1
00:00:00,512 --> 00:00:02,052
Indie zmagają się z ogromnym 

2
00:00:02,152 --> 00:00:03,583
zanieczyszczeniem powietrza

3
00:00:03,840 --> 00:00:05,567
zwłaszcza w dużych miastach.

4
00:00:05,691 --> 00:00:08,290
Mnóstwo spalinowych pojazdów, korki

5
00:00:08,390 --> 00:00:11,621
zła jakość paliw i używanie pieców na węgiel

6
00:00:11,721 --> 00:00:14,195
i drewno sprawiają, że oddychanie 

7
00:00:14,295 --> 00:00:16,996
w centrum Mumbaju jest tak szkodliwe 

8
00:00:17,096 --> 00:00:20,377
jak wypalanie około stu papierosów dziennie!

9
00:00:33,024 --> 00:00:35,374
Na pewno znasz takie słowa jak "weranda"

10
00:00:35,474 --> 00:00:36,864
 "dżungla", czy "piżama"

11
00:00:37,120 --> 00:00:39,424
ale czy wiesz, że pochodzą one z Indii?

12
00:00:39,936 --> 00:00:42,380
To kraj o niezwykłej historii i kulturze

13
00:00:42,480 --> 00:00:44,980
oraz ogromnym potencjale gospodarczym.

14
00:00:45,139 --> 00:00:48,277
Jego różnorodne środowisko geograficzne 

15
00:00:48,377 --> 00:00:51,067
obejmuje rozległe wyżyny, najwyższe

16
00:00:51,167 --> 00:00:53,777
na świecie góry, przepastne doliny

17
00:00:53,877 --> 00:00:56,537
pustynie i bardzo długie wybrzeże.

18
00:00:56,857 --> 00:00:59,347
Spójrz na mapę. Łatwo dostrzec

19
00:00:59,447 --> 00:01:02,649
że Indie zajmują cały, ogromny półwysep

20
00:01:02,749 --> 00:01:04,561
 a jakże - Indyjski.

21
00:01:04,768 --> 00:01:08,314
Półwysep ten oblewają wody Morza Arabskiego

22
00:01:08,414 --> 00:01:11,659
i Zatoki Bengalskiej, należące do oceanu

23
00:01:11,759 --> 00:01:13,381
również Indyjskiego.

24
00:01:13,728 --> 00:01:15,996
Centralną część półwyspu zajmuje

25
00:01:16,096 --> 00:01:17,567
rozległa wyżyna Dekan

26
00:01:17,824 --> 00:01:20,475
oddzielona od łańcuchów młodych

27
00:01:20,575 --> 00:01:23,699
wysokich gór - Himalajów i Karakorum 

28
00:01:23,799 --> 00:01:26,014
nizinami Gangesu i Indusu.

29
00:01:26,528 --> 00:01:28,988
Już z tego widać, że to ogromny kraj.

30
00:01:29,088 --> 00:01:31,975
Ponad 10 razy większy od Polski.

31
00:01:32,416 --> 00:01:34,498
Na większości terytorium Indii 

32
00:01:34,598 --> 00:01:37,023
panuje klimat zwrotnikowy monsunowy.

33
00:01:37,280 --> 00:01:39,968
Charakterystyczne dla tego klimatu są 

34
00:01:40,068 --> 00:01:42,778
wiejące okresowo wiatry zwane monsunami

35
00:01:42,878 --> 00:01:44,291
o których opowiadamy 

36
00:01:44,391 --> 00:01:46,431
w innym filmie tej playlisty.

37
00:01:49,568 --> 00:01:51,756
Bliskość oceanu z jednej strony

38
00:01:51,856 --> 00:01:54,788
i bariera najwyższych gór świata z drugiej

39
00:01:54,888 --> 00:01:57,531
sprawiają, że na sporym obszarze kraju

40
00:01:57,631 --> 00:01:59,386
klimat jest dość łagodny.

41
00:01:59,953 --> 00:02:02,654
Największe rzeki Indii: Indus, Ganges

42
00:02:02,754 --> 00:02:05,182
i Brahmaputra biorą swój początek 

43
00:02:05,282 --> 00:02:07,859
w Himalajach, a zasilają je głównie 

44
00:02:07,959 --> 00:02:09,991
wody z tamtejszych lodowców.

45
00:02:10,560 --> 00:02:12,800
Dwie ostatnie zbierają wody

46
00:02:12,900 --> 00:02:16,277
aż z 1/3 obszaru kraju i największą deltą

47
00:02:16,377 --> 00:02:19,500
na świecie uchodzą do wspomnianej już 

48
00:02:19,600 --> 00:02:21,161
Zatoki Bengalskiej.

49
00:02:21,824 --> 00:02:25,632
Rozległe dorzecza indyjskich rzek sprawiają

50
00:02:25,732 --> 00:02:29,540
że około 40% tutejszych gleb to żyzne mady.

51
00:02:30,016 --> 00:02:32,459
Ze względu na ten sprzyjający klimat

52
00:02:32,559 --> 00:02:35,160
i dobre gleby, ludzie osiedlali się tu 

53
00:02:35,260 --> 00:02:36,872
od niepamiętnych czasów.

54
00:02:37,184 --> 00:02:40,083
Indie są kolebką jednych z najstarszych 

55
00:02:40,183 --> 00:02:42,589
cywilizacji świata, takich jak te 

56
00:02:42,689 --> 00:02:44,284
leżące w dolinie Indusu

57
00:02:44,384 --> 00:02:46,840
równie stare jak starożytny Egipt.

58
00:02:50,496 --> 00:02:53,311
W pradawnych czasach największe miasta Indii

59
00:02:53,411 --> 00:02:56,085
miały około 50 000 mieszkańców.

60
00:02:56,492 --> 00:02:58,067
Dzisiaj metropolie Indii 

61
00:02:58,167 --> 00:03:00,522
należą do najludniejszych na świecie.

62
00:03:00,992 --> 00:03:05,436
Najbardziej znane to Mumbaj, Delhi i Kolkata.

63
00:03:05,856 --> 00:03:08,268
W sumie liczba obywateli mieszkających

64
00:03:08,368 --> 00:03:10,975
w miastach przekroczyła już pół miliarda.

65
00:03:11,232 --> 00:03:13,360
Indie są zresztą najludniejszym

66
00:03:13,460 --> 00:03:14,815
państwem na świecie.

67
00:03:15,328 --> 00:03:17,516
Mając półtora miliarda mieszkańców

68
00:03:17,616 --> 00:03:19,935
przeskoczyły pod tym względem Chiny.

69
00:03:20,448 --> 00:03:23,335
Ponieważ jednak pod względem powierzchni

70
00:03:23,435 --> 00:03:25,538
zajmują dopiero siódme miejsce

71
00:03:25,638 --> 00:03:27,888
gęstość zaludnienia jest tu duża

72
00:03:27,988 --> 00:03:30,655
6 razy większa niż średnia w Europie.

73
00:03:31,456 --> 00:03:33,760
Kraj jest przy tym stosunkowo młody.

74
00:03:34,016 --> 00:03:36,064
Nie tylko pod względem historycznym

75
00:03:36,576 --> 00:03:38,445
uzyskał niepodległość dopiero 

76
00:03:38,545 --> 00:03:39,903
po II wojnie światowej

77
00:03:40,160 --> 00:03:43,113
ale i demograficznym: średni wiek mieszkańca

78
00:03:43,213 --> 00:03:45,279
nie przekracza trzydziestu lat.

79
00:03:45,536 --> 00:03:47,375
To niewiarygodnie duży zasób 

80
00:03:47,475 --> 00:03:49,119
osób w wieku produkcyjnym.

81
00:03:49,632 --> 00:03:53,350
Szacuje się że w 2030 roku co piąty pracujący

82
00:03:53,450 --> 00:03:56,247
mieszkaniec Ziemi będzie Hindusem.

83
00:03:56,800 --> 00:03:59,616
Są to przy tym ludzie coraz lepiej wykształceni

84
00:03:59,872 --> 00:04:02,688
i nieźle posługujący się językiem angielskim

85
00:04:02,944 --> 00:04:05,760
bo przez długi czas była to brytyjska kolonia.

86
00:04:06,272 --> 00:04:07,795
To między innymi dlatego 

87
00:04:07,895 --> 00:04:10,111
gospodarka Indii szybko się rozwija.

88
00:04:10,368 --> 00:04:13,696
Zanim o niej więcej opowiemy, schrup orzeszka.

89
00:04:14,464 --> 00:04:17,233
A czy wiesz, że Indie to drugi na świecie 

90
00:04:17,333 --> 00:04:18,800
producent pistacji?

91
00:04:22,143 --> 00:04:24,132
Przed orzeszkiem mówiliśmy trochę

92
00:04:24,232 --> 00:04:25,726
 o indyjskiej gospodarce.

93
00:04:25,983 --> 00:04:29,507
Coraz większą rolę odgrywają w niej przemysł

94
00:04:29,607 --> 00:04:33,081
i usługi. Nie tylko tradycyjne jak turystyka

95
00:04:33,181 --> 00:04:35,436
edukacja, czy ochrona zdrowia

96
00:04:35,536 --> 00:04:38,035
ale i nowoczesne, jak bankowość 

97
00:04:38,135 --> 00:04:40,587
technologie informatyczne, handel 

98
00:04:40,687 --> 00:04:43,236
internetowy, czy logistyka - proces 

99
00:04:43,336 --> 00:04:45,958
kontrolowania sprawnego i efektywnego

100
00:04:46,058 --> 00:04:48,510
przepływu towarów oraz informacji.

101
00:04:49,023 --> 00:04:51,789
W kraju powstają centra tego rodzaju usług

102
00:04:51,889 --> 00:04:54,655
obsługujące największe światowe korporacje

103
00:04:54,911 --> 00:04:59,080
jak Google, IBM, Intel czy Cisco.

104
00:04:59,519 --> 00:05:01,779
Koncentrują się one wokół ośrodków

105
00:05:01,879 --> 00:05:04,565
naukowych, zapewniających wykwalifikowaną

106
00:05:04,665 --> 00:05:07,197
anglojęzyczną, a przy tym tanią kadrę.

107
00:05:07,455 --> 00:05:09,526
Przykładem może być Bengaluru

108
00:05:09,626 --> 00:05:12,062
nazywane indyjską Doliną Krzemową.

109
00:05:12,575 --> 00:05:15,685
Do sektora usług należy też zaliczyć indyjskie

110
00:05:15,785 --> 00:05:18,364
Bollywood - największy przemysł filmowy

111
00:05:18,464 --> 00:05:21,250
świata, produkujący rocznie ponad dwa razy

112
00:05:21,350 --> 00:05:23,979
tyle filmów, co amerykańskie Hollywood.

113
00:05:27,167 --> 00:05:29,552
Ogromna liczba mieszkańców to i ogromne

114
00:05:29,652 --> 00:05:32,286
wyzwania, przed którymi stoi młode państwo.

115
00:05:32,799 --> 00:05:35,359
Choćby pod względem zapewnienia żywności

116
00:05:35,615 --> 00:05:37,556
wody pitnej i mieszkań.

117
00:05:37,919 --> 00:05:40,479
I choć Indie to piąta gospodarka świata

118
00:05:40,735 --> 00:05:43,587
wiele milionów ich obywateli przymiera głodem

119
00:05:43,687 --> 00:05:46,231
i mieszka w bardzo prymitywnych warunkach

120
00:05:46,331 --> 00:05:48,925
bez dostępu do bieżącej wody czy toalety.

121
00:05:49,439 --> 00:05:51,359
Na wsiach, gdzie żyje i pracuje

122
00:05:51,459 --> 00:05:54,787
ponad 60% populacji, 1/4 wciąż 

123
00:05:54,887 --> 00:05:57,885
musi załatwiać się... pod krzakiem.

124
00:05:58,655 --> 00:06:00,959
W miastach rozrastają się dzielnice nędzy

125
00:06:01,215 --> 00:06:04,287
slumsy, w których warunki są jeszcze gorsze.

126
00:06:04,509 --> 00:06:06,410
Sklecone z odpadów siedliska 

127
00:06:06,510 --> 00:06:09,085
często nie mają nawet dostępu do prądu.

128
00:06:09,687 --> 00:06:12,778
Z drugiej strony w tym kraju jest niemal 300 

129
00:06:12,878 --> 00:06:15,849
miliarderów, co stawia go na trzecim miejscu

130
00:06:15,949 --> 00:06:17,305
po USA i Chinach.

131
00:06:17,599 --> 00:06:20,194
10% najbogatszych obywateli ma 

132
00:06:20,294 --> 00:06:23,486
w swoich rękach 2/3 krajowego bogactwa

133
00:06:23,999 --> 00:06:26,478
podczas gdy na biedniejszą połowę

134
00:06:26,578 --> 00:06:29,057
społeczeństwa przypada ledwie 3%.

135
00:06:30,143 --> 00:06:32,564
Źródłem tak niesprawiedliwego podziału

136
00:06:32,664 --> 00:06:35,295
dochodów jest tu w dużej mierze istniejący

137
00:06:35,395 --> 00:06:37,831
w Indiach od tysięcy lat system kastowy

138
00:06:37,931 --> 00:06:40,107
czyli sztywny podział społeczeństwa

139
00:06:40,207 --> 00:06:41,798
na zhierarchizowane grupy 

140
00:06:41,898 --> 00:06:43,424
ze względu na pochodzenie

141
00:06:43,524 --> 00:06:45,880
decydujące o możliwości zatrudnienia.

142
00:06:46,271 --> 00:06:49,183
Mimo, że oficjalnie zniesiono go po uzyskaniu

143
00:06:49,283 --> 00:06:51,750
przez kraj niepodległości i zapisano to

144
00:06:51,850 --> 00:06:54,449
w konstytucji, system wciąż ma się dobrze

145
00:06:54,549 --> 00:06:56,803
szczególnie na obszarach wiejskich.

146
00:06:57,023 --> 00:06:58,928
Około 10% społeczeństwa

147
00:06:59,028 --> 00:07:01,274
nie należy do żadnej kasty.

148
00:07:01,375 --> 00:07:03,423
To tak zwani niedotykalni.

149
00:07:03,679 --> 00:07:06,283
Osoby te są wykluczane z wielu zawodów

150
00:07:06,383 --> 00:07:07,799
 i usług publicznych.

151
00:07:08,031 --> 00:07:09,943
Nie mogą pracować w kuchniach

152
00:07:10,043 --> 00:07:12,176
korzystać z tych samych autobusów

153
00:07:12,276 --> 00:07:13,917
czy źródeł wody, co inni.

154
00:07:14,431 --> 00:07:17,412
Często brak wykształcenia odcina ich od pracy

155
00:07:17,512 --> 00:07:19,550
i dostępu do pomocy państwowej.

156
00:07:19,807 --> 00:07:21,599
Przeciętny hinduski chłopiec

157
00:07:21,855 --> 00:07:23,848
spędza w szkole niecałe 8 lat.

158
00:07:24,159 --> 00:07:27,130
Dziewczynka tylko pięć, podczas gdy ty

159
00:07:27,230 --> 00:07:29,291
w Polsce uczysz się co najmniej 

160
00:07:29,415 --> 00:07:32,666
do osiemnastki, czyli minimum 11 lat.

161
00:07:36,447 --> 00:07:39,552
Według popularnego, indyjskiego przysłowia

162
00:07:39,652 --> 00:07:43,058
co dwie mile zmienia się woda, co 4 mile mowa.

163
00:07:43,413 --> 00:07:46,341
W użyciu są aż 22 oficjalne języki

164
00:07:46,441 --> 00:07:49,545
nie licząc setek odmian i dialektów.

165
00:07:49,759 --> 00:07:51,881
Różnorodność tego ogromnego kraju

166
00:07:51,981 --> 00:07:54,671
wyraża się też w rozmaitości religii.

167
00:07:54,879 --> 00:07:56,465
Znajdziesz tu przedstawicieli 

168
00:07:56,565 --> 00:07:58,206
wszystkich największych wyznań.

169
00:07:58,463 --> 00:08:02,773
Najwięcej, około 70%, jest hinduistów

170
00:08:02,873 --> 00:08:06,123
ale około 15% to muzułmanie.

171
00:08:06,399 --> 00:08:09,535
Przynależność religijna bywa źródłem konfliktów

172
00:08:09,983 --> 00:08:12,949
na przykład muzułmanie jedzą mięso krów 

173
00:08:13,049 --> 00:08:15,965
zwierząt, które dla hinduistów są święte

174
00:08:16,065 --> 00:08:18,302
i uważają, że czczenie zwierząt 

175
00:08:18,402 --> 00:08:19,709
to świętokradztwo.

176
00:08:20,479 --> 00:08:23,039
Z kolei ci drudzy hodują i jedzą świnie

177
00:08:23,295 --> 00:08:25,848
uważane przez muzułmanów za nieczyste.

178
00:08:26,623 --> 00:08:28,297
Kontrasty społeczne w Indiach 

179
00:08:28,397 --> 00:08:30,768
pozostają widoczne, choć Państwo stara się 

180
00:08:30,868 --> 00:08:32,712
poprawiać byt mniejszości

181
00:08:32,812 --> 00:08:34,733
na przykład rezerwując dla nich 

182
00:08:34,833 --> 00:08:36,889
określoną liczbę miejsc w szkołach 

183
00:08:36,989 --> 00:08:39,650
i na uczelniach oraz w urzędach państwowych.

184
00:08:42,495 --> 00:08:45,108
Czas na Ciebie: jeśli uważnie oglądasz

185
00:08:45,208 --> 00:08:48,382
bez trudu wymienisz 3 największe miasta Indii.

186
00:08:51,711 --> 00:08:55,195
To Mumbaj, Delhi i Kolkata. Brawo!

187
00:08:55,295 --> 00:08:57,087
To może coś trudniejszego?

188
00:08:57,343 --> 00:09:00,253
Powiedz, jakie wyzwania rodzi fakt, że w Indiach

189
00:09:00,353 --> 00:09:02,462
mieszka już półtora miliarda ludzi?

190
00:09:06,047 --> 00:09:07,073
Nasze typy to:

191
00:09:07,173 --> 00:09:10,070
konieczność zapewnienia wystarczającej 

192
00:09:10,170 --> 00:09:12,683
ilości żywności, opieki zdrowotnej

193
00:09:12,783 --> 00:09:15,192
dostępu do pitnej wody i toalet.

194
00:09:15,519 --> 00:09:17,823
Twoje odpowiedzi mogą być nieco inne

195
00:09:17,923 --> 00:09:19,961
bo tak ogromna i szybko rosnąca 

196
00:09:20,061 --> 00:09:22,686
liczba mieszkańców rodzi wiele problemów.

197
00:09:27,295 --> 00:09:29,584
Indie to najludniejszy kraj świata

198
00:09:29,684 --> 00:09:31,992
niezwykle zróżnicowany pod względem

199
00:09:32,092 --> 00:09:33,693
społecznym i kulturowym.

200
00:09:33,951 --> 00:09:36,855
Mimo obciążenia w postaci systemu kastowego

201
00:09:36,955 --> 00:09:38,778
dynamicznie rozwija się tam 

202
00:09:38,878 --> 00:09:40,820
nowoczesny przemysł i usługi.

203
00:09:41,119 --> 00:09:43,457
Zawdzięcza to między innymi młodej

204
00:09:43,557 --> 00:09:46,105
anglojęzycznej, taniej sile roboczej.

205
00:09:48,799 --> 00:09:51,281
W Indiach wielu mieszkańców ma problem

206
00:09:51,381 --> 00:09:54,213
z dostępem do źródła wody, ale ty z dostępem

207
00:09:54,313 --> 00:09:57,145
do źródła wiedzy nie będziesz mieć problemów

208
00:09:57,245 --> 00:10:01,447
jeśli wejdziesz na pistacja.tv. Zapraszamy!