1
00:00:01,024 --> 00:00:04,352
Na biwaku gotujesz obiad na kuchence gazowej.

2
00:00:04,864 --> 00:00:06,395
Jeździsz z rodzicami 

3
00:00:06,495 --> 00:00:08,703
na stację benzynową po paliwo.

4
00:00:09,216 --> 00:00:11,214
Pomidory, które jadasz zimą 

5
00:00:11,314 --> 00:00:14,336
dojrzewają dzięki gazowi zwanemu etylenem.

6
00:00:15,360 --> 00:00:18,894
Cząstki jak te, które tworzą gaz i benzynę

7
00:00:18,994 --> 00:00:20,930
wytwarzają też organizmy żywe.

8
00:00:21,041 --> 00:00:24,094
Dlatego dziedzina chemii, która zajmuje się

9
00:00:24,194 --> 00:00:28,147
tymi związkami, nazywa się chemią organiczną.

10
00:00:40,192 --> 00:00:42,205
Czy zastanawiało cię kiedyś 

11
00:00:42,305 --> 00:00:45,055
czym jest gaz w kuchence albo benzyna?

12
00:00:46,080 --> 00:00:49,408
To mieszaniny cząstek zwanych węglowodorami

13
00:00:49,664 --> 00:00:51,711
Jak sama nazwa wskazuje 

14
00:00:51,811 --> 00:00:54,683
cząstki węglowodorów zbudowane są 

15
00:00:54,783 --> 00:00:56,830
z atomów węgla i wodoru.

16
00:00:57,344 --> 00:01:00,485
Atomy węgla łączą się ze sobą, a z boków

17
00:01:00,585 --> 00:01:03,487
przyłączają się do nich atomy wodoru.

18
00:01:04,000 --> 00:01:06,956
Z uwagi na to, jak połączone mogą być 

19
00:01:07,056 --> 00:01:09,883
między sobą atomy węgla, węglowodory 

20
00:01:09,983 --> 00:01:12,702
dzielimy na nasycone i nienasycone.

21
00:01:13,472 --> 00:01:15,692
Pojęcie "nasycony" i "nienasycony"

22
00:01:15,792 --> 00:01:18,079
znasz na pewno z codziennego życia.

23
00:01:18,336 --> 00:01:20,548
Na przykład nasycony kolor 

24
00:01:20,648 --> 00:01:22,943
to taki o intensywnej barwie

25
00:01:23,200 --> 00:01:25,362
a ty po zjedzeniu smacznego obiadu

26
00:01:25,462 --> 00:01:27,039
możesz czuć się nasycony.

27
00:01:27,296 --> 00:01:30,112
A jak jest w przypadku węglowodorów?

28
00:01:33,184 --> 00:01:34,400
To zależy.

29
00:01:34,614 --> 00:01:36,802
W węglowodorach nasyconych 

30
00:01:36,902 --> 00:01:40,198
każdy atom węgla połączony jest z kolegami 

31
00:01:40,298 --> 00:01:42,143
wiązaniami pojedynczymi.

32
00:01:42,656 --> 00:01:45,172
Pozostałe, wolne wiązania zajmują

33
00:01:45,272 --> 00:01:47,582
atomy wodoru, niczym zawieszki 

34
00:01:47,682 --> 00:01:48,798
na bransoletce.

35
00:01:49,568 --> 00:01:53,964
Węglowodory nasycone nazywamy alkanami.

36
00:01:56,992 --> 00:02:00,150
Oprócz węglowodorów nasyconych istnieją 

37
00:02:00,250 --> 00:02:03,438
i takie, w których sąsiednie atomy węgla 

38
00:02:03,538 --> 00:02:06,806
łączą się ze sobą wiązaniami wielokrotnymi

39
00:02:06,906 --> 00:02:09,021
 podwójnymi lub potrójnymi.

40
00:02:09,536 --> 00:02:13,376
Takie węglowodory nazywamy nienasyconymi.

41
00:02:13,632 --> 00:02:16,823
Z uwagi na rodzaj wiązania wielokrotnego 

42
00:02:16,923 --> 00:02:20,143
węglowodory nienasycone dzielimy na alkeny

43
00:02:20,243 --> 00:02:23,226
które posiadają przynajmniej jedno 

44
00:02:23,326 --> 00:02:26,783
wiązanie podwójne, i alkiny, które posiadają 

45
00:02:26,883 --> 00:02:29,758
przynajmniej jedno wiązanie potrójne.

46
00:02:30,528 --> 00:02:34,112
Zarówno alkeny jak i alkiny muszą posiadać

47
00:02:34,212 --> 00:02:36,671
przynajmniej dwa atomy węgla.

48
00:02:36,928 --> 00:02:38,464
Czy wiesz, dlaczego?

49
00:02:41,792 --> 00:02:44,616
Jasne! Przecież żeby utworzyć podwójne 

50
00:02:44,716 --> 00:02:47,711
lub potrójne wiązanie między atomami węgla

51
00:02:47,811 --> 00:02:50,216
musi być tych atomów w cząsteczce 

52
00:02:50,316 --> 00:02:51,518
przynajmniej dwa.

53
00:02:57,408 --> 00:03:00,480
Węglowodory to związki węgla z wodorem.

54
00:03:00,992 --> 00:03:05,345
Węglowodory dzielimy nasycone, czyli alkany

55
00:03:05,445 --> 00:03:09,183
i nienasycone, czyli alkeny i alkiny.

56
00:03:10,208 --> 00:03:13,792
W alkanach wszystkie wiązania są pojedyncze.

57
00:03:14,816 --> 00:03:17,250
Alkeny mają co najmniej jedno 

58
00:03:17,350 --> 00:03:20,447
wiązanie podwójne między atomami węgla

59
00:03:20,574 --> 00:03:25,902
a alkiny - co najmniej jedno potrójne.

60
00:03:27,616 --> 00:03:29,771
Chcesz wiedzieć więcej o bohaterach

61
00:03:29,871 --> 00:03:31,711
naszego filmu o węglowodorach?

62
00:03:31,968 --> 00:03:34,815
Obejrzyj inne filmy z tej playlisty 

63
00:03:34,917 --> 00:03:37,177
i koniecznie włącz subskrypcję.

64
00:03:37,277 --> 00:03:39,080
Do usłyszenia!