1
00:00:01,280 --> 00:00:04,783
Najwyższym drzewem w Polsce jest licząca sobie

2
00:00:04,873 --> 00:00:08,299
blisko 60 m daglezja zielona z Gór Bardzkich.

3
00:00:08,448 --> 00:00:11,309
Wśród liściastych palma pierwszeństwa należy

4
00:00:11,399 --> 00:00:15,872
do buka z okolic Tarnowa, mierzącego 48,5 m.

5
00:00:16,406 --> 00:00:19,307
W tym filmie dowiesz się więcej o polskich lasach

6
00:00:19,397 --> 00:00:21,082
i tworzących je drzewach.

7
00:00:35,328 --> 00:00:38,781
Stara maksyma głosi: "Nie było nas, był las. 

8
00:00:38,871 --> 00:00:40,880
Nie będzie nas, będzie las"

9
00:00:40,970 --> 00:00:43,102
ale czym właściwie jest las?

10
00:00:43,411 --> 00:00:46,577
Z definicji to zwarty obszar pokryty ściółką

11
00:00:46,667 --> 00:00:49,979
i porośnięty runem leśnym, krzewami, drzewami.

12
00:00:50,432 --> 00:00:52,352
Więcej o piętrach lasu dowiesz się

13
00:00:52,442 --> 00:00:54,015
z naszych filmów z przyrody.

14
00:00:54,528 --> 00:00:57,460
W dzisiejszym świecie lasy są coraz bardziej

15
00:00:57,550 --> 00:01:00,415
zagrożone i znikają; wycinane jako surowiec

16
00:01:00,672 --> 00:01:02,720
dla pozyskania ziemi uprawnej

17
00:01:02,976 --> 00:01:05,271
albo w pożarach, które ostatnimi czasy

18
00:01:05,361 --> 00:01:07,857
coraz częściej trawią wielkie powierzchnie

19
00:01:07,947 --> 00:01:10,057
pozostawiając jedynie pogorzeliska.

20
00:01:10,400 --> 00:01:12,558
Dawno temu lasy zajmowały większość

21
00:01:12,648 --> 00:01:14,239
powierzchni naszego kraju.

22
00:01:14,752 --> 00:01:16,870
Ich udział spadał jednak w miarę 

23
00:01:16,960 --> 00:01:19,799
rozwoju rolnictwa i wzrostu liczby ludności.

24
00:01:20,384 --> 00:01:23,201
W Polsce jednak na szczęście lasów mamy

25
00:01:23,291 --> 00:01:26,577
coraz więcej, a to znaczy, że rośnie lesistość

26
00:01:26,667 --> 00:01:29,512
naszego kraju, czyli odsetek powierzchni

27
00:01:29,602 --> 00:01:30,878
jaką lasy zajmują.

28
00:01:31,136 --> 00:01:34,976
Po II wojnie światowej było to niecałe 21%

29
00:01:35,397 --> 00:01:39,054
Obecnie wskaźnik ten zbliża się do 30%

30
00:01:39,584 --> 00:01:42,656
Jak zwykle jednak, średnia to kiepski wskaźnik.

31
00:01:42,912 --> 00:01:45,700
Gdy spojrzysz na kartogram, łatwo dostrzeżesz

32
00:01:45,790 --> 00:01:48,281
że są w kraju województwa, w których lasy

33
00:01:48,371 --> 00:01:50,718
zajmują niewielki odsetek powierzchni.

34
00:01:51,104 --> 00:01:53,703
To województwo łódzkie, mazowieckie

35
00:01:53,793 --> 00:01:56,090
lubelskie i kujawsko-pomorskie.

36
00:01:56,415 --> 00:01:57,758
Z czego to wynika?

37
00:01:58,065 --> 00:02:00,541
W dużej części z działalności człowieka.

38
00:02:00,832 --> 00:02:03,648
Tam, gdzie mamy równinne tereny, dobre gleby

39
00:02:03,904 --> 00:02:06,414
i inne warunki sprzyjające rolnictwu

40
00:02:06,608 --> 00:02:08,768
tam lasy wycięto pod pola uprawne.

41
00:02:09,024 --> 00:02:11,242
Tymczasem w województwie lubuskim

42
00:02:11,332 --> 00:02:13,643
w którym lasy zajmują około połowy 

43
00:02:13,733 --> 00:02:16,455
powierzchni, a także w mocno zalesionych:

44
00:02:16,545 --> 00:02:18,718
podkarpackim i zachodniopomorskim

45
00:02:18,808 --> 00:02:22,079
mamy słabe gleby, a i teren często nie nadaje się

46
00:02:22,169 --> 00:02:25,097
ani pod działalność rolniczą, ani osadnictwo

47
00:02:25,187 --> 00:02:27,817
co przyczyniło się do zachowania lasów.

48
00:02:28,224 --> 00:02:30,005
A jakie to właściwie lasy?

49
00:02:30,272 --> 00:02:31,914
O tym po orzeszku.

50
00:02:35,136 --> 00:02:37,150
Już mówiliśmy, że lasy zachowały się 

51
00:02:37,240 --> 00:02:38,430
głównie na najsłabszych

52
00:02:38,520 --> 00:02:40,457
nieprzydatnych rolniczo glebach.

53
00:02:40,894 --> 00:02:44,037
W przeważającej większości są to lasy sadzone

54
00:02:44,127 --> 00:02:46,491
ręką człowieka i stosunkowo młode.

55
00:02:46,581 --> 00:02:50,198
Tylko około 1/4 ma więcej niż 80 lat

56
00:02:50,752 --> 00:02:53,443
Najpopularniejszymi zbiorowiskami leśnymi

57
00:02:53,533 --> 00:02:55,957
w Polsce są bory, czyli lasy iglaste.

58
00:02:56,384 --> 00:02:58,701
Dominuje w nich sosna, bo to drzewo

59
00:02:58,791 --> 00:03:01,603
odporne na suszę, rosnące nawet na piaskach

60
00:03:01,693 --> 00:03:03,807
i odporne na niskie temperatury.

61
00:03:04,320 --> 00:03:06,516
Na północy i północnym wschodzie

62
00:03:06,606 --> 00:03:09,808
jest gatunkiem rodzimym, ale chętnie sadzono ją

63
00:03:09,898 --> 00:03:12,959
w całej Polsce, ze względu na małe wymagania 

64
00:03:13,049 --> 00:03:15,270
i szybki wzrost oraz przydatność 

65
00:03:15,360 --> 00:03:17,346
dla różnych gałęzi przemysłu.

66
00:03:17,888 --> 00:03:20,452
Dziś wiemy już jednak, że bory sosnowe 

67
00:03:20,542 --> 00:03:23,396
i wszelkie monokultury leśne, czyli sztuczne

68
00:03:23,486 --> 00:03:25,604
zbiorowiska drzew jednego gatunku

69
00:03:25,694 --> 00:03:27,678
łatwo padają na przykład ofiarą

70
00:03:27,768 --> 00:03:29,061
chorób i szkodników.

71
00:03:29,289 --> 00:03:30,794
Dlatego obecnie leśnicy 

72
00:03:30,884 --> 00:03:33,119
przy nowych nasadzeniach starają się

73
00:03:33,209 --> 00:03:35,380
dostosowywać skład gatunkowy nowego

74
00:03:35,470 --> 00:03:38,332
drzewostanu do naturalnego dla danego terenu.

75
00:03:38,880 --> 00:03:41,696
Naturalnego, czyli jakiego, spytasz może.

76
00:03:41,952 --> 00:03:44,211
Cóż, w Polsce charakter lasu zależy 

77
00:03:44,301 --> 00:03:46,560
w głównej mierze od dwóch czynników:

78
00:03:46,892 --> 00:03:49,632
warunków klimatycznych oraz rodzaju gleb.

79
00:03:50,144 --> 00:03:52,632
Najogólniej mówiąc, im uboższe gleby 

80
00:03:52,722 --> 00:03:55,483
i im zimniej, tym więcej drzew iglastych.

81
00:03:56,032 --> 00:03:59,226
Sosny świetnie mają się w północnej części Polski

82
00:03:59,316 --> 00:04:01,275
gdzie dominują gleby bielicowe 

83
00:04:01,365 --> 00:04:03,985
a średnie temperatury powietrza są niższe

84
00:04:04,075 --> 00:04:06,013
niż w pozostałej części kraju.

85
00:04:06,528 --> 00:04:08,392
Przykładem starego boru jest 

86
00:04:08,482 --> 00:04:11,222
leżąca na północnym wschodzie naszego kraju

87
00:04:11,312 --> 00:04:13,637
Puszcza Piska, gdzie sosna dominuje.

88
00:04:13,952 --> 00:04:17,364
Z kolei świerki, jodły i modrzewie spotkasz raczej

89
00:04:17,454 --> 00:04:20,659
w polskich górach i to w ich wyższych partiach.

90
00:04:20,863 --> 00:04:22,655
Popatrz na Puszczę Karpacką.

91
00:04:23,167 --> 00:04:26,582
Należą do niej lasy wpisane na listę Światowego

92
00:04:26,672 --> 00:04:29,821
Dziedzictwa UNESCO ze względu na rosnące tam

93
00:04:29,911 --> 00:04:33,134
głównie w reglu dolnym buki, ale tak naprawdę

94
00:04:33,224 --> 00:04:36,299
to lasy mieszane, bukowo-jodłowe, a w reglu

95
00:04:36,389 --> 00:04:39,362
górnym buki są zastępowane przez świerki.

96
00:04:39,807 --> 00:04:41,855
Dokładniej o piętrach roślinności

97
00:04:42,002 --> 00:04:43,895
opowiadamy w innym filmie.

98
00:04:44,415 --> 00:04:47,887
Na nizinach, na wilgotnych glebach brunatnych

99
00:04:47,977 --> 00:04:51,717
i płowych naturalne są grądy, czyli lasy mieszane

100
00:04:51,807 --> 00:04:54,654
z dużym udziałem grabów, lip i dębów.

101
00:04:55,167 --> 00:04:58,495
Bardziej na północ więcej może być świerków.

102
00:04:59,007 --> 00:05:01,012
Grądem jest Puszcza Białowieska

103
00:05:01,102 --> 00:05:04,120
jeden z ostatnich tak różnorodnych biologicznie

104
00:05:04,210 --> 00:05:06,831
lasów naturalnych, także wpisany na listę

105
00:05:06,921 --> 00:05:08,860
Światowego Dziedzictwa UNESCO.

106
00:05:09,247 --> 00:05:11,601
Tam, gdzie teren jest regularnie zalewany

107
00:05:11,691 --> 00:05:13,342
na przykład nad brzegami rzek

108
00:05:13,599 --> 00:05:15,391
naturalnie spotkasz łęgi.

109
00:05:15,903 --> 00:05:18,975
Blisko brzegów królują tam wierzby i topole.

110
00:05:19,231 --> 00:05:21,791
Nieco dalej, na mniej podmokłym gruncie

111
00:05:22,047 --> 00:05:25,688
lasy z przewagą jesionu, wiązu i olszy.

112
00:05:26,143 --> 00:05:28,959
Na terenach bagiennych powszechniejsze są olsy

113
00:05:29,471 --> 00:05:32,679
gdzie dominuje olsza czarna z domieszką innych

114
00:05:32,769 --> 00:05:35,137
dobrze znoszą wilgoć gatunków:

115
00:05:35,359 --> 00:05:38,175
wierzby, jesionu, brzozy omszonej.

116
00:05:38,687 --> 00:05:40,365
Nazwa lasu często pochodzi 

117
00:05:40,455 --> 00:05:42,708
od dominującego w nim gatunku drzew.

118
00:05:43,179 --> 00:05:46,111
O borach sosnowych i olsach już mówiliśmy.

119
00:05:46,367 --> 00:05:49,303
Tam, gdzie przeważają dęby, mamy do czynienia

120
00:05:49,393 --> 00:05:51,998
z dąbrową, a tam, gdzie buki, z buczyną.

121
00:05:55,583 --> 00:05:57,744
Las to jednak nie tylko drzewa. 

122
00:05:57,834 --> 00:05:59,398
To przebogate ekosystemy

123
00:05:59,488 --> 00:06:01,994
będące domem wielu roślin i zwierząt.

124
00:06:02,239 --> 00:06:04,287
Więcej możesz o tym dowiedzieć się

125
00:06:04,377 --> 00:06:05,604
z naszych innych filmów.

126
00:06:05,823 --> 00:06:07,794
Człowiek od najdawniejszych czasów

127
00:06:07,884 --> 00:06:10,686
wykorzystywał wszystko, co mógł znaleźć w lesie.

128
00:06:11,199 --> 00:06:13,631
Ścinał drzewa na budowę domów, mostów

129
00:06:13,721 --> 00:06:15,550
i umocnień, a także na opał.

130
00:06:16,063 --> 00:06:18,111
Zbierał orzechy, jagody i grzyby.

131
00:06:18,623 --> 00:06:20,970
W drzewnych dziuplach hodował pszczoły

132
00:06:21,060 --> 00:06:22,462
i zbierał od nich miód.

133
00:06:22,975 --> 00:06:26,506
Polował też na zamieszkujące las ptaki i ssaki.

134
00:06:26,596 --> 00:06:30,051
Dla ich mięsa, a w przypadku ssaków - i futer.

135
00:06:30,399 --> 00:06:32,873
Mimo upływu czasu las wciąż pełni

136
00:06:32,963 --> 00:06:34,750
ważną rolę w gospodarce.

137
00:06:35,052 --> 00:06:37,588
Dziś także pozyskujemy z niego drewno

138
00:06:37,678 --> 00:06:40,448
i owoce runa leśnego, myśliwi polują zaś 

139
00:06:40,538 --> 00:06:42,655
na zamieszkujące las zwierzęta.

140
00:06:43,199 --> 00:06:45,641
W coraz większym stopniu zdajemy sobie jednak

141
00:06:45,731 --> 00:06:48,062
sprawę, że najważniejsze funkcje lasu to te

142
00:06:48,319 --> 00:06:51,391
Które wypełnia jako całość. Jako ekosystem.

143
00:06:51,647 --> 00:06:54,201
Chodzi o wytwarzanie tlenu i pochłanianie

144
00:06:54,291 --> 00:06:56,547
dwutlenku węgla, a także oczyszczanie

145
00:06:56,637 --> 00:06:58,557
powietrza ze szkodliwych pyłów.

146
00:06:59,327 --> 00:07:02,143
Las potrafi też stabilizować stosunki wodne.

147
00:07:02,399 --> 00:07:04,933
To znaczy, że magazynuje nadmiar wody

148
00:07:05,023 --> 00:07:07,861
w okresach opadów i oddaje ją do powietrza

149
00:07:07,951 --> 00:07:10,998
w postaci wilgoci w okresach suszy, a do tego

150
00:07:11,088 --> 00:07:13,926
dzięki pracy korzeni drzew i innych roślin

151
00:07:14,016 --> 00:07:15,947
podnosi poziom wód gruntowych

152
00:07:16,037 --> 00:07:18,013
tych zalegających pod ziemią.

153
00:07:18,527 --> 00:07:20,530
Mówimy nawet, że w lesie panuje 

154
00:07:20,620 --> 00:07:22,962
swoisty mikroklimat, bardzo korzystny 

155
00:07:23,052 --> 00:07:24,415
dla ludzkiego zdrowia.

156
00:07:24,927 --> 00:07:27,214
Wszystko to sprawia że las, który rośnie 

157
00:07:27,304 --> 00:07:29,148
w danym miejscu kilkadziesiąt lat 

158
00:07:29,238 --> 00:07:31,070
jest dla ludzi o wiele cenniejszy

159
00:07:31,160 --> 00:07:33,591
niż gdy się go zetnie i sprzeda na deski.

160
00:07:34,143 --> 00:07:36,300
Dlatego warto chronić lasy i dbać 

161
00:07:36,390 --> 00:07:39,518
by nie padły łupem ognia czy nielegalnej wycinki.

162
00:07:42,335 --> 00:07:44,895
Jeśli uważnie oglądasz, bez trudu odpowiesz:

163
00:07:45,151 --> 00:07:46,912
jakie jest najpowszechniejsze drzewo

164
00:07:47,002 --> 00:07:47,910
 w polskich lasach?

165
00:07:51,341 --> 00:07:52,831
Sosna, jasne.

166
00:07:53,087 --> 00:07:55,256
To może jeszcze wymień przynajmniej trzy

167
00:07:55,346 --> 00:07:57,182
korzyści, jakie mamy dzięki lasom.

168
00:08:00,511 --> 00:08:02,905
My wybraliśmy oczyszczanie powietrza

169
00:08:02,995 --> 00:08:05,615
magazynowanie wody i pozyskiwanie drewna

170
00:08:05,705 --> 00:08:07,083
na przykład na meble.

171
00:08:07,423 --> 00:08:09,235
Twoje typy mogły być inne 

172
00:08:09,325 --> 00:08:12,422
bo z lasu czerpiemy naprawdę wiele korzyści.

173
00:08:15,871 --> 00:08:19,199
Lasy zajmują około 30% obszaru Polski.

174
00:08:19,455 --> 00:08:22,030
Ich skład gatunkowy zależy przede wszystkim

175
00:08:22,120 --> 00:08:24,574
od warunków klimatycznych i rodzaju gleb.

176
00:08:24,831 --> 00:08:26,654
Najważniejsze zbiorowiska leśne 

177
00:08:26,744 --> 00:08:28,158
pokazujemy Ci na planszy.

178
00:08:28,671 --> 00:08:31,491
Lasy w procesie fotosyntezy wytwarzają tlen

179
00:08:31,581 --> 00:08:33,534
i pochłaniają dwutlenek węgla.

180
00:08:33,791 --> 00:08:36,710
Magazynują też wodę, dostarczają drewna 

181
00:08:36,800 --> 00:08:39,748
i owoców runa leśnego oraz są siedliskiem

182
00:08:39,838 --> 00:08:42,238
wielu gatunków zwierząt i roślin.

183
00:08:44,287 --> 00:08:46,535
Lasy wzbogacają powietrze w tlen 

184
00:08:46,625 --> 00:08:49,150
a pistacja wzbogaca uczniów w wiedzę.

185
00:08:49,407 --> 00:08:51,199
I to taką, która nie pójdzie w las.

186
00:08:51,455 --> 00:08:54,036
Zwłaszcza jeśli będziesz regularnie

187
00:08:54,126 --> 00:08:56,110
zaglądać na pistacja.tv