1
00:00:01,536 --> 00:00:04,552
Światło od wieków fascynowało naukowców.

2
00:00:04,864 --> 00:00:07,586
Nieuchwytne, a jednak bardzo realne

3
00:00:07,586 --> 00:00:09,756
zaprzątało myśli i umykało

4
00:00:09,756 --> 00:00:12,006
jednoznacznemu przyporządkowaniu.

5
00:00:12,544 --> 00:00:14,848
W XVII i XVIII wieku

6
00:00:15,104 --> 00:00:17,007
stworzono wygodną i pojemną

7
00:00:17,007 --> 00:00:19,968
grupę substancji zwanych fluidami

8
00:00:20,224 --> 00:00:21,495
do której wrzucono

9
00:00:21,495 --> 00:00:23,502
wszystkie niewygodne pojęcia

10
00:00:23,502 --> 00:00:26,368
takie jak ciepło, elektryczność, magnetyzm

11
00:00:26,624 --> 00:00:28,344
i światło właśnie.

12
00:00:28,928 --> 00:00:31,209
Jeszcze ciekawszy wydaje się pomysł

13
00:00:31,209 --> 00:00:33,169
umieszczenia światła w grupie

14
00:00:33,169 --> 00:00:36,034
znanych już wtedy pierwiastków chemicznych

15
00:00:36,096 --> 00:00:39,680
zrealizowany w 1789 roku

16
00:00:39,936 --> 00:00:42,726
przez Antoine Laurent de Lavosier.

17
00:00:55,808 --> 00:00:57,546
Prędkość światła w próżni

18
00:00:57,546 --> 00:01:00,926
to około 300 000 kilometrów na sekundę.

19
00:01:00,928 --> 00:01:03,813
Mimo, że jest ona niewyobrażalnie duża

20
00:01:03,813 --> 00:01:05,613
to jednak światło z kosmosu

21
00:01:05,613 --> 00:01:08,160
dociera do nas ze sporym opóźnieniem.

22
00:01:08,608 --> 00:01:12,034
Wszystko przez te kosmiczne odległości.

23
00:01:12,192 --> 00:01:14,290
Gdyby na przykład Słońce postanowiło

24
00:01:14,290 --> 00:01:16,544
zakończyć współpracę i zgasło

25
00:01:16,800 --> 00:01:19,278
my obserwowalibyśmy jego świecenie

26
00:01:19,278 --> 00:01:23,088
jeszcze przez 8 minut i 19 sekund.

27
00:01:23,456 --> 00:01:24,324
Nie tak źle

28
00:01:24,324 --> 00:01:26,724
ale pamiętajmy, że Słońce jest z nami

29
00:01:26,724 --> 00:01:28,582
prawie po sąsiedzku.

30
00:01:28,582 --> 00:01:31,642
To tylko jakieś 150 000 000 kilometrów.

31
00:01:32,416 --> 00:01:34,394
Kiedy jednak astronom przygląda się

32
00:01:34,394 --> 00:01:36,768
na przykład galaktyce Andromedy

33
00:01:37,024 --> 00:01:39,180
to tak naprawdę ogląda jej stan

34
00:01:39,180 --> 00:01:42,022
jakieś 2,5 milina lat temu.

35
00:01:42,400 --> 00:01:44,796
Może jej już dawno nie ma?

36
00:01:44,854 --> 00:01:45,584
No cóż.

37
00:01:45,584 --> 00:01:47,903
Jeśli tak, to ludzie dowiedzą się o tym

38
00:01:47,903 --> 00:01:50,736
za kolejne 2,5 miliona lat.

39
00:01:51,616 --> 00:01:53,252
Dużo lepiej ma się sprawa

40
00:01:53,252 --> 00:01:54,828
w przypadku Księżyca.

41
00:01:54,944 --> 00:01:57,249
Jest on na tyle blisko Ziemi

42
00:01:57,249 --> 00:01:59,296
że widzimy go prawie na bieżąco.

43
00:01:59,808 --> 00:02:02,368
Opóźnienie wynosi tylko sekundę

44
00:02:02,624 --> 00:02:04,891
bo właśnie tyle zajmuje światłu

45
00:02:04,891 --> 00:02:06,237
pokonanie dystansu

46
00:02:06,237 --> 00:02:08,596
dzielącego Księżyc i Ziemię.

47
00:02:09,280 --> 00:02:11,512
Będąc już na Księżycu zajmijmy się

48
00:02:11,512 --> 00:02:12,990
jeszcze jednym tematem

49
00:02:12,990 --> 00:02:14,400
związanym ze światłem.

50
00:02:14,912 --> 00:02:16,466
Księżyc nie wysyła na Ziemię

51
00:02:16,466 --> 00:02:17,728
własnego świata

52
00:02:18,240 --> 00:02:19,806
a jedynie odbija światło

53
00:02:19,806 --> 00:02:21,898
padające na niego ze Słońca.

54
00:02:22,336 --> 00:02:24,896
Słońce jest więc źródłem światła

55
00:02:25,152 --> 00:02:28,030
a Księżyc takim źródłem nie jest.

56
00:02:28,480 --> 00:02:30,784
Spróbuj podać inne źródła światła

57
00:02:31,040 --> 00:02:34,112
oraz ciała, które świecą światłem odbitym.

58
00:02:39,232 --> 00:02:40,896
Przykładem źródła światła

59
00:02:40,896 --> 00:02:42,560
może być świecąca żarówka.

60
00:02:43,072 --> 00:02:45,338
Światłem odbitym świecą natomiast

61
00:02:45,338 --> 00:02:48,960
znaki drogowe i pasy namalowane na jezdni

62
00:02:49,216 --> 00:02:51,902
a także odblaski, jakie powinieneś nosić

63
00:02:51,902 --> 00:02:53,932
na rękawie czy plecaku.

64
00:02:54,592 --> 00:02:57,152
Słońce to naturalne źródło światła

65
00:02:57,408 --> 00:02:59,204
podobnie jak błyskawica.

66
00:02:59,456 --> 00:03:02,339
Żarówka natomiast to źródło sztuczne

67
00:03:02,339 --> 00:03:04,320
czyli stworzone przez człowieka.

68
00:03:05,344 --> 00:03:06,930
Jeśli znasz naszą lekcję

69
00:03:06,930 --> 00:03:08,840
o falach elektromagnetycznych

70
00:03:08,840 --> 00:03:12,362
to wiesz, że światło też jest taką falą.

71
00:03:12,362 --> 00:03:14,642
Zakres jaki widzimy to długości

72
00:03:14,642 --> 00:03:19,358
od 380 do 780 nanometrów.

73
00:03:19,936 --> 00:03:22,672
Nasze oczy postrzegają każdą z fal

74
00:03:22,672 --> 00:03:25,568
w tym zakresie jako nieco inną barwę.

75
00:03:26,336 --> 00:03:29,920
I tak fala o długości 380 nanometrów

76
00:03:30,176 --> 00:03:31,712
odpowiada fioletowi

77
00:03:32,224 --> 00:03:34,986
a przy jej wydłużaniu będziemy obserwować

78
00:03:34,986 --> 00:03:37,344
stopniowe przejście fioletu w granat

79
00:03:37,600 --> 00:03:40,672
niebieski, zielony, żółty, pomarańczowy

80
00:03:40,928 --> 00:03:42,398
aż do czerwonego.

81
00:03:42,976 --> 00:03:45,280
Fal dłuższych już nie zobaczymy

82
00:03:45,536 --> 00:03:47,894
ale możemy je poczuć jako ciepło.

83
00:03:48,352 --> 00:03:49,810
Dowiesz się o tym więcej

84
00:03:49,810 --> 00:03:52,176
w naszych lekcjach o promieniowaniu.

85
00:03:56,544 --> 00:03:59,083
Światło w próżni pędzi z prędkością

86
00:03:59,083 --> 00:04:02,420
około 300 000 kilometrów na sekundę.

87
00:04:02,432 --> 00:04:03,968
W  powietrzu prędkość jest

88
00:04:04,224 --> 00:04:06,316
w przybliżeniu równa tej w próżni.

89
00:04:06,784 --> 00:04:08,393
W wodzie spada do około

90
00:04:08,393 --> 00:04:11,904
225 000 kilometrów na sekundę

91
00:04:12,416 --> 00:04:14,165
a w diamencie to już tylko

92
00:04:14,165 --> 00:04:17,560
125 000 kilometrów na sekundę.

93
00:04:18,047 --> 00:04:19,779
Widzimy więc, że w ośrodku

94
00:04:19,779 --> 00:04:21,268
o większej gęstości

95
00:04:21,268 --> 00:04:23,221
światło porusza się wolniej.

96
00:04:23,423 --> 00:04:25,269
Nie jest to jednak reguła

97
00:04:25,269 --> 00:04:27,263
bo prędkość światła w oleju

98
00:04:27,519 --> 00:04:30,591
to 204 000 kilometrów na sekundę.

99
00:04:30,847 --> 00:04:33,334
Jest więc mniejsza niż w wodzie mimo

100
00:04:33,334 --> 00:04:35,509
że olej ma mniejszą gęstość.

101
00:04:36,223 --> 00:04:38,566
Światło zachowuje się więc inaczej

102
00:04:38,566 --> 00:04:40,057
niż fala dźwiękowa.

103
00:04:40,319 --> 00:04:42,502
Ta druga porusza się znacznie szybciej

104
00:04:42,502 --> 00:04:44,159
w ośrodkach gęstszych

105
00:04:44,415 --> 00:04:45,425
ponieważ to właśnie

106
00:04:45,425 --> 00:04:47,743
zakłócenie ośrodka ją powoduje.

107
00:04:48,511 --> 00:04:51,327
Światło, czyli fala elektromagnetyczna

108
00:04:51,583 --> 00:04:54,635
to zmiany natężenia pola magnetycznego

109
00:04:54,635 --> 00:04:56,019
i elektrycznego.

110
00:04:56,447 --> 00:04:58,331
Dlatego nie potrzebuje cząstek

111
00:04:58,331 --> 00:05:00,065
aby się rozprzestrzeniać.

112
00:05:00,287 --> 00:05:01,594
Nie znaczy to jednak

113
00:05:01,594 --> 00:05:03,359
że nie oddziałuje z materią.

114
00:05:03,615 --> 00:05:06,793
Lokalne pola atomów i wiązań chemicznych

115
00:05:06,793 --> 00:05:08,583
spowalniają taką falę.

116
00:05:08,735 --> 00:05:10,159
Jednak to już temat

117
00:05:10,159 --> 00:05:12,517
w który nie będziemy się zagłębiać.

118
00:05:12,575 --> 00:05:15,135
Ośrodki, w których rozchodzi się światło

119
00:05:15,391 --> 00:05:17,695
nazywamy ośrodkami optycznymi.

120
00:05:18,719 --> 00:05:21,023
Wszystkie fale przenoszą energię.

121
00:05:21,279 --> 00:05:23,071
Możesz się o tym przekonać

122
00:05:23,071 --> 00:05:24,863
zbliżając rękę do żarówki.

123
00:05:25,631 --> 00:05:28,097
Jednak to odczucie ciepła jest efektem

124
00:05:28,097 --> 00:05:30,239
działania nie światła widzialnego

125
00:05:30,495 --> 00:05:32,799
a niewidzialnych promieni podczerwonych

126
00:05:33,055 --> 00:05:34,503
o których mówimy więcej

127
00:05:34,503 --> 00:05:36,895
w lekcji o falach elektromagnetycznych.

128
00:05:37,663 --> 00:05:39,308
Promieniowanie podczerwone

129
00:05:39,308 --> 00:05:41,422
emitują takie źródła światła

130
00:05:41,422 --> 00:05:43,807
jak na przykład tradycyjne żarówki

131
00:05:44,063 --> 00:05:45,507
ogień czy słońce.

132
00:05:45,855 --> 00:05:47,882
W odróżnieniu od podczerwieni

133
00:05:47,882 --> 00:05:50,014
światło widzialne przenosi energię

134
00:05:50,014 --> 00:05:52,173
w nieodczuwalny dla nas sposób.

135
00:05:52,255 --> 00:05:54,703
My po prostu tylko je widzimy.

136
00:05:54,815 --> 00:05:57,187
Natomiast rośliny potrafią wykorzystać

137
00:05:57,187 --> 00:05:59,679
jego energię w procesie fotosyntezy.

138
00:06:00,191 --> 00:06:02,014
Nie będziemy tu wnikać w szczegóły

139
00:06:02,014 --> 00:06:04,287
bo to działka biologii i chemii.

140
00:06:04,543 --> 00:06:06,691
Jednak rośliny pobierają energię

141
00:06:06,691 --> 00:06:08,988
potrzebną im do wytwarzania cukrów

142
00:06:08,988 --> 00:06:11,930
ze światła, a konkretnie z fal widma

143
00:06:11,930 --> 00:06:13,999
niebieskiego i czerwonego.

144
00:06:14,271 --> 00:06:16,575
Zamieniają więc energię światła

145
00:06:16,831 --> 00:06:18,561
w energię chemiczną.

146
00:06:21,951 --> 00:06:23,622
Światło rozchodzi się ze źródła

147
00:06:23,622 --> 00:06:25,791
we wszystkich możliwych kierunkach.

148
00:06:26,047 --> 00:06:27,839
Podobnie jak fala dźwiękowa

149
00:06:28,351 --> 00:06:30,143
tworzy więc falę kulistą.

150
00:06:31,167 --> 00:06:33,983
Nam jednak wygodniej jest opisywać je

151
00:06:34,239 --> 00:06:35,519
mówiąc o promieniach

152
00:06:35,775 --> 00:06:38,079
czyli o wąskich wiązkach światła.

153
00:06:39,103 --> 00:06:40,059
W takim modelu

154
00:06:40,059 --> 00:06:42,175
promienie zaznaczamy jako linie

155
00:06:42,431 --> 00:06:44,118
które symbolizują kierunek

156
00:06:44,118 --> 00:06:45,923
rozchodzenia się światła.

157
00:06:46,527 --> 00:06:48,187
Choć każde źródło światła

158
00:06:48,187 --> 00:06:50,111
świeci we wszystkich kierunkach

159
00:06:50,367 --> 00:06:52,805
niekiedy wydaje się, że tak nie jest.

160
00:06:52,927 --> 00:06:54,791
Na przykład latarka wysyła

161
00:06:54,791 --> 00:06:56,511
tylko wąski snop światła.

162
00:06:57,023 --> 00:06:59,583
To dlatego, że bieg pozostałych promieni

163
00:06:59,839 --> 00:07:01,293
zostaje w niej zmieniony

164
00:07:01,293 --> 00:07:02,733
przez zwierciadła.

165
00:07:03,167 --> 00:07:05,946
Jeśli snop światła z latarki się rozszerza

166
00:07:05,946 --> 00:07:07,401
mówimy, że emituje ona

167
00:07:07,401 --> 00:07:09,375
tak zwaną wiązkę rozbieżną

168
00:07:09,567 --> 00:07:12,127
ale zależnie od geometrii zwierciadła

169
00:07:12,383 --> 00:07:15,199
może ona także emitować wiązkę równoległą

170
00:07:15,455 --> 00:07:17,480
a więc snop, którego średnica

171
00:07:17,480 --> 00:07:18,807
pozostaje stała

172
00:07:19,039 --> 00:07:20,831
a nawet wiązkę zbieżną

173
00:07:21,087 --> 00:07:23,927
skupiającą całe światło na małym obszarze.

174
00:07:29,279 --> 00:07:31,839
Światło to fala elektromagnetyczna.

175
00:07:32,351 --> 00:07:35,002
Źródłem światła jest każde ciało

176
00:07:35,002 --> 00:07:37,409
wysyłające promieniowanie widzialne.

177
00:07:37,727 --> 00:07:40,495
Słońce, błyskawica to naturalne

178
00:07:40,495 --> 00:07:41,947
źródła światła.

179
00:07:42,079 --> 00:07:44,127
Żarówka to źródło sztuczne.

180
00:07:44,895 --> 00:07:47,361
Promień świetlny to linia wyznaczająca

181
00:07:47,361 --> 00:07:49,503
kierunek rozchodzenia się światła

182
00:07:50,015 --> 00:07:51,807
lub wąska wiązka światła.

183
00:07:52,575 --> 00:07:55,135
Prędkość światła w próżni jest stała

184
00:07:55,391 --> 00:07:57,887
i wynosi około 300 000 kilometrów

185
00:07:57,887 --> 00:07:59,059
na sekundę.

186
00:07:59,231 --> 00:08:01,919
Ośrodki, w których rozchodzi się światło

187
00:08:01,919 --> 00:08:04,351
nazywamy ośrodkami optycznymi.

188
00:08:07,167 --> 00:08:09,205
Rzuciliśmy dziś nieco światła

189
00:08:09,205 --> 00:08:10,751
na zagadnienie światła.

190
00:08:11,263 --> 00:08:12,543
Potrzebujesz więcej?

191
00:08:12,799 --> 00:08:14,543
Cała playlista ''Optyka''

192
00:08:14,543 --> 00:08:17,291
czeka na Ciebie na pistacja.tv