1
00:00:01,536 --> 00:00:03,901
Jeziora to raj dla kormoranów.

2
00:00:04,096 --> 00:00:06,387
Te ptaki traktują je jak stołówkę

3
00:00:06,487 --> 00:00:08,870
a że jeden kormoran zjada dziennie 

4
00:00:08,970 --> 00:00:12,204
około pół kilograma ryb, zaś przeciętna kolonia

5
00:00:12,304 --> 00:00:14,403
liczy kilka tysięcy tych ptaków

6
00:00:14,503 --> 00:00:17,149
potrafią poważnie przetrzebić łowiska.

7
00:00:17,920 --> 00:00:19,151
Rozwiązanie?

8
00:00:19,456 --> 00:00:21,714
Podniesienie stanu wody w stawach

9
00:00:21,814 --> 00:00:24,512
bo w głębszej wodzie rybom łatwiej uciec

10
00:00:24,612 --> 00:00:26,031
przed ptasim atakiem.

11
00:00:38,656 --> 00:00:40,841
Pojezierze Mazurskie nazywane jest 

12
00:00:40,941 --> 00:00:44,355
Krainą Tysiąca Jezior, jednak w rzeczywistości

13
00:00:44,455 --> 00:00:49,152
jezior jest tam więcej niż tysiąc - około 2600.

14
00:00:50,432 --> 00:00:52,549
W tym filmie przyjrzymy się bliżej 

15
00:00:52,649 --> 00:00:54,642
temu fragmentowi pasa pojezierzy

16
00:00:54,784 --> 00:00:57,344
leżącemu w jego wschodniej części.

17
00:00:58,880 --> 00:01:01,528
Tutejszy krajobraz został ukształtowany

18
00:01:01,628 --> 00:01:03,999
głównie przez działalność lądolodu.

19
00:01:04,256 --> 00:01:07,387
Tak, tak, choć dziś lądolody kojarzymy głównie

20
00:01:07,487 --> 00:01:10,014
z obszarami wokół biegunów, dawno temu

21
00:01:10,114 --> 00:01:13,126
także na terenach Polski i w całej północnej 

22
00:01:13,226 --> 00:01:15,961
Europie panowała bardzo niska temperatura

23
00:01:16,061 --> 00:01:19,127
a śniegu szybciej przybywało niż ubywało.

24
00:01:19,616 --> 00:01:21,775
Czy wiesz, że gdy idziesz po śniegu

25
00:01:21,875 --> 00:01:24,399
on pod twoimi stopami zbija się w lód?

26
00:01:24,992 --> 00:01:26,959
Podobnie w pradawnych epokach 

27
00:01:27,059 --> 00:01:28,707
zalegający śnieg, z czasem

28
00:01:28,807 --> 00:01:31,531
pod wpływem własnego ciężaru zamieniał się

29
00:01:31,631 --> 00:01:32,926
w potężne masy lodu.

30
00:01:33,952 --> 00:01:36,048
Grubą warstwę lodu, która pokrywa 

31
00:01:36,148 --> 00:01:38,559
duży obszar lądu i nie topnieje w lecie

32
00:01:38,816 --> 00:01:40,608
nazywamy właśnie lądolodem.

33
00:01:41,376 --> 00:01:44,057
Lądolód był bardzo ciężki, a jego grubość

34
00:01:44,157 --> 00:01:46,239
miejscami przekraczała kilometr.

35
00:01:47,008 --> 00:01:49,460
Gdy robiło się zimniej powiększał się

36
00:01:49,560 --> 00:01:52,232
i pełzł na południe, po drodze zdzierając

37
00:01:52,332 --> 00:01:54,734
podłoże skalne, jak wielka szlifierka

38
00:01:54,834 --> 00:01:57,759
 i zabierając ze sobą nawet olbrzymie głazy.

39
00:01:58,443 --> 00:02:00,860
Te masy lodu kilkakrotnie docierały 

40
00:02:00,960 --> 00:02:02,623
ze Skandynawii do Polski.

41
00:02:03,392 --> 00:02:05,864
Kilkakrotnie, bo gdy robiło się cieplej

42
00:02:05,964 --> 00:02:08,710
lądolód topniał, w wyniku czego woda płynęła

43
00:02:08,810 --> 00:02:11,491
nie tylko po nim, ale też pod nim, a nawet 

44
00:02:11,591 --> 00:02:13,949
w jego wnętrzu, wypłukując zgromadzone

45
00:02:14,049 --> 00:02:15,690
w lodzie kawałki skał.

46
00:02:16,108 --> 00:02:18,570
Ten materiał skalny osadzał się zarówno

47
00:02:18,670 --> 00:02:20,889
przed czołem lądolodu, jak i pod nim

48
00:02:20,989 --> 00:02:22,678
w postaci wałów i pagórków.

49
00:02:23,104 --> 00:02:25,664
Obniżenia między nimi wypełniła woda.

50
00:02:25,920 --> 00:02:28,128
W ten sposób powstały jeziora takie

51
00:02:28,228 --> 00:02:29,661
jak Śniardwy czy Mamry.

52
00:02:30,016 --> 00:02:31,323
Mówimy że mają one 

53
00:02:31,423 --> 00:02:33,087
pochodzenie polodowcowe.

54
00:02:33,600 --> 00:02:37,184
Różnią się wielkością, głębokością i kształtem.

55
00:02:37,440 --> 00:02:39,852
Są środowiskiem życia wielu gatunków 

56
00:02:39,952 --> 00:02:42,048
ptaków wodnych, takich jak czaple

57
00:02:42,148 --> 00:02:44,094
czarne bociany, czy kormorany.

58
00:02:45,120 --> 00:02:47,255
Rzeki spływające z topniejącego lodu

59
00:02:47,355 --> 00:02:48,893
nie miały jednak dość siły 

60
00:02:48,993 --> 00:02:51,624
aby przetransportować największe i najcięższe

61
00:02:51,724 --> 00:02:54,234
głazy, które po całkowitym zniknięciu lodu 

62
00:02:54,334 --> 00:02:57,104
pozostały po prostu porozrzucane w terenie.

63
00:02:57,408 --> 00:03:00,224
Dziś nazywamy je głazami narzutowymi.

64
00:03:04,320 --> 00:03:06,112
Taki urozmaicony krajobraz

65
00:03:06,368 --> 00:03:08,672
w którym spotkasz niewysokie pasy pagórków

66
00:03:08,928 --> 00:03:10,720
pojedyncze głazy narzutowe

67
00:03:10,976 --> 00:03:13,414
i wiele porozrzucanych w terenie jezior

68
00:03:13,536 --> 00:03:16,363
nazywamy krajobrazem pojeziernym.

69
00:03:19,936 --> 00:03:22,473
Wspomniane już jezioro Śniardwy

70
00:03:22,573 --> 00:03:24,977
to największe jezioro w Polsce

71
00:03:25,077 --> 00:03:27,614
a Mamry są drugie w kolejności.

72
00:03:28,068 --> 00:03:30,403
Oba te jeziora i wiele wiele innych

73
00:03:30,503 --> 00:03:31,970
leżą na terenie zwanym 

74
00:03:32,070 --> 00:03:34,337
Krainą Wielkich Jezior Mazurskich.

75
00:03:35,808 --> 00:03:38,263
Można między nimi wygodnie przepłynąć

76
00:03:38,363 --> 00:03:39,888
dzięki kanałom tworzącym

77
00:03:39,988 --> 00:03:41,427
specjalną drogę wodną.

78
00:03:41,952 --> 00:03:44,336
Tamtejszy szlak żeglarski nosi nazwę

79
00:03:44,436 --> 00:03:46,684
szlaku Wielkich Jezior Mazurskich.

80
00:03:48,864 --> 00:03:51,495
Pojezierze Mazurskie jest chętnie odwiedzane

81
00:03:51,595 --> 00:03:53,872
przez turystów, dla których największym

82
00:03:53,972 --> 00:03:56,542
magnesem są, rzecz jasna, tutejsze jeziora.

83
00:03:57,174 --> 00:03:59,039
Króluje turystyka wodna.

84
00:03:59,264 --> 00:04:02,412
Po jeziorach pływają liczne jachty, żaglówki

85
00:04:02,512 --> 00:04:04,643
motorówki, kajaki, czy łodzie.

86
00:04:05,248 --> 00:04:08,064
Popularne są też spływy tutejszymi rzekami.

87
00:04:08,909 --> 00:04:10,655
Szlak kajakowy rzeki Krutyni 

88
00:04:10,755 --> 00:04:13,183
jest jednym z popularniejszych w Polsce.

89
00:04:13,952 --> 00:04:15,197
Sama rzeka zachwyca 

90
00:04:15,297 --> 00:04:17,853
malowniczym krajobrazem oraz możliwością 

91
00:04:17,953 --> 00:04:19,133
obcowania z naturą.

92
00:04:19,839 --> 00:04:22,399
Można tu spotkać między innymi łabędzie

93
00:04:22,655 --> 00:04:25,819
perkozy i ciekawe kaczki - gągoły

94
00:04:25,919 --> 00:04:29,130
także żurawie, czaple, czy bociany

95
00:04:29,230 --> 00:04:31,225
 a ze ssaków - wydry.

96
00:04:33,151 --> 00:04:36,770
W mazurskich lasach występują między innymi

97
00:04:36,870 --> 00:04:40,951
wilki, borsuki, gronostaje, dziki, sarny, jelenie

98
00:04:41,051 --> 00:04:42,622
 czy ogromne łosie.

99
00:04:43,135 --> 00:04:45,635
Przy odrobinie szczęścia można któreś z nich

100
00:04:45,735 --> 00:04:47,257
wypatrzeć podczas wycieczki 

101
00:04:47,357 --> 00:04:49,277
po tutejszych szlakach rowerowych.

102
00:04:50,047 --> 00:04:52,245
Warto też wspomnieć, że do tutejszej 

103
00:04:52,345 --> 00:04:54,372
Puszczy Boreckiej sprowadzono żubry

104
00:04:54,472 --> 00:04:56,985
które można podziwiać w pokazowej zagrodzie

105
00:04:57,085 --> 00:04:58,493
tych zwierząt w Wolisku.

106
00:04:59,775 --> 00:05:01,547
A czy wiesz, że na Mazurach 

107
00:05:01,647 --> 00:05:03,614
można uprawiać też narciarstwo?

108
00:05:04,383 --> 00:05:06,943
Na stokach polodowcowych wzniesień

109
00:05:07,199 --> 00:05:10,100
z których najwyższe to licząca sobie 309 m 

110
00:05:10,200 --> 00:05:12,159
nad poziomem morza Szeska Góra

111
00:05:12,259 --> 00:05:14,149
utworzono stacje narciarskie 

112
00:05:14,249 --> 00:05:17,006
oraz trasy do narciarstwa biegowego.

113
00:05:21,535 --> 00:05:24,553
Pojezierze Mazurskie to nie tylko kraina jezior

114
00:05:24,653 --> 00:05:25,730
ale i zabytków.

115
00:05:25,887 --> 00:05:28,766
Na turystów czekają tu zamki krzyżackie

116
00:05:28,866 --> 00:05:32,270
między innymi w Olsztynie, Rynie, czy Giżycku.

117
00:05:32,799 --> 00:05:35,092
W Giżycku dużą atrakcją jest także 

118
00:05:35,192 --> 00:05:37,301
Twierdza Boyen, a także nietypowy

119
00:05:37,401 --> 00:05:40,113
most obrotowy, napędzany siłą mięśni osoby

120
00:05:40,213 --> 00:05:41,502
 która go obsługuje.

121
00:05:42,164 --> 00:05:45,276
Niedaleko Kętrzyna znajduje się Wilczy Szaniec

122
00:05:45,599 --> 00:05:47,402
kwatera Główna Adolfa Hitlera 

123
00:05:47,502 --> 00:05:49,182
w czasie II wojny światowej.

124
00:05:50,207 --> 00:05:52,919
W Świętej Lipce można zwiedzić bazylikę

125
00:05:53,019 --> 00:05:55,114
i klasztor - część Mazurskiego 

126
00:05:55,214 --> 00:05:56,793
Traktu Pielgrzymkowego.

127
00:05:57,631 --> 00:06:00,743
Turyści latem zapełniają miejsca noclegowe

128
00:06:00,843 --> 00:06:03,905
i generują duży ruch w tutejszych miastach

129
00:06:04,005 --> 00:06:06,163
takich, jak Giżycko, Mikołajki

130
00:06:06,263 --> 00:06:07,869
Węgorzewo, Pisz i Ryn.

131
00:06:08,639 --> 00:06:11,905
Są tam też punkty informacyjne, przystanie

132
00:06:12,005 --> 00:06:14,194
wypożyczalnie sprzętu wodnego

133
00:06:14,294 --> 00:06:17,086
a także liczne sklepy i restauracje.

134
00:06:17,855 --> 00:06:20,332
Obecność turystów przynosi mieszkańcom

135
00:06:20,432 --> 00:06:23,125
dochody, ale zwiększa hałas, ilość śmieci 

136
00:06:23,225 --> 00:06:26,301
i ścieków, które zanieczyszczają tutejsze wody.

137
00:06:27,071 --> 00:06:29,704
Poza sezonem, kiedy turyści wyjeżdżają

138
00:06:29,804 --> 00:06:33,672
mazurskie jeziora stają się oazą ciszy i spokoju.

139
00:06:38,847 --> 00:06:40,830
Krajobraz Pojezierza Mazurskiego 

140
00:06:40,930 --> 00:06:42,174
ukształtował lądolód.

141
00:06:42,687 --> 00:06:45,750
Tutejsza rzeźba terenu jest bardzo urozmaicona

142
00:06:45,850 --> 00:06:48,574
z licznymi wzniesieniami i zagłębieniami.

143
00:06:49,087 --> 00:06:51,135
W wielu z nich powstały jeziora.

144
00:06:51,903 --> 00:06:54,819
To raj dla turystów, szczególnie wodniaków

145
00:06:54,919 --> 00:06:57,220
ale duży ruch turystyczny zagraża 

146
00:06:57,320 --> 00:07:00,044
naturalnemu środowisku, bo jest źródłem 

147
00:07:00,144 --> 00:07:03,080
dużej ilości śmieci i innych zanieczyszczeń

148
00:07:03,180 --> 00:07:04,813
a także hałasu.

149
00:07:06,751 --> 00:07:09,274
Jak myślisz, czy więcej jest jezior 

150
00:07:09,374 --> 00:07:12,755
na Pojezierzu Mazurskim, czy filmów na pistacji?

151
00:07:13,151 --> 00:07:15,457
Żeby to sprawdzić, koniecznie odwiedź 

152
00:07:15,557 --> 00:07:18,615
naszą stronę: pistacja.tv