1 00:00:00,512 --> 00:00:02,992 W 80 roku naszej ery zbudowano 2 00:00:03,092 --> 00:00:06,143 w Cesarstwie Rzymskim akwedukt Eiffel. 3 00:00:06,400 --> 00:00:09,270 Miał on prawie 100 km długości. 4 00:00:09,472 --> 00:00:12,004 Niesamowite, że w tamtych czasach nie znano 5 00:00:12,104 --> 00:00:15,789 poziomicy, a mimo to akwedukt ma idealne 6 00:00:15,889 --> 00:00:18,860 nachylenie, zapewniające efektywny spływ 7 00:00:18,960 --> 00:00:20,932 wody na tak długim odcinku. 8 00:00:21,248 --> 00:00:23,967 Dla chemika ciekawe jest, że Rzymianie 9 00:00:24,067 --> 00:00:27,091 lubowali się w smaku wody z dużą zawartością 10 00:00:27,191 --> 00:00:29,931 minerałów, a źródło zasilające akwedukt 11 00:00:30,031 --> 00:00:33,176 uznawano za jedno z najlepszych w Cesarstwie. 12 00:00:33,354 --> 00:00:36,561 Skutkiem tego upodobania było wytrącanie się 13 00:00:36,661 --> 00:00:39,651 na ściankach dużych ilości węglanu wapnia. 14 00:00:39,936 --> 00:00:42,742 To co widzisz to fragment akweduktu 15 00:00:42,842 --> 00:00:45,886 z dwudziestocentymetrową warstwą osadu! 16 00:00:56,631 --> 00:00:58,780 Osad w akwedukcie, podobnie jak 17 00:00:58,880 --> 00:01:00,837 na armaturze w naszych domach 18 00:01:00,937 --> 00:01:02,235 wytrąca się powoli. 19 00:01:02,464 --> 00:01:05,449 To dlatego, że w wodzie pitnej jest stosunkowo 20 00:01:05,549 --> 00:01:07,412 niewiele rozpuszczonych soli. 21 00:01:07,584 --> 00:01:10,656 Dla rur to dobrze, dla chemika gorzej. 22 00:01:10,912 --> 00:01:13,116 Czy można ten proces przyspieszyć? 23 00:01:13,216 --> 00:01:15,865 Jasne! Zaraz zobaczysz, jak. 24 00:01:16,331 --> 00:01:18,276 Przygotujemy dwa roztwory soli 25 00:01:18,376 --> 00:01:20,386 dobrze rozpuszczalnych w wodzie. 26 00:01:20,486 --> 00:01:24,393 Siarczanu 6 niklu i siarczanu 4 sodu. 27 00:01:24,736 --> 00:01:28,085 Łatwo je rozróżnić, bo siarczan 4 sodu jest 28 00:01:28,185 --> 00:01:31,534 solą bezbarwną i taki też jest jego roztwór. 29 00:01:31,648 --> 00:01:35,171 Za to siarczan 6 niklu, dzięki kationom metalu 30 00:01:35,271 --> 00:01:37,240 ma ładny, pastelowy kolor. 31 00:01:37,792 --> 00:01:40,096 W kolejnym kroku mieszamy roztwory 32 00:01:40,352 --> 00:01:43,564 i otrzymujemy nierozpuszczalny w wodzie 33 00:01:43,680 --> 00:01:47,947 siarczan 4 niklu, który tworzy pistacjowy osad. 34 00:01:48,691 --> 00:01:50,480 Jest to reakcja strąceniowa 35 00:01:50,580 --> 00:01:52,387 którą wykorzystywaliśmy już 36 00:01:52,487 --> 00:01:53,613 przy otrzymywaniu 37 00:01:53,713 --> 00:01:56,183 trudno rozpuszczalnych wodorotlenków. 38 00:01:56,676 --> 00:01:59,259 Jeśli nie pamiętasz, obejrzyj nasz film 39 00:01:59,359 --> 00:02:01,021 na ten temat, na Pistacji. 40 00:02:01,600 --> 00:02:04,461 Popatrzmy, jak to wygląda w zapisie reakcji. 41 00:02:04,561 --> 00:02:08,983 Siarczan 6 niklu reaguje z siarczanem 4 sodu 42 00:02:10,304 --> 00:02:13,902 i w wyniku wymiany podwójnej otrzymujemy 43 00:02:14,002 --> 00:02:17,144 siarczan 6 sodu i siarczan 4 niklu. 44 00:02:17,728 --> 00:02:20,389 Z innych naszych lekcji może już wiesz 45 00:02:20,489 --> 00:02:22,236 że reakcje strąceniowe 46 00:02:22,336 --> 00:02:25,308 zachodzą w roztworze nie między cząsteczkami 47 00:02:25,408 --> 00:02:26,882 a między jonami. 48 00:02:27,071 --> 00:02:30,862 Kiedy rozpuszczaliśmy NiSO4, otrzymaliśmy 49 00:02:30,962 --> 00:02:34,841 jony Ni dwa plus i SO4 dwa minus. 50 00:02:35,136 --> 00:02:38,897 W drugiej zlewce rozpuszczanie Na2SO3 51 00:02:38,997 --> 00:02:41,906 dało nam kationy sodu Na plus 52 00:02:42,006 --> 00:02:44,263 i aniony SO3 dwa minus. 53 00:02:44,608 --> 00:02:47,015 Gdy je wymieszamy, mamy w jednym 54 00:02:47,115 --> 00:02:49,215 roztworze cztery różne jony. 55 00:02:49,806 --> 00:02:52,300 W takiej konfiguracji, w jakiej występowały 56 00:02:52,400 --> 00:02:54,236 przed zmieszaniem, czyli Ni dwa plus 57 00:02:54,336 --> 00:02:59,712 i SO4 dwa minus oraz Na plus i SO3 dwa minus 58 00:02:59,971 --> 00:03:02,339 są to substancje dobrze rozpuszczalne 59 00:03:02,439 --> 00:03:05,753 w wodzie, ale jeśli spotkają się w roztworze 60 00:03:05,853 --> 00:03:10,643 jony Ni 2 plus i SO3 2 minus, to mamy tu duet 61 00:03:10,743 --> 00:03:13,851 tworzący sól nierozpuszczalną, a więc 62 00:03:13,951 --> 00:03:16,586 złapią się one i bach na dno! 63 00:03:17,120 --> 00:03:20,200 Pozostałe jony pływają sobie w roztworze 64 00:03:20,300 --> 00:03:24,113 i przed, i po tym, jak nikiel i jony siarczanowe 4 65 00:03:24,213 --> 00:03:25,728 się ze sobą zwiążą. 66 00:03:26,336 --> 00:03:29,152 Zapiszmy naszą reakcję w formie jonowej. 67 00:03:29,920 --> 00:03:33,330 Teraz wyraźnie widzimy, że kationy Na plus 68 00:03:33,430 --> 00:03:37,087 i SO4 dwa minus, nie biorą udziału w reakcji. 69 00:03:37,600 --> 00:03:39,881 Możemy je więc z czystym sumieniem 70 00:03:39,981 --> 00:03:41,663 z tego równania wykreślić. 71 00:03:41,952 --> 00:03:44,135 To, co nam zostaje, obrazuje 72 00:03:44,235 --> 00:03:46,727 rzeczywisty przebieg tej reakcji. 73 00:03:47,584 --> 00:03:49,091 Zauważ, że powstała tu 74 00:03:49,191 --> 00:03:50,911 trudno rozpuszczalna sól. 75 00:03:51,168 --> 00:03:53,160 Mamy więc metody na otrzymywanie 76 00:03:53,260 --> 00:03:54,645 soli nierozpuszczalnych 77 00:03:54,745 --> 00:03:56,799 i trudno rozpuszczalnych w wodzie. 78 00:03:59,740 --> 00:04:02,460 To teraz spróbujmy otrzymać jakąś inną 79 00:04:02,560 --> 00:04:03,967 nierozpuszczalną sól 80 00:04:04,224 --> 00:04:06,516 na przykład siarczan 6 baru. 81 00:04:07,040 --> 00:04:11,648 Aby powtórzyć to, co udało nam się przy NiSO3 82 00:04:11,904 --> 00:04:14,487 musimy dobrać jakieś dwie substancje 83 00:04:14,587 --> 00:04:17,023 które zawierają potrzebne nam jony 84 00:04:17,280 --> 00:04:19,839 a jednocześnie rozpuszczają się w wodzie. 85 00:04:20,607 --> 00:04:24,327 Przychodzą z pomocą tablice rozpuszczalności. 86 00:04:24,703 --> 00:04:27,224 Potrzebujemy kationu Ba dwa plus 87 00:04:27,519 --> 00:04:30,260 oraz anionu SO4 dwa minus. 88 00:04:30,591 --> 00:04:33,290 Szukamy więc czegoś rozpuszczalnego 89 00:04:33,390 --> 00:04:35,146 co zawiera Ba dwa plus. 90 00:04:35,455 --> 00:04:38,086 Możemy wziąć Ba OH 2 razy wzięte 91 00:04:38,186 --> 00:04:42,377 czyli wodorotlenek baru, lub którąś z soli. 92 00:04:42,477 --> 00:04:46,672 Wybór spory, ale weźmy przykładowo BaCl2. 93 00:04:47,579 --> 00:04:51,585 Potrzebny jest nam też anion SO4 2 minus. 94 00:04:51,839 --> 00:04:54,067 Aby go dostarczyć, możemy wziąć 95 00:04:54,167 --> 00:04:55,967 po prostu kwas siarkowy 6. 96 00:04:56,191 --> 00:04:58,960 Nie ma go w naszej tabeli, bo wszystkie kwasy 97 00:04:59,060 --> 00:05:00,692 są rozpuszczalne w wodzie 98 00:05:00,799 --> 00:05:03,103 więc nie ma potrzeby ich tam uwzględniać. 99 00:05:03,615 --> 00:05:05,793 Tabela będzie nam jednak potrzebna 100 00:05:05,919 --> 00:05:08,831 aby dobrać do naszego zestawu jakąś sól 101 00:05:08,931 --> 00:05:10,502 rozpuszczalną w wodzie 102 00:05:10,602 --> 00:05:13,086 i zawierającą jon SO4 2 minus. 103 00:05:13,599 --> 00:05:15,681 Może K2SO4? 104 00:05:16,415 --> 00:05:19,320 Jeśli chcesz, możesz wybrać inną i z nią 105 00:05:19,420 --> 00:05:22,620 podążać przez kolejne etapy pisania reakcji. 106 00:05:24,095 --> 00:05:26,143 Aby otrzymać siarczan 6 baru 107 00:05:26,399 --> 00:05:28,649 możemy więc wymieszać roztwory: 108 00:05:28,749 --> 00:05:31,518 wodorotlenku baru z kwasem siarkowym 6 109 00:05:32,031 --> 00:05:35,103 wodorotlenku baru z siarczanem 6 potasu 110 00:05:35,871 --> 00:05:38,444 chlorku baru z kwasem siarkowym 6 111 00:05:38,544 --> 00:05:41,502 lub chlorku baru z siarczanem 6 potasu. 112 00:05:42,783 --> 00:05:45,788 Na początek reakcja wodorotlenku z kwasem 113 00:05:45,888 --> 00:05:48,670 czyli po prostu reakcja zobojętniania. 114 00:05:48,927 --> 00:05:51,607 Mówiliśmy już o niej na innych lekcjach 115 00:05:51,707 --> 00:05:53,216 ale tam otrzymywaliśmy 116 00:05:53,316 --> 00:05:55,226 sole rozpuszczalne w wodzie. 117 00:05:55,327 --> 00:05:57,869 Jak się okazuje, może ona służyć także 118 00:05:57,969 --> 00:06:00,648 do otrzymywania tych nierozpuszczalnych. 119 00:06:00,964 --> 00:06:02,395 Zapiszmy ją. 120 00:06:02,495 --> 00:06:04,799 Ba(OH) 2 razy wzięte 121 00:06:05,311 --> 00:06:07,359 plus H2SO4 122 00:06:08,383 --> 00:06:10,650 powstaje BaSO4 123 00:06:10,943 --> 00:06:12,879 jako sól nierozpuszczalna 124 00:06:13,031 --> 00:06:15,248 co zaznaczamy strzałką w dół 125 00:06:15,726 --> 00:06:17,049 i woda. 126 00:06:17,599 --> 00:06:20,237 Aby uzgodnić tą reakcję, zapisujemy dwójkę 127 00:06:20,337 --> 00:06:21,961 przed cząsteczką wody. 128 00:06:22,719 --> 00:06:28,499 Kolejna to reakcja Ba(OH) 2 razy wzięte i K2SO4. 129 00:06:28,863 --> 00:06:31,679 Tu także powstaje BaSO4 130 00:06:32,447 --> 00:06:35,803 a grupa OH z wodorotlenku i potas z soli 131 00:06:35,903 --> 00:06:38,322 daje nam wodorotlenek potasu. 132 00:06:38,847 --> 00:06:41,554 Aby ją uzgodnić, potrzebna nam będzie 133 00:06:41,654 --> 00:06:42,870 dwójka przed KOH. 134 00:06:44,479 --> 00:06:50,617 Jako kolejną zapiszmy reakcję BaCl2 i H2SO4. 135 00:06:51,903 --> 00:06:54,207 Powstaje BaSO4 136 00:06:54,824 --> 00:06:58,515 a z tego, co nam zostało, otrzymujemy HCl. 137 00:06:58,815 --> 00:07:02,583 Tu także brakuje nam jednej dwójki, przy HCl. 138 00:07:03,167 --> 00:07:08,277 Ostatnia reakcja, czyli BaCl2 plus K2SO4. 139 00:07:09,823 --> 00:07:12,639 Powstaje nasza sól BaSO4 140 00:07:13,403 --> 00:07:17,178 a z chloru i potasu powstaje chlorek potasu 141 00:07:17,278 --> 00:07:19,847 czyli KCl, przed którym także 142 00:07:19,947 --> 00:07:21,854 musimy dopisać dwójkę. 143 00:07:24,927 --> 00:07:27,373 Mamy więc cztery pozornie różne reakcje 144 00:07:27,473 --> 00:07:29,791 przedstawione w formie cząsteczkowej. 145 00:07:30,047 --> 00:07:32,588 Żeby pokazać, co naprawdę dzieje się 146 00:07:32,688 --> 00:07:34,879 w roztworze, zapiszmy je jonowo. 147 00:07:35,423 --> 00:07:38,577 Po skróceniu powtarzających się jonów widzimy 148 00:07:38,677 --> 00:07:40,642 że poza reakcją zobojętniania 149 00:07:40,742 --> 00:07:43,063 w pozostałych trzech tak naprawdę 150 00:07:43,163 --> 00:07:44,893 zaszło dokładnie to samo: 151 00:07:45,151 --> 00:07:47,711 połączenie się kationów Ba dwa plus 152 00:07:47,967 --> 00:07:50,096 i anionów SO4 dwa minus 153 00:07:50,196 --> 00:07:51,846 w nierozpuszczalną sól. 154 00:07:52,063 --> 00:07:55,275 W reakcji zobojętniania nic nie udało nam się 155 00:07:55,375 --> 00:07:58,537 skrócić, bo oprócz soli trudno rozpuszczalnej 156 00:07:58,637 --> 00:08:00,573 powstaje tu cząsteczka wody. 157 00:08:01,023 --> 00:08:02,909 Mamy więc w sumie cztery sposoby 158 00:08:03,009 --> 00:08:04,350 na otrzymanie tej soli. 159 00:08:05,412 --> 00:08:07,579 Teraz zadanie dla Ciebie. 160 00:08:07,935 --> 00:08:10,239 Dokończ następujące reakcje: 161 00:08:10,495 --> 00:08:11,917 Pamiętaj o sprawdzeniu 162 00:08:12,017 --> 00:08:14,847 w tabeli rozpuszczalności w swoim podręczniku 163 00:08:15,162 --> 00:08:17,098 która z otrzymanych substancji 164 00:08:17,198 --> 00:08:18,686 jest tą nierozpuszczalną 165 00:08:18,943 --> 00:08:21,523 i oznaczeniu tego strzałką w dół. 166 00:08:21,863 --> 00:08:23,807 Kiedy skończysz, wznów film 167 00:08:23,941 --> 00:08:26,623 i sprawdź, czy wyszło ci tak samo, jak mnie. 168 00:08:29,951 --> 00:08:30,971 Już? 169 00:08:31,231 --> 00:08:33,955 No to sprawdzamy. 170 00:08:37,631 --> 00:08:39,320 Sole trudno rozpuszczalne 171 00:08:39,420 --> 00:08:41,126 i nierozpuszczalne w wodzie 172 00:08:41,226 --> 00:08:43,517 otrzymujemy metodami strąceniowymi. 173 00:08:43,775 --> 00:08:45,823 Metody strąceniowe to takie 174 00:08:46,079 --> 00:08:48,397 w których wyniku reakcji, w roztworach 175 00:08:48,497 --> 00:08:50,952 powstają substancje trudno rozpuszczalne 176 00:08:51,052 --> 00:08:53,245 lub nierozpuszczalne, tworzące osad. 177 00:08:55,551 --> 00:08:58,024 Jeśli podobał Ci się nasz film 178 00:08:58,124 --> 00:09:00,922 zapraszam cię na stronę pistacja.tv 179 00:09:01,183 --> 00:09:03,231 może coś jeszcze razem strącimy? 180 00:09:03,743 --> 00:09:06,365 Byle nie jakiś cenny wazon.