1
00:00:00,256 --> 00:00:03,088
Wiesz, gdzie w Polsce najwięcej ludzi ciśnie się

2
00:00:03,188 --> 00:00:05,119
na jednym kilometrze kwadratowym?

3
00:00:05,632 --> 00:00:07,344
Wcale nie w centrach wielkich miast

4
00:00:07,444 --> 00:00:08,856
jak można by przypuszczać.

5
00:00:09,472 --> 00:00:11,408
Palma pierwszeństwa należy się

6
00:00:11,508 --> 00:00:13,311
kilku podwarszawskim gminom.

7
00:00:13,824 --> 00:00:16,017
W Ząbkach, Piastowie, czy Legionowie 

8
00:00:16,117 --> 00:00:19,452
gęstość zaludnienia sięga 4000 osób.

9
00:00:19,712 --> 00:00:21,797
Tymczasem w bieszczadzkich wioskach 

10
00:00:21,897 --> 00:00:24,902
to ledwie cztery osoby na kilometr kwadratowy.

11
00:00:25,600 --> 00:00:27,794
W tym filmie opowiemy Ci, co wpływa 

12
00:00:27,894 --> 00:00:30,463
na rozmieszczenie ludności w naszym kraju.

13
00:00:41,509 --> 00:00:44,457
Jeśli oglądasz nasze filmy, to pewnie wiesz

14
00:00:44,557 --> 00:00:47,993
czym jest gęstość zaludnienia i jak się ją oblicza

15
00:00:48,384 --> 00:00:51,629
To nic trudnego. Wystarczy znać liczbę ludności

16
00:00:51,729 --> 00:00:54,853
na jakimś obszarze i powierzchnię tego obszaru

17
00:00:54,953 --> 00:00:57,496
a potem podzielić jedno przez drugie.

18
00:00:57,856 --> 00:01:01,327
Gdy robimy ten film, gęstość zaludnienia Polski

19
00:01:01,427 --> 00:01:04,298
wynosi 120 osób na kilometr kwadratowy.

20
00:01:04,512 --> 00:01:06,710
Tyle, że to gęstość średnia

21
00:01:06,810 --> 00:01:09,258
a średnia to kiepski wskaźnik.

22
00:01:09,632 --> 00:01:12,403
Jeśli oglądasz nasze filmy, to pewnie już wiesz

23
00:01:12,503 --> 00:01:15,153
że nie w każdym miejscu ludzie chcą mieszkać.

24
00:01:15,520 --> 00:01:17,846
O tym, gdzie osiedlają się ludzie

25
00:01:17,946 --> 00:01:20,078
decydują dwie grupy czynników: 

26
00:01:20,178 --> 00:01:22,432
przyrodnicze i pozaprzyrodnicze.

27
00:01:22,688 --> 00:01:25,636
Po orzeszku zajmiemy się nimi po kolei.

28
00:01:28,832 --> 00:01:30,999
Mało kto chce mieszkać na bagnach 

29
00:01:31,099 --> 00:01:33,281
w niedostępnych górach, jak Karpaty

30
00:01:33,381 --> 00:01:36,020
czy Sudety i w ogóle tam, gdzie środowisko

31
00:01:36,120 --> 00:01:39,070
jest mało sprzyjające, a warunki życia trudne.

32
00:01:39,328 --> 00:01:43,424
A spójrz na mapę na Nizinę Wielkopolską, o tu.

33
00:01:43,936 --> 00:01:47,129
Nizinny, równinny i tylko lekko pofałdowany

34
00:01:47,229 --> 00:01:50,221
teren świetnie nadaje się pod uprawę roli

35
00:01:50,321 --> 00:01:53,012
i produkcję żywności, co przez wieki 

36
00:01:53,112 --> 00:01:55,626
stanowiło podstawę życia ludności.

37
00:01:55,968 --> 00:01:58,718
Dobre plony pozwalały na rozrastanie się

38
00:01:58,818 --> 00:02:01,938
rolniczych osad, a później przekształcanie ich

39
00:02:02,038 --> 00:02:04,858
w miasta, budowę dróg i linii kolejowych.

40
00:02:05,184 --> 00:02:07,015
Podobne ukształtowanie terenu 

41
00:02:07,115 --> 00:02:08,896
jest na Nizinie Mazowieckiej. 

42
00:02:08,996 --> 00:02:11,655
To w takich regionach powstawały duże miasta

43
00:02:11,755 --> 00:02:13,586
takie jak Poznań czy Warszawa.

44
00:02:14,033 --> 00:02:16,117
Nie bez znaczenia jest i klimat.

45
00:02:17,216 --> 00:02:19,886
Polska leży w klimacie umiarkowanym

46
00:02:19,986 --> 00:02:21,568
ciepłym przejściowym.

47
00:02:21,824 --> 00:02:25,006
Pamiętasz? Ten klimat jest wyjątkowo zmienny

48
00:02:25,106 --> 00:02:27,283
bo przeplatają się w nim cechy 

49
00:02:27,383 --> 00:02:29,977
klimatu morskiego i kontynentalnego.

50
00:02:30,528 --> 00:02:31,963
W różnych częściach kraju

51
00:02:32,063 --> 00:02:33,855
warunki klimatyczne różnią się.

52
00:02:34,368 --> 00:02:37,728
Najlepsze są w zachodniej i centralnej Polsce

53
00:02:37,952 --> 00:02:39,310
w tym na wspomnianej już

54
00:02:39,410 --> 00:02:40,977
 Nizinie Wielkopolskiej.

55
00:02:41,280 --> 00:02:44,352
Tu zimy są krótsze, lata dłuższe i cieplejsze

56
00:02:44,608 --> 00:02:46,561
a liczba dni słonecznych w roku 

57
00:02:46,661 --> 00:02:48,927
większa niż w innych częściach kraju.

58
00:02:49,216 --> 00:02:52,344
Dzięki temu można tu rozwijać i rolnictwo

59
00:02:52,444 --> 00:02:55,212
i przemysł, a także różnorodne usługi

60
00:02:55,312 --> 00:02:57,122
na przykład turystyczne.

61
00:02:57,408 --> 00:02:59,395
Poznań i jego okolice to jeden 

62
00:02:59,495 --> 00:03:02,271
z najlepiej rozwiniętych obszarów w Polsce.

63
00:03:02,784 --> 00:03:05,514
Jeszcze lepsze warunki klimatyczne panują 

64
00:03:05,614 --> 00:03:08,360
na Nizinie Śląskiej, której łagodny klimat 

65
00:03:08,460 --> 00:03:10,263
wyjątkowo sprzyja rolnictwu.

66
00:03:10,464 --> 00:03:12,000
To w tym regionie leży Wrocław.

67
00:03:12,256 --> 00:03:15,053
Jedno z największych miast w Polsce.

68
00:03:15,328 --> 00:03:17,742
A teraz popatrz na północno-wschodnią 

69
00:03:17,842 --> 00:03:20,191
część kraju, na Pojezierze Suwalskie.

70
00:03:20,448 --> 00:03:22,578
Tu zimy są dłuższe i mroźniejsze 

71
00:03:22,678 --> 00:03:24,543
niż w innych regionach Polski

72
00:03:24,800 --> 00:03:27,534
a pokrywa śnieżna utrzymuje się dłużej.

73
00:03:27,872 --> 00:03:30,688
W takich warunkach trudniej rozwijać rolnictwo.

74
00:03:31,200 --> 00:03:34,272
W związku z tym tereny te są słabiej zaludnione

75
00:03:34,528 --> 00:03:37,041
osadnictwo bardziej rozproszone 

76
00:03:37,141 --> 00:03:38,532
a miasta mniejsze.

77
00:03:38,880 --> 00:03:41,754
Może udało Ci się zauważyć jeszcze jedną rzecz:

78
00:03:42,156 --> 00:03:45,017
Ludzie zawsze osiedlają się w pobliżu wody.

79
00:03:45,280 --> 00:03:48,508
Rzeki takie, jak Wisła, Odra, czy Warta

80
00:03:48,608 --> 00:03:50,826
od wieków przyciągały osadników

81
00:03:50,926 --> 00:03:53,752
gdyż zapewniały wodę dla ludzi, zwierząt

82
00:03:53,852 --> 00:03:56,289
i roślin oraz ułatwiały transport.

83
00:03:56,544 --> 00:03:57,568
Spójrz na mapę.

84
00:03:57,915 --> 00:04:00,742
Trudno jest znaleźć w Polsce większe miasto

85
00:04:00,842 --> 00:04:03,133
które nie leżałoby nad jakąś rzeką.

86
00:04:03,712 --> 00:04:06,067
Poznań i Wrocław nie są wyjątkami.

87
00:04:06,528 --> 00:04:08,612
Wody nie może być jednak za dużo.

88
00:04:08,832 --> 00:04:10,859
Mnóstwo jezior i terenów bagiennych

89
00:04:10,959 --> 00:04:13,573
na obszarze Pojezierza Suwalskiego

90
00:04:13,673 --> 00:04:16,678
i Niziny Podlaskiej, nie sprzyja osadnictwu.

91
00:04:16,778 --> 00:04:19,100
Swoje dokłada też marna jakość gleb 

92
00:04:19,200 --> 00:04:22,197
w tym rejonie. Piaski to nie najlepsze podłoże 

93
00:04:22,297 --> 00:04:24,964
do uprawy roślin, więc tradycyjnie ludność

94
00:04:25,064 --> 00:04:27,518
osiedlała się w tych regionach rzadziej.

95
00:04:28,031 --> 00:04:30,169
Ostatnim przyrodniczym czynnikiem

96
00:04:30,269 --> 00:04:32,622
który ma wpływ na gęstość zaludnienia

97
00:04:32,722 --> 00:04:34,544
w Polsce, jest obecność złóż 

98
00:04:34,644 --> 00:04:35,986
surowców mineralnych.

99
00:04:36,223 --> 00:04:38,394
Tu przykładem jest Wyżyna Śląska 

100
00:04:38,494 --> 00:04:39,942
która stała się jednym 

101
00:04:40,042 --> 00:04:42,701
z najgęściej zaludnionych regionów Polski

102
00:04:42,801 --> 00:04:45,376
dzięki bogatym złożom węgla kamiennego.

103
00:04:45,695 --> 00:04:48,137
Miasta województwa śląskiego, takie 

104
00:04:48,237 --> 00:04:51,114
jak Katowice, Bytom, czy Gliwice, powstały 

105
00:04:51,214 --> 00:04:53,260
w związku z rozwojem przemysłu 

106
00:04:53,360 --> 00:04:56,287
wydobywczego i hutniczego na tych terenach.

107
00:05:00,543 --> 00:05:03,114
Czynniki przyrodnicze miały przemożny wpływ

108
00:05:03,214 --> 00:05:05,663
na gęstość zaludnienia w dawnych czasach.

109
00:05:05,919 --> 00:05:08,097
Współcześnie na znaczeniu zyskują 

110
00:05:08,197 --> 00:05:10,850
czynniki pozaprzyrodnicze, które dodatkowo

111
00:05:10,950 --> 00:05:12,095
można podzielić na 

112
00:05:12,195 --> 00:05:14,505
społeczno-ekonomiczne i historyczne.

113
00:05:14,879 --> 00:05:16,676
Pierwsze mają związek głównie 

114
00:05:16,776 --> 00:05:18,276
z uprzemysłowieniem kraju 

115
00:05:18,376 --> 00:05:19,742
po II wojnie światowej.

116
00:05:19,999 --> 00:05:22,573
Rozwój przemysłu napędzał rozwój miast

117
00:05:22,815 --> 00:05:24,414
przyczyniając się do powstawania 

118
00:05:24,514 --> 00:05:27,002
gęsto zaludnionych aglomeracji w okolicach

119
00:05:27,102 --> 00:05:30,452
wielkich miast, jak Warszawa, Wrocław

120
00:05:30,552 --> 00:05:33,513
Kraków, Poznań, czy Katowice.

121
00:05:33,831 --> 00:05:36,346
Szerokie możliwości zatrudnienia

122
00:05:36,446 --> 00:05:38,663
wyższe płace, dostęp do edukacji

123
00:05:38,763 --> 00:05:41,922
i różnorodnych usług sprawiają, że na obszary

124
00:05:42,022 --> 00:05:44,167
na których powstały aglomeracje

125
00:05:44,267 --> 00:05:46,122
ciągnie coraz więcej ludzi 

126
00:05:46,222 --> 00:05:48,924
w poszukiwaniu pracy i lepszego życia.

127
00:05:49,439 --> 00:05:52,667
Gęstość zaludnienia na tych obszarach wzrasta.

128
00:05:53,023 --> 00:05:54,408
Inaczej jest w regionach

129
00:05:54,508 --> 00:05:56,801
gdzie warunki przyrodnicze nie sprzyjają

130
00:05:56,901 --> 00:05:58,286
rozwojowi gospodarczemu.

131
00:05:58,655 --> 00:06:00,703
Wiejskie obszary takich województw jak

132
00:06:00,848 --> 00:06:03,263
podlaskie czy warmińsko-mazurskie

133
00:06:03,519 --> 00:06:05,909
borykają się z odpływem ludności.

134
00:06:06,079 --> 00:06:08,483
Tam gęstość zaludnienia maleje.

135
00:06:08,639 --> 00:06:10,215
Swoją cegiełkę do różnic

136
00:06:10,315 --> 00:06:12,722
w gęstości zaludnienia dołożyły także

137
00:06:12,822 --> 00:06:14,262
zaszłości historyczne.

138
00:06:14,608 --> 00:06:16,763
Na lekcjach historii dowiesz się 

139
00:06:16,863 --> 00:06:19,903
że po II wojnie światowej granice naszego kraju

140
00:06:20,003 --> 00:06:21,623
 zostały mocno zmienione.

141
00:06:21,797 --> 00:06:24,619
Polska straciła swoje tereny na wschodzie 

142
00:06:24,719 --> 00:06:27,218
tak zwane Kresy, a w zamian otrzymała 

143
00:06:27,318 --> 00:06:29,201
ziemie na zachodzie i północy

144
00:06:29,301 --> 00:06:31,097
tak zwane Ziemie Odzyskane.

145
00:06:31,423 --> 00:06:33,465
W konsekwencji Polacy z Kresów

146
00:06:33,565 --> 00:06:35,397
musieli opuścić swoje domy.

147
00:06:35,775 --> 00:06:38,720
Przenosili się oni głównie na Ziemie Odzyskane

148
00:06:38,847 --> 00:06:40,776
z których z kolei przesiedlono 

149
00:06:40,876 --> 00:06:43,636
mieszkającą tam wcześniej ludność niemiecką.

150
00:06:44,223 --> 00:06:46,401
Tymczasem z południowo-wschodniej

151
00:06:46,501 --> 00:06:49,439
części kraju, szczególnie z obszaru Bieszczad

152
00:06:49,539 --> 00:06:52,207
i Beskidu Niskiego, wysiedlano żyjące tam

153
00:06:52,307 --> 00:06:54,975
niekiedy od pokoleń mniejszości etniczne 

154
00:06:55,075 --> 00:06:56,393
o których opowiadamy 

155
00:06:56,493 --> 00:06:58,401
w innym filmie tej playlisty.

156
00:06:58,634 --> 00:07:00,695
To spowodowało znaczny spadek

157
00:07:00,795 --> 00:07:02,314
gęstości zaludnienia.

158
00:07:02,473 --> 00:07:06,010
Do dziś na tych terenach mało kto się osiedla.

159
00:07:07,775 --> 00:07:09,211
Dokończ zdania:

160
00:07:09,311 --> 00:07:11,871
Ludność w Polsce jest rozmieszczona

161
00:07:12,127 --> 00:07:14,708
nierównomiernie / równomiernie

162
00:07:15,199 --> 00:07:17,325
Dziś największy wpływ na gęstość 

163
00:07:17,425 --> 00:07:19,798
zaludnienia obszaru mają czynniki

164
00:07:20,063 --> 00:07:22,372
przyrodnicze / pozaprzyrodnicze

165
00:07:26,719 --> 00:07:29,345
Masz tak samo, jak ja? Brawo!

166
00:07:33,375 --> 00:07:35,237
Rozmieszczenie ludności w Polsce 

167
00:07:35,337 --> 00:07:36,446
jest nierównomierne.

168
00:07:36,703 --> 00:07:39,323
Najgęściej zaludnione są obszary wokół

169
00:07:39,423 --> 00:07:42,275
wielkich miast oraz południowe i centralne

170
00:07:42,375 --> 00:07:45,438
regiony naszego kraju, a najsłabiej północno-

171
00:07:45,538 --> 00:07:47,877
-wschodnie i południowo-wschodnie.

172
00:07:48,223 --> 00:07:51,228
Na gęstość zaludnienia mają wpływ warunki

173
00:07:51,328 --> 00:07:54,059
przyrodnicze i pozaprzyrodnicze, w tym

174
00:07:54,159 --> 00:07:56,791
społeczno-ekonomiczne i historyczne.

175
00:07:59,487 --> 00:08:02,487
Ludzie migrują za pracą, za chlebem

176
00:08:02,587 --> 00:08:06,513
a Ty zmigruj na pi-stację. Za wiedzą.