1
00:00:00,256 --> 00:00:02,560
Mama wysyła cię na zakupy po jajka.

2
00:00:02,816 --> 00:00:05,120
Już jesteś w drzwiach, gdy słyszysz:

3
00:00:05,376 --> 00:00:08,372
Tylko kup zerówki! Co to znaczy?

4
00:00:08,704 --> 00:00:11,050
Jajka w sklepach mają specjalny kod

5
00:00:11,150 --> 00:00:12,624
którego pierwsza cyfra 

6
00:00:12,724 --> 00:00:14,591
wskazuje sposób hodowli kur.

7
00:00:15,104 --> 00:00:17,134
Zero oznacza, że kura chodzi 

8
00:00:17,234 --> 00:00:19,788
po świeżym powietrzu, a karmiona jest

9
00:00:19,888 --> 00:00:21,846
wyłącznie ekologiczną paszą.

10
00:00:22,272 --> 00:00:24,710
Jaja z numerem 1 też pochodzą od kur

11
00:00:24,810 --> 00:00:26,990
biegających wolno, ale ich pasza 

12
00:00:27,090 --> 00:00:29,389
nie ma ekologicznych certyfikatów.

13
00:00:29,952 --> 00:00:32,497
Dwójki pochodzą od kur, które mogą się

14
00:00:32,597 --> 00:00:35,023
swobodnie poruszać po specjalnej hali

15
00:00:35,123 --> 00:00:38,164
ale nie wychodzą na zewnątrz, a trójki to jaja

16
00:00:38,264 --> 00:00:40,945
od kur trzymanych całe życie w klatkach.

17
00:00:41,472 --> 00:00:43,412
Wybór ma znaczenie!

18
00:00:55,296 --> 00:00:56,904
Jeśli nie należysz do wegan

19
00:00:57,004 --> 00:00:59,053
zapewne codziennie zjadasz produkty

20
00:00:59,153 --> 00:01:00,515
pochodzące od zwierząt.

21
00:01:00,928 --> 00:01:04,117
To przecież nie tylko mięso, ale też mleko

22
00:01:04,217 --> 00:01:07,664
masło, sery, jaja... Można by długo wymieniać.

23
00:01:07,764 --> 00:01:10,749
Nawet miód pochodzi przecież od zwierząt

24
00:01:10,849 --> 00:01:12,958
choć maleńkich - od pszczół.

25
00:01:13,728 --> 00:01:15,092
W tym filmie dowiesz się 

26
00:01:15,192 --> 00:01:17,581
o najbardziej rozpowszechnionych zwierzętach

27
00:01:17,681 --> 00:01:19,102
hodowanych w naszym kraju.

28
00:01:20,128 --> 00:01:22,944
Nie ma co ukrywać - Polska kurą stoi.

29
00:01:23,200 --> 00:01:25,029
Jesteśmy największym w Europie

30
00:01:25,129 --> 00:01:27,535
oraz liczącym się na świecie producentem

31
00:01:27,635 --> 00:01:29,853
mięsa kurcząt, a także jednym z jego 

32
00:01:29,953 --> 00:01:32,158
największych światowych eksporterów.

33
00:01:32,928 --> 00:01:35,754
W krajowych kurnikach co roku przerabia się

34
00:01:35,854 --> 00:01:38,162
na mięso już ponad półtora miliarda 

35
00:01:38,262 --> 00:01:40,837
tych ptaków, a udział kurcząt w krajowym

36
00:01:40,937 --> 00:01:43,847
spożyciu jest bardzo duży, gdyż jest to mięso

37
00:01:43,947 --> 00:01:46,238
bardzo tanie i szybkie w produkcji.

38
00:01:47,520 --> 00:01:50,848
Kury chowa się nie tylko na mięso, lecz i dla jaj.

39
00:01:51,360 --> 00:01:53,813
Jesteśmy jednym z największych producentów

40
00:01:53,913 --> 00:01:55,711
kurzych jaj w Unii Europejskiej

41
00:01:56,525 --> 00:01:57,887
Spójrz na mapę.

42
00:01:58,016 --> 00:02:00,175
Najwięcej kurników znajdziesz 

43
00:02:00,275 --> 00:02:03,391
w województwie wielkopolskim i mazowieckim.

44
00:02:03,648 --> 00:02:06,757
W porównaniu z kurami, inne gatunki drobiu

45
00:02:06,857 --> 00:02:09,615
czyli udomowionych, hodowlanych ptaków

46
00:02:09,715 --> 00:02:12,097
takie jak gęsi, kaczki czy indyki

47
00:02:12,197 --> 00:02:13,902
są o wiele mniej liczne 

48
00:02:14,002 --> 00:02:16,885
i mają mniejsze znaczenie w gospodarce.

49
00:02:20,288 --> 00:02:23,084
Drugim pod względem liczebności zwierzęciem

50
00:02:23,184 --> 00:02:25,996
hodowlanym w Polsce są świnie, w rolnictwie 

51
00:02:26,096 --> 00:02:28,230
określane mianem trzody chlewnej.

52
00:02:28,736 --> 00:02:31,808
Mięso świń określamy nazwą wieprzowiny

53
00:02:32,064 --> 00:02:34,186
i to ono jest głównym celem 

54
00:02:34,286 --> 00:02:37,183
chowu tych zwierząt, jednak niejedynym.

55
00:02:37,485 --> 00:02:39,782
Skóry wykorzystuje się w przemyśle 

56
00:02:39,882 --> 00:02:42,264
odzieżowym, a włosie, zwane szczeciną

57
00:02:42,364 --> 00:02:44,863
do wyrobu cenionych szczotek i pędzli.

58
00:02:45,632 --> 00:02:48,704
Kości i chrząstki służą do wytwarzania żelatyny.

59
00:02:48,960 --> 00:02:52,594
Tak, właśnie tej, która jest składnikiem galaretki

60
00:02:52,694 --> 00:02:54,043
i kolorowych żelek.

61
00:02:54,848 --> 00:02:56,865
Spójrz na mapę. Pokazuje ona 

62
00:02:56,965 --> 00:02:59,196
pogłowie świń według województw.

63
00:02:59,968 --> 00:03:02,784
Zaraz, zaraz... pogłowie? czyli co?

64
00:03:03,296 --> 00:03:06,015
To dziwne słowo oznacza liczbę zwierząt

65
00:03:06,115 --> 00:03:08,926
o określonych cechach, takich jak gatunek

66
00:03:09,026 --> 00:03:11,766
rasa czy płeć, żyjących na danym terenie

67
00:03:11,866 --> 00:03:13,023
 w jakimś czasie.

68
00:03:13,862 --> 00:03:16,380
Widzisz że największe pogłowie świń

69
00:03:16,480 --> 00:03:18,581
utrzymuje się w województwach 

70
00:03:18,681 --> 00:03:20,685
wielkopolskim i mazowieckim.

71
00:03:21,256 --> 00:03:24,573
Sporo trzody chlewnej jest też w województwie

72
00:03:24,673 --> 00:03:27,615
łódzkim, kujawsko-pomorskim i pomorskim.

73
00:03:31,712 --> 00:03:34,030
Dość duże znaczenie w naszym kraju ma

74
00:03:34,130 --> 00:03:36,064
chów bydła, czyli krów i byków.

75
00:03:36,576 --> 00:03:38,880
Krowy są głównymi dostawcami mleka

76
00:03:39,136 --> 00:03:42,794
z którego robi się pyszne sery, jogurty, twarogi

77
00:03:42,894 --> 00:03:46,398
 masło i inne wyroby określane mianem nabiału.

78
00:03:47,072 --> 00:03:49,376
Część krów jest hodowana na mięso

79
00:03:49,632 --> 00:03:51,341
choć głównie na eksport.

80
00:03:51,936 --> 00:03:53,650
W kraju jemy krowiego mięsa 

81
00:03:53,750 --> 00:03:56,031
zwanego wołowiną, stosunkowo niewiele

82
00:03:56,288 --> 00:03:58,831
ze względu na wysoką cenę, uwarunkowaną

83
00:03:58,931 --> 00:04:01,091
między innymi długim czasem chowu 

84
00:04:01,191 --> 00:04:03,551
koniecznością zapewnienia zwierzętom 

85
00:04:03,651 --> 00:04:06,526
odpowiednich wybiegów i dużych ilości paszy.

86
00:04:07,040 --> 00:04:08,972
Jemy też mięso młodych krów 

87
00:04:09,072 --> 00:04:10,367
nazywane cielęciną.

88
00:04:10,880 --> 00:04:13,437
To mięso bardzo delikatne i zdrowe.

89
00:04:13,952 --> 00:04:16,137
A co jeszcze dostajemy od bydła?

90
00:04:16,768 --> 00:04:19,011
Skóry, podobnie jak te wieprzowe

91
00:04:19,111 --> 00:04:21,662
są ocenionym surowcem do wyrobu butów

92
00:04:21,762 --> 00:04:24,744
mebli i galanterii. Z kopyt, rogów i kości 

93
00:04:24,844 --> 00:04:27,395
pozyskuje się żelatynę, a z żołądków 

94
00:04:27,495 --> 00:04:30,333
specjalny enzym, niezbędny przy produkcji

95
00:04:30,433 --> 00:04:32,891
serów, tak zwanych podpuszczkowych.

96
00:04:33,919 --> 00:04:37,247
Nie marnują się nawet krowie placki, czyli kupa.

97
00:04:37,404 --> 00:04:38,568
To cenny nawóz 

98
00:04:38,679 --> 00:04:40,735
wykorzystywany do użyźniania gleb.

99
00:04:41,599 --> 00:04:43,890
Coraz częściej zwierzęce odchody są też

100
00:04:43,990 --> 00:04:46,462
źródłem biogazu spalanego w biogazowniach.

101
00:04:46,719 --> 00:04:49,591
Można z nich pozyskiwać prąd i ciepło.

102
00:04:53,631 --> 00:04:55,689
Wypas owiec prowadzony jest głównie

103
00:04:55,789 --> 00:04:58,339
w rejonach, gdzie ciężkie warunki naturalne 

104
00:04:58,439 --> 00:05:00,085
nie sprzyjają innym rodzajom 

105
00:05:00,185 --> 00:05:02,845
działalności rolniczej, na przykład w górach.

106
00:05:03,736 --> 00:05:05,960
Najwięcej mamy ich w województwie

107
00:05:06,060 --> 00:05:08,923
małopolskim, dość dużo owiec chowanych jest

108
00:05:09,023 --> 00:05:10,921
jednak także w województwach:

109
00:05:11,021 --> 00:05:12,763
wielkopolskim i podlaskim.

110
00:05:13,343 --> 00:05:15,711
Pogłowie tych zwierząt nie jest duże

111
00:05:15,811 --> 00:05:18,196
ze względu na niską opłacalność chowu

112
00:05:18,296 --> 00:05:19,338
zarówno na wełnę 

113
00:05:19,438 --> 00:05:21,470
jak i na mięso, zwane baraniną.

114
00:05:22,047 --> 00:05:24,066
Opłacalne jest przede wszystkim

115
00:05:24,166 --> 00:05:26,402
utrzymywanie dużych stad, w których

116
00:05:26,502 --> 00:05:29,206
pozyskuje się mięso jagniąt, czyli młodych

117
00:05:29,306 --> 00:05:32,060
kilkumiesięcznych owiec, zwane jagnięciną.

118
00:05:33,311 --> 00:05:35,944
W Polsce ceni się tradycyjne, regionalne

119
00:05:36,044 --> 00:05:38,493
wyroby z owczego mleka. Bundz, oscypek

120
00:05:38,593 --> 00:05:40,639
czy korboce, to smakołyki znane 

121
00:05:40,739 --> 00:05:43,037
nie tylko w kraju ale i za granicą.

122
00:05:43,928 --> 00:05:46,469
Renomę mają też wyroby z owczej wełny

123
00:05:46,569 --> 00:05:48,780
a skóry bywają pięknym elementem 

124
00:05:48,880 --> 00:05:49,950
wystroju wnętrz.

125
00:05:50,207 --> 00:05:52,511
Można z nich też uszyć ciepłe kapcie.

126
00:05:55,583 --> 00:05:58,233
Chów pozostałych zwierząt gospodarskich

127
00:05:58,333 --> 00:06:01,279
takich jak konie, kozy, czy króliki, odgrywa

128
00:06:01,379 --> 00:06:04,029
w naszym kraju jedynie marginalną rolę.

129
00:06:04,543 --> 00:06:06,563
Od kóz pozyskujemy głównie mleko

130
00:06:06,663 --> 00:06:09,409
które jest dla alergików dobrym zamiennikiem

131
00:06:09,509 --> 00:06:10,706
mleka krowiego.

132
00:06:10,943 --> 00:06:13,503
Króliki chowamy przede wszystkim na mięso.

133
00:06:13,759 --> 00:06:15,206
Chów dla skóry lub wełny 

134
00:06:15,306 --> 00:06:16,861
to absolutny margines.

135
00:06:17,343 --> 00:06:19,751
W naszym kraju spada też pogłowie koni 

136
00:06:19,851 --> 00:06:22,083
bo coraz rzadziej wykorzystuje się je

137
00:06:22,183 --> 00:06:23,596
jako zwierzęta pociągowe

138
00:06:23,696 --> 00:06:25,789
kiedyś niezbędne do pracy na roli.

139
00:06:26,559 --> 00:06:29,375
Dziś taką pracę zamiast koni wykonują maszyny

140
00:06:29,887 --> 00:06:32,054
a te piękne zwierzęta są utrzymywane 

141
00:06:32,154 --> 00:06:34,560
głównie dla celów sportowo-rekreacyjnych.

142
00:06:35,263 --> 00:06:37,954
Polskie stadniny, takie jak Janów Podlaski

143
00:06:38,054 --> 00:06:40,108
czy Michałów, to miejsca hodowli 

144
00:06:40,208 --> 00:06:42,196
najwyższej klasy koni arabskich 

145
00:06:42,296 --> 00:06:44,480
które osiągały bardzo wysokie ceny 

146
00:06:44,580 --> 00:06:46,423
na międzynarodowych aukcjach.

147
00:06:50,623 --> 00:06:53,183
W Polsce prowadzi się głównie chów drobiu

148
00:06:53,362 --> 00:06:55,195
trzody chlewnej i bydła.

149
00:06:55,555 --> 00:06:58,668
Ze zwierząt oprócz mięsa pozyskuje się

150
00:06:58,768 --> 00:07:00,966
mleko, jaja, pierze, skóry.

151
00:07:01,375 --> 00:07:03,658
Dość popularny jest też chów zwierząt

152
00:07:03,758 --> 00:07:05,726
w celach sportowo-rekreacyjnych.

153
00:07:09,823 --> 00:07:13,319
Zwierzęta dostarczają nam mięsa, mleka

154
00:07:13,419 --> 00:07:17,145
skór i jaj, a pistacja dostarcza wiedzy. 

155
00:07:17,245 --> 00:07:18,781
I to bezkosztowo.

156
00:07:19,039 --> 00:07:23,101
Wystarczy wejść na stronę pistacja.tv