1
00:00:00,256 --> 00:00:01,934
Czy wiesz, że starożytni Rzymianie

2
00:00:01,934 --> 00:00:04,521
zmierzyliby długość sznurka za pomocą stóp

3
00:00:04,521 --> 00:00:07,520
a starożytni Egipcjanie za pomocą łokci?

4
00:00:20,586 --> 00:00:21,866
Widzisz plan pokoju.

5
00:00:22,122 --> 00:00:23,231
Chcesz kupić biurko

6
00:00:23,231 --> 00:00:25,450
które idealnie wpasuje się w tę wnękę.

7
00:00:26,078 --> 00:00:27,129
Jak określisz

8
00:00:27,149 --> 00:00:29,556
jaką szerokość powinno mieć biurko?

9
00:00:29,952 --> 00:00:31,777
Aby określić szerokość biurka

10
00:00:31,777 --> 00:00:34,048
wystarczy zmierzyć szerokość wnęki.

11
00:00:34,370 --> 00:00:36,812
Zwróćmy uwagę na słowo mierzyć.

12
00:00:36,812 --> 00:00:39,117
To słowo pochodzi od słowa miara.

13
00:00:39,117 --> 00:00:41,184
Musimy określić jakąś miarę.

14
00:00:41,834 --> 00:00:43,352
Potrzeba mierzenia pojawiła się

15
00:00:43,352 --> 00:00:45,532
wraz z pojawieniem się ludzkości.

16
00:00:45,532 --> 00:00:47,061
Pierwsi ludzie próbowaliby

17
00:00:47,061 --> 00:00:48,355
dobrać odpowiednie biurko

18
00:00:48,355 --> 00:00:49,888
metodą prób i błędów.

19
00:00:50,538 --> 00:00:52,213
Taki sposób byłby niedokładny

20
00:00:52,213 --> 00:00:53,444
i czasochłonny.

21
00:00:53,590 --> 00:00:56,114
Ludzie marnowaliby dużo czasu i materiału.

22
00:00:56,486 --> 00:00:58,306
Ludzie zaczęli więc korzystać z tego

23
00:00:58,306 --> 00:00:59,522
co mają zawsze pod ręką

24
00:00:59,522 --> 00:01:01,670
czyli z części swojego ciała.

25
00:01:01,780 --> 00:01:02,818
Zobacz, w jaki sposób

26
00:01:02,818 --> 00:01:04,995
starożytni Rzymianie Cezar oraz Marek

27
00:01:04,995 --> 00:01:07,128
zmierzyliby szerokość tej wnęki.

28
00:01:07,710 --> 00:01:09,343
Starożytni Rzymianie do mierzenia

29
00:01:09,343 --> 00:01:11,062
wykorzystywali stopy.

30
00:01:11,680 --> 00:01:12,770
Zwróć uwagę, że Marek

31
00:01:12,770 --> 00:01:15,008
jest to dużo młodszy od Cezara.

32
00:01:15,114 --> 00:01:17,418
Ma więc mniejszą stopę niż Cezar.

33
00:01:17,764 --> 00:01:19,601
Sprawdźmy więc, ile według Cezara

34
00:01:19,601 --> 00:01:21,604
wynosi szerokość tej wnęki.

35
00:01:21,830 --> 00:01:23,099
Przypomnę, że do mierzenia

36
00:01:23,099 --> 00:01:24,540
korzysta on ze stóp.

37
00:01:24,540 --> 00:01:26,076
To jest pierwsza stopa.

38
00:01:26,368 --> 00:01:27,800
To jest to druga stopa

39
00:01:27,800 --> 00:01:29,440
a to jest trzecia stopa.

40
00:01:30,544 --> 00:01:32,718
Według Cezara szerokość tej wnęki

41
00:01:32,718 --> 00:01:34,028
wynosi 3 stopy.

42
00:01:36,668 --> 00:01:38,030
Sprawdźmy więc, ile wynosi 

43
00:01:38,030 --> 00:01:40,608
szerokość tej wnęki według Marka.

44
00:01:40,734 --> 00:01:42,270
To jest pierwsza stopa.

45
00:01:42,386 --> 00:01:43,700
To jest druga stopa

46
00:01:43,700 --> 00:01:44,858
to trzecia

47
00:01:44,858 --> 00:01:45,680
to czwarta

48
00:01:45,730 --> 00:01:46,858
a to piąta stopa.

49
00:01:47,340 --> 00:01:48,317
Szerokość wnęki

50
00:01:48,317 --> 00:01:50,412
według Marka wynosi 5 stóp.

51
00:01:50,708 --> 00:01:51,988
No to kto miał rację?

52
00:01:52,244 --> 00:01:54,036
Cezar czy Marek?

53
00:01:54,222 --> 00:01:56,526
Okazuje się, że obaj mieli rację.

54
00:01:56,902 --> 00:01:58,694
Mierzyli w taki sam sposób.

55
00:01:58,890 --> 00:02:01,194
No to, dlaczego otrzymali różne wyniki?

56
00:02:01,480 --> 00:02:03,330
Zwróć uwagę, że stopa Cezara

57
00:02:03,330 --> 00:02:05,320
jest dłuższa niż stopa Marka.

58
00:02:05,466 --> 00:02:08,026
To właśnie dlatego otrzymali różne wyniki.

59
00:02:08,708 --> 00:02:10,394
Mam teraz do Ciebie pytanie.

60
00:02:10,646 --> 00:02:11,670
Jak myślisz

61
00:02:11,670 --> 00:02:13,402
dlaczego ten sposób mierzenia

62
00:02:13,402 --> 00:02:14,716
nie przetrwał do dziś?

63
00:02:15,002 --> 00:02:17,332
Zatrzymaj lekcję i spróbuj odpowiedzieć.

64
00:02:20,640 --> 00:02:21,959
Wyobraź sobie sytuację

65
00:02:21,959 --> 00:02:23,446
że chcesz zamówić takie biurko

66
00:02:23,446 --> 00:02:24,906
ale przez internet.

67
00:02:24,906 --> 00:02:26,828
Co by się stało, gdybyśmy do zmierzenia

68
00:02:26,828 --> 00:02:29,235
szerokości tej wnęki wykorzystali stopy?

69
00:02:29,235 --> 00:02:30,920
Załóżmy, że wyszło nam na przykład

70
00:02:30,920 --> 00:02:31,920
15 stóp.

71
00:02:31,920 --> 00:02:33,371
Osoba przyjmująca zamówienie

72
00:02:33,371 --> 00:02:35,798
na zrobienie biurka o szerokości 15 stóp

73
00:02:35,798 --> 00:02:38,102
odmierzyłaby 15 stóp, ale swoich.

74
00:02:38,620 --> 00:02:40,257
Wiesz już, że różni ludzie

75
00:02:40,257 --> 00:02:41,692
mają różne stopy.

76
00:02:41,938 --> 00:02:43,449
I tak nie dostalibyśmy biurka

77
00:02:43,449 --> 00:02:45,868
o takiej szerokości, jakiej byśmy chcieli.

78
00:02:45,908 --> 00:02:47,550
Ciężko wyobrazić sobie fabryki

79
00:02:47,550 --> 00:02:49,994
w których mierzylibyśmy długości stopami.

80
00:02:50,004 --> 00:02:52,195
Każdy człowiek ma przecież inną stopę.

81
00:02:52,425 --> 00:02:53,535
Wyprodukowane części

82
00:02:53,535 --> 00:02:55,044
nie pasowałyby do siebie.

83
00:03:00,054 --> 00:03:01,095
Chyba każdy z nas

84
00:03:01,095 --> 00:03:02,870
słyszał takie słowo jak metr.

85
00:03:03,402 --> 00:03:05,057
Metr to najbardziej popularna

86
00:03:05,057 --> 00:03:06,474
jednostka długości.

87
00:03:06,740 --> 00:03:07,676
To słowo pochodzi

88
00:03:07,676 --> 00:03:09,164
od greckiego słowa metron

89
00:03:09,164 --> 00:03:10,580
które oznacza miara.

90
00:03:11,298 --> 00:03:13,094
No to mam teraz do Ciebie pytanie.

91
00:03:13,286 --> 00:03:15,268
Co możemy mierzyć w metrach?

92
00:03:15,584 --> 00:03:17,888
Zatrzymaj lekcję i spróbuj odpowiedzieć.

93
00:03:21,252 --> 00:03:23,313
Tutaj na ekranie nie mam zbyt dużo miejsca

94
00:03:23,313 --> 00:03:25,196
więc podam tylko 2 przykłady.

95
00:03:25,406 --> 00:03:26,685
W metrach możemy zmierzyć

96
00:03:26,685 --> 00:03:28,560
na przykład szerokość ławki.

97
00:03:28,776 --> 00:03:30,594
Ta ławka jest bardzo wąską.

98
00:03:30,594 --> 00:03:32,872
Ma ona tylko 1 metr szerokości.

99
00:03:33,374 --> 00:03:34,893
Spójrz na drugi przykład.

100
00:03:34,893 --> 00:03:36,260
Długość bieżni.

101
00:03:36,260 --> 00:03:39,006
Długość tej bieżni wynosi 200 metrów.

102
00:03:43,218 --> 00:03:44,490
Chciałbym Ci teraz zadać

103
00:03:44,490 --> 00:03:46,058
jeszcze jedno pytanie.

104
00:03:46,208 --> 00:03:47,704
Jakie znasz inne jednostki

105
00:03:47,704 --> 00:03:49,256
długości oprócz metra?

106
00:03:52,760 --> 00:03:54,430
Te najbardziej popularne

107
00:03:54,430 --> 00:03:55,828
najczęściej wykorzystywane

108
00:03:55,828 --> 00:03:58,708
to milimetr, centymetr, decymetr

109
00:03:58,708 --> 00:03:59,698
i kilometr.

110
00:04:00,274 --> 00:04:02,066
Mam teraz dla Ciebie zadanie.

111
00:04:02,282 --> 00:04:03,601
Zatrzymaj lekcję i spróbuj

112
00:04:03,601 --> 00:04:04,816
samodzielnie powiedzieć

113
00:04:04,816 --> 00:04:06,295
co mierzymy w milimetrach

114
00:04:06,295 --> 00:04:08,546
centymetrach, decymetrach

115
00:04:08,572 --> 00:04:10,512
a co w kilometrach?

116
00:04:13,958 --> 00:04:15,694
Zacznijmy od kilometrów.

117
00:04:16,086 --> 00:04:17,977
Co możemy mierzyć w kilometrach?

118
00:04:18,163 --> 00:04:19,351
W kilometrach mierzymy

119
00:04:19,351 --> 00:04:21,235
odległość między miastami.

120
00:04:21,943 --> 00:04:24,133
Odległość między Poznaniem a Warszawą

121
00:04:24,133 --> 00:04:26,767
wynosi 279 kilometrów.

122
00:04:27,203 --> 00:04:28,823
Zwróć uwagę, że obok liczby

123
00:04:28,823 --> 00:04:31,545
279 występują dwie litery

124
00:04:31,711 --> 00:04:32,735
k oraz m.

125
00:04:33,151 --> 00:04:34,215
Właśnie w taki sposób

126
00:04:34,215 --> 00:04:36,735
skrótowo zapisujemy słowo kilometry.

127
00:04:36,911 --> 00:04:39,274
Zwróć uwagę, że są to małe litery.

128
00:04:39,354 --> 00:04:41,855
Wielkimi oznaczamy konie mechaniczne.

129
00:04:42,423 --> 00:04:43,740
No to gdzie jeszcze możemy

130
00:04:43,740 --> 00:04:44,957
znaleźć kilometry?

131
00:04:45,093 --> 00:04:46,585
W kilometrach możemy wyrazić

132
00:04:46,585 --> 00:04:48,421
długość granic Polski.

133
00:04:48,567 --> 00:04:51,383
Wynosi ona 3511 kilometrów.

134
00:04:51,975 --> 00:04:53,847
W kilometrach możemy podać również

135
00:04:53,847 --> 00:04:55,117
długość Wisły.

136
00:04:55,363 --> 00:04:58,435
Wynosi ona 1047 kilometrów.

137
00:04:59,831 --> 00:05:01,623
Przejdźmy teraz do decymetrów.

138
00:05:01,819 --> 00:05:03,751
Co możemy mierzyć w decymetrach?

139
00:05:04,007 --> 00:05:05,550
W decymetrach możemy mierzyć

140
00:05:05,550 --> 00:05:07,159
na przykład wymiary drzwi.

141
00:05:07,461 --> 00:05:08,997
Szerokość tych drzwi

142
00:05:08,997 --> 00:05:10,734
wynosi 8 decymetrów.

143
00:05:10,824 --> 00:05:12,671
A ile wynosi ich wysokość?

144
00:05:12,897 --> 00:05:14,433
20 decymetrów.

145
00:05:15,281 --> 00:05:16,365
Litery d oraz m

146
00:05:16,405 --> 00:05:18,975
to skrót oznaczający właśnie decymetry.

147
00:05:20,371 --> 00:05:22,419
A co możemy mierzyć w centymetrach?

148
00:05:23,001 --> 00:05:24,485
W centymetrach możemy zmierzyć

149
00:05:24,485 --> 00:05:26,529
na przykład długość jaszczurki.

150
00:05:26,997 --> 00:05:29,813
Długość tego gada wynosi 4 centymetry.

151
00:05:30,435 --> 00:05:31,961
W centymetrach możemy zmierzyć

152
00:05:31,961 --> 00:05:33,727
również długość stopy.

153
00:05:33,727 --> 00:05:37,069
Długość tej stopy wynosi 26 centymetrów.

154
00:05:37,699 --> 00:05:39,711
Domyślasz się pewnie, że słowo centymetr

155
00:05:39,711 --> 00:05:42,597
oznaczamy skrótowo za pomocą liter c i m.

156
00:05:42,597 --> 00:05:44,901
Ten zapis oznacza właśnie centymetry.

157
00:05:46,955 --> 00:05:49,003
A co możemy mierzyć w milimetrach?

158
00:05:49,405 --> 00:05:50,513
W milimetrach mierzymy

159
00:05:50,513 --> 00:05:51,761
bardzo małe rzeczy

160
00:05:51,761 --> 00:05:53,733
na przykład długość mrówki.

161
00:05:53,733 --> 00:05:56,587
Długość tej mrówki wynosi 15 milimetrów.

162
00:05:57,039 --> 00:05:58,639
Długość biedronki wynosi

163
00:05:58,639 --> 00:06:00,657
z kolei 6 milimetrów.

164
00:06:01,075 --> 00:06:02,330
Dwie małe literki m

165
00:06:02,340 --> 00:06:04,773
to skrót oznaczający milimetry.

166
00:06:10,477 --> 00:06:12,068
Podstawowe jednostki długości

167
00:06:12,068 --> 00:06:13,393
w kolejności od największej

168
00:06:13,393 --> 00:06:15,261
do najmniejszej to: 1 kilometr

169
00:06:15,261 --> 00:06:18,767
1 metr, 1 decymetr, 1 centymetr

170
00:06:18,767 --> 00:06:20,169
i 1 milimetr.

171
00:06:20,471 --> 00:06:22,151
W nawiasach znajdują się skróty

172
00:06:22,151 --> 00:06:24,311
oznaczające odpowiednie jednostki.

173
00:06:26,591 --> 00:06:28,796
Jeśli chcesz dowiedzieć się czegoś więcej

174
00:06:28,796 --> 00:06:31,289
o jednostkach długości i jednostkach masy

175
00:06:31,289 --> 00:06:32,759
to zapraszam Cię do obejrzenia

176
00:06:32,759 --> 00:06:34,665
pozostałych lekcji z tego tematu.

177
00:06:34,665 --> 00:06:35,709
Zapraszam Cię również

178
00:06:35,709 --> 00:06:38,517
do odwiedzenia naszej strony pistacja.tv