1 00:00:02,048 --> 00:00:04,285 Może wiesz, że Unia Europejska 2 00:00:04,385 --> 00:00:05,631 ma własne motto? 3 00:00:06,144 --> 00:00:08,194 Brzmi ono "United in Diversity" 4 00:00:08,294 --> 00:00:10,633 co po polsku można by przetłumaczyć 5 00:00:10,733 --> 00:00:13,054 jako "Zjednoczeni w Różnorodności". 6 00:00:13,824 --> 00:00:15,666 To motto jest zresztą zapisane 7 00:00:15,766 --> 00:00:18,458 we wszystkich urzędowych językach Unii. 8 00:00:18,944 --> 00:00:21,664 Ale czy wiesz, że to motto jest bardzo podobne 9 00:00:21,764 --> 00:00:24,063 do tego, jakie miały Stany Zjednoczone? 10 00:00:24,832 --> 00:00:29,440 Amerykańskie motto do 1956 roku głosiło: 11 00:00:29,696 --> 00:00:31,057 "Z wielu jeden". 12 00:00:31,232 --> 00:00:34,048 Dopiero później zmieniono je na "Bogu ufamy" 13 00:00:34,560 --> 00:00:36,366 a stara dewiza znalazła sobie 14 00:00:36,466 --> 00:00:38,363 nowych zwolenników. 15 00:00:49,920 --> 00:00:52,185 Gdy jedziesz na wakacje do Hiszpanii 16 00:00:52,285 --> 00:00:53,812 albo na narty na Słowację 17 00:00:53,912 --> 00:00:55,707 nie potrzebujesz paszportu. 18 00:00:55,808 --> 00:00:58,051 Francuski ser, greckie mandarynki 19 00:00:58,151 --> 00:01:00,277 albo bułgarskie pomidory są tanie 20 00:01:00,377 --> 00:01:03,110 bo handlowiec nie płaci za nie dodatkowych 21 00:01:03,210 --> 00:01:05,790 pieniędzy, jak za zagraniczne produkty. 22 00:01:06,304 --> 00:01:08,608 Fachowo nazywamy taką opłatę cłem. 23 00:01:09,376 --> 00:01:11,298 Gdy dorośniesz, jeśli zechcesz 24 00:01:11,398 --> 00:01:14,257 poszukasz pracy nie tylko w sąsiednim mieście 25 00:01:14,357 --> 00:01:17,044 ale i w Szwecji, albo we Włoszech. 26 00:01:17,312 --> 00:01:19,865 To wszystko efekt tego, że Polska od lat 27 00:01:19,965 --> 00:01:22,728 jest członkiem Unii Europejskiej - wspólnoty 28 00:01:22,828 --> 00:01:24,810 krajów, które wspólnie działają 29 00:01:24,910 --> 00:01:27,087 na rzecz pokojowego współistnienia 30 00:01:27,187 --> 00:01:29,166 i współpracy gospodarczej. 31 00:01:29,600 --> 00:01:33,440 W 2025 roku, kiedy robimy ten film 32 00:01:33,696 --> 00:01:35,744 wspólnota liczy 27 państw 33 00:01:36,256 --> 00:01:39,292 ale jej początki były o wiele skromniejsze. 34 00:01:42,400 --> 00:01:44,703 Przodkiem dzisiejszej Unii Europejskiej 35 00:01:44,803 --> 00:01:48,204 była założona w 1951 roku 36 00:01:48,304 --> 00:01:51,358 Europejska Wspólnota Węgla i Stali. 37 00:01:51,872 --> 00:01:53,823 Wyniszczone II wojną światową 38 00:01:53,923 --> 00:01:56,090 europejskie kraje szukały sposobu 39 00:01:56,190 --> 00:01:58,824 na odbudowę gospodarek, a zarazem chciały 40 00:01:58,924 --> 00:02:01,342 zapewnić na kontynencie trwały pokój. 41 00:02:02,112 --> 00:02:05,077 Założyciele wspólnoty postanowili zrzeszyć się 42 00:02:05,177 --> 00:02:07,487 by wspólnie zarządzać węglem i stalą 43 00:02:08,000 --> 00:02:10,578 surowcami ważnymi tak dla gospodarki 44 00:02:10,678 --> 00:02:11,942 jak i dla wojska. 45 00:02:12,352 --> 00:02:15,032 Dzięki współpracy, kraje miały kontrolować 46 00:02:15,132 --> 00:02:17,437 swoje zasoby i nie wykorzystywać ich 47 00:02:17,537 --> 00:02:19,712 do produkcji broni, co miało pomóc 48 00:02:19,812 --> 00:02:21,647 uniknąć kolejnych konfliktów. 49 00:02:22,592 --> 00:02:25,120 Członkami wspólnoty było sześć państw: 50 00:02:25,294 --> 00:02:29,763 Francja, Włochy, Belgia, Holandia, Luksemburg 51 00:02:29,879 --> 00:02:33,047 i część Niemiec - tak zwane Zachodnie Niemcy 52 00:02:33,177 --> 00:02:35,377 bo po II wojnie światowej ten kraj 53 00:02:35,477 --> 00:02:37,385 został na jakiś czas podzielony. 54 00:02:38,208 --> 00:02:40,717 Współpraca okazała się tak dochodowa 55 00:02:40,817 --> 00:02:43,987 i korzystna dla wszystkich, że kraje zobaczyły 56 00:02:44,087 --> 00:02:46,830 że razem mogą osiągnąć znacznie więcej. 57 00:02:46,930 --> 00:02:49,958 Dlatego kilka lat później powołano do życia 58 00:02:50,058 --> 00:02:52,659 Europejską Wspólnotę Gospodarczą - EWG 59 00:02:52,759 --> 00:02:55,283 - wspólny rynek dla wspomnianych już 60 00:02:55,383 --> 00:02:56,405 sześciu państw. 61 00:02:56,896 --> 00:02:59,631 Celem było zacieśnienie więzi między krajami 62 00:02:59,731 --> 00:03:01,340 i zwiększanie ich dobrobytu 63 00:03:01,440 --> 00:03:03,669 poprzez nieskrępowany rozwój handlu. 64 00:03:04,320 --> 00:03:06,121 Inne kraje Europy też chciały 65 00:03:06,221 --> 00:03:07,590 mieć w tym swój udział. 66 00:03:08,160 --> 00:03:10,720 EWG kilkakrotnie więc rozszerzano. 67 00:03:11,049 --> 00:03:14,304 Najpierw o Danię, Irlandię i Wielką Brytanię. 68 00:03:14,560 --> 00:03:17,602 Potem o Grecję, Hiszpanię i Portugalię. 69 00:03:20,448 --> 00:03:23,070 Na kolejny krok do Zjednoczonej Europy 70 00:03:23,170 --> 00:03:26,946 trzeba było czekać do 1993 roku. 71 00:03:27,149 --> 00:03:30,158 Wtedy wszedł w życie Traktat z Maastricht 72 00:03:30,688 --> 00:03:33,445 który formalnie powołał do życia 73 00:03:33,545 --> 00:03:36,898 Unię Europejską - UE, liczącą wówczas... 74 00:03:38,368 --> 00:03:44,256 Policzmy razem: 6 plus 3 i plus 3... 12 krajów. 75 00:03:44,512 --> 00:03:47,984 To dlatego na fladze UE jest 12 złotych gwiazd 76 00:03:48,084 --> 00:03:50,713 ułożonych w krąg na niebieskim tle. 77 00:03:51,680 --> 00:03:53,737 W kolejnych latach Unia powiększyła się 78 00:03:53,837 --> 00:03:56,920 o nowych członków, a największe rozszerzenie 79 00:03:57,020 --> 00:04:01,903 miało miejsce 1 maja 2004 r., kiedy to i Polska 80 00:04:02,003 --> 00:04:03,292 stała się członkiem 81 00:04:03,392 --> 00:04:05,350 Europejskiej Wspólnoty Państw. 82 00:04:06,016 --> 00:04:07,892 Po nas dołączały kolejne. 83 00:04:07,992 --> 00:04:09,793 Jako ostatni - Chorwacja. 84 00:04:10,112 --> 00:04:12,399 Chęć wystąpienia ze wspólnoty zgłosił 85 00:04:12,499 --> 00:04:15,219 dotychczas tylko jeden: Wielka Brytania. 86 00:04:15,488 --> 00:04:19,169 Brytyjczycy opuścili Unię w 2020 r. 87 00:04:19,269 --> 00:04:21,118 w wyniku tak zwanego brexitu. 88 00:04:21,887 --> 00:04:24,520 Dziś Unia liczy 27 członków. 89 00:04:24,703 --> 00:04:27,633 Najwięksi z nich to: Francja, Hiszpania 90 00:04:27,733 --> 00:04:30,842 Szwecja, zjednoczone w międzyczasie Niemcy 91 00:04:30,942 --> 00:04:33,898 Finlandia i Polska - na szóstym miejscu 92 00:04:33,998 --> 00:04:35,858 pod względem powierzchni. 93 00:04:36,223 --> 00:04:38,639 Pełną listę widzisz tu, na planszy. 94 00:04:42,623 --> 00:04:45,439 Co zyskujemy dzięki członkostwu w UE? 95 00:04:45,695 --> 00:04:49,028 Na terenie całej Unii obowiązują tak zwane 96 00:04:49,128 --> 00:04:52,411 cztery swobody, czyli możliwość swobodnego 97 00:04:52,511 --> 00:04:55,924 przepływu towarów, usług, ludzi i kapitału. 98 00:04:56,191 --> 00:04:58,863 Dzięki jednolitemu rynkowi możemy mieszkać 99 00:04:58,963 --> 00:05:01,310 i pracować w dowolnym miejscu w Unii. 100 00:05:01,567 --> 00:05:03,827 Jako konsumenci korzystamy z usług 101 00:05:03,927 --> 00:05:06,005 i produktów, co do których można 102 00:05:06,105 --> 00:05:08,051 mieć pewność, że są bezpieczne 103 00:05:08,151 --> 00:05:09,883 i przyjazne dla środowiska. 104 00:05:10,015 --> 00:05:12,677 Polska jako członek Unii ma nie tylko dostęp 105 00:05:12,777 --> 00:05:16,089 do ogromnego, liczącego niemal 450 millionów 106 00:05:16,189 --> 00:05:18,853 ludzi, rynku zbytu dla naszych towarów. 107 00:05:18,975 --> 00:05:21,825 Korzysta też z funduszy, jakie są przyznawane 108 00:05:21,925 --> 00:05:24,467 poszczególnym krajom ze wspólnego budżetu 109 00:05:24,567 --> 00:05:26,529 na który składają się wszystkie 110 00:05:26,629 --> 00:05:28,690 należące do Unii państwa. 111 00:05:29,215 --> 00:05:31,557 Są to niemałe środki które możemy 112 00:05:31,657 --> 00:05:34,372 przeznaczać na rozwój miast, budowę dróg 113 00:05:34,472 --> 00:05:36,342 szpitali, ochronę środowiska 114 00:05:36,442 --> 00:05:38,221 czy wsparcie dla rolników. 115 00:05:42,015 --> 00:05:44,253 Jednym z symbolicznych, ale mających 116 00:05:44,353 --> 00:05:46,974 bardzo realne znaczenie kroków zmierzających 117 00:05:47,074 --> 00:05:49,633 do większej integracji krajów w ramach Unii 118 00:05:49,733 --> 00:05:51,550 Europejskiej było wprowadzenie 119 00:05:51,650 --> 00:05:53,282 wspólnej waluty - euro. 120 00:05:53,791 --> 00:05:56,507 Wprowadziło ją już 20 unijnych krajów. 121 00:05:56,607 --> 00:05:59,697 Dzięki euro rozwija się handel, bo sprzedający 122 00:05:59,797 --> 00:06:02,837 i kupujący nie muszą martwić się, że ich zyski 123 00:06:02,937 --> 00:06:05,345 zmaleją z powodu zmiany kursu walut. 124 00:06:05,823 --> 00:06:08,302 Także podróżowanie po państwach, w których 125 00:06:08,402 --> 00:06:10,169 walutą jest euro, jest prostsze 126 00:06:10,269 --> 00:06:12,337 bo nie trzeba mieć innych pieniędzy 127 00:06:12,437 --> 00:06:14,013 w każdym odwiedzanym kraju. 128 00:06:14,446 --> 00:06:16,692 Wyjazdy stały się jeszcze prostsze 129 00:06:16,792 --> 00:06:18,842 po uruchomieniu strefy Schengen. 130 00:06:19,135 --> 00:06:21,080 Dzięki temu porozumieniu obywatele 131 00:06:21,180 --> 00:06:23,017 mogą swobodnie przemieszczać się 132 00:06:23,117 --> 00:06:25,599 między krajami tej strefy, bez przechodzenia 133 00:06:25,699 --> 00:06:28,349 kontroli granicznych, nie pokazując paszportu. 134 00:06:28,863 --> 00:06:32,111 Polska dołączyła do strefy Schengen w 2007 r. 135 00:06:32,211 --> 00:06:34,979 To duże ułatwienie, zarówno dla turystów 136 00:06:35,079 --> 00:06:37,560 jak i osób, które pracują za granicą 137 00:06:37,660 --> 00:06:39,926 a także firm przewożących towary 138 00:06:40,026 --> 00:06:41,553 między krajami strefy. 139 00:06:44,223 --> 00:06:46,979 Unia Europejska to nie tylko współpraca 140 00:06:47,079 --> 00:06:50,217 gospodarcza, ale także działania w dziedzinie 141 00:06:50,317 --> 00:06:52,664 edukacji, kultury, ochrony zdrowia 142 00:06:52,764 --> 00:06:55,470 rozwoju technologii, ochrony środowiska 143 00:06:55,570 --> 00:06:57,391 bezpieczeństwa i polityki. 144 00:06:57,491 --> 00:07:00,044 Zamiast rywalizować, kraje działają razem 145 00:07:00,144 --> 00:07:02,520 dzięki czemu łatwiej mogą osiągać cele 146 00:07:02,620 --> 00:07:05,046 korzystne dla wszystkich członków Unii. 147 00:07:05,471 --> 00:07:08,464 Trzeba jednak pamiętać, że fakt przynależności 148 00:07:08,564 --> 00:07:11,110 do Wspólnoty oznacza rezygnację z części 149 00:07:11,210 --> 00:07:13,954 krajowych uprawnień, a wiele decyzji trzeba 150 00:07:14,054 --> 00:07:16,467 uzgadniać na szczeblu międzypaństwowym 151 00:07:16,567 --> 00:07:19,179 co bywa trudne i niejednokrotnie wydłuża 152 00:07:19,279 --> 00:07:21,941 drogę do ustalenia konkretnych przepisów. 153 00:07:22,623 --> 00:07:25,157 Unia Europejska ma swoje instytucje 154 00:07:25,257 --> 00:07:28,037 w tym Parlament, Radę Unii Europejskiej 155 00:07:28,137 --> 00:07:30,769 która stanowi unijne prawo i Komisję 156 00:07:30,869 --> 00:07:34,142 Europejską, która kontroluje jego stosowanie. 157 00:07:34,655 --> 00:07:36,488 Należą do nich przedstawiciele 158 00:07:36,588 --> 00:07:38,238 wszystkich państw Wspólnoty. 159 00:07:38,751 --> 00:07:42,153 Część z tych instytucji znajduje się w Brukseli 160 00:07:42,253 --> 00:07:45,362 w Belgii, a część w Strasburgu, we Francji. 161 00:07:47,711 --> 00:07:50,134 Ma też własny hymn, którym jest 162 00:07:50,234 --> 00:07:53,275 "Oda do radości" Ludwika van Beethovena. 163 00:07:53,599 --> 00:07:56,109 Dzień Europy - rocznicę powstania 164 00:07:56,209 --> 00:07:59,271 pierwszych planów integracji europejskiej 165 00:07:59,371 --> 00:08:01,278 obchodzimy co roku 9 maja. 166 00:08:05,119 --> 00:08:07,572 Unia Europejska - UE, to organizacja 167 00:08:07,672 --> 00:08:10,700 która łączy wiele krajów Europy, aby wspólnie 168 00:08:10,800 --> 00:08:13,481 działać na rzecz pokoju, bezpieczeństwa 169 00:08:13,581 --> 00:08:16,381 oraz rozwoju gospodarczego i społecznego. 170 00:08:16,481 --> 00:08:18,084 Obecnie Unia Europejska 171 00:08:18,184 --> 00:08:20,949 liczy 27 państw członkowskich. 172 00:08:21,247 --> 00:08:25,607 Oficjalną siedzibą parlamentu UE jest Strasburg. 173 00:08:28,159 --> 00:08:30,541 Pistacja łączy wiedzę z wielu przedmiotów 174 00:08:30,641 --> 00:08:33,023 ale przechodzić między filmami jest łatwo 175 00:08:33,279 --> 00:08:35,583 niczym między krajami strefy Schengen. 176 00:08:35,683 --> 00:08:38,568 Sprawdź to. Zapraszamy!