1
00:00:00,256 --> 00:00:03,006
Na pewno znasz uczucie parcia na pęcherz.

2
00:00:03,072 --> 00:00:04,471
Na początku lekkie

3
00:00:04,471 --> 00:00:06,314
z czasem przybiera na sile

4
00:00:06,400 --> 00:00:07,298
aż do momentu

5
00:00:07,298 --> 00:00:09,410
kiedy nie daje się już zignorować.

6
00:00:09,472 --> 00:00:10,994
Twój zawór bezpieczeństwa

7
00:00:10,994 --> 00:00:12,935
w postaci zwieracza pęcherza

8
00:00:12,935 --> 00:00:15,084
ledwie daje radę się mu opierać

9
00:00:15,084 --> 00:00:17,664
a ty koniecznie musisz poszukać toalety.

10
00:00:18,176 --> 00:00:19,821
Czy to właśnie takim parciem

11
00:00:19,821 --> 00:00:21,396
będziemy się zajmować?

12
00:00:21,504 --> 00:00:22,718
Właśnie tak.

13
00:00:22,784 --> 00:00:24,730
Choć za przykład weźmiemy w filmie

14
00:00:24,730 --> 00:00:25,600
co innego.

15
00:00:25,856 --> 00:00:27,184
Nie Twój pęcherz.

16
00:00:27,648 --> 00:00:29,440
Jak definiują parcie fizycy?

17
00:00:29,696 --> 00:00:31,232
Do czego się ono przydaje?

18
00:00:31,744 --> 00:00:34,366
Wszystkiego dowiesz się w tej lekcji.

19
00:00:43,520 --> 00:00:45,349
W otaczającym nas świecie

20
00:00:45,349 --> 00:00:47,104
nacisk to rzecz powszechna.

21
00:00:47,360 --> 00:00:49,920
Różne ciała wywierają nacisk na inne.

22
00:00:50,432 --> 00:00:52,593
Auto wywiera nacisk na drogę

23
00:00:52,593 --> 00:00:54,575
a ty wywierasz nacisk na podłogę

24
00:00:54,575 --> 00:00:56,763
na której stoisz albo na krzesło

25
00:00:56,763 --> 00:00:57,890
na którym siedzisz.

26
00:00:58,368 --> 00:01:00,472
Wszystkie ciała na powierzchni Ziemi

27
00:01:00,472 --> 00:01:02,208
działają siłą nacisku na to

28
00:01:02,464 --> 00:01:04,000
na czym akurat spoczywają.

29
00:01:04,512 --> 00:01:07,072
Siła ta wynika z działania innej siły.

30
00:01:07,328 --> 00:01:08,536
Siły grawitacji.

31
00:01:08,608 --> 00:01:10,400
Dlatego właśnie siła nacisku

32
00:01:10,400 --> 00:01:12,704
spoczywającego ciała na powierzchnię

33
00:01:12,960 --> 00:01:14,818
jest w takich przypadkach równa

34
00:01:14,818 --> 00:01:17,568
co do wartości i kierunku sile grawitacji.

35
00:01:18,080 --> 00:01:19,872
Ta siła to ciężar ciała.

36
00:01:20,384 --> 00:01:21,521
Dla przypomnienia

37
00:01:21,521 --> 00:01:23,444
ciężar obliczamy mnożąc masę

38
00:01:23,444 --> 00:01:25,504
przez przyspieszenie ziemskie.

39
00:01:26,016 --> 00:01:29,088
Czyli na człowieka o masie 80 kilogramów

40
00:01:29,244 --> 00:01:30,758
działa siła grawitacji

41
00:01:30,758 --> 00:01:32,470
równa ośmiuset niutonom.

42
00:01:32,672 --> 00:01:35,013
A co za tym idzie, człowiek ten wywiera

43
00:01:35,013 --> 00:01:36,758
na powierzchnię Ziemi nacisk

44
00:01:36,758 --> 00:01:39,020
równy ośmiuset niutonom.

45
00:01:39,328 --> 00:01:41,033
Widać z tego, że siła nacisku

46
00:01:41,033 --> 00:01:42,656
zależy od masy ciała.

47
00:01:43,168 --> 00:01:45,722
Taka siła nacisku, działa zawsze pionowo

48
00:01:45,722 --> 00:01:48,302
i jest skierowana w stronę naszej planety.

49
00:01:48,544 --> 00:01:50,319
Ale nie zawsze siła nacisku

50
00:01:50,319 --> 00:01:52,034
musi być tak skierowana.

51
00:01:52,384 --> 00:01:55,157
Przecież możesz naciskać ręką na ścianę

52
00:01:55,157 --> 00:01:56,302
opierając się o nią

53
00:01:56,302 --> 00:01:57,988
czy na karoserię samochodu

54
00:01:57,988 --> 00:02:00,296
jeśli musisz go zepchnąć na pobocze

55
00:02:00,296 --> 00:02:02,010
bo przestał współpracować.

56
00:02:02,278 --> 00:02:04,075
W tych przypadkach siła nacisku

57
00:02:04,165 --> 00:02:05,610
jest skierowana poziomo.

58
00:02:05,952 --> 00:02:07,430
A zastanawiało Cię kiedyś

59
00:02:07,430 --> 00:02:08,552
dlaczego podnosząc

60
00:02:08,552 --> 00:02:10,048
duży przedmiot z podłogi

61
00:02:10,304 --> 00:02:11,814
chwytasz go od dołu?

62
00:02:12,096 --> 00:02:13,352
Bo żeby go podnieść

63
00:02:13,352 --> 00:02:14,971
musisz wywrzeć nacisk

64
00:02:14,971 --> 00:02:16,898
pokonujący siłę ciężkości

65
00:02:16,960 --> 00:02:18,496
czyli grawitacji właśnie.

66
00:02:19,008 --> 00:02:21,211
W tym przypadku twoja siła nacisku

67
00:02:21,211 --> 00:02:22,932
jest skierowana do góry.

68
00:02:23,360 --> 00:02:25,048
Nasze rozważania o nacisku

69
00:02:25,048 --> 00:02:27,344
nie ograniczają się do ciał stałych.

70
00:02:27,456 --> 00:02:29,315
Ciecze również potrafią wywierać

71
00:02:29,315 --> 00:02:32,008
niezły nacisk, nie tylko te w pęcherzu.

72
00:02:32,576 --> 00:02:34,880
Pewnie wiesz jak działa basen rozporowy.

73
00:02:35,136 --> 00:02:38,113
Jego ścianki utrzymuje w pionie tylko woda

74
00:02:38,113 --> 00:02:39,744
nalana do takiego basenu.

75
00:02:40,256 --> 00:02:42,304
A spróbuj taką ściankę przewrócić.

76
00:02:42,816 --> 00:02:45,376
To naprawdę trudne i wymaga siły.

77
00:02:45,632 --> 00:02:47,542
Taki basen to dowód na to

78
00:02:47,542 --> 00:02:49,675
że woda naciska w tym samym czasie

79
00:02:49,675 --> 00:02:51,423
nie tylko na spód basenu

80
00:02:51,423 --> 00:02:53,566
ale także na jego ścianki.

81
00:02:53,824 --> 00:02:55,334
Dlaczego tak się dzieje?

82
00:02:55,872 --> 00:02:57,753
Ponieważ woda i inne ciecze

83
00:02:57,753 --> 00:02:59,354
nie mają swojego kształtu

84
00:02:59,354 --> 00:03:01,728
a więc pod działaniem siły grawitacji

85
00:03:01,728 --> 00:03:03,203
będą chciały się rozlać

86
00:03:03,203 --> 00:03:05,122
na jak największej powierzchni

87
00:03:05,344 --> 00:03:07,136
czyli być jak najbliżej Ziemi

88
00:03:07,648 --> 00:03:08,995
naciskając na wszystko

89
00:03:08,995 --> 00:03:10,464
co stanie na ich drodze.

90
00:03:10,976 --> 00:03:13,536
Wyjątkiem są bardzo małe krople cieczy.

91
00:03:13,792 --> 00:03:15,584
Ale to temat na inny film.

92
00:03:16,006 --> 00:03:18,238
Podobnie ma się sprawa z gazami.

93
00:03:18,400 --> 00:03:20,516
Siedzisz sobie na krześle lub fotelu

94
00:03:20,516 --> 00:03:21,871
oglądając nasz film

95
00:03:21,871 --> 00:03:24,452
i pewnie nawet nie zdajesz sobie sprawy

96
00:03:24,452 --> 00:03:26,788
jaki nacisk jest na Ciebie wywierany

97
00:03:26,788 --> 00:03:28,128
i to z każdej strony.

98
00:03:28,640 --> 00:03:30,079
Mimo, iż powietrze jest

99
00:03:30,079 --> 00:03:31,425
dużo lżejsze niż woda

100
00:03:31,425 --> 00:03:32,707
to jednak także jest

101
00:03:32,707 --> 00:03:34,272
przez Ziemię przyciągane

102
00:03:34,528 --> 00:03:36,622
a więc naciska na każdą rzecz

103
00:03:36,622 --> 00:03:38,708
czy stworzenie na jej powierzchni.

104
00:03:38,880 --> 00:03:41,362
Siedzisz więc sobie zanurzony w powietrzu

105
00:03:41,362 --> 00:03:42,884
które na Ciebie napiera.

106
00:03:45,792 --> 00:03:47,912
Jak widzieliśmy, ciecze i gazy

107
00:03:47,912 --> 00:03:49,309
mogą wywierać nacisk

108
00:03:49,309 --> 00:03:50,986
we wszystkich kierunkach

109
00:03:51,006 --> 00:03:53,340
niezależnie skąd działa na nie siła.

110
00:03:53,472 --> 00:03:55,626
Z powodu tej ich unikalnej cechy

111
00:03:55,626 --> 00:03:57,246
w ich przypadku siłę nacisku

112
00:03:57,312 --> 00:03:58,932
nazwano parciem.

113
00:03:59,104 --> 00:04:01,966
Parcie to siła nacisku wywierana przez gaz

114
00:04:01,966 --> 00:04:04,192
lub ciecz na daną powierzchnię

115
00:04:04,480 --> 00:04:06,630
czyli na przykład na ścianki naczynia

116
00:04:06,630 --> 00:04:08,702
w którym się znajdują albo na ciało

117
00:04:08,702 --> 00:04:09,830
w nich zanurzone.

118
00:04:10,112 --> 00:04:12,510
Parcie gazu może być znacznie większe

119
00:04:12,510 --> 00:04:14,852
niż to jakie wywiera na Ciebie powietrze

120
00:04:14,852 --> 00:04:17,326
w pomieszczeniu, w którym się znajdujesz.

121
00:04:17,326 --> 00:04:18,880
Aby się o tym przekonać

122
00:04:18,880 --> 00:04:20,565
zróbmy proste doświadczenie.

123
00:04:21,887 --> 00:04:23,341
Weź pustą strzykawkę.

124
00:04:23,423 --> 00:04:26,579
Wylot zatkaj palcem i powoli wciskaj tłok.

125
00:04:26,751 --> 00:04:27,939
Co czujesz?

126
00:04:28,287 --> 00:04:30,110
Jeśli szczelnie zatkasz wylot

127
00:04:30,110 --> 00:04:31,223
na pewno poczujesz

128
00:04:31,223 --> 00:04:32,737
jak powietrze w strzykawce

129
00:04:32,737 --> 00:04:34,153
napiera na Twój palec.

130
00:04:34,547 --> 00:04:36,945
Z kolei palec, którym naciskasz tłok

131
00:04:37,247 --> 00:04:39,013
będzie mieć coraz trudniej.

132
00:04:39,039 --> 00:04:40,768
Powietrze w strzykawce zacznie

133
00:04:40,768 --> 00:04:42,623
stawiać mu coraz większy opór.

134
00:04:42,879 --> 00:04:44,459
Dlaczego tak się dzieje?

135
00:04:44,927 --> 00:04:46,975
Gazy nie mają stałej objętości.

136
00:04:47,487 --> 00:04:48,767
Można je ściskać.

137
00:04:49,023 --> 00:04:50,837
Mówi się, że są ściśliwe

138
00:04:50,847 --> 00:04:52,777
ale tylko do pewnego momentu.

139
00:04:53,119 --> 00:04:55,423
Cząstki w gazach mają dużą energię.

140
00:04:55,679 --> 00:04:57,259
Jak dzieci w przedszkolu.

141
00:04:57,259 --> 00:04:58,929
I nie lubią być zbyt blisko

142
00:04:58,929 --> 00:04:59,929
siebie nawzajem.

143
00:04:59,941 --> 00:05:02,446
A więc im mają ciaśniej, tym bardziej się

144
00:05:02,446 --> 00:05:04,649
przeciwko takiemu ściskowi buntują.

145
00:05:05,151 --> 00:05:06,410
My odczuwamy to jako

146
00:05:06,410 --> 00:05:08,613
coraz większy nacisk gazu w strzykawce

147
00:05:08,613 --> 00:05:10,541
na nasz palec oraz na tłok.

148
00:05:11,039 --> 00:05:13,042
O takim ściśniętym gazie mówimy

149
00:05:13,042 --> 00:05:15,023
że jest pod dużym ciśnieniem.

150
00:05:15,135 --> 00:05:16,871
Ale czym to ciśnienie jest?

151
00:05:17,183 --> 00:05:20,143
Opowiem Ci o tym, gdy schrupiesz orzeszka.

152
00:05:23,327 --> 00:05:25,722
Zdarzyło Ci się może oglądać ćwiczenia

153
00:05:25,722 --> 00:05:27,423
w ratowaniu ludzi na lodzie?

154
00:05:27,679 --> 00:05:29,676
Ratownicy pomagający osobie

155
00:05:29,676 --> 00:05:31,384
pod którą załamał się lód

156
00:05:31,384 --> 00:05:32,956
nie podchodzą po prostu

157
00:05:32,956 --> 00:05:34,554
do wyłamanego przerębla

158
00:05:34,554 --> 00:05:36,167
lecz kładą się na lodzie

159
00:05:36,167 --> 00:05:37,779
starając się maksymalnie

160
00:05:37,779 --> 00:05:39,085
zwiększyć powierzchnię

161
00:05:39,085 --> 00:05:40,583
którą się z nim stykają.

162
00:05:40,991 --> 00:05:42,783
Aby zrozumieć po co to robią

163
00:05:43,039 --> 00:05:45,141
wykonajmy kolejne doświadczenie.

164
00:05:46,309 --> 00:05:48,289
Weźmy spory, płaski talerz

165
00:05:48,335 --> 00:05:50,557
i rozsypmy na nim trochę mąki.

166
00:05:50,719 --> 00:05:52,635
Tak na grubość centymetra.

167
00:05:53,023 --> 00:05:54,536
Potrzebny nam będzie także

168
00:05:54,536 --> 00:05:55,757
drewniany klocek.

169
00:05:56,607 --> 00:05:59,213
Kładziemy klocek na powierzchni mąki

170
00:05:59,213 --> 00:06:01,919
najpierw na najszerszej ściance

171
00:06:01,919 --> 00:06:03,397
potem na węższej

172
00:06:03,519 --> 00:06:05,823
a na końcu na tej najkrótszej.

173
00:06:06,335 --> 00:06:08,451
Spójrz na odciśnięte w mące ślady

174
00:06:08,487 --> 00:06:09,711
i zastanów się

175
00:06:09,711 --> 00:06:12,351
czym oprócz kształtu się różnią.

176
00:06:15,295 --> 00:06:17,087
Jeśli mówisz, że głębokością

177
00:06:17,499 --> 00:06:18,441
brawo!

178
00:06:18,623 --> 00:06:20,330
Masa klocka nie zmienia się

179
00:06:20,330 --> 00:06:21,362
a co za tym idzie

180
00:06:21,362 --> 00:06:23,487
nie zmienia się również jego ciężar

181
00:06:23,743 --> 00:06:26,559
czyli siła z jaką klocek naciska na mąkę.

182
00:06:26,815 --> 00:06:29,887
Mimo to ślady w mące mają różną głębokość.

183
00:06:30,655 --> 00:06:31,951
Najgłębszy powstaje

184
00:06:31,951 --> 00:06:33,543
gdy klocek jest ustawiony

185
00:06:33,543 --> 00:06:35,071
na najmniejszej ściance

186
00:06:35,263 --> 00:06:37,567
a najpłytszy, gdy na najszerszej.

187
00:06:38,335 --> 00:06:40,040
Wynika z tego, że na efekt

188
00:06:40,040 --> 00:06:42,068
oddziaływania ciała z podłożem

189
00:06:42,068 --> 00:06:44,212
ma wpływ nie tylko jego ciężar

190
00:06:44,212 --> 00:06:46,637
ale również powierzchnia oddziaływania.

191
00:06:47,295 --> 00:06:49,063
O tym, że powierzchnia nacisku

192
00:06:49,063 --> 00:06:49,995
ma znaczenie

193
00:06:49,995 --> 00:06:51,750
możesz się przekonać osobiście

194
00:06:51,750 --> 00:06:53,577
gdy ktoś stanie Ci niechcący

195
00:06:53,577 --> 00:06:55,231
na stopie wąskim obcasem.

196
00:06:55,743 --> 00:06:57,604
Odczujesz to o wiele boleśniej

197
00:06:57,604 --> 00:06:59,497
niż gdyby zrobił to na przykład

198
00:06:59,497 --> 00:07:00,439
w tenisówkach.

199
00:07:00,609 --> 00:07:01,639
Dlaczego?

200
00:07:01,887 --> 00:07:04,066
Bo ten sam ciężar raz skupia się

201
00:07:04,066 --> 00:07:06,789
na maleńkiej powierzchni, a drugim razem

202
00:07:06,789 --> 00:07:08,287
rozkłada się na dużej.

203
00:07:08,799 --> 00:07:10,995
W tenisówkach na jednostkę powierzchni

204
00:07:10,995 --> 00:07:13,151
przypada więc mniejsza siła nacisku.

205
00:07:13,919 --> 00:07:15,374
Wielkość siły nacisku

206
00:07:15,374 --> 00:07:17,556
działająca na daną powierzchnię

207
00:07:17,556 --> 00:07:18,471
to ciśnienie.

208
00:07:18,783 --> 00:07:20,991
Klocek stojąc na najmniejszym boku

209
00:07:20,991 --> 00:07:23,135
wywiera większe ciśnienie na mąkę

210
00:07:23,391 --> 00:07:25,439
niż leżąc na największym.

211
00:07:25,695 --> 00:07:27,327
Osoba w szpilkach wywiera

212
00:07:27,327 --> 00:07:29,364
większe ciśnienie na podłogę

213
00:07:29,364 --> 00:07:30,819
niż ta w tenisówkach

214
00:07:30,859 --> 00:07:32,551
czy innych płaskich butach.

215
00:07:33,119 --> 00:07:35,679
Ciśnienie oznaczamy małą literą p.

216
00:07:36,191 --> 00:07:38,729
Skoro ciśnienie to rozkład siły nacisku

217
00:07:38,729 --> 00:07:40,031
na daną powierzchnię

218
00:07:40,287 --> 00:07:41,631
to jak je obliczyć?

219
00:07:42,079 --> 00:07:43,871
Dzieląc siłę nacisku F

220
00:07:44,127 --> 00:07:45,823
przez pole powierzchni S

221
00:07:45,833 --> 00:07:47,369
na które działa ta siła.

222
00:07:47,967 --> 00:07:50,001
Im większa jest siła nacisku

223
00:07:50,001 --> 00:07:51,685
tym większe jest ciśnienie

224
00:07:51,685 --> 00:07:53,999
działające na określoną powierzchnię.

225
00:07:54,111 --> 00:07:55,979
Im większa jest powierzchnia

226
00:07:55,979 --> 00:07:58,325
na którą działa określona siła nacisku

227
00:07:58,589 --> 00:08:00,355
tym ciśnienie jest mniejsze.

228
00:08:00,767 --> 00:08:03,707
Jednostką ciśnienia jest pascal.

229
00:08:04,095 --> 00:08:06,703
Widzisz więc, że ratownicy pomagający

230
00:08:06,703 --> 00:08:08,959
osobie pod którą załamał się lód

231
00:08:09,215 --> 00:08:10,740
kładą się na nim po to

232
00:08:10,740 --> 00:08:12,920
żeby rozłożyć siłę nacisku

233
00:08:12,920 --> 00:08:15,669
swój ciężar na większą powierzchnię.

234
00:08:15,871 --> 00:08:17,319
Zmniejszają w ten sposób

235
00:08:17,319 --> 00:08:19,113
ciśnienie działające na lód

236
00:08:19,113 --> 00:08:20,913
a zatem zmniejszają ryzyko

237
00:08:20,913 --> 00:08:22,783
że się on pod nimi załamie.

238
00:08:26,111 --> 00:08:27,708
Analogicznie ma się sprawa

239
00:08:27,708 --> 00:08:29,041
w gazach i cieczach.

240
00:08:29,183 --> 00:08:30,619
Na pewno wiesz, że balon

241
00:08:30,619 --> 00:08:33,067
podczas pompowania powiększa się

242
00:08:33,279 --> 00:08:35,345
czyli zwiększa swoją powierzchnię.

243
00:08:35,583 --> 00:08:38,177
Robi to, aby uniknąć pęknięcia.

244
00:08:38,655 --> 00:08:39,929
Podobnie jak ratownik

245
00:08:39,929 --> 00:08:41,883
próbował zmniejszyć ciśnienie

246
00:08:41,883 --> 00:08:44,110
rozkładając stałą siłę nacisku

247
00:08:44,110 --> 00:08:45,491
czyli swój ciężar

248
00:08:45,491 --> 00:08:47,058
na większej powierzchni

249
00:08:47,058 --> 00:08:49,440
taki balon zwiększa swoją powierzchnię

250
00:08:49,440 --> 00:08:51,755
aby zapobiec wzrostowi ciśnienia.

251
00:08:52,223 --> 00:08:53,866
Robi to jednak w odpowiedzi

252
00:08:53,866 --> 00:08:56,920
na rosnącą siłę nacisku, czyli parcia

253
00:08:56,990 --> 00:08:58,707
wtłaczanego doń powietrza.

254
00:08:59,391 --> 00:09:01,100
Dlaczego w pompowanym balonie

255
00:09:01,100 --> 00:09:02,207
rośnie parcie?

256
00:09:02,719 --> 00:09:05,239
Kiedy wdmuchujemy do balonu powietrze

257
00:09:05,239 --> 00:09:06,864
wewnątrz jest coraz więcej

258
00:09:06,864 --> 00:09:08,129
cząsteczek gazu.

259
00:09:08,351 --> 00:09:09,887
Jest im coraz ciaśniej

260
00:09:09,887 --> 00:09:11,423
wzrasta więc i parcie.

261
00:09:11,935 --> 00:09:14,495
Gdyby balon miał nierozciągliwe ścianki

262
00:09:14,751 --> 00:09:16,799
ciśnienie w nim rosłoby tak szybko

263
00:09:17,055 --> 00:09:19,253
że nie udałoby Ci się wcisnąć do niego

264
00:09:19,253 --> 00:09:21,195
nawet jednego pełnego oddechu.

265
00:09:21,407 --> 00:09:23,357
Prędzej sam byś pękł.

266
00:09:23,489 --> 00:09:24,516
W strzykawce

267
00:09:24,516 --> 00:09:26,259
z wcześniejszego doświadczenia

268
00:09:26,259 --> 00:09:28,167
nie zmienialiśmy ilości gazu.

269
00:09:28,319 --> 00:09:30,522
Za to zmniejszaliśmy ilość miejsca

270
00:09:30,522 --> 00:09:32,233
jakie ten gaz zajmował.

271
00:09:32,415 --> 00:09:35,227
Gaz nie mógł rozciągnąć ścianek strzykawki

272
00:09:35,227 --> 00:09:37,197
aby zrobić sobie więcej miejsca.

273
00:09:37,279 --> 00:09:39,542
A więc ciśnienie cały czas rosło

274
00:09:39,542 --> 00:09:41,445
i wywierało coraz większe parcie

275
00:09:41,445 --> 00:09:44,191
na ścianki, tłok i nasz palec

276
00:09:44,447 --> 00:09:45,629
aż do momentu

277
00:09:45,629 --> 00:09:47,345
gdy siła parcia była tak duża

278
00:09:47,345 --> 00:09:49,155
że dalsze wciskanie tłoka

279
00:09:49,155 --> 00:09:50,540
do wnętrza strzykawki

280
00:09:50,540 --> 00:09:52,127
okazało się niemożliwe.

281
00:09:52,383 --> 00:09:54,811
Więcej o ciśnieniu w gazach i cieczach

282
00:09:54,811 --> 00:09:56,416
dowiesz się z innych filmów

283
00:09:56,416 --> 00:09:57,759
tej playlisty.

284
00:09:58,271 --> 00:10:00,397
Utrwalmy teraz pojęcie ciśnienia

285
00:10:00,397 --> 00:10:02,971
obliczając jakie ciśnienie wywierał klocek

286
00:10:02,971 --> 00:10:04,625
z naszego doświadczenia.

287
00:10:04,927 --> 00:10:06,068
Obliczmy ciśnienie

288
00:10:06,068 --> 00:10:07,613
w różnych pozycjach klocka

289
00:10:07,613 --> 00:10:09,056
i sprawdźmy czy liczby

290
00:10:09,056 --> 00:10:11,059
pokrywają się z obserwacjami.

291
00:10:11,583 --> 00:10:14,377
Wymiary naszego klocka to 1,5 centymetra

292
00:10:14,377 --> 00:10:17,475
na 3 centymetry, na 10 centymetrów

293
00:10:17,727 --> 00:10:20,567
a jego waga to 36 gramów.

294
00:10:21,567 --> 00:10:23,613
Obliczmy najpierw jakie ciśnienie

295
00:10:23,613 --> 00:10:25,224
klocek wywiera na mąkę

296
00:10:25,224 --> 00:10:26,341
gdy leży na boku

297
00:10:26,341 --> 00:10:28,155
o największej powierzchni.

298
00:10:28,479 --> 00:10:31,033
Ciśnienie obliczamy z poznanego już wzoru

299
00:10:31,039 --> 00:10:33,599
P równa się F podzielić przez S.

300
00:10:34,111 --> 00:10:36,660
Do obliczeń potrzebujemy więc powierzchni

301
00:10:36,660 --> 00:10:38,527
jaką klocek działa na mąkę.

302
00:10:38,975 --> 00:10:42,277
Ta powierzchnia, oznaczmy ją jako S1

303
00:10:42,303 --> 00:10:43,979
to prostokąt o wymiarach

304
00:10:43,979 --> 00:10:46,583
3 centymetry na 10 centymetrów.

305
00:10:46,911 --> 00:10:48,188
Do dalszych obliczeń

306
00:10:48,188 --> 00:10:49,647
potrzebne nam jednak będą

307
00:10:49,647 --> 00:10:51,899
jednostki podstawowe, czyli metry.

308
00:10:52,543 --> 00:10:55,103
3 centymetry to 0,03 metra

309
00:10:55,359 --> 00:10:58,675
a 10 centymetrów to 1/10 metra.

310
00:10:58,943 --> 00:11:01,160
Pole naszego prostokąta to zatem

311
00:11:01,160 --> 00:11:04,475
0,03 metra razy 1/10 metra

312
00:11:04,475 --> 00:11:07,511
czyli 0,003 metra do kwadratu.

313
00:11:07,903 --> 00:11:09,363
S1 już mamy.

314
00:11:09,695 --> 00:11:11,857
Potrzebujemy jeszcze siły nacisku.

315
00:11:12,511 --> 00:11:14,551
Siła ta jest w tym przypadku równa

316
00:11:14,551 --> 00:11:16,781
co do wartości sile grawitacji.

317
00:11:17,119 --> 00:11:19,423
Fg równa się m razy g

318
00:11:20,191 --> 00:11:21,727
Aby ją poprawnie obliczyć

319
00:11:21,983 --> 00:11:24,547
musimy masę klocka wyrazić w kilogramach.

320
00:11:25,055 --> 00:11:29,677
36 gramów to 0,036 kilograma.

321
00:11:29,919 --> 00:11:33,759
Siła grawitacji to więc 0,036 kilograma

322
00:11:34,015 --> 00:11:36,323
razy 10 niutonów na kilogram

323
00:11:36,575 --> 00:11:39,391
co daje nam 0,36 niutona.

324
00:11:40,159 --> 00:11:41,994
Przechodzimy do najważniejszego

325
00:11:41,994 --> 00:11:43,139
punktu programu

326
00:11:43,231 --> 00:11:44,991
czyli do obliczenia ciśnienia.

327
00:11:45,279 --> 00:11:48,159
P1 równa się 0,36 niutona

328
00:11:48,159 --> 00:11:52,185
podzielić przez 0,003 metra do kwadratu

329
00:11:52,493 --> 00:11:54,967
a to się równa 120 pascali.

330
00:11:55,519 --> 00:11:57,885
Teraz Ty spróbuj samodzielnie obliczyć

331
00:11:57,885 --> 00:12:00,149
ciśnienie jakie wywiera klocek

332
00:12:00,149 --> 00:12:01,165
stojąc na każdej

333
00:12:01,165 --> 00:12:02,943
z dwóch pozostałych ścianek

334
00:12:03,455 --> 00:12:05,408
a następnie wznów film i porównaj

335
00:12:05,408 --> 00:12:07,725
swoje obliczenia z moimi.

336
00:12:11,391 --> 00:12:13,833
Siła nacisku, czyli ciężar klocka

337
00:12:13,853 --> 00:12:14,846
będzie taka sama

338
00:12:14,846 --> 00:12:17,225
we wszystkich trzech przypadkach.

339
00:12:17,275 --> 00:12:21,289
 Pola ścianek S2 i S3 to odpowiednio

340
00:12:21,289 --> 00:12:24,271
0,0015 metra do kwadratu

341
00:12:24,271 --> 00:12:28,355
oraz 0,00045 metra do kwadratu

342
00:12:28,799 --> 00:12:36,633
czyli 0,0015 i 0,00045 metra do kwadratu.

343
00:12:36,991 --> 00:12:41,343
A więc ciśnienie P2 to 0,36 niutona

344
00:12:41,599 --> 00:12:45,695
podzielić przez 0,0015 metra do kwadratu

345
00:12:45,951 --> 00:12:48,255
czyli 240 paskali.

346
00:12:48,511 --> 00:12:52,095
A ciśnienie P3 to 0,36 niutona

347
00:12:52,351 --> 00:12:56,703
podzielić przez 0,00045 metra do kwadratu

348
00:12:56,959 --> 00:12:58,745
czyli 800 paskali.

349
00:12:59,263 --> 00:13:01,055
Twoje wyniki są takie same?

350
00:13:01,457 --> 00:13:02,379
Super!

351
00:13:02,591 --> 00:13:04,880
Widzimy, że nasze wyniki pokrywają się

352
00:13:04,880 --> 00:13:06,419
z tym co zaobserwowaliśmy

353
00:13:06,419 --> 00:13:07,711
podczas doświadczenia.

354
00:13:08,223 --> 00:13:10,496
Ciśnienie jakie wywiera nasz klocek

355
00:13:10,496 --> 00:13:12,575
na powierzchnię jest tym większe

356
00:13:12,831 --> 00:13:14,923
im mniejsza jest ta powierzchnia.

357
00:13:19,231 --> 00:13:20,603
Ciśnieniem nazywamy

358
00:13:20,603 --> 00:13:22,643
stosunek siły nacisku (parcia)

359
00:13:22,643 --> 00:13:25,048
działającej na pewną powierzchnię

360
00:13:25,048 --> 00:13:27,065
do wielkości tej powierzchni.

361
00:13:27,167 --> 00:13:29,205
Im większa jest siła nacisku

362
00:13:29,215 --> 00:13:30,941
tym większe jest ciśnienie.

363
00:13:31,263 --> 00:13:32,877
Im większa jest powierzchnia

364
00:13:32,877 --> 00:13:34,466
na którą działa ta siła

365
00:13:34,466 --> 00:13:36,231
tym ciśnienie jest mniejsze

366
00:13:36,383 --> 00:13:38,687
Jednostką ciśnienia jest pascal.

367
00:13:41,247 --> 00:13:43,073
Na dzisiaj to już wszystko.

368
00:13:43,295 --> 00:13:44,605
Po więcej materiałów

369
00:13:44,605 --> 00:13:47,961
zajrzyj na naszą stronę pi-stacja.tv