1
00:00:01,536 --> 00:00:04,864
Kojarzysz pojęcie Specjalna Strefa Ekonomiczna

2
00:00:05,376 --> 00:00:07,855
To takie miejsce gdzie przedsiębiorcom 

3
00:00:07,955 --> 00:00:10,239
opłaca się inwestować w nowe zakłady

4
00:00:10,339 --> 00:00:13,110
dzięki rozmaitym ulgom od państwa.

5
00:00:13,568 --> 00:00:15,726
Ale czy wiesz, że pierwszą w Polsce 

6
00:00:15,826 --> 00:00:17,688
strefę tego rodzaju uruchomiono 

7
00:00:17,788 --> 00:00:19,455
już przed II wojną światową?

8
00:00:19,968 --> 00:00:22,528
Był to Centralny Okręg Przemysłowy

9
00:00:22,784 --> 00:00:25,344
zlokalizowany między Wisłą i Sanem.

10
00:00:25,856 --> 00:00:28,456
Wcześniej ponad 80% ludności tych ziem

11
00:00:28,556 --> 00:00:30,946
próbowało utrzymać się z rolnictwa.

12
00:00:31,418 --> 00:00:33,622
Stworzono im mnóstwo miejsc pracy

13
00:00:33,722 --> 00:00:35,242
w przemyśle i usługach.

14
00:00:36,608 --> 00:00:39,144
Ten film opowiada o tym, jak zmienia się

15
00:00:39,244 --> 00:00:42,103
struktura zatrudnienia w miarę rozwoju kraju.

16
00:00:53,504 --> 00:00:55,988
Zastanawiasz się, co będziesz robić

17
00:00:56,088 --> 00:00:58,884
gdy dorośniesz? Gdzie będziesz pracować?

18
00:00:58,984 --> 00:01:00,938
Z czego czerpać dochody?

19
00:01:01,440 --> 00:01:03,911
Na pewno takie pytania padają na lekcjach

20
00:01:04,011 --> 00:01:06,309
doradztwa zawodowego, na których możesz

21
00:01:06,409 --> 00:01:09,003
też poznać nasz drugi projekt: Mapę Karier.

22
00:01:09,376 --> 00:01:12,448
Ale niezależnie od tego, jaką karierę wybierzesz

23
00:01:12,704 --> 00:01:14,611
pracując staniesz się częścią 

24
00:01:14,711 --> 00:01:16,031
gospodarki narodowej.

25
00:01:16,377 --> 00:01:19,015
Ten termin oznacza całość działań

26
00:01:19,115 --> 00:01:21,766
które mają miejsce w kraju i dotyczą

27
00:01:21,866 --> 00:01:24,593
wytwarzania, kupowania i sprzedawania

28
00:01:24,693 --> 00:01:27,802
towarów oraz najróżniejszego rodzaju usług

29
00:01:27,902 --> 00:01:30,553
a także wymianę tych towarów i usług

30
00:01:30,653 --> 00:01:32,107
z innymi krajami.

31
00:01:32,416 --> 00:01:34,553
Udział w gospodarce mają ludzie

32
00:01:34,653 --> 00:01:37,657
którzy pracują, firmy, które ich zatrudniają

33
00:01:37,757 --> 00:01:40,620
banki, które zapewniają kapitał, oraz rząd

34
00:01:40,720 --> 00:01:43,422
który tworzy dla nich wszystkich prawo.

35
00:01:47,242 --> 00:01:49,055
W skład każdej gospodarki 

36
00:01:49,155 --> 00:01:51,398
wchodzą trzy podstawowe sektory.

37
00:01:51,616 --> 00:01:53,662
Pierwszy obejmuje wykorzystywanie

38
00:01:53,762 --> 00:01:56,379
dostępnych surowców pochodzących z natury.

39
00:01:56,480 --> 00:02:00,452
Należą do niego: rolnictwo, leśnictwo

40
00:02:00,552 --> 00:02:04,415
rybołówstwo, myślistwo i zbieractwo.

41
00:02:05,184 --> 00:02:07,707
Sektor ten dostarcza dóbr niezbędnych

42
00:02:07,807 --> 00:02:10,261
do życia. Przede wszystkim żywności.

43
00:02:10,816 --> 00:02:13,728
Dzięki uprawie roślin i hodowli zwierząt 

44
00:02:13,828 --> 00:02:15,222
ludzie mają co jeść.

45
00:02:15,424 --> 00:02:17,176
Rolnictwo dostarcza także 

46
00:02:17,276 --> 00:02:18,751
surowców dla przemysłu

47
00:02:19,008 --> 00:02:20,878
na przykład drewna na domy

48
00:02:21,056 --> 00:02:23,872
bawełny na ubrania, czy rzepaku na olej.

49
00:02:24,128 --> 00:02:27,200
Pierwszy sektor jest fundamentem gospodarki

50
00:02:27,456 --> 00:02:30,466
gdyż dostarcza surowców, które są podstawą

51
00:02:30,566 --> 00:02:33,161
funkcjonowania pozostałych sektorów: 

52
00:02:33,261 --> 00:02:34,399
przemysłu i usług

53
00:02:34,499 --> 00:02:36,634
i mogą być dalej przetwarzane.

54
00:02:36,928 --> 00:02:39,182
W gospodarkach, o których opowiadamy

55
00:02:39,282 --> 00:02:41,934
w filmach o krajach Afryki, większość ludzi

56
00:02:42,034 --> 00:02:44,238
pracuje właśnie w pierwszym sektorze

57
00:02:44,338 --> 00:02:45,902
i pozyskuje z niego dobra 

58
00:02:46,002 --> 00:02:47,680
głównie na własne potrzeby.

59
00:02:48,360 --> 00:02:51,057
W miarę rozwoju społeczeństw większą rolę 

60
00:02:51,157 --> 00:02:53,673
zaczynają odgrywać pozostałe dwa sektory

61
00:02:53,773 --> 00:02:55,803
ale o nich - po orzeszku.

62
00:02:58,688 --> 00:03:01,248
Gdy chcesz coś zjeść, co robisz?

63
00:03:01,760 --> 00:03:03,455
Raczej nie wychodzisz na pole 

64
00:03:03,555 --> 00:03:05,599
by wykopać stamtąd trochę ziemniaków

65
00:03:05,856 --> 00:03:09,184
ani do obory, by wydoić krowę i pozyskać mleko

66
00:03:09,717 --> 00:03:12,836
Sprawdzasz, co masz w lodówce, albo idziesz

67
00:03:12,936 --> 00:03:15,981
do sklepu po owoce, bułki, ser, wędliny...

68
00:03:16,608 --> 00:03:18,656
Lodówka to wytwór przemysłu

69
00:03:18,912 --> 00:03:21,216
czyli drugiego sektora gospodarki

70
00:03:21,472 --> 00:03:23,776
podobnie jak prąd, który ją zasila

71
00:03:24,032 --> 00:03:26,848
albo sery i wędliny, które w niej trzymasz.

72
00:03:27,817 --> 00:03:29,652
Z kolei pani ekspedientka 

73
00:03:29,752 --> 00:03:31,465
obsługująca cię w sklepie

74
00:03:31,565 --> 00:03:34,271
pracuje w sektorze trzecim - usługach.

75
00:03:35,040 --> 00:03:37,735
Mówiliśmy, że każda gospodarka ma te trzy

76
00:03:37,835 --> 00:03:40,881
 sektory, ale różny jest ich udział w tworzeniu

77
00:03:40,981 --> 00:03:43,408
produktu krajowego brutto, czyli PKB.

78
00:03:44,088 --> 00:03:45,737
Wiesz, co to jest?

79
00:03:46,048 --> 00:03:48,830
To nic innego jak wartość wszystkich dóbr

80
00:03:48,930 --> 00:03:51,178
i usług wytwarzanych w danym kraju

81
00:03:51,278 --> 00:03:52,974
w ciągu określonego czasu.

82
00:03:53,074 --> 00:03:54,750
Najczęściej w ciągu roku.

83
00:03:55,813 --> 00:03:58,297
Przyjęło się, że im bardziej rozwinięte

84
00:03:58,397 --> 00:04:01,091
gospodarczo jest państwo, tym większa część

85
00:04:01,191 --> 00:04:03,495
jego PKB powstaje w sektorze trzecim 

86
00:04:03,595 --> 00:04:06,274
i tym większy odsetek ludzi w nim pracuje.

87
00:04:06,784 --> 00:04:10,234
W takich krajach Europy jak Szwajcaria, Niemcy

88
00:04:10,334 --> 00:04:13,202
Dania i Szwecja, odsetek zatrudnionych 

89
00:04:13,302 --> 00:04:15,230
w usługach przekracza 70%.

90
00:04:16,768 --> 00:04:19,384
Są to przy tym głównie usługi zaawansowane

91
00:04:19,484 --> 00:04:21,986
przynoszące wysokie zyski i zapewniające 

92
00:04:22,086 --> 00:04:24,702
stabilne zarobki zatrudnionym tam ludziom.

93
00:04:25,471 --> 00:04:28,388
Wymieńmy chociażby finanse i bankowość

94
00:04:28,488 --> 00:04:31,433
ubezpieczenia, technologie informacyjne

95
00:04:31,533 --> 00:04:34,010
administrację publiczną, edukację

96
00:04:34,110 --> 00:04:37,134
i ochronę zdrowia, a także rosnący rynek

97
00:04:37,234 --> 00:04:39,292
 innowacyjnych technologii.

98
00:04:40,319 --> 00:04:42,367
Zupełnie inaczej jest w Albanii.

99
00:04:42,623 --> 00:04:46,719
Tu w rolnictwie pracuje niemal 35% ludności

100
00:04:46,975 --> 00:04:49,399
a wytwarza ono tylko 20% PKB 

101
00:04:49,499 --> 00:04:52,350
co wynika z jego małej wydajności.

102
00:04:52,607 --> 00:04:56,391
W usługach działa poniżej 50% zatrudnionych.

103
00:05:00,031 --> 00:05:02,591
Gdzie w takim razie zakwalifikować Polskę?

104
00:05:03,359 --> 00:05:05,233
Nasz kraj dynamicznie zwiększa

105
00:05:05,333 --> 00:05:07,464
 odsetek zatrudnionych w usługach.

106
00:05:07,711 --> 00:05:11,330
W 1995 roku ten sektor zatrudniał 

107
00:05:11,430 --> 00:05:15,323
46% pracujących, w roku 2000 wskaźnik

108
00:05:15,423 --> 00:05:18,718
przekroczył 50% i stale rośnie.

109
00:05:19,743 --> 00:05:23,125
W 2024, czyli w roku, w którym tworzymy

110
00:05:23,225 --> 00:05:25,759
ten film, usługi dają zatrudnienie

111
00:05:25,859 --> 00:05:28,544
już 64% pracujących.

112
00:05:29,983 --> 00:05:31,950
W tym samym okresie szybko spada 

113
00:05:32,050 --> 00:05:34,078
odsetek osób w pierwszym sektorze.

114
00:05:34,324 --> 00:05:37,678
Jeszcze w połowie lat 90 było to 22% 

115
00:05:37,778 --> 00:05:42,428
wszystkich pracujących, w 2024 już tylko

116
00:05:42,528 --> 00:05:45,406
około 8%, co jest i tak jednym z najwyższych

117
00:05:45,506 --> 00:05:47,388
wskaźników w Europie.

118
00:05:48,159 --> 00:05:50,944
Dla porównania, w Szwajcarii czy Niemczech

119
00:05:51,044 --> 00:05:53,644
rolnictwo i pokrewne gałęzie gospodarki 

120
00:05:53,744 --> 00:05:55,939
dają pracę dwóm - trzem procentom 

121
00:05:56,039 --> 00:05:57,339
ogółu zatrudnionych.

122
00:05:57,953 --> 00:06:00,232
Warto podkreślić, że spadek zatrudnienia

123
00:06:00,332 --> 00:06:02,494
nie oznacza przy tym spadku produkcji.

124
00:06:03,007 --> 00:06:06,079
Rolnictwo staje się po prostu coraz wydajniejsze

125
00:06:07,100 --> 00:06:09,041
W porównaniu z omawianymi dwoma

126
00:06:09,141 --> 00:06:11,549
sektor drugi, czyli przemysł

127
00:06:11,649 --> 00:06:14,848
obejmujący także budownictwo, daje pracę 

128
00:06:14,948 --> 00:06:18,130
20-30% ogółu zatrudnionych.

129
00:06:18,623 --> 00:06:21,184
W Polsce ponad 25%, nie wliczając 

130
00:06:21,284 --> 00:06:23,998
zatrudnionych w sektorach energetyki

131
00:06:24,255 --> 00:06:26,303
ciepłownictwa, czy gazownictwa.

132
00:06:26,891 --> 00:06:30,328
Wytwarza mniej więcej 1/5 PKB.

133
00:06:30,655 --> 00:06:32,183
Zachowuje pod tym względem 

134
00:06:32,283 --> 00:06:33,695
w miarę stabilną pozycję.

135
00:06:34,239 --> 00:06:35,869
W krajach wysoko rozwiniętych 

136
00:06:35,969 --> 00:06:37,823
zmienia się jednak jego charakter.

137
00:06:38,335 --> 00:06:40,789
Z prostego przetwarzania surowców 

138
00:06:40,889 --> 00:06:43,735
przechodzi na wytwarzanie wyrobów takich

139
00:06:43,835 --> 00:06:46,607
jak samochody, zaawansowana elektronika

140
00:06:46,707 --> 00:06:48,890
czy samoloty, na których można 

141
00:06:48,990 --> 00:06:50,560
osiągać większe zyski.

142
00:06:50,879 --> 00:06:54,095
Powstają inteligentne fabryki, które wdrażają

143
00:06:54,195 --> 00:06:57,071
rozwiązania takie, jak druk 3D, symulacje

144
00:06:57,171 --> 00:07:00,097
komputerowe, czy wirtualna rzeczywistość.

145
00:07:00,863 --> 00:07:02,349
Taki przemysł wymaga jednak 

146
00:07:02,449 --> 00:07:04,703
o wiele lepiej wykształconych pracowników.

147
00:07:05,295 --> 00:07:08,224
Prace proste i powtarzalne, coraz częściej

148
00:07:08,324 --> 00:07:10,919
powierzane są robotom, a automatyzacja

149
00:07:11,019 --> 00:07:12,834
procesów produkcji pozwala 

150
00:07:12,934 --> 00:07:15,317
zwiększyć wydajność, obniżyć koszty

151
00:07:15,417 --> 00:07:17,211
i podnieść jakość wyrobów.

152
00:07:18,015 --> 00:07:20,369
W Polsce sektor przemysłowy obejmuje

153
00:07:20,469 --> 00:07:23,240
między innymi produkcję maszyn, chemikaliów

154
00:07:23,340 --> 00:07:25,862
pojazdów oraz artykułów spożywczych.

155
00:07:31,073 --> 00:07:33,429
Gospodarka narodowa to ogół działań 

156
00:07:33,529 --> 00:07:36,169
prowadzonych na terenie kraju, związanych

157
00:07:36,269 --> 00:07:39,043
z wytwarzaniem, zakupem i sprzedażą towarów

158
00:07:39,143 --> 00:07:41,566
oraz świadczeniem różnorodnych usług.

159
00:07:42,133 --> 00:07:44,020
Dzieli się ona na trzy sektory

160
00:07:44,120 --> 00:07:46,990
które pokazujemy Ci na planszy, a jej wielkość

161
00:07:47,090 --> 00:07:48,797
w danym państwie mierzy się 

162
00:07:48,897 --> 00:07:50,525
produktem krajowym brutto.

163
00:07:51,058 --> 00:07:54,182
Zapamiętaj: to wartość wszystkich dóbr i usług

164
00:07:54,282 --> 00:07:56,942
wytwarzanych w kraju w określonym czasie

165
00:07:57,042 --> 00:07:58,717
najczęściej w ciągu roku.

166
00:08:02,559 --> 00:08:04,370
W gospodarce coraz większą rolę 

167
00:08:04,470 --> 00:08:06,398
odgrywa sektor nowoczesnych usług.

168
00:08:06,911 --> 00:08:09,983
Nie wahaj się więc skorzystać z usług pi-stacji

169
00:08:10,239 --> 00:08:12,543
i sięgnij do naszych nowoczesnych materiałów.

170
00:08:13,055 --> 00:08:15,615
Zapraszamy na pistacja.tv