1
00:00:00,512 --> 00:00:03,642
Wiesz jakie jest najpopularniejsze hasło

2
00:00:03,732 --> 00:00:07,844
na świecie? 1 2 3 4 5 6

3
00:00:07,936 --> 00:00:08,991
Nie żartuję.

4
00:00:09,216 --> 00:00:12,288
W czołówce są też "password", czyli hasło

5
00:00:12,544 --> 00:00:15,650
qwerty i abc123. 

6
00:00:15,794 --> 00:00:18,242
Ogółem na ponad 15 miliardów 

7
00:00:18,332 --> 00:00:20,131
przeanalizowanych haseł

8
00:00:20,221 --> 00:00:22,950
tylko 15% było unikalnych.

9
00:00:23,040 --> 00:00:24,627
A używanie prostego hasła 

10
00:00:24,717 --> 00:00:26,616
to proszenie się o kłopoty.

11
00:00:26,809 --> 00:00:29,732
W tym filmie powiemy Ci, jak konstruować

12
00:00:29,822 --> 00:00:32,700
internetowe sejfy, które trudno otworzyć

13
00:00:32,790 --> 00:00:34,229
osobie niepowołanej.

14
00:00:45,312 --> 00:00:48,550
Wyobraź sobie: w telefonie masz różne aplikacje.

15
00:00:48,640 --> 00:00:51,637
Każda przechowuje co innego: wiadomości

16
00:00:51,727 --> 00:00:54,803
sekrety, zdjęcia, osiągnięcia w grach...

17
00:00:55,040 --> 00:00:58,009
A teraz pomyśl, że do wszystkich używasz

18
00:00:58,099 --> 00:01:00,691
tego samego klucza - jednego hasła.

19
00:01:00,928 --> 00:01:02,464
Brzmi wygodnie, prawda?

20
00:01:02,720 --> 00:01:05,556
Podobnie jak jedna karta, którą mógłby mieć

21
00:01:05,646 --> 00:01:08,817
kierownik hotelu, żeby otworzyć wszystkie drzwi.

22
00:01:09,120 --> 00:01:10,566
Tyle, że to ryzykowne.

23
00:01:10,656 --> 00:01:12,753
Jeśli ktoś zdobędzie taki klucz 

24
00:01:12,843 --> 00:01:15,007
zyska dostęp do wszystkich pokoi.

25
00:01:15,520 --> 00:01:18,149
W cyfrowym świecie znacznie bezpieczniej

26
00:01:18,239 --> 00:01:20,489
mieć osobny klucz, czyli inne hasło

27
00:01:20,579 --> 00:01:21,804
do każdej skrzynki.

28
00:01:22,432 --> 00:01:24,365
Twoje bezpieczeństwo w internecie 

29
00:01:24,455 --> 00:01:26,271
w dużej mierze zależy od Ciebie.

30
00:01:26,528 --> 00:01:29,600
Dla internetowych przestępców nie jesteś osobą.

31
00:01:29,759 --> 00:01:32,743
Jesteś tylko celem, który można wykorzystać.

32
00:01:32,956 --> 00:01:36,020
W cyfrowym świecie lepiej nie być zbyt ufnym.

33
00:01:36,256 --> 00:01:38,678
Jeżeli nie zadbasz o odpowiednie hasła 

34
00:01:38,768 --> 00:01:40,892
i ustawienia, ktoś może włamać się 

35
00:01:40,982 --> 00:01:43,106
do twojego komputera albo na konto 

36
00:01:43,196 --> 00:01:44,877
w serwisie społecznościowym 

37
00:01:44,967 --> 00:01:47,262
i użyć twoich danych przeciwko tobie.

38
00:01:47,520 --> 00:01:50,678
Na przykład zagrozi, że jeśli nie zrobisz tego

39
00:01:50,768 --> 00:01:53,393
czego chce, pokaże innym twoje prywatne

40
00:01:53,483 --> 00:01:55,109
 zdjęcia lub wiadomości.

41
00:01:55,456 --> 00:01:58,453
Dlatego umiejętność ochrony swoich danych

42
00:01:58,543 --> 00:02:00,575
i tożsamości jest tak ważna.

43
00:02:03,904 --> 00:02:07,232
Pokażę ci 3 najważniejsze filary bezpieczeństwa.

44
00:02:07,488 --> 00:02:10,048
Jak stworzyć trudne do złamania hasło.

45
00:02:10,304 --> 00:02:12,864
Jak unikać oszustw typu phishing.

46
00:02:13,120 --> 00:02:15,029
I jak dbać o ustawienia prywatności 

47
00:02:15,119 --> 00:02:16,943
w serwisach społecznościowych.

48
00:02:17,216 --> 00:02:20,032
Zaczynamy budowanie cyfrowej zbroi.

49
00:02:21,312 --> 00:02:22,272
Hasła

50
00:02:22,978 --> 00:02:25,769
Gdy zaczynasz tworzyć hasła, pomyśl o nich

51
00:02:25,859 --> 00:02:27,839
jak o sejfach nie do otwarcia.

52
00:02:28,224 --> 00:02:31,040
Każde powinno zawierać duże i małe litery

53
00:02:31,296 --> 00:02:34,616
cyfry oraz symbole. I nigdy, przenigdy nie używaj

54
00:02:34,706 --> 00:02:36,927
tego samego hasła do wszystkiego.

55
00:02:37,312 --> 00:02:39,419
Unikaj też oczywistych pomysłów 

56
00:02:39,509 --> 00:02:41,633
takich, jak daty urodzenia, imiona 

57
00:02:41,723 --> 00:02:43,070
czy słowa ze słownika.

58
00:02:43,328 --> 00:02:45,376
To pierwsze, co sprawdzą hakerzy.

59
00:02:46,144 --> 00:02:48,448
Nie przejmuj się, Jeśli trudno ci zapamiętać

60
00:02:48,538 --> 00:02:51,535
wszystkie hasła. Mało kto może się pochwalić 

61
00:02:51,625 --> 00:02:54,509
taką pamięcią. Możesz zapisywać je na kartce

62
00:02:54,599 --> 00:02:57,348
lub w notesie, ale pamiętaj, by schować go

63
00:02:57,438 --> 00:02:58,767
w bezpiecznym miejscu

64
00:02:58,857 --> 00:03:01,543
do którego nikt inny nie ma dostępu.

65
00:03:02,016 --> 00:03:04,674
W większości serwisów możesz odzyskać 

66
00:03:04,764 --> 00:03:07,804
dostęp do konta przez e-mail, więc wystarczy

67
00:03:07,894 --> 00:03:10,294
że dobrze zapamiętasz jedno hasło: 

68
00:03:10,384 --> 00:03:12,117
to do swojej skrzynki pocztowej.

69
00:03:13,133 --> 00:03:14,305
Phishing

70
00:03:14,816 --> 00:03:17,828
W internecie są oszuści, którzy udają znane

71
00:03:17,918 --> 00:03:21,099
firmy lub sklepy, wysyłają maile i wiadomości 

72
00:03:21,189 --> 00:03:24,415
z obietnicami nagród, promocji albo wygranych.

73
00:03:24,800 --> 00:03:26,848
To może być pułapka, która ma wyłudzić

74
00:03:26,938 --> 00:03:28,706
Twoje dane lub pieniądze.

75
00:03:28,896 --> 00:03:31,200
Takie oszustwa nazywamy phishingiem.

76
00:03:31,456 --> 00:03:32,769
Jak się chronić?

77
00:03:32,992 --> 00:03:34,485
Zanim klikniesz w link 

78
00:03:34,575 --> 00:03:36,537
sprawdź, kto wysłał wiadomość.

79
00:03:36,658 --> 00:03:40,266
Jeśli adres wygląda dziwnie, na przykład 

80
00:03:40,356 --> 00:03:44,008
zamiast małpa firma.pl jest małpa flrma.pl

81
00:03:44,098 --> 00:03:46,815
to znaczy, że coś jest nie tak.

82
00:03:47,328 --> 00:03:50,516
Jeszcze lepiej jest kliknąć szczegóły wiadomości.

83
00:03:50,606 --> 00:03:52,991
Jeśli adres nadawcy nie przypomina 

84
00:03:53,081 --> 00:03:55,629
standardowego: nazwa małpa domena.kraj

85
00:03:55,719 --> 00:03:57,573
lepiej założyć, że to próba 

86
00:03:57,663 --> 00:03:59,656
wyłudzenia twoich danych albo 

87
00:03:59,746 --> 00:04:02,686
zainstalowania nielegalnego oprogramowania.

88
00:04:03,128 --> 00:04:05,872
Nie klikaj w podejrzane linki ani załączniki.

89
00:04:06,016 --> 00:04:08,776
Jeśli nie masz pewności, pokaż wiadomość

90
00:04:08,866 --> 00:04:11,135
dorosłemu lub zgłoś ją jako spam.

91
00:04:11,392 --> 00:04:14,402
Pamiętaj: prawdziwe firmy nigdy nie proszą

92
00:04:14,492 --> 00:04:17,647
o twoje hasła ani dane osobowe przez e-mail.

93
00:04:18,559 --> 00:04:19,913
Prywatność

94
00:04:20,607 --> 00:04:22,738
Musisz mieć świadomość, że wszystko

95
00:04:22,828 --> 00:04:25,288
co wrzucasz do Internetu może wymknąć się

96
00:04:25,378 --> 00:04:26,639
spod twojej kontroli.

97
00:04:27,007 --> 00:04:29,795
Twoje zdjęcia, komentarze, PESEL, adres

98
00:04:29,885 --> 00:04:32,119
numer telefonu, czy nazwa szkoły

99
00:04:32,209 --> 00:04:34,516
mogą zostać zapisane na serwerach

100
00:04:34,606 --> 00:04:37,757
skopiowane, rozpowszechnione lub skradzione.

101
00:04:38,271 --> 00:04:40,284
Mogą nigdy nie zostać usunięte 

102
00:04:40,374 --> 00:04:43,405
i wpłynąć na twój wizerunek nawet kilkadziesiąt

103
00:04:43,495 --> 00:04:45,862
lat później, dlatego uważnie przemyśl

104
00:04:45,952 --> 00:04:48,916
co publikujesz i nie udostępniaj swoich danych

105
00:04:49,006 --> 00:04:51,949
osobowych ani prywatnych treści w internecie.

106
00:04:52,537 --> 00:04:54,827
Warto sprawdzać ustawienia prywatności 

107
00:04:54,917 --> 00:04:56,976
nie tylko w mediach społecznościowych

108
00:04:57,066 --> 00:04:58,996
ale też na przykład w aplikacjach.

109
00:04:59,263 --> 00:05:01,373
Pamiętaj, że czasem lepiej postawić 

110
00:05:01,463 --> 00:05:03,393
na bezpieczeństwo niż na zasięgi.

111
00:05:03,615 --> 00:05:06,205
To Ty decydujesz, co i komu pokazujesz.

112
00:05:06,511 --> 00:05:09,315
Staraj się nie wpisywać haseł ani nie logować się

113
00:05:09,405 --> 00:05:11,525
na ważne konta w miejscach publicznych

114
00:05:11,615 --> 00:05:12,804
na przykład w kawiarni

115
00:05:12,894 --> 00:05:14,768
galerii handlowej, czy autobusie.

116
00:05:15,135 --> 00:05:17,929
Nawet jeśli sieć wi-fi wydaje się bezpieczna

117
00:05:18,019 --> 00:05:20,704
ktoś w pobliżu może podejrzeć, co wpisujesz

118
00:05:20,794 --> 00:05:23,096
albo zarejestrować ekran kamerą.

119
00:05:23,327 --> 00:05:26,018
Jeśli musisz korzystać w miejscu publicznym

120
00:05:26,108 --> 00:05:27,608
z komputera lub telefonu 

121
00:05:27,698 --> 00:05:29,326
uważnie obserwuj otoczenie 

122
00:05:29,416 --> 00:05:32,189
i włącz dodatkowe zabezpieczenia, na przykład

123
00:05:32,279 --> 00:05:34,333
 uwierzytelnianie dwuskładnikowe.

124
00:05:38,431 --> 00:05:40,133
Dostajesz taką wiadomość:

125
00:05:40,223 --> 00:05:42,527
Gratulacje, wygrałeś iPhone'a!

126
00:05:42,617 --> 00:05:44,575
Kliknij, aby odebrać nagrodę.

127
00:05:44,831 --> 00:05:48,766
Co robisz? Zapauzuj film i spróbuj odpowiedzieć.

128
00:05:52,511 --> 00:05:55,005
Jeśli prawdziwa firma organizuje konkurs

129
00:05:55,095 --> 00:05:56,909
zwykle nie prosi o pełne dane 

130
00:05:56,999 --> 00:05:59,049
przez link w mailu czy telefonie.

131
00:05:59,167 --> 00:06:02,277
Jeśli wymaga rejestracji i podania takich danych

132
00:06:02,367 --> 00:06:04,030
to przez oficjalną stronę.

133
00:06:04,287 --> 00:06:06,910
Oszuści chcą twoich danych lub numeru telefonu

134
00:06:07,000 --> 00:06:09,148
żeby podszyć się pod Ciebie i na przykład

135
00:06:09,238 --> 00:06:11,266
wysyłać sms-y do twoich znajomych 

136
00:06:11,356 --> 00:06:13,877
z prośbą o przesłanie pieniędzy blik-iem. 

137
00:06:14,037 --> 00:06:16,915
Oczywiście na ich, nie na twoje konto.

138
00:06:17,087 --> 00:06:19,601
Mogą też inicjować połączenia premium 

139
00:06:19,691 --> 00:06:22,497
które obciążą twój rachunek, albo po prostu

140
00:06:22,587 --> 00:06:25,123
poprzez kliknięcie zainstalujesz wirusa

141
00:06:25,213 --> 00:06:28,064
który da oszustom dostęp do twoich zasobów.

142
00:06:28,351 --> 00:06:31,918
Jeśli coś brzmi zbyt dobrze, żeby było prawdziwe

143
00:06:32,008 --> 00:06:34,148
najprawdopodobniej takie nie jest.

144
00:06:34,239 --> 00:06:36,732
Nie podawaj swoich danych, jeśli nie masz

145
00:06:36,822 --> 00:06:39,084
całkowitej pewności, że to bezpieczne 

146
00:06:39,174 --> 00:06:42,038
i nie klikaj w podejrzane linki ani załączniki.

147
00:06:42,252 --> 00:06:44,765
Zamiast tego pokaż wiadomość dorosłemu 

148
00:06:44,855 --> 00:06:47,520
lub zgłoś ją jako spam / oszustwo w swojej

149
00:06:47,610 --> 00:06:50,189
poczcie lub w mediach społecznościowych.

150
00:06:54,207 --> 00:06:56,255
Twoje dane to twój cyfrowy skarb.

151
00:06:56,511 --> 00:06:57,926
Chroń go stosując zasady

152
00:06:58,016 --> 00:06:59,492
które widzisz na planszy.

153
00:06:59,583 --> 00:07:01,330
Dzięki temu ataki hakerskie 

154
00:07:01,420 --> 00:07:03,423
nie wyrządzą Ci większej szkody.

155
00:07:06,017 --> 00:07:08,415
Skoro już wiesz, jak nie dać się złapać 

156
00:07:08,505 --> 00:07:11,279
na fałszywe maile i darmowe iPhony, podziel się

157
00:07:11,369 --> 00:07:14,490
tą wiedzą z innymi szerując link - sprawdzony! 

158
00:07:14,580 --> 00:07:16,530
do pistacja.tv

159
00:07:16,620 --> 00:07:19,643
Razem odkrywajcie z nami świat informatyki.