1
00:00:00,768 --> 00:00:03,584
W czasie Operacji Pustynna Burza w Iraku

2
00:00:03,840 --> 00:00:07,288
na czele wojsk amerykańskich szły kury.

3
00:00:07,706 --> 00:00:08,618
Tak, tak.

4
00:00:08,704 --> 00:00:09,802
To nie żart.

5
00:00:09,984 --> 00:00:11,970
Kury bowiem są bardzo wrażliwe

6
00:00:11,970 --> 00:00:14,254
na różnego rodzaju szkodliwe środki

7
00:00:14,280 --> 00:00:16,328
na przykład broń chemiczną.

8
00:00:16,640 --> 00:00:18,201
Jeśli poddamy je działaniu

9
00:00:18,201 --> 00:00:20,992
szkodliwych chemikaliów to padną pierwsze

10
00:00:21,248 --> 00:00:23,250
zanim zaczną umierać ludzie.

11
00:00:23,808 --> 00:00:25,995
Złe samopoczucie tych ptaków

12
00:00:25,995 --> 00:00:28,515
jest dla armii pierwszym sygnałem

13
00:00:28,515 --> 00:00:30,646
że mogło dojść do skażenia

14
00:00:30,646 --> 00:00:33,076
a więc do użycia broni chemicznej.

15
00:00:33,536 --> 00:00:35,229
Możemy zatem powiedzieć

16
00:00:35,229 --> 00:00:38,570
że kury są najsłabszym ogniwem w armii USA

17
00:00:38,746 --> 00:00:40,609
a ich śmierć oznacza często

18
00:00:40,609 --> 00:00:41,984
ochronę życia ludzi.

19
00:00:42,496 --> 00:00:45,502
Ich rola w tej historii przypomina funkcję

20
00:00:45,502 --> 00:00:47,444
jaką pełnią bezpieczniki

21
00:00:47,484 --> 00:00:49,382
w instalacji elektrycznej.

22
00:01:01,440 --> 00:01:03,730
Na pewno wiesz, gdzie w twoim domu

23
00:01:03,730 --> 00:01:05,896
jest skrzynka z bezpiecznikami.

24
00:01:06,304 --> 00:01:08,240
To takie twoje domowe kury

25
00:01:08,240 --> 00:01:09,920
których zadaniem jest ochrona

26
00:01:09,920 --> 00:01:12,422
cennych sprzętów przed uszkodzeniem.

27
00:01:12,960 --> 00:01:15,192
W każdej instalacji elektrycznej

28
00:01:15,192 --> 00:01:17,824
musi istnieć takie najsłabsze ogniwo.

29
00:01:18,336 --> 00:01:20,896
Jest nim bezpiecznik przeciążeniowy.

30
00:01:21,408 --> 00:01:24,534
To on w razie awarii ma obwód przerwać

31
00:01:24,600 --> 00:01:27,296
nawet kosztem uszkodzenia samego siebie

32
00:01:27,332 --> 00:01:29,222
jak dzieje się w bezpiecznikach

33
00:01:29,272 --> 00:01:30,362
topikowych.

34
00:01:30,624 --> 00:01:32,818
Wszystko po to, by chronić sieci

35
00:01:32,984 --> 00:01:35,582
wpięte w niej urządzenia oraz życie

36
00:01:35,602 --> 00:01:37,536
i zdrowie ludzi bądź zwierząt.

37
00:01:38,304 --> 00:01:40,864
Jak wskazuje nazwa przeciążeniowy

38
00:01:41,376 --> 00:01:42,824
taki bezpiecznik chroni sieć

39
00:01:42,824 --> 00:01:45,347
przed skutkami pojawienia się w niej

40
00:01:45,387 --> 00:01:46,856
zbyt dużych prądów.

41
00:01:47,264 --> 00:01:49,732
Kiedy takie prądy mogą się pojawić?

42
00:01:50,080 --> 00:01:52,112
Przede wszystkim w czasie awarii.

43
00:01:52,384 --> 00:01:54,923
Najczęstszą przyczyną takich awarii

44
00:01:54,923 --> 00:01:56,950
jest uszkodzenie izolacji

45
00:01:56,950 --> 00:01:59,556
zarówno w sieci jak i w odbiornikach.

46
00:02:00,064 --> 00:02:01,419
W takich sytuacjach

47
00:02:01,419 --> 00:02:03,390
przy wadliwych bezpiecznikach

48
00:02:03,390 --> 00:02:06,166
często dochodzi do pożaru instalacji.

49
00:02:06,720 --> 00:02:08,275
Pamiętaj, że pożarów

50
00:02:08,275 --> 00:02:10,064
instalacji elektrycznej

51
00:02:10,064 --> 00:02:11,584
nie wolno gasić wodą

52
00:02:11,840 --> 00:02:13,715
a jedynie gaśnicą śniegową

53
00:02:13,715 --> 00:02:16,018
w której znajduje się CO2

54
00:02:16,018 --> 00:02:17,216
lub proszkową.

55
00:02:17,472 --> 00:02:20,032
Tu środkiem gaśniczym są węglany

56
00:02:20,032 --> 00:02:21,227
lub fosforany sodu

57
00:02:21,227 --> 00:02:23,184
o których możesz się dowiedzieć

58
00:02:23,184 --> 00:02:24,384
na lekcjach chemii.

59
00:02:24,896 --> 00:02:26,815
Należy także jak najszybciej

60
00:02:26,815 --> 00:02:28,480
odciąć dopływ prądu.

61
00:02:29,504 --> 00:02:31,599
Widzisz więc, jak ważną rolę

62
00:02:31,599 --> 00:02:33,361
w sieci elektrycznej odgrywa

63
00:02:33,361 --> 00:02:35,117
dobry stan izolatorów

64
00:02:35,117 --> 00:02:37,869
a zatem materiałów zapewniających

65
00:02:37,869 --> 00:02:39,539
że mówiąc potocznie

66
00:02:39,539 --> 00:02:42,503
ładunek elektryczny nie wydostanie się

67
00:02:42,503 --> 00:02:44,616
z przewodnika lub z odbiornika

68
00:02:44,616 --> 00:02:46,307
w niekontrolowany sposób

69
00:02:46,337 --> 00:02:48,161
czyli nie dojdzie do przebicia

70
00:02:48,161 --> 00:02:49,390
lub zwarcia.

71
00:02:49,890 --> 00:02:51,998
Z przebiciem mamy do czynienia

72
00:02:51,998 --> 00:02:53,810
gdy pod wpływem natężenia

73
00:02:53,810 --> 00:02:55,115
pola elektrycznego

74
00:02:55,135 --> 00:02:57,498
izolator traci przynajmniej chwilowo

75
00:02:57,498 --> 00:03:00,790
swoje właściwości i dochodzi do nagłego

76
00:03:00,790 --> 00:03:03,296
przepływu prądu przez ten izolator.

77
00:03:04,064 --> 00:03:06,613
Może nas wtedy kopnąć na co dzień niewinna

78
00:03:06,613 --> 00:03:09,696
suszarka czy radio, a nawet ściana.

79
00:03:10,720 --> 00:03:12,447
Z kolei zwarcie to sytuacja

80
00:03:12,447 --> 00:03:14,062
gdy w skutek nieprawidłowego

81
00:03:14,062 --> 00:03:16,247
połączenia się przewodów obwodu

82
00:03:16,247 --> 00:03:18,898
lub uszkodzenia izolacji elektrycznej

83
00:03:18,898 --> 00:03:20,475
w wyniku jej przebicia

84
00:03:20,475 --> 00:03:22,769
dochodzi do nagłego zmniejszenia

85
00:03:22,769 --> 00:03:26,054
nawet do zera oporu obwodu elektrycznego.

86
00:03:26,336 --> 00:03:28,447
W wyniku zwarcia przez obwód3

87
00:03:28,447 --> 00:03:30,688
chwilowo płynie bardzo duży prąd.

88
00:03:31,200 --> 00:03:33,079
Może on zniszczyć przewody

89
00:03:33,079 --> 00:03:35,144
spalić końcowe urządzenia

90
00:03:35,144 --> 00:03:36,796
a nawet wywołać pożar.

91
00:03:37,600 --> 00:03:39,908
Izolator jest jak koryto rzeki.

92
00:03:40,160 --> 00:03:42,440
Gdy koryto głębsze, woda nie grozi

93
00:03:42,440 --> 00:03:43,877
zalaniem naszego domu

94
00:03:43,877 --> 00:03:45,792
nawet kiedy płynie jej dużo.

95
00:03:46,560 --> 00:03:48,441
Podobnie im izolator lepszy

96
00:03:48,441 --> 00:03:49,833
tym lepiej chroni dom

97
00:03:49,833 --> 00:03:52,342
przed niekontrolowanym wydostaniem się

98
00:03:52,342 --> 00:03:53,728
prądu poza przewody.

99
00:03:54,496 --> 00:03:55,406
Właściwy stan

100
00:03:55,406 --> 00:03:57,436
izolacji elektrycznej w sieci

101
00:03:57,436 --> 00:03:59,418
to pierwszy warunek bezpiecznego

102
00:03:59,418 --> 00:04:00,940
korzystania z prądu.

103
00:04:01,664 --> 00:04:03,703
Sprawdzanie izolacji w budynku

104
00:04:03,703 --> 00:04:05,260
to zadanie dla fachowca

105
00:04:05,260 --> 00:04:07,596
zbrojonego w miernik indukcyjny.

106
00:04:07,808 --> 00:04:10,155
Ale i my możemy dbać o tę izolację

107
00:04:10,155 --> 00:04:12,258
kontrolując jej stan przynajmniej

108
00:04:12,258 --> 00:04:14,411
na tych kablach, które widać

109
00:04:14,411 --> 00:04:16,509
a które zasilają nasze laptopy

110
00:04:16,509 --> 00:04:18,047
telefony czy czajniki.

111
00:04:18,815 --> 00:04:21,715
Pamiętajmy by ich nie zginać i nie łamać

112
00:04:21,887 --> 00:04:23,881
a w razie pojawienia się pęknięć

113
00:04:23,881 --> 00:04:25,983
czy nadpaleń, dawać do wymiany.

114
00:04:26,495 --> 00:04:28,783
O wkładaniu gwoździa albo widelca

115
00:04:28,783 --> 00:04:31,695
w gniazdka nie warto chyba wspominać

116
00:04:31,695 --> 00:04:34,186
podobnie jak o tym, że nie wolno używać

117
00:04:34,186 --> 00:04:35,334
w wannie urządzeń

118
00:04:35,334 --> 00:04:37,375
podłączonych do domowej sieci

119
00:04:37,375 --> 00:04:39,807
na przykład suszyć włosów suszarką.

120
00:04:40,575 --> 00:04:43,186
Z obowiązku wspominam, żeby zawsze

121
00:04:43,186 --> 00:04:46,141
stosować się do zaleceń oraz instrukcji

122
00:04:46,141 --> 00:04:47,827
załączonych do urządzeń

123
00:04:47,827 --> 00:04:49,074
a mówiących o tym

124
00:04:49,074 --> 00:04:51,305
jak je bezpiecznie użytkować.

125
00:04:54,399 --> 00:04:55,782
Wiesz już czym grozi

126
00:04:55,782 --> 00:04:58,047
nadmiar prądu w instalacji.

127
00:04:58,495 --> 00:05:01,083
Pomyśl teraz, czym może się skończyć

128
00:05:01,083 --> 00:05:02,243
jego brak.

129
00:05:02,591 --> 00:05:04,895
Zanik energii to szeroki temat.

130
00:05:05,409 --> 00:05:07,669
My zajmiemy się tylko kilkoma

131
00:05:07,709 --> 00:05:09,457
typowymi sytuacjami.

132
00:05:10,015 --> 00:05:12,597
Masz w domu lodówkę bądź zamrażarkę

133
00:05:12,597 --> 00:05:14,367
najczęściej dwa w jednym.

134
00:05:14,879 --> 00:05:16,650
Przy dłuższym braku prądu

135
00:05:16,650 --> 00:05:18,768
zmagazynowane w niej pożywienie

136
00:05:18,768 --> 00:05:19,861
może się zepsuć.

137
00:05:20,255 --> 00:05:22,146
Na szczęście nowoczesne

138
00:05:22,146 --> 00:05:23,790
urządzenia tego typu

139
00:05:23,790 --> 00:05:25,799
nawet w upały mogą się obyć

140
00:05:25,799 --> 00:05:27,731
bez dostaw energii elektrycznej

141
00:05:27,731 --> 00:05:30,651
przez kilka, a nawet kilkanaście godzin.

142
00:05:31,519 --> 00:05:32,710
Inaczej rzecz się ma

143
00:05:32,710 --> 00:05:34,349
w przypadku komputerów.

144
00:05:34,847 --> 00:05:37,407
W nich nieoczekiwane pozbawienie zasilania

145
00:05:37,663 --> 00:05:40,479
może przekreślić efekt kilku godzin pracy

146
00:05:40,735 --> 00:05:43,289
albo sprawić, że nie uda Ci się dokończyć

147
00:05:43,289 --> 00:05:44,875
kolejnego poziomu gry.

148
00:05:45,599 --> 00:05:48,159
Nowoczesne stanowiska pracy na komputerach

149
00:05:48,415 --> 00:05:51,691
wyposaża się w zasilacze awaryjne UPS.

150
00:05:52,767 --> 00:05:55,177
Pozwalają one na bezpieczne wyłączenie

151
00:05:55,177 --> 00:05:58,137
sprzętu i zapisanie wszystkich otwartych

152
00:05:58,137 --> 00:06:00,155
dokumentów i aplikacji.

153
00:06:00,959 --> 00:06:02,952
Najnowsze urządzenia UPS

154
00:06:02,952 --> 00:06:06,715
dają na wyjście z systemu nawet 20 minut.

155
00:06:07,871 --> 00:06:10,153
Pomyślmy jednak, czym może grozić

156
00:06:10,153 --> 00:06:13,503
brak prądu na szerszą, nie domową skalę.

157
00:06:14,527 --> 00:06:17,087
Jeśli w więzieniu zamki drzwi cel

158
00:06:17,343 --> 00:06:20,103
w których siedzą przestępcy są na prąd

159
00:06:20,159 --> 00:06:22,762
to trudno sobie wyobrazić, że nagle może

160
00:06:22,762 --> 00:06:24,259
tego prądu zabraknąć.

161
00:06:24,767 --> 00:06:27,327
Albo w szpitalu na sali operacyjnej

162
00:06:27,583 --> 00:06:29,585
nie może zrobić się nagle ciemno

163
00:06:29,631 --> 00:06:31,627
gdy chirurg wycina wyrostek.

164
00:06:31,935 --> 00:06:33,279
Podobnie, urządzenia

165
00:06:33,279 --> 00:06:35,272
podtrzymujące życie pacjenta

166
00:06:35,272 --> 00:06:37,567
muszą przecież działać nieprzerwanie.

167
00:06:38,335 --> 00:06:40,743
Ciężko też wyobrazić sobie bank

168
00:06:40,743 --> 00:06:43,083
w którym z powodu awarii zasilania

169
00:06:43,083 --> 00:06:44,046
padają serwery

170
00:06:44,046 --> 00:06:46,539
na których zapisany jest stan kont

171
00:06:46,559 --> 00:06:48,339
setek tysięcy klientów.

172
00:06:49,087 --> 00:06:51,972
To dlatego budynki w których są urządzenia

173
00:06:51,972 --> 00:06:54,719
o wyjątkowym znaczeniu dla naszego życia

174
00:06:55,051 --> 00:06:58,157
zdrowia, bezpieczeństwa czy pieniędzy

175
00:06:58,559 --> 00:07:00,632
są podłączone z reguły do dwóch

176
00:07:00,632 --> 00:07:03,707
odrębnych sieci, a nierzadko dysponują

177
00:07:03,707 --> 00:07:07,379
jeszcze własnymi agregatami prądotwórczymi

178
00:07:07,379 --> 00:07:10,243
i systemami baterii lub akumulatorów.

179
00:07:10,847 --> 00:07:12,279
We wszystkich budynkach

180
00:07:12,279 --> 00:07:14,951
użyteczności publicznej, szpitalach

181
00:07:14,951 --> 00:07:17,559
bankach, salach kinowych, urzędach

182
00:07:17,559 --> 00:07:19,312
sklepach, komisariatach

183
00:07:19,312 --> 00:07:21,064
kluczowymi urządzeniami

184
00:07:21,064 --> 00:07:24,355
są światła wskazujące wyjścia ewakuacyjne

185
00:07:24,485 --> 00:07:26,893
oraz oświetlenie dróg awaryjnych.

186
00:07:27,487 --> 00:07:28,724
Zgodnie z przepisami

187
00:07:28,724 --> 00:07:31,237
światła awaryjne drogi ewakuacyjnej

188
00:07:31,237 --> 00:07:33,522
i piktogramy wyjść ewakuacyjnych

189
00:07:33,522 --> 00:07:36,225
muszą działać minimalnie przez godzinę

190
00:07:36,225 --> 00:07:38,895
po odcięciu zasilania sieciowego.

191
00:07:39,519 --> 00:07:41,489
Dlatego każda lampa awaryjna

192
00:07:41,489 --> 00:07:43,929
posiada własny akumulator.

193
00:07:47,455 --> 00:07:49,759
Prąd nie ma zapachu ani koloru.

194
00:07:50,015 --> 00:07:51,807
Jest cichy i niewidoczny.

195
00:07:52,063 --> 00:07:54,623
Jeśli obchodzimy się z nim niewłaściwe

196
00:07:54,879 --> 00:07:56,159
stanowi zagrożenie.

197
00:07:56,671 --> 00:07:58,975
Przepływając przez organizm człowieka

198
00:07:59,231 --> 00:08:01,461
może wywołać niebezpieczne poparzenia

199
00:08:01,461 --> 00:08:02,949
a nawet śmierć.

200
00:08:03,327 --> 00:08:06,256
Dlatego użytkując urządzenia elektryczne

201
00:08:06,256 --> 00:08:08,871
pamiętaj o zasadach bezpieczeństwa.

202
00:08:11,519 --> 00:08:13,737
Wiesz już jak bezpiecznie korzystać

203
00:08:13,737 --> 00:08:15,359
z energii elektrycznej.

204
00:08:15,615 --> 00:08:17,630
Więcej informacji o prądzie

205
00:08:17,630 --> 00:08:19,555
i innych fizycznych zagadnieniach

206
00:08:19,555 --> 00:08:22,631
znajdziesz na stronie pi-stacja.tv