1
00:00:00,768 --> 00:00:03,068
Czy wiesz, że Australia była kiedyś

2
00:00:03,168 --> 00:00:04,993
jednym wielkim więzieniem?

3
00:00:05,632 --> 00:00:07,918
W XVIII wieku rząd Wielkiej Brytanii

4
00:00:08,018 --> 00:00:09,670
by uporać się z problemami 

5
00:00:09,770 --> 00:00:11,876
przepełnionych więzień, postanowił

6
00:00:11,976 --> 00:00:14,846
deportować skazańców najdalej jak to możliwe.

7
00:00:15,616 --> 00:00:18,414
Stłoczono ich na kilku niedużych statkach

8
00:00:18,514 --> 00:00:21,193
a gdy po 9 miesiącach dotarli na miejsce

9
00:00:21,293 --> 00:00:24,022
ich oczom ukazało się wielkie pustkowie.

10
00:00:24,320 --> 00:00:26,484
Nie było tam dosłownie nic.

11
00:00:26,880 --> 00:00:29,152
W takich niesprzyjających warunkach

12
00:00:29,252 --> 00:00:32,255
w ciągu roku zbudowali zalążki pierwszej osady

13
00:00:32,512 --> 00:00:34,424
miasteczko Sydney.

14
00:00:46,080 --> 00:00:48,920
Cały kontynent australijski, to jedno

15
00:00:49,020 --> 00:00:51,938
utworzone na początku XX wieku państwo

16
00:00:52,038 --> 00:00:53,504
Związek Australijski

17
00:00:53,760 --> 00:00:55,963
Nazywany potocznie Australią.

18
00:00:56,320 --> 00:00:58,368
Składa się ono z sześciu stanów

19
00:00:58,624 --> 00:01:00,416
trzech terytoriów wewnętrznych 

20
00:01:00,516 --> 00:01:01,951
położonych na kontynencie

21
00:01:02,208 --> 00:01:03,516
i siedmiu zewnętrznych 

22
00:01:03,616 --> 00:01:05,279
leżących na wyspach Pacyfiku.

23
00:01:05,792 --> 00:01:08,353
Można powiedzieć, że stany to spadkobiercy

24
00:01:08,453 --> 00:01:10,143
dawnych brytyjskich kolonii.

25
00:01:10,400 --> 00:01:12,820
Każdy z nich zachował z tamtych czasów

26
00:01:12,920 --> 00:01:14,495
swoją odrębną konstytucję

27
00:01:14,752 --> 00:01:16,544
i dziś ma dużą autonomię.

28
00:01:17,056 --> 00:01:19,160
Inaczej jest w przypadku terytoriów

29
00:01:19,260 --> 00:01:21,919
którymi zarządza bezpośrednio rząd federalny

30
00:01:22,176 --> 00:01:23,968
wspólny dla całej Australii.

31
00:01:24,480 --> 00:01:26,572
Przykładowo, Terytorium Północne 

32
00:01:26,672 --> 00:01:28,831
nigdy nie było kolonią brytyjską.

33
00:01:29,344 --> 00:01:32,399
Obszar ten został dołączony do Australii

34
00:01:32,499 --> 00:01:35,193
dopiero 10 lat po powstaniu państwa 

35
00:01:35,293 --> 00:01:37,028
i dziś nie jest stanem.

36
00:01:37,792 --> 00:01:40,430
Australia jest szóstym pod względem 

37
00:01:40,530 --> 00:01:43,416
wielkości terytorium państwem na świecie

38
00:01:43,516 --> 00:01:46,751
lecz zamieszkuje je tylko 27 milionów ludzi.

39
00:01:47,264 --> 00:01:48,544
Mniej niż Polskę.

40
00:01:48,800 --> 00:01:51,602
To prawdziwie wielokulturowa mieszanka 

41
00:01:51,702 --> 00:01:54,787
w której około 30% stanowią imigranci.

42
00:01:55,456 --> 00:01:57,634
Suchy i gorący klimat, jaki przeważa 

43
00:01:57,734 --> 00:02:00,103
na kontynencie sprawia, że rozmieszczenie

44
00:02:00,203 --> 00:02:01,900
ludności jest nierównomierne.

45
00:02:02,880 --> 00:02:05,000
Większość Australijczyków mieszka

46
00:02:05,100 --> 00:02:07,631
w metropoliach. Najgęściej zaludnione są

47
00:02:07,731 --> 00:02:09,933
południowo-wschodnie wybrzeża kraju

48
00:02:10,033 --> 00:02:12,351
gdzie klimat jest bardziej wilgotny.

49
00:02:12,864 --> 00:02:15,168
Tutaj znajdują się największe miasta:

50
00:02:15,424 --> 00:02:18,932
Sydney, Melbourne, Brisbane i Adelaide.

51
00:02:19,264 --> 00:02:22,394
Na zachodnim wybrzeżu istnieje tylko jedno

52
00:02:22,494 --> 00:02:24,639
ponadmilionowe miasto: Perth.

53
00:02:25,152 --> 00:02:27,575
Sydney i Melbourne długo spierały się

54
00:02:27,675 --> 00:02:30,449
o miano stolicy kraju. Spór był tak zacięty

55
00:02:30,549 --> 00:02:33,189
że kompromisowym rozwiązaniem okazało się

56
00:02:33,289 --> 00:02:35,999
wybudowanie od podstaw nowej stolicy.

57
00:02:36,672 --> 00:02:39,540
Tak na początku XX wieku powstała Canberra

58
00:02:39,640 --> 00:02:41,138
która do dziś pozostaje

59
00:02:41,238 --> 00:02:43,222
siedzibą australijskiego rządu

60
00:02:43,322 --> 00:02:46,398
choć liczy mniej niż pół miliona mieszkańców.

61
00:02:47,168 --> 00:02:49,476
Można powiedzieć, że środek Australii 

62
00:02:49,576 --> 00:02:51,263
jest bardzo słabo zaludniony

63
00:02:51,520 --> 00:02:54,336
a duże obszary w ogóle niezamieszkane.

64
00:02:54,848 --> 00:02:57,001
Ludzie żyją tam na ogół na farmach 

65
00:02:57,101 --> 00:02:58,687
o bardzo dużej powierzchni

66
00:02:58,944 --> 00:03:01,227
często odległych od siebie nawzajem 

67
00:03:01,327 --> 00:03:04,063
i od najbliższych miast o wiele kilometrów.

68
00:03:04,832 --> 00:03:07,392
Taka sytuacja wymusza naukę na odległość.

69
00:03:07,904 --> 00:03:10,158
Podobnie korzystanie ze służby zdrowia 

70
00:03:10,258 --> 00:03:12,512
od wielu lat opiera się na teleporadach

71
00:03:12,768 --> 00:03:14,510
w Europie spopularyzowanych 

72
00:03:14,610 --> 00:03:17,356
dopiero w czasach pandemii covid-19.

73
00:03:18,144 --> 00:03:20,417
W nagłych przypadkach, chorych przewożą

74
00:03:20,517 --> 00:03:22,944
do szpitali latające karetki.

75
00:03:26,848 --> 00:03:29,166
Ubogie gleby i suchy klimat Australii

76
00:03:29,266 --> 00:03:32,110
nie sprzyjają rolnictwu. Mimo to prawie połowa

77
00:03:32,210 --> 00:03:34,222
obszaru kraju jest wykorzystywana

78
00:03:34,322 --> 00:03:35,889
do celów rolniczych.

79
00:03:36,064 --> 00:03:38,618
Dominują gospodarstwa wielkoobszarowe

80
00:03:38,718 --> 00:03:41,293
wysoko zmechanizowane. Do nawadniania 

81
00:03:41,393 --> 00:03:44,511
i nawożenia często wykorzystuje się samoloty.

82
00:03:45,024 --> 00:03:47,444
Wśród pięciu największych gospodarstw 

83
00:03:47,544 --> 00:03:50,458
na świecie, aż trzy znajdują się w Australii. 

84
00:03:50,558 --> 00:03:53,610
Wiele ma większą powierzchnię od Warszawy.

85
00:03:54,240 --> 00:03:56,167
Australia słynie przede wszystkim

86
00:03:56,267 --> 00:03:57,287
z chowu owiec.

87
00:03:57,568 --> 00:03:59,872
Na tutejszych farmach hoduje się też bydło.

88
00:04:00,896 --> 00:04:02,885
Większość gruntów ornych skupia się 

89
00:04:02,985 --> 00:04:04,641
na południowym wschodzie kraju 

90
00:04:04,741 --> 00:04:06,793
gdzie warunki klimatyczne są najlepsze

91
00:04:06,893 --> 00:04:08,144
do uprawy roślin.

92
00:04:08,576 --> 00:04:11,137
Na tych obszarach króluje pszenica

93
00:04:11,237 --> 00:04:13,951
bawełna, winorośl i owoce cytrusowe.

94
00:04:18,559 --> 00:04:20,719
Przemysł wydobywczy ma duże znaczenie

95
00:04:20,819 --> 00:04:23,340
w gospodarce Australii, kraj ten posiada 

96
00:04:23,440 --> 00:04:25,284
bowiem ogromne zasoby surowców 

97
00:04:25,384 --> 00:04:28,030
mineralnych, których dużą część eksportuje.

98
00:04:28,543 --> 00:04:30,229
To tu wydobywa się boksyty

99
00:04:30,329 --> 00:04:31,614
czyli rudy aluminium

100
00:04:31,871 --> 00:04:34,687
oraz rudy żelaza, cynku i ołowiu.

101
00:04:35,199 --> 00:04:37,301
O zastosowaniu tych metali opowiadamy

102
00:04:37,401 --> 00:04:39,671
w naszych filmach z techniki.

103
00:04:40,319 --> 00:04:43,430
Australia jest też potęgą w wydobyciu złota

104
00:04:43,530 --> 00:04:44,974
srebra oraz diamentów

105
00:04:45,074 --> 00:04:47,622
i innych kamieni szlachetnych.

106
00:04:47,999 --> 00:04:50,783
Australijskie opale, ze względu na swoje

107
00:04:50,883 --> 00:04:53,263
unikalne wzory i intensywne kolory 

108
00:04:53,363 --> 00:04:56,168
są cenione na całym świecie jako surowiec

109
00:04:56,268 --> 00:04:58,648
jubilerski, osiągają zawrotne ceny 

110
00:04:58,748 --> 00:05:01,057
i przyciągają rzesze poszukiwaczy 

111
00:05:01,157 --> 00:05:03,870
i kolekcjonerów z różnych stron świata.

112
00:05:04,639 --> 00:05:07,065
Ważną rolę w gospodarce tego kraju

113
00:05:07,165 --> 00:05:10,269
pełnią surowce energetyczne: węgiel kamienny

114
00:05:10,369 --> 00:05:13,086
i brunatny, ropa naftowa i gaz ziemny.

115
00:05:13,599 --> 00:05:15,393
Wykorzystuje się je do produkcji 

116
00:05:15,493 --> 00:05:17,461
własnej energii, ale także eksportuje

117
00:05:17,561 --> 00:05:18,895
do innych krajów.

118
00:05:19,231 --> 00:05:21,590
W całości przeznaczany jest na sprzedaż

119
00:05:21,690 --> 00:05:23,867
wydobywany tu uran. Sama Australia 

120
00:05:23,967 --> 00:05:26,398
nie korzysta bowiem z energii jądrowej.

121
00:05:27,423 --> 00:05:29,416
Główne ośrodki przemysłowe kraju 

122
00:05:29,516 --> 00:05:31,262
to zarazem największe miasta:

123
00:05:31,775 --> 00:05:35,876
Sydney, Melbourne, Brisbane, Adelaide i Perth.

124
00:05:36,127 --> 00:05:38,295
Szukaj ich na południowych i południowo

125
00:05:38,395 --> 00:05:40,222
wschodnich wybrzeżach kontynentu.

126
00:05:40,991 --> 00:05:43,853
Dominują tam: przetwórstwo spożywcze

127
00:05:43,953 --> 00:05:46,199
hutnictwo, przemysł chemiczny

128
00:05:46,299 --> 00:05:49,192
produkcja środków transportu i maszyn

129
00:05:49,292 --> 00:05:52,185
a także przemysł wysokich technologii

130
00:05:52,285 --> 00:05:53,691
tak zwany Hi-Tech.

131
00:05:54,303 --> 00:05:56,137
Dzięki nowoczesnym technologiom 

132
00:05:56,237 --> 00:05:58,021
gospodarka Australii jest jedną 

133
00:05:58,121 --> 00:06:00,664
z najlepiej rozwiniętych na świecie.

134
00:06:04,031 --> 00:06:06,962
Ze względu na ogromne odległości kraj posiada

135
00:06:07,062 --> 00:06:09,662
rozbudowaną infrastrukturę transportową.

136
00:06:09,919 --> 00:06:11,889
Na kontynencie mamy gęstą sieć 

137
00:06:11,989 --> 00:06:13,840
dróg i linii kolejowych.

138
00:06:14,015 --> 00:06:16,424
Szeroko wykorzystywany na terenie kraju

139
00:06:16,524 --> 00:06:18,366
jest też transport powietrzny.

140
00:06:18,879 --> 00:06:21,647
Transport morski umożliwia handel z Chinami

141
00:06:21,747 --> 00:06:24,333
Indiami i Stanami Zjednoczonymi,które są 

142
00:06:24,433 --> 00:06:27,069
głównymi partnerami handlowymi Australii.

143
00:06:27,839 --> 00:06:30,270
Ogromne odległości między skupiskami ludzi

144
00:06:30,370 --> 00:06:32,042
stały się też powodem rozwoju 

145
00:06:32,142 --> 00:06:33,743
systemów łączności.

146
00:06:34,239 --> 00:06:36,582
Dziś kraj posiada rozbudowany system

147
00:06:36,682 --> 00:06:39,241
komunikacji, obejmujący radiokomunikację

148
00:06:39,341 --> 00:06:42,299
oraz sieci telefonii stacjonarnej i komórkowej

149
00:06:42,399 --> 00:06:44,476
połączone z komunikacją radiową.

150
00:06:45,503 --> 00:06:47,807
Ważnym działem gospodarki jest turystyka.

151
00:06:48,319 --> 00:06:50,983
Miliony podróżnych co roku odwiedzają

152
00:06:51,083 --> 00:06:53,843
tutejsze atrakcje: Wielką Rafę Koralową

153
00:06:53,943 --> 00:06:56,483
położoną u wschodnich wybrzeży kraju

154
00:06:56,583 --> 00:06:59,490
Park Narodowy Uluru z jedną z najbardziej

155
00:06:59,590 --> 00:07:01,764
charakterystycznych na świecie 

156
00:07:01,864 --> 00:07:04,771
formacji skalnych, Góry Śnieżne w Alpach 

157
00:07:04,871 --> 00:07:07,558
Australijskich, grupę wapiennych skał 

158
00:07:07,658 --> 00:07:09,318
na południe od Melbourne

159
00:07:09,418 --> 00:07:11,445
znaną jako Dwunastu Apostołów

160
00:07:11,545 --> 00:07:13,402
czy słynną operę w Sydney.

161
00:07:16,223 --> 00:07:18,114
Myślę, że oglądając ten film 

162
00:07:18,214 --> 00:07:20,574
udało Ci się nieco poznać Australię.

163
00:07:20,831 --> 00:07:23,243
Spróbuj odgadnąć, o jakich australijskich

164
00:07:23,343 --> 00:07:25,694
miastach mowa jest w poniższych opisach.

165
00:07:26,463 --> 00:07:29,157
Symbolem tego miasta jest słynny budynek

166
00:07:29,257 --> 00:07:31,814
opery, przypominający kształtem żagle.

167
00:07:36,447 --> 00:07:37,715
To największe miasto 

168
00:07:37,815 --> 00:07:39,774
na zachodnim wybrzeżu Australii.

169
00:07:44,383 --> 00:07:45,663
Stolica Australii.

170
00:07:50,271 --> 00:07:53,330
Czy masz tak samo, jak ja? Brawo!

171
00:07:57,183 --> 00:07:59,753
Związek Australijski to ogromne, wysoko

172
00:07:59,853 --> 00:08:02,558
rozwinięte gospodarczo państwo-kontynent.

173
00:08:03,071 --> 00:08:04,243
Pomimo niedoborów wody 

174
00:08:04,343 --> 00:08:05,886
ma dobrze rozwinięte rolnictwo

175
00:08:06,143 --> 00:08:08,703
i oparty na nim przemysł spożywczy.

176
00:08:09,215 --> 00:08:11,692
Jest poważnym producentem i eksporterem

177
00:08:11,792 --> 00:08:14,334
między innymi węgla kamiennego, boksytów

178
00:08:14,591 --> 00:08:18,687
rud żelaza, cynku, uranu, a także złota

179
00:08:18,943 --> 00:08:20,991
srebra i kamieni szlachetnych.

180
00:08:21,503 --> 00:08:23,372
Posiada rozbudowany transport 

181
00:08:23,472 --> 00:08:24,830
oraz system łączności.

182
00:08:25,343 --> 00:08:26,549
Australia oferuje 

183
00:08:26,649 --> 00:08:28,712
bogactwo atrakcji turystycznych

184
00:08:28,812 --> 00:08:31,414
zwłaszcza przyrodniczo-krajobrazowych.

185
00:08:34,559 --> 00:08:37,887
Australia to państwo obejmujące cały kontynent

186
00:08:38,143 --> 00:08:41,191
a pistacja.tv to serwis obejmujący świat 

187
00:08:41,291 --> 00:08:44,138
zasobów, dzięki którym możesz poszerzać

188
00:08:44,238 --> 00:08:47,269
swoją wiedzę. Zapraszamy!