1
00:00:01,024 --> 00:00:02,925
W czasie, gdy powstaje ten film

2
00:00:03,015 --> 00:00:04,671
w Ukrainie trwa wojna.

3
00:00:04,945 --> 00:00:08,118
Kraj broni się przed zbrojną napaścią Rosji.

4
00:00:08,704 --> 00:00:10,899
Uciekając przed niebezpieczeństwem 

5
00:00:10,989 --> 00:00:12,544
miliony obywateli Ukrainy

6
00:00:12,800 --> 00:00:15,614
głównie matek z dziećmi, trafiły do Polski 

7
00:00:15,704 --> 00:00:18,137
i innych krajów Unii Europejskiej.

8
00:00:18,814 --> 00:00:20,892
Niełatwo jest żyć wśród obcych.

9
00:00:21,504 --> 00:00:23,698
Pomóżmy im przetrwać ten trudny czas

10
00:00:23,788 --> 00:00:26,683
jak najlepiej, aby w przyszłości mogli odbudować

11
00:00:26,773 --> 00:00:28,479
swój kraj ze zniszczeń.

12
00:00:29,027 --> 00:00:30,644
Z tego filmu dowiesz się 

13
00:00:30,734 --> 00:00:33,149
jakim krajem była Ukraina przed wojną

14
00:00:33,536 --> 00:00:36,352
i jakim ma szansę stać się po wojnie.

15
00:00:48,128 --> 00:00:50,736
Ukraina to nasz sąsiad. Graniczy z Polską

16
00:00:50,826 --> 00:00:52,399
na południowym wschodzie.

17
00:00:52,736 --> 00:00:55,216
Jest krajem o wielowiekowej historii 

18
00:00:55,306 --> 00:00:57,855
ale tylko krótko w pełni niepodległym.

19
00:00:58,666 --> 00:01:01,082
Współczesne państwo ukraińskie istnieje

20
00:01:01,172 --> 00:01:05,374
od 1991 roku, kiedy nastąpił rozpad 

21
00:01:05,464 --> 00:01:08,299
Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich 

22
00:01:08,395 --> 00:01:10,836
ogromnego kraju złożonego z wielu obszarów

23
00:01:10,926 --> 00:01:12,447
zwanych republikami.

24
00:01:13,216 --> 00:01:15,157
Po rozpadzie każda z republik 

25
00:01:15,247 --> 00:01:17,055
stała się odrębnym państwem.

26
00:01:17,568 --> 00:01:19,993
Jako jedna z najbogatszych byłych republik

27
00:01:20,083 --> 00:01:22,958
Związku Radzieckiego i drugie największe

28
00:01:23,048 --> 00:01:24,946
państwo Europy, Ukraina miała 

29
00:01:25,036 --> 00:01:27,266
potencjał gospodarczy, aby osiągnąć

30
00:01:27,356 --> 00:01:28,769
międzynarodowy sukces.

31
00:01:29,344 --> 00:01:31,904
Poznajmy zatem bogactwa Ukrainy.

32
00:01:36,000 --> 00:01:39,211
Ukraina leży na wielkiej, płaskiej równinie

33
00:01:39,328 --> 00:01:41,269
będącej południowym skrajem 

34
00:01:41,359 --> 00:01:44,010
wielkiej Niziny Wschodnioeuropejskiej.

35
00:01:44,448 --> 00:01:46,899
Jej zachodnia część wciśnięta jest

36
00:01:46,989 --> 00:01:50,055
między malownicze góry, Karpaty na południu

37
00:01:50,145 --> 00:01:53,578
a bagna ciągnące się wzdłuż granicy z Białorusią

38
00:01:53,668 --> 00:01:54,430
na północy.

39
00:01:55,200 --> 00:01:57,953
Na wschodzie nic nie stoi na drodze leniwie

40
00:01:58,043 --> 00:02:00,296
płynącym rzekom, uchodzącym do Morza

41
00:02:00,386 --> 00:02:02,879
Czarnego, z ogromnym Dnieprem na czele.

42
00:02:03,711 --> 00:02:06,611
To dzięki nim powstało największe bogactwo

43
00:02:06,701 --> 00:02:10,300
Ukrainy: niezwykle żyzne, łatwe w uprawie gleby

44
00:02:10,390 --> 00:02:14,341
- czarnoziemy - i obfite zasoby słodkiej wody.

45
00:02:15,052 --> 00:02:17,927
Drugie bogactwo to długa i urozmaicona

46
00:02:18,017 --> 00:02:20,232
linia brzegowa Morza Czarnego 

47
00:02:20,322 --> 00:02:22,999
i Morza Azowskiego, z dużymi portami

48
00:02:23,089 --> 00:02:26,150
jak Odessa i Mariupol, oraz strategicznie

49
00:02:26,240 --> 00:02:29,192
położonym Półwyspem Krymskim w centrum.

50
00:02:30,016 --> 00:02:32,468
Na wybrzeżu Morza Czarnego i na Krymie

51
00:02:32,558 --> 00:02:34,879
panuje łagodny klimat podzwrotnikowy

52
00:02:35,203 --> 00:02:37,793
co sprawia, że są to miejsca atrakcyjne

53
00:02:37,883 --> 00:02:39,729
dla turystów i wczasowiczów.

54
00:02:40,326 --> 00:02:42,867
Na pozostałym obszarze kraju dominuje 

55
00:02:42,957 --> 00:02:45,375
klimat umiarkowany ciepły kontynentalny

56
00:02:45,496 --> 00:02:48,074
ze stosunkowo małą ilością opadów.

57
00:02:48,704 --> 00:02:51,520
To dlatego ukraińskie pola, mimo że żyzne

58
00:02:51,776 --> 00:02:54,371
muszą być nawadniane, ponieważ inaczej

59
00:02:54,461 --> 00:02:57,417
zmieniłyby się w naturalnie występujący tu step

60
00:02:57,507 --> 00:02:59,348
porośnięty wysoką trawą.

61
00:03:00,026 --> 00:03:02,491
Lasy są w Ukrainie rzadkością.

62
00:03:04,320 --> 00:03:07,120
Przy tak korzystnych warunkach przyrodniczych

63
00:03:07,210 --> 00:03:09,080
nie dziwi, że gospodarka kraju 

64
00:03:09,170 --> 00:03:11,654
w dużej mierze opiera się na rolnictwie.

65
00:03:12,256 --> 00:03:15,897
W 2021 r. Ukraina była największym na świecie

66
00:03:15,987 --> 00:03:18,399
producentem ziarna słonecznika

67
00:03:18,912 --> 00:03:21,728
największym w Europie eksporterem kukurydzy

68
00:03:22,030 --> 00:03:24,430
czwartym największym jęczmienia

69
00:03:24,544 --> 00:03:26,592
i siódmym ziarna pszenicy.

70
00:03:27,360 --> 00:03:30,400
Dużą część plonów przeznaczano na sprzedaż

71
00:03:30,490 --> 00:03:34,191
głównie do Chin, Turcji, Unii Europejskiej i Rosji.

72
00:03:35,040 --> 00:03:37,375
Ukrainę od wieków nazywano zresztą

73
00:03:37,465 --> 00:03:38,750
spichlerzem Europy.

74
00:03:39,392 --> 00:03:43,057
Wojna mocno utrudniła uprawę roli, ale mimo to

75
00:03:43,147 --> 00:03:46,966
w latach 2023-24 krajowi udało się 

76
00:03:47,095 --> 00:03:48,922
wyprodukować i wyeksportować 

77
00:03:49,012 --> 00:03:51,167
niewiele mniej zbóż niż przed wojną.

78
00:03:51,936 --> 00:03:55,199
Zamiast do wrogiej Rosji, ukraińskie zboża

79
00:03:55,289 --> 00:03:59,103
popłynęły do północnej Afryki i południowej Azji.

80
00:04:03,712 --> 00:04:05,307
Drugim motorem napędowym 

81
00:04:05,397 --> 00:04:08,324
ukraińskiej gospodarki jest wydobycie surowców

82
00:04:08,414 --> 00:04:11,321
i przemysł zajmujący się ich wstępną obróbką.

83
00:04:11,904 --> 00:04:14,464
Kraj ten obfituje w surowce mineralne.

84
00:04:14,976 --> 00:04:17,536
Łatwo dostępne złoża węgla kamiennego

85
00:04:17,791 --> 00:04:20,075
w połączeniu z największymi na kontynencie

86
00:04:20,165 --> 00:04:21,118
złożami rud żelaza

87
00:04:21,375 --> 00:04:24,191
uczyniły z Ukrainy dużego producenta stali.

88
00:04:24,959 --> 00:04:28,031
Oprócz tego kraj ma duże złoża ropy naftowej

89
00:04:28,287 --> 00:04:31,400
gazu ziemnego, tytanu, manganu i uranu 

90
00:04:31,490 --> 00:04:33,748
które jednak eksploatuje się 

91
00:04:33,838 --> 00:04:36,222
tylko w ograniczonym zakresie.

92
00:04:36,991 --> 00:04:39,255
Ze swoimi bogactwami Ukraina jest 

93
00:04:39,345 --> 00:04:41,700
bardzo groźnym rywalem gospodarczym 

94
00:04:41,790 --> 00:04:43,646
dla graniczącej z nią Rosji.

95
00:04:47,388 --> 00:04:50,047
Powodem większości problemów Ukrainy

96
00:04:50,303 --> 00:04:53,119
jest właśnie długoletnia zależność od Rosji.

97
00:04:53,631 --> 00:04:58,239
W momencie uzyskania niepodległości w 1991 r.

98
00:04:58,495 --> 00:05:01,333
Ukraina odziedziczyła po Związku Radzieckim

99
00:05:01,423 --> 00:05:04,551
wszystkie jego wady, takie jak źle zorganizowana

100
00:05:04,641 --> 00:05:06,942
gospodarka, biurokracja i korupcja.

101
00:05:07,455 --> 00:05:09,938
Te zjawiska znacznie utrudniają załatwienie

102
00:05:10,028 --> 00:05:11,806
jakiejkolwiek urzędowej sprawy.

103
00:05:12,319 --> 00:05:14,696
Biurokracja wymaga od obywateli uzyskania

104
00:05:14,786 --> 00:05:16,926
mnóstwa różnych pozwoleń i dokumentów

105
00:05:17,183 --> 00:05:20,264
a korupcja to sytuacja, kiedy nawet dokumenty

106
00:05:20,354 --> 00:05:22,904
nie wystarczają i za pozwolenie trzeba

107
00:05:22,994 --> 00:05:26,353
urzędnikowi zapłacić. Nieoficjalnie. Do kieszeni.

108
00:05:27,167 --> 00:05:29,092
Oczywiście jest to przestępstwem 

109
00:05:29,182 --> 00:05:31,181
ale w krajach ogarniętych korupcją 

110
00:05:31,271 --> 00:05:33,972
wymiar sprawiedliwości nie działa zbyt dobrze.

111
00:05:37,407 --> 00:05:39,983
Dodatkowo Rosja starała się przeszkadzać

112
00:05:40,073 --> 00:05:43,128
Ukrainie w rozwoju, licząc na to, że uda jej się

113
00:05:43,218 --> 00:05:45,597
znów przejąć nad tym krajem kontrolę.

114
00:05:46,367 --> 00:05:48,878
Te wrogie działania sprawiły, że nie powiodło się

115
00:05:48,968 --> 00:05:50,182
wiele planowanych reform 

116
00:05:50,272 --> 00:05:51,740
gospodarczych i politycznych.

117
00:05:52,079 --> 00:05:54,286
Wyłonienie prawdziwie demokratycznych 

118
00:05:54,376 --> 00:05:57,073
i niezależnych od zewnętrznych wpływów władz

119
00:05:57,250 --> 00:05:58,925
udało się dopiero po tak zwanej 

120
00:05:59,015 --> 00:06:02,372
Rewolucji Godności w 2013 roku.

121
00:06:02,751 --> 00:06:05,100
Obywatele Ukrainy zorganizowali wtedy 

122
00:06:05,190 --> 00:06:07,368
masowe protesty przeciwko politykom 

123
00:06:07,458 --> 00:06:10,312
którzy dążyli do zacieśnienia relacji z Rosją.

124
00:06:10,943 --> 00:06:13,167
Niestety w odpowiedzi na coraz większe 

125
00:06:13,257 --> 00:06:14,782
uniezależnianie się Ukrainy

126
00:06:15,082 --> 00:06:18,111
Rosja napadła na nią w 2014 roku

127
00:06:18,448 --> 00:06:20,927
i ponownie w 2022

128
00:06:21,183 --> 00:06:24,183
zmuszając miliony ludzi do ucieczki z kraju.

129
00:06:25,791 --> 00:06:28,823
Jednak populacja Ukrainy zaczęła się zmniejszać

130
00:06:28,913 --> 00:06:31,422
na długo przed wybuchem tego konfliktu.

131
00:06:31,679 --> 00:06:33,630
Młodzi obywatele odkładali decyzję

132
00:06:33,720 --> 00:06:35,861
o powiększeniu rodziny, z powodu braku

133
00:06:35,951 --> 00:06:38,078
perspektyw na poprawę warunków życia.

134
00:06:38,729 --> 00:06:40,799
Przyczyniły się do tego także wyjazdy

135
00:06:40,889 --> 00:06:43,303
dużej liczby Ukraińców za granicę do pracy.

136
00:06:44,077 --> 00:06:46,247
Rosyjska inwazja dodatkowo zmieniła

137
00:06:46,337 --> 00:06:48,318
strukturę wiekową społeczeństwa.

138
00:06:48,831 --> 00:06:50,879
Młodzi mężczyźni walczą na froncie.

139
00:06:51,135 --> 00:06:53,871
Kobiety i dzieci uciekają do innych krajów.

140
00:06:54,463 --> 00:06:56,538
Zostają ludzie starsi, mniej skłonni 

141
00:06:56,628 --> 00:06:58,302
do zmiany miejsca zamieszkania

142
00:06:58,559 --> 00:07:00,588
ale oni nie mogą już mieć dzieci.

143
00:07:01,631 --> 00:07:04,052
Z powodu utraty dużej liczby obywateli

144
00:07:04,142 --> 00:07:06,842
którzy uciekli lub zginęli, kraj może mieć 

145
00:07:06,932 --> 00:07:08,724
duże problemy z odbudowaniem 

146
00:07:08,814 --> 00:07:10,845
swojego społeczeństwa po wojnie.

147
00:07:11,871 --> 00:07:14,258
Choć różnorodność kulturowa i językowa

148
00:07:14,348 --> 00:07:16,991
zawsze była częścią ukraińskiej tożsamości

149
00:07:17,247 --> 00:07:19,430
wojna w dużej mierze zjednoczyła 

150
00:07:19,520 --> 00:07:21,793
społeczeństwo wokół wspólnego celu:

151
00:07:21,883 --> 00:07:23,390
 obrony niepodległości.

152
00:07:24,159 --> 00:07:26,748
Ludzie wykazują ogromną solidarność 

153
00:07:26,838 --> 00:07:29,748
i determinację, aktywnie wspierając armię

154
00:07:29,838 --> 00:07:31,869
organizując pomoc humanitarną

155
00:07:31,959 --> 00:07:33,962
 budując wspólną przyszłość.

156
00:07:34,655 --> 00:07:37,215
Celem jest uzyskanie trwałego pokoju

157
00:07:37,363 --> 00:07:39,876
i przystąpienie do Unii Europejskiej.

158
00:07:40,799 --> 00:07:42,591
Wiele osób rosyjskojęzycznych

159
00:07:42,681 --> 00:07:44,823
świadomie zaczęło posługiwać się 

160
00:07:44,913 --> 00:07:47,143
językiem ukraińskim, ponieważ dziś 

161
00:07:47,233 --> 00:07:50,258
bardziej niż kiedykolwiek zrozumieli, jak ważny

162
00:07:50,348 --> 00:07:52,644
jest język i jak ważną rolę odgrywa 

163
00:07:52,734 --> 00:07:54,876
w budowaniu tożsamości narodowej.

164
00:07:55,647 --> 00:07:58,207
Pojawiają się jednak pewne napięcia wobec osób

165
00:07:58,463 --> 00:08:01,535
które nadal posługują się językiem rosyjskim

166
00:08:01,625 --> 00:08:03,734
co może prowadzić do nieporozumień 

167
00:08:03,824 --> 00:08:05,809
i dodatkowych wyzwań społecznych.

168
00:08:09,580 --> 00:08:11,754
Ukraina jest krajem obfitującym 

169
00:08:11,844 --> 00:08:14,666
w zasoby naturalne, takie jak żyzne gleby 

170
00:08:14,756 --> 00:08:16,191
oraz surowce mineralne

171
00:08:16,281 --> 00:08:18,940
zwłaszcza paliwa kopalne i rudy metali.

172
00:08:19,455 --> 00:08:22,069
Kraj boryka się jednak z licznymi problemami

173
00:08:22,159 --> 00:08:23,806
gospodarczymi i społecznymi.

174
00:08:24,319 --> 00:08:26,525
Gdy tworzymy ten film, musi odpierać

175
00:08:26,615 --> 00:08:28,570
zbrojną agresję ze strony Rosji.

176
00:08:29,022 --> 00:08:31,999
W wyniku wojny z kraju uciekły miliony ludzi

177
00:08:32,147 --> 00:08:34,644
a wielu straciło życie w jego obronie.

178
00:08:36,351 --> 00:08:38,891
Mamy nadzieję, że ten film pomógł Ci zrozumieć

179
00:08:38,981 --> 00:08:41,634
sytuację twoich ukraińskich kolegów i koleżanek.

180
00:08:42,086 --> 00:08:44,340
Jeśli chcesz im pomóc, przekaż

181
00:08:44,430 --> 00:08:46,844
że w naszych filmach można włączyć 

182
00:08:46,934 --> 00:08:49,706
ukraińskie napisy oraz że mamy też filmy

183
00:08:49,796 --> 00:08:51,852
całkowicie w języku ukraińskim

184
00:08:51,942 --> 00:08:54,860
dostępne na ua.pistacja.tv