1
00:00:00,256 --> 00:00:02,024
Mówi się, że przeciwieństwa

2
00:00:02,024 --> 00:00:03,072
się przyciągają.

3
00:00:03,328 --> 00:00:06,168
I fakt, często ciągnie nas do osób

4
00:00:06,168 --> 00:00:08,056
które bardzo się od nas różnią.

5
00:00:08,448 --> 00:00:09,762
Może to ciekawość.

6
00:00:09,984 --> 00:00:12,196
Może potrzeba poznawania świata

7
00:00:12,196 --> 00:00:14,336
z całkowicie innej perspektywy.

8
00:00:14,592 --> 00:00:16,767
A może chęć zrekompensowania

9
00:00:16,767 --> 00:00:18,018
własnych braków.

10
00:00:18,432 --> 00:00:20,935
Wiem jedno, w świecie fizyki

11
00:00:20,935 --> 00:00:23,528
przeciwieństwa przyciągają się na pewno.

12
00:00:23,808 --> 00:00:25,856
A skąd to przyciąganie się bierze?

13
00:00:26,368 --> 00:00:28,468
Tego dowiesz się w tej lekcji.

14
00:00:39,424 --> 00:00:40,764
Nie wiem jak Tobie

15
00:00:40,764 --> 00:00:42,401
ale mnie bardzo często

16
00:00:42,401 --> 00:00:44,032
zdarza się kogoś kopnąć.

17
00:00:44,544 --> 00:00:47,872
Nie, nie nogą, a ładunkiem elektrycznym.

18
00:00:48,384 --> 00:00:51,320
Jeśli Ty też znasz nieprzyjemne uczucie

19
00:00:51,320 --> 00:00:53,029
przeskakującej iskry

20
00:00:53,029 --> 00:00:55,014
to znaczy, że masz już jakąś

21
00:00:55,014 --> 00:00:58,698
przynajmniej praktyczną wiedzę o elektrostatyce.

22
00:00:59,136 --> 00:01:01,382
Przeskakująca iskra to tylko jeden

23
00:01:01,382 --> 00:01:04,003
przykład obecności tej dziedziny fizyki

24
00:01:04,003 --> 00:01:05,820
w naszym codziennym życiu.

25
00:01:06,048 --> 00:01:08,581
Masz z nią do czynienia, gdy Twoje włosy

26
00:01:08,581 --> 00:01:10,290
po przeczesaniu grzebieniem

27
00:01:10,290 --> 00:01:12,162
najczęściej plastikowym

28
00:01:12,162 --> 00:01:13,472
przypominają miotłę

29
00:01:13,984 --> 00:01:17,056
gdy ściągany sweter zaczyna sypać iskrami

30
00:01:17,312 --> 00:01:19,280
czy podczas ścigania z miotłą

31
00:01:19,280 --> 00:01:22,234
fruwających na panelach kłębów kurzu.

32
00:01:24,736 --> 00:01:26,563
Oddziaływania elektrostatyczne

33
00:01:26,563 --> 00:01:28,424
towarzyszą nam na co dzień.

34
00:01:28,576 --> 00:01:30,736
Jeśli bliżej się im przyjrzeć

35
00:01:30,736 --> 00:01:32,672
to mają one dwojaką naturę.

36
00:01:33,440 --> 00:01:35,232
Przeczesane grzebieniem włosy

37
00:01:35,488 --> 00:01:36,745
zachowują się tak

38
00:01:36,745 --> 00:01:39,328
jakby nie znosiły swojego towarzystwa.

39
00:01:39,840 --> 00:01:42,400
To znaczy, że odpychają się wzajemnie.

40
00:01:43,168 --> 00:01:45,945
Każdy chce być jak najdalej od pozostałych

41
00:01:45,945 --> 00:01:48,608
co w sumie tworzy dość zabawny efekt.

42
00:01:49,312 --> 00:01:52,000
Kiedy jednak założymy poliestrową bluzkę

43
00:01:52,000 --> 00:01:54,074
bez wcześniejszego jej wykąpania

44
00:01:54,074 --> 00:01:56,242
w dużej ilości płynu do płukania

45
00:01:56,242 --> 00:01:57,617
to będzie się ona

46
00:01:57,617 --> 00:01:59,702
irytująco lepić do naszego ciała.

47
00:02:00,064 --> 00:02:01,472
Będzie wyglądać jakby

48
00:02:01,472 --> 00:02:02,880
ciało ją przyciągało.

49
00:02:03,724 --> 00:02:04,710
Skąd biorą się

50
00:02:04,710 --> 00:02:06,684
elektrostatyczne oddziaływania?

51
00:02:07,744 --> 00:02:08,877
Aby je zrozumieć

52
00:02:08,877 --> 00:02:11,072
konieczny nam będzie mały zoom.

53
00:02:11,328 --> 00:02:13,632
No, tak do rozmiaru atomu.

54
00:02:14,144 --> 00:02:17,190
Każdy atom to dodatnie jądro

55
00:02:17,190 --> 00:02:19,084
i krążące wokół niego

56
00:02:19,084 --> 00:02:21,056
ujemnie naładowane elektrony.

57
00:02:21,824 --> 00:02:23,956
Ilość plusów i minusów

58
00:02:23,956 --> 00:02:26,022
w każdym pojedynczym atomie

59
00:02:26,022 --> 00:02:27,992
jest dokładnie taka sama.

60
00:02:28,224 --> 00:02:30,634
Atom ma więc jako całość

61
00:02:30,634 --> 00:02:32,218
ładunek równy zeru.

62
00:02:32,576 --> 00:02:34,068
Jądro w tym układzie

63
00:02:34,068 --> 00:02:35,947
jest właściwie nie do ruszenia

64
00:02:35,947 --> 00:02:38,557
poza przypadkiem reakcji jądrowych

65
00:02:38,557 --> 00:02:40,706
ale to temat na inną lekcję.

66
00:02:41,280 --> 00:02:43,042
Elektrony natomiast

67
00:02:43,042 --> 00:02:45,376
są przez jądra przyciągane z różną siłą.

68
00:02:46,144 --> 00:02:47,656
Te z ostatniej powłoki

69
00:02:47,656 --> 00:02:49,753
najbardziej od jądra oddalone

70
00:02:49,753 --> 00:02:51,829
a więc i słabiej przyciągane

71
00:02:51,829 --> 00:02:53,481
mogą też brać udział

72
00:02:53,481 --> 00:02:55,348
w tworzeniu wiązań chemicznych.

73
00:02:55,360 --> 00:02:57,194
Nie są więc sztywno przywiązane

74
00:02:57,194 --> 00:02:58,432
do swojego jądra.

75
00:02:59,200 --> 00:03:00,019
Mało tego.

76
00:03:00,019 --> 00:03:02,957
W metalach elektrony z ostatniej powłoki

77
00:03:02,957 --> 00:03:04,968
mogą się swobodnie poruszać

78
00:03:04,968 --> 00:03:07,136
po całej objętości danego ciała. 

79
00:03:07,282 --> 00:03:10,137
W końcu metal to gęsto upakowane atomy

80
00:03:10,247 --> 00:03:12,593
o niskiej elektroujemności

81
00:03:12,593 --> 00:03:14,395
czyli takie, które chętnie

82
00:03:14,395 --> 00:03:15,998
pozbywają się elektronów

83
00:03:15,998 --> 00:03:17,434
z ostatniej powłoki.

84
00:03:17,888 --> 00:03:19,105
Takim niezbyt dobrze

85
00:03:19,105 --> 00:03:21,882
pilnowanym elektronom też jest bez różnicy

86
00:03:21,882 --> 00:03:23,760
przy którym jądrze się znajdują.

87
00:03:23,776 --> 00:03:26,080
W końcu wszystkie one są takie same.

88
00:03:27,360 --> 00:03:29,156
Ale co z naszym grzebieniem?

89
00:03:29,408 --> 00:03:32,480
Ani włosy, ani grzebień nie są z metalu.

90
00:03:32,736 --> 00:03:34,001
Wewnątrz takich ciał

91
00:03:34,001 --> 00:03:35,139
elektrony nie mogą

92
00:03:35,139 --> 00:03:36,926
się swobodnie przemieszczać.

93
00:03:37,344 --> 00:03:38,313
Jednak kiedy

94
00:03:38,313 --> 00:03:40,459
przeczesujemy włosy grzebieniem

95
00:03:40,459 --> 00:03:42,441
odbiera on trochę elektronów

96
00:03:42,441 --> 00:03:44,605
z ostatniej powłoki atomów

97
00:03:44,605 --> 00:03:46,092
na powierzchni włosa.

98
00:03:46,304 --> 00:03:47,584
Dlaczego odbiera?

99
00:03:48,352 --> 00:03:50,305
Tu musielibyśmy głębiej wniknąć

100
00:03:50,305 --> 00:03:52,448
we właściwości poszczególnych atomów

101
00:03:52,704 --> 00:03:54,304
w danym materiale.

102
00:03:54,496 --> 00:03:56,714
Jedne przyciągają elektrony bardziej

103
00:03:56,714 --> 00:03:57,568
niż inne.

104
00:03:57,824 --> 00:04:00,053
Wypadkowo grzebień będzie przyciągał

105
00:04:00,053 --> 00:04:02,280
elektrony silniej, niż włosy.

106
00:04:02,688 --> 00:04:04,992
Jeśli chcesz lepiej zrozumieć ten temat

107
00:04:05,248 --> 00:04:07,775
zajrzyj do filmu o elektroujemności

108
00:04:07,775 --> 00:04:09,332
w zakładce chemia.

109
00:04:10,112 --> 00:04:11,669
Grzebień ma więc na sobie

110
00:04:11,669 --> 00:04:14,327
nadmiar elektronów w stosunku do ładunków

111
00:04:14,327 --> 00:04:15,598
dodatnich w jądrach

112
00:04:15,598 --> 00:04:17,791
a więc elektryzuje się ujemnie.

113
00:04:18,303 --> 00:04:20,863
Włosy natomiast mają po tym procederze

114
00:04:21,119 --> 00:04:23,967
za mało elektronów na swojej powierzchni

115
00:04:24,023 --> 00:04:27,095
aby zrównoważyć dodatni ładunek jąder.

116
00:04:27,263 --> 00:04:29,055
Więcej plusów niż minusów

117
00:04:29,567 --> 00:04:31,257
to ładunek dodatni.

118
00:04:31,871 --> 00:04:34,527
W konsekwencji dodatnio naładowane włosy

119
00:04:34,527 --> 00:04:36,217
odpychają się nawzajem.

120
00:04:36,479 --> 00:04:37,498
Za to lepią się

121
00:04:37,498 --> 00:04:39,831
do ujemnie naładowanego grzebienia.

122
00:04:40,063 --> 00:04:42,282
Ujemnie naładowane zęby grzebienia

123
00:04:42,282 --> 00:04:43,391
też się odpychają.

124
00:04:43,647 --> 00:04:46,507
Za słabo jednak, abyśmy mogli to zobaczyć.

125
00:04:47,231 --> 00:04:49,279
Ładunki o takich samych znakach

126
00:04:49,535 --> 00:04:51,327
nazywamy jednoimiennymi.

127
00:04:51,583 --> 00:04:55,075
Ładunki o różnych znakach, różnoimiennymi.

128
00:04:56,447 --> 00:04:58,713
Z czesania włosów możemy więc wyciągnąć

129
00:04:58,713 --> 00:04:59,889
dwa wnioski.

130
00:05:00,287 --> 00:05:02,327
Ładunek ujemny pojawia się

131
00:05:02,327 --> 00:05:04,127
gdy mamy nadmiar elektronów.

132
00:05:04,383 --> 00:05:06,431
Ładunek dodatni, gdy ich brakuje.

133
00:05:07,199 --> 00:05:08,388
Oba są związane

134
00:05:08,388 --> 00:05:10,465
z przemieszczaniem elektronów.

135
00:05:11,039 --> 00:05:13,855
Ładunki różnoimienne przyciągają się

136
00:05:14,111 --> 00:05:16,589
a jednoimienne odpychają.

137
00:05:19,743 --> 00:05:22,077
Jeśli ciała elektryzują się w skutek

138
00:05:22,077 --> 00:05:23,839
przemieszczania się elektronów

139
00:05:24,095 --> 00:05:26,210
oznacza to, że ładunek

140
00:05:26,210 --> 00:05:28,338
takiego naelektryzowanego ciała

141
00:05:28,338 --> 00:05:29,870
będzie zawsze stanowił

142
00:05:29,870 --> 00:05:32,287
wielokrotność ładunku elektronu.

143
00:05:32,549 --> 00:05:34,448
Nie możemy mieć bowiem grzebienia

144
00:05:34,448 --> 00:05:36,553
naładowanego połową elektronu.

145
00:05:36,639 --> 00:05:39,199
Przechodzi albo cały, albo wcale.

146
00:05:39,711 --> 00:05:42,527
Drugie ciało będzie miało taki sam ładunek

147
00:05:42,783 --> 00:05:44,877
ale jego znak będzie dodatni

148
00:05:44,877 --> 00:05:46,103
bo zabrakło w nim

149
00:05:46,103 --> 00:05:48,123
określonej liczby elektronów

150
00:05:48,159 --> 00:05:50,315
a więc zostały tam niezrównoważone

151
00:05:50,315 --> 00:05:52,511
ładunki dodatnie, protony.

152
00:05:53,023 --> 00:05:54,818
Najmniejszy możliwy ładunek

153
00:05:54,818 --> 00:05:57,145
nazwano ładunkiem elementarnym

154
00:05:57,145 --> 00:06:01,812
i ma on wartość 1,602 razy 10

155
00:06:01,812 --> 00:06:04,031
do minus dziewiętnastej kulomba.

156
00:06:04,031 --> 00:06:06,745
Jednostką ładunku jest właśnie kulomb.

157
00:06:07,103 --> 00:06:08,121
Jak widzisz

158
00:06:08,121 --> 00:06:10,473
przyjęto, że ma on znak dodatni

159
00:06:10,473 --> 00:06:12,434
jest więc równy ładunkowi

160
00:06:12,434 --> 00:06:13,503
jednego protonu.

161
00:06:14,015 --> 00:06:15,683
Dlaczego ładunek elementarny

162
00:06:15,683 --> 00:06:17,343
nie jest liczbą całkowitą?

163
00:06:17,855 --> 00:06:18,978
Wydawałoby się to

164
00:06:18,978 --> 00:06:20,804
jak najbardziej na miejscu

165
00:06:20,804 --> 00:06:22,975
a tu taka nieciekawa liczba.

166
00:06:23,487 --> 00:06:25,226
Otóż, Charles Coulomb

167
00:06:25,226 --> 00:06:26,928
przyjął jednostkę ładunku

168
00:06:26,928 --> 00:06:29,992
która nazwę swą zawdzięcza jego nazwisku

169
00:06:29,992 --> 00:06:33,053
nie znając jeszcze pojęcia elektronu.

170
00:06:36,543 --> 00:06:38,397
Ciała elektryzują się w skutek

171
00:06:38,397 --> 00:06:40,497
przemieszczania się elektronów.

172
00:06:40,639 --> 00:06:42,742
Ładunek naelektryzowanego ciała

173
00:06:42,742 --> 00:06:43,946
może być ujemny

174
00:06:43,946 --> 00:06:46,480
kiedy mamy nadmiar elektronów

175
00:06:46,480 --> 00:06:49,161
lub dodatni, kiedy mamy ich niedomiar.

176
00:06:49,599 --> 00:06:52,415
Ładunki różnoimienne przyciągają się

177
00:06:52,671 --> 00:06:54,719
a jednoimienne odpychają.

178
00:06:55,743 --> 00:06:57,791
Jednostką ładunku jest kulomb.

179
00:06:58,303 --> 00:07:00,307
Ładunek elementarny to ładunek

180
00:07:00,307 --> 00:07:01,695
jednego protonu.

181
00:07:01,887 --> 00:07:06,639
Ma on wartość 1,602 razy 10

182
00:07:06,639 --> 00:07:09,241
do minus dziewiętnastej kulomba.

183
00:07:10,847 --> 00:07:13,316
Jak widzisz, nasze lekcje potafią być

184
00:07:13,316 --> 00:07:15,199
bardzo przyciągające. 

185
00:07:16,223 --> 00:07:19,087
A więc nie opieraj się tej fizycznej sile

186
00:07:19,087 --> 00:07:22,711
i odwiedzaj nas często na pistacja.tv