45
00:02:20,032 --> 00:02:22,848
Mówimy o nim, że jest obojętny

46
00:02:23,104 --> 00:02:24,896
podobnie, jak czysta woda.

47
00:02:25,408 --> 00:02:27,871
Dwie agresywne żrące substancje

48
00:02:27,971 --> 00:02:30,271
zneutralizowany się nawzajem.

49
00:02:30,805 --> 00:02:33,203
Z chemicznych plusów i minusów

50
00:02:33,344 --> 00:02:35,904
powstał chemiczny odpowiednik zera.

51
00:02:36,672 --> 00:02:38,478
Zaszła reakcja między

52
00:02:38,578 --> 00:02:43,545
cząsteczkami NaOH i HCl.

53
00:02:44,864 --> 00:02:48,192
W wyniku wymiany podwójnej powstała woda

54
00:02:49,819 --> 00:02:51,487
i chlorek sodu.

55
00:02:53,156 --> 00:02:55,624
Taki związek nazywamy solą.

56
00:02:56,128 --> 00:02:59,714
Każda sól składa się z metalu pochodzącego

57
00:02:59,814 --> 00:03:03,313
z wodorotlenku i z reszty kwasowej kwasu.

58
00:03:03,808 --> 00:03:06,467
Chlorek sodu to jednak tylko przedstawiciel

59
00:03:06,567 --> 00:03:07,903
 całej grupy związków.

60
00:03:08,416 --> 00:03:10,208
Wróćmy do naszej reakcji.

61
00:03:10,464 --> 00:03:12,641
To, co przed chwilą pokazaliśmy

62
00:03:12,741 --> 00:03:14,559
to jej cząsteczkowy zapis.

63
00:03:14,816 --> 00:03:16,520
Wiesz jednak, że kwasy

64
00:03:16,620 --> 00:03:19,679
i rozpuszczalne wodorotlenki dysocjują.

65
00:03:20,260 --> 00:03:23,877
W probówkach nie było więc cząsteczek HCl

66
00:03:23,977 --> 00:03:26,342
i NaOH, a odpowiednie jony:

67
00:03:26,516 --> 00:03:28,055
Na plus

68
00:03:28,819 --> 00:03:30,392
OH minus

69
00:03:31,504 --> 00:03:33,095
H plus

70
00:03:33,833 --> 00:03:35,658
i Cl minus.

71
00:03:36,414 --> 00:03:39,560
Kiedy kationy wodoru spotykają w roztworze

72
00:03:39,660 --> 00:03:43,330
aniony OH minus, łączą się w cząsteczki wody.

73
00:03:43,744 --> 00:03:46,729
Jony sodu i chloru pływają sobie beztrosko

74
00:03:46,829 --> 00:03:49,887
w roztworze zarówno przed, jak i po reakcji

75
00:03:50,144 --> 00:03:52,960
ponieważ tworzą rozpuszczalną w wodzie sól

76
00:03:53,073 --> 00:03:56,539
czyli tak naprawdę jej roztwór, a nie znane Ci

77
00:03:56,639 --> 00:03:59,494
kryształki soli kuchennej z solniczki.

78
00:03:59,872 --> 00:04:01,255
Można więc powiedzieć

79
00:04:01,355 --> 00:04:03,967
że nie biorą one udziału w tej reakcji.

80
00:04:04,224 --> 00:04:06,669
Jeśli je wykreślimy, otrzymamy 

81
00:04:06,769 --> 00:04:09,406
kwintesencję reakcji zobojętniania

82
00:04:09,506 --> 00:04:14,520
 czyli powstanie cząsteczki wody.

83
00:04:15,744 --> 00:04:18,186
Reakcja zapisana w formie jonów 

84
00:04:18,286 --> 00:04:21,118
tworzy tak zwany zapis jonowy reakcji

85
00:04:21,375 --> 00:04:24,191
który po skróceniu nazywamy... zgadnij?

86
00:04:24,447 --> 00:04:25,983
Jonowym skróconym.

87
00:04:26,799 --> 00:04:28,719
A co z naszą solą?

88
00:04:29,055 --> 00:04:31,359
Pozostaje ona rozpuszczona w wodzie

89
00:04:31,615 --> 00:04:34,722
ale gdybyśmy zaczęli tę wodę odparowywać

90
00:04:34,822 --> 00:04:36,458
to sól wykrystalizuje 

91
00:04:36,558 --> 00:04:38,876
w znane nam, białe kryształki.

92
00:04:41,485 --> 00:04:43,491
Skoro już wiemy, czym jest 

93
00:04:43,591 --> 00:04:46,440
reakcja zobojętniania i umiemy ją zapisać

94
00:04:46,540 --> 00:04:49,174
zastanówmy się, do czego takie reakcje

95
00:04:49,274 --> 00:04:52,605
się przydają i gdzie możemy się z nimi spotkać.

96
00:04:53,077 --> 00:04:54,902
Pierwszy z brzegu przykład?

97
00:04:55,002 --> 00:04:58,007
Kiedy myjesz zęby, zasadowy odczyn pasty 

98
00:04:58,107 --> 00:05:01,286
neutralizuje kwasy wytwarzane przez bakterie

99
00:05:01,386 --> 00:05:03,870
w twoich ustach, chroniąc szkliwo.

100
00:05:05,151 --> 00:05:07,611
W podobny sposób neutralizuje się 

101
00:05:07,711 --> 00:05:08,990
zbyt kwaśne gleby.

102
00:05:09,247 --> 00:05:12,478
Tu zastosowanie ma odpowiednio rozcieńczony

103
00:05:12,578 --> 00:05:14,054
wodorotlenek wapnia.

104
00:05:14,367 --> 00:05:16,990
Ten wodorotlenek wykorzystuje się też 

105
00:05:17,090 --> 00:05:20,085
do neutralizowania kwasów, które na przykład

106
00:05:20,185 --> 00:05:22,336
wyciekły z wiozącej je cysterny 

107
00:05:22,436 --> 00:05:23,581
w wyniku wypadku.

108
00:05:24,095 --> 00:05:26,857
Szybka neutralizacja może w takiej sytuacji

109
00:05:26,957 --> 00:05:29,407
ograniczyć w otoczeniu szkody wywołane 

110
00:05:29,507 --> 00:05:31,238
rozlaniem żrącej substancji 

111
00:05:31,338 --> 00:05:33,053
o silnie kwasowym odczynie.

112
00:05:33,823 --> 00:05:35,871
A teraz zadanie dla Ciebie:

113
00:05:36,383 --> 00:05:38,187
Spróbuj samodzielnie napisać 

114
00:05:38,287 --> 00:05:41,072
reakcję zobojętniania, która zajdzie między

115
00:05:41,172 --> 00:05:44,322
kwasem azotowym 5 a zasadą potasową.

116
00:05:44,422 --> 00:05:47,651
Następnie wznów film i sprawdź, czy wyszło Ci

117
00:05:47,751 --> 00:05:49,588
 tak samo, jak mnie.

118
00:05:59,935 --> 00:06:02,067
Reakcja zobojętniania przebiega 

119
00:06:02,167 --> 00:06:05,021
między kwasami i wodorotlenkami. 

120
00:06:05,121 --> 00:06:07,852
W efekcie powstaje sól i woda.

121
00:06:09,514 --> 00:06:12,850
Mam nadzieję, że po tym filmie nie dopadło Cię

122
00:06:12,950 --> 00:06:15,770
zobojętnienie i możemy liczyć na lajka.