1
00:00:00,232 --> 00:00:02,148
Wykres, który widzisz na ekranie

2
00:00:02,178 --> 00:00:03,851
przedstawia przyczyny zgonów

3
00:00:03,851 --> 00:00:05,258
w armii brytyjskiej

4
00:00:05,258 --> 00:00:06,620
podczas wojny krymskiej

5
00:00:06,620 --> 00:00:08,012
w połowie XIX wieku.

6
00:00:08,278 --> 00:00:10,308
Został stworzony przez pielęgniarkę

7
00:00:10,308 --> 00:00:11,796
Florence Nightingale

8
00:00:11,892 --> 00:00:14,457
i pokazuje, że większość zgonów wynikała

9
00:00:14,467 --> 00:00:16,547
z tragicznych warunków sanitarnych

10
00:00:16,577 --> 00:00:19,110
braku higieny oraz niedożywienia.

11
00:00:31,810 --> 00:00:33,836
Na ekranie widzisz wykres

12
00:00:33,876 --> 00:00:36,352
o jakim jeszcze nie wspominaliśmy.

13
00:00:37,628 --> 00:00:38,908
Co przedstawia?

14
00:00:40,062 --> 00:00:41,652
Sprawdźmy w tytule.

15
00:00:42,698 --> 00:00:45,170
Ten wykres przedstawia procentowy

16
00:00:45,210 --> 00:00:47,020
rozkład powierzchni kontynentów

17
00:00:47,020 --> 00:00:48,264
na kuli ziemskiej.

18
00:00:48,696 --> 00:00:49,599
Ile ich jest?

19
00:00:49,619 --> 00:00:51,752
Być może kiedyś słyszałeś o siedmiu

20
00:00:51,752 --> 00:00:55,026
ale obecnie geografowie wyróżniają 6:

21
00:00:55,598 --> 00:00:58,974
Afrykę, Amerykę Północną i Amerykę

22
00:00:58,974 --> 00:01:02,531
Południową, Antarktydę, Australię

23
00:01:02,551 --> 00:01:04,142
oraz Eurazję

24
00:01:04,638 --> 00:01:05,807
czyli Europę i Azję

25
00:01:05,807 --> 00:01:07,940
jako jeden wspólny kontynent.

26
00:01:08,172 --> 00:01:10,058
W jakich jednostkach jest podana

27
00:01:10,058 --> 00:01:11,864
powierzchnia tych kontynentów?

28
00:01:13,292 --> 00:01:15,331
Zauważ, że tym razem nie podajemy

29
00:01:15,371 --> 00:01:17,146
żadnej konkretnej liczby.

30
00:01:17,338 --> 00:01:19,386
Jedynie wartości procentowe.

31
00:01:19,752 --> 00:01:21,782
Nasz wykres przedstawia więc

32
00:01:21,822 --> 00:01:24,121
procentowy udział powierzchni

33
00:01:24,171 --> 00:01:25,955
poszczególnych kontynentów

34
00:01:25,955 --> 00:01:27,582
w całkowitej powierzchni

35
00:01:27,582 --> 00:01:29,344
wszystkich lądów na Ziemi.

36
00:01:29,806 --> 00:01:32,622
Zwróć uwagę na konstrukcję tego diagramu.

37
00:01:34,294 --> 00:01:35,574
Z czego się składa?

38
00:01:36,126 --> 00:01:37,809
Jest to jeden duży kwadrat

39
00:01:37,829 --> 00:01:39,886
złożony z mniejszych kwadratów.

40
00:01:40,222 --> 00:01:40,990
Z ilu?

41
00:01:41,166 --> 00:01:42,274
Policzmy to.

42
00:01:42,506 --> 00:01:46,689
10 razy 10, czyli łącznie 100.

43
00:01:46,739 --> 00:01:49,852
Duży kwadrat reprezentuje powierzchnię

44
00:01:49,882 --> 00:01:52,334
wszystkich lądów na Ziemi.

45
00:01:52,450 --> 00:01:54,018
A mały kwadrat?

46
00:01:54,348 --> 00:01:57,204
Skoro jest ich 100 to mały kwadrat

47
00:01:57,384 --> 00:02:00,080
stanowi 1/100 dużego kwadratu.

48
00:02:00,692 --> 00:02:03,764
A 1/100 to dokładnie 1%.

49
00:02:04,512 --> 00:02:06,886
Poszczególne kolory odpowiadają zaś

50
00:02:06,926 --> 00:02:08,742
odpowiednim kontynentom

51
00:02:08,834 --> 00:02:10,266
tak, jak jest zaznaczone

52
00:02:10,266 --> 00:02:11,512
w naszej legendzie.

53
00:02:11,906 --> 00:02:14,484
Sprawdźmy to na przykładzie Australii.

54
00:02:14,722 --> 00:02:17,001
Mamy napisane, że Australia zajmuje

55
00:02:17,021 --> 00:02:18,798
5% wszystkich lądów.

56
00:02:20,600 --> 00:02:21,745
Australii odpowiada

57
00:02:21,755 --> 00:02:23,311
ciemny kolor niebieski.

58
00:02:23,441 --> 00:02:24,946
Znajdujemy go tutaj.

59
00:02:25,188 --> 00:02:28,548
1, 2, 3, 4, 5

60
00:02:28,804 --> 00:02:31,584
5 małych kwadratów, czyli 5%.

61
00:02:33,244 --> 00:02:35,804
Odpowiemy teraz wspólnie na kilka pytań.

62
00:02:36,748 --> 00:02:38,531
Który kontynent jest największy

63
00:02:38,561 --> 00:02:40,176
a który najmniejszy?

64
00:02:41,798 --> 00:02:42,868
Możemy to odczytać

65
00:02:42,868 --> 00:02:44,466
zarówno z tego wykresu

66
00:02:44,466 --> 00:02:46,692
jak i z danych podanych obok.

67
00:02:48,248 --> 00:02:50,330
Widzimy, że największym kontynentem

68
00:02:50,330 --> 00:02:53,643
jest Eurazja, zajmująca 37% powierzchni

69
00:02:53,653 --> 00:02:55,128
wszystkich lądów.

70
00:02:55,230 --> 00:02:56,880
Spójrzmy na wykres.

71
00:02:56,962 --> 00:02:59,485
Na pierwszy rzut oka widać, że kwadraty

72
00:02:59,495 --> 00:03:01,762
tego koloru stanowią większość.

73
00:03:02,920 --> 00:03:05,224
A ten kolor odpowiada Eurazji.

74
00:03:10,344 --> 00:03:12,838
Najmniejszym kontynentem jest Australia.

75
00:03:12,904 --> 00:03:15,464
Tylko 5% powierzchni wszystkich lądów.

76
00:03:16,674 --> 00:03:18,758
Tak samo najmniej jest kwadratów

77
00:03:18,808 --> 00:03:20,738
w kolorze ciemnoniebieskim.

78
00:03:21,614 --> 00:03:22,514
Ten kolor

79
00:03:22,534 --> 00:03:24,750
został przyporządkowany Australii.

80
00:03:30,518 --> 00:03:33,334
Które kontynenty są mniejsze od Afryki?

81
00:03:36,100 --> 00:03:39,465
Afryka zajmuje 21% powierzchni

82
00:03:39,525 --> 00:03:41,414
wszystkich lądów na Ziemi.

83
00:03:41,596 --> 00:03:44,273
Tutaj widzimy, że mniejsze od niej są

84
00:03:44,283 --> 00:03:49,081
obie Ameryki, Antarktyda oraz Australia.

85
00:03:49,131 --> 00:03:50,839
Na rysunku dobrze widać

86
00:03:50,839 --> 00:03:52,560
że czerwonych kwadratów

87
00:03:52,560 --> 00:03:54,355
jest więcej od kwadratów

88
00:03:54,385 --> 00:03:58,443
szarych, jasnoniebieskich, fioletowych

89
00:03:59,617 --> 00:04:00,809
i ciemnoniebieskich.

90
00:04:00,809 --> 00:04:01,912
Jedynym kontynentem

91
00:04:01,942 --> 00:04:04,224
większym od Afryki jest Eurazja.

92
00:04:05,184 --> 00:04:06,422
Ile razy Eurazja

93
00:04:06,452 --> 00:04:08,542
jest większa od Antarktydy?

94
00:04:10,454 --> 00:04:12,812
Jaką powierzchnię zajmuje Eurazja?

95
00:04:16,312 --> 00:04:19,127
37% powierzchni wszystkich lądów.

96
00:04:19,975 --> 00:04:21,340
A Antarktyda?

97
00:04:24,970 --> 00:04:25,789
9%

98
00:04:27,369 --> 00:04:28,635
Jak teraz policzyć

99
00:04:28,635 --> 00:04:30,375
ile razy Eurazja jest większa?

100
00:04:30,411 --> 00:04:32,269
Dzielimy 37% powierzchni

101
00:04:32,269 --> 00:04:33,573
wszystkich lądów

102
00:04:33,573 --> 00:04:35,203
przez 9% powierzchni

103
00:04:35,263 --> 00:04:36,585
wszystkich lądów.

104
00:04:36,931 --> 00:04:38,382
Wykonujemy działanie

105
00:04:38,402 --> 00:04:41,399
którego wynikiem jest 4 i 1/9.

106
00:04:41,625 --> 00:04:43,125
Czyli około czterech.

107
00:04:43,527 --> 00:04:45,863
Eurazja jest ponad 4 razy większa

108
00:04:45,923 --> 00:04:47,067
od Antarktydy.

109
00:04:48,451 --> 00:04:50,534
Zapamiętaj jednak, że generalnie

110
00:04:50,594 --> 00:04:52,551
nie można skracać procentów.

111
00:04:52,613 --> 00:04:54,004
Tutaj mogliśmy to zrobić

112
00:04:54,054 --> 00:04:56,284
ponieważ dotyczyły tej samej wielkości

113
00:04:56,284 --> 00:04:58,267
czyli powierzchni wszystkich lądów

114
00:04:58,267 --> 00:04:59,237
na Ziemi.

115
00:05:00,945 --> 00:05:03,075
Która Ameryka ma większą powierzchnię

116
00:05:03,075 --> 00:05:04,249
i o ile procent?

117
00:05:06,045 --> 00:05:07,822
Zatrzymaj teraz film i spróbuj

118
00:05:07,822 --> 00:05:10,231
na te pytania odpowiedzieć samodzielnie.

119
00:05:10,487 --> 00:05:12,173
Następnie włącz film ponownie

120
00:05:12,173 --> 00:05:14,461
i porównaj swoją odpowiedź z moją.

121
00:05:18,027 --> 00:05:19,411
Widzimy, że większa jest

122
00:05:19,411 --> 00:05:20,803
Ameryka Południowa

123
00:05:20,803 --> 00:05:24,098
która zajmuje 16% powierzchni lądów

124
00:05:24,098 --> 00:05:26,451
podczas gdy Północna, 12.

125
00:05:27,007 --> 00:05:28,272
W tym przypadku możemy

126
00:05:28,272 --> 00:05:30,104
bezpośrednio porównywać procenty

127
00:05:30,104 --> 00:05:31,581
ponieważ odnoszą się

128
00:05:31,641 --> 00:05:33,251
do tej samej wielkości,

129
00:05:33,307 --> 00:05:35,915
do powierzchni wszystkich lądów na Ziemi.

130
00:05:35,997 --> 00:05:37,789
A ile wynosi ta różnica?

131
00:05:39,049 --> 00:05:44,081
16% minus 12%, czyli 4% powierzchni

132
00:05:44,111 --> 00:05:46,111
wszystkich lądów na Ziemi.

133
00:05:47,803 --> 00:05:49,346
Zakładając, że powierzchnia

134
00:05:49,346 --> 00:05:51,670
wszystkich lądów na Ziemi wynosi

135
00:05:51,700 --> 00:05:54,294
150 milionów kilometrów kwadratowych

136
00:05:54,724 --> 00:05:56,703
oblicz powierzchnię Australii.

137
00:05:57,265 --> 00:05:58,955
Na to pytanie również spróbuj

138
00:05:58,955 --> 00:06:00,499
odpowiedzieć samodzielnie

139
00:06:00,499 --> 00:06:02,745
a potem porównaj swój wynik z moim.

140
00:06:05,829 --> 00:06:07,795
Jak należy się za to zabrać?

141
00:06:08,399 --> 00:06:10,621
Powierzchnia wszystkich lądów na Ziemi

142
00:06:10,621 --> 00:06:11,841
to 100%.

143
00:06:13,659 --> 00:06:16,129
Czyli 100% to 150 milionów

144
00:06:16,169 --> 00:06:18,135
kilometrów kwadratowych.

145
00:06:18,639 --> 00:06:21,711
Australia zajmuje 5% tej powierzchni.

146
00:06:23,051 --> 00:06:25,164
Wystarczy więc pomnożyć 5%

147
00:06:25,164 --> 00:06:26,640
przez 150 milionów

148
00:06:26,640 --> 00:06:28,607
kilometrów kwadratowych

149
00:06:33,999 --> 00:06:36,815
czyli 7,5 miliona kilometrów kwadratowych.

150
00:06:45,895 --> 00:06:47,822
Jak mogłeś zauważyć przed chwilą

151
00:06:47,822 --> 00:06:50,219
diagramy procentowe są często stosowane

152
00:06:50,219 --> 00:06:52,058
tam, gdzie podawanie dokładnej

153
00:06:52,058 --> 00:06:54,413
wartości liczbowej mija się z celem.

154
00:06:54,529 --> 00:06:57,023
Tak jest w przypadku bardzo dużych liczb.

155
00:06:57,059 --> 00:06:59,001
Czasem bardziej interesują nas

156
00:06:59,031 --> 00:07:00,622
odpowiednie zależności

157
00:07:00,672 --> 00:07:02,335
a nie dokładne wartości.

158
00:07:02,967 --> 00:07:05,359
Tak jest również w tym przypadku.

159
00:07:07,781 --> 00:07:10,485
Oto kolejne typy wykresu procentowego.

160
00:07:11,701 --> 00:07:14,406
Cały słupek oznacza 100%.

161
00:07:14,686 --> 00:07:16,723
O czym mówi ten wykres?

162
00:07:18,623 --> 00:07:20,682
O tym, co jest głównym źródłem

163
00:07:20,682 --> 00:07:22,095
energii elektrycznej

164
00:07:22,095 --> 00:07:24,145
w wybranych państwach Europy.

165
00:07:25,229 --> 00:07:28,185
Na wykresie pokazano Polskę

166
00:07:28,185 --> 00:07:30,339
Niemcy oraz Francję.

167
00:07:31,187 --> 00:07:32,723
A jakie to źródła?

168
00:07:36,729 --> 00:07:41,699
Węgiel, atom, źródła odnawialne

169
00:07:42,019 --> 00:07:43,781
oraz inne źródła.

170
00:07:44,685 --> 00:07:47,095
Jak widzisz, tutaj również nie mamy

171
00:07:47,135 --> 00:07:49,381
podanych dokładnych wartości

172
00:07:49,951 --> 00:07:51,777
tylko wartości procentowe.

173
00:07:51,823 --> 00:07:53,453
Spróbujmy teraz odpowiedzieć

174
00:07:53,453 --> 00:07:54,827
na kilka pytań.

175
00:07:55,763 --> 00:07:57,327
W jakim kraju najwięcej

176
00:07:57,327 --> 00:07:58,781
energii elektrycznej

177
00:07:58,781 --> 00:08:00,381
produkuje się z atomu?

178
00:08:05,119 --> 00:08:07,299
Atom, to ten kolor.

179
00:08:07,775 --> 00:08:09,225
Sprawdźmy w którym słupku

180
00:08:09,225 --> 00:08:10,379
jest go najwięcej.

181
00:08:11,073 --> 00:08:12,716
Na pierwszy rzut oka widać

182
00:08:12,796 --> 00:08:14,511
że jest to Francja.

183
00:08:15,671 --> 00:08:18,118
Aż 82% prądu we Francji

184
00:08:18,158 --> 00:08:20,839
pochodzi z elektrowni jądrowych.

185
00:08:26,177 --> 00:08:28,109
Z jakiego źródła pochodzi głównie

186
00:08:28,109 --> 00:08:30,237
energia elektryczna w Polsce?

187
00:08:33,375 --> 00:08:35,679
Znajdźmy słupek poświęcony Polsce.

188
00:08:37,331 --> 00:08:38,113
To ten.

189
00:08:39,765 --> 00:08:42,581
Widać, że dominuje w nim kolor szary.

190
00:08:44,639 --> 00:08:47,199
A szary kolor, oznacza węgiel.

191
00:08:48,273 --> 00:08:50,162
To oznacza, że większość energii

192
00:08:50,162 --> 00:08:52,605
elektrycznej w Polsce pochodzi z węgla.

193
00:08:56,847 --> 00:08:58,653
Co przeważa w Niemczech?

194
00:08:58,759 --> 00:09:01,303
Produkcja energii elektrycznej z węgla

195
00:09:01,353 --> 00:09:03,161
czy ze źródeł odnawialnych?

196
00:09:03,619 --> 00:09:04,867
Na to pytanie spróbuj

197
00:09:04,867 --> 00:09:06,326
odpowiedzieć samodzielnie

198
00:09:06,326 --> 00:09:07,279
po czym porównaj

199
00:09:07,279 --> 00:09:08,937
swoją odpowiedź z moją.

200
00:09:12,307 --> 00:09:15,061
Znajdźmy słupek poświęcony Niemcom.

201
00:09:15,931 --> 00:09:17,211
To ten, środkowy.

202
00:09:18,747 --> 00:09:20,729
Możemy z niego odczytać

203
00:09:20,729 --> 00:09:23,183
że 35% energii elektrycznej w Niemczech

204
00:09:23,203 --> 00:09:24,695
pochodzi z węgla.

205
00:09:25,855 --> 00:09:27,821
A ze źródeł odnawialnych?

206
00:09:28,601 --> 00:09:30,527
Musimy znaleźć ten kolor.

207
00:09:32,195 --> 00:09:33,363
Jest tutaj.

208
00:09:34,107 --> 00:09:35,899
To 29%.

209
00:09:38,665 --> 00:09:41,131
Ponieważ obie te wartości procentowe

210
00:09:41,201 --> 00:09:43,563
odnoszą się do tej samej wielkości

211
00:09:43,653 --> 00:09:45,983
czyli produkcji prądu w Niemczech

212
00:09:45,983 --> 00:09:48,031
możemy porównywać je ze sobą.

213
00:09:48,709 --> 00:09:52,549
35% to więcej, niż 29%.

214
00:09:52,971 --> 00:09:55,727
Co oznacza, że więcej prądu w Niemczech

215
00:09:55,757 --> 00:09:57,023
pochodzi z węgla.

216
00:10:04,355 --> 00:10:06,197
Jak widzisz, diagramy procentowe

217
00:10:06,197 --> 00:10:08,591
mogą przyjmować najróżniejsze kształty.

218
00:10:08,657 --> 00:10:10,731
Ale myślę, że po dzisiejszej lekcji

219
00:10:10,731 --> 00:10:13,283
nie będziesz miał już z nimi problemów.

220
00:10:19,093 --> 00:10:20,855
Na diagramach procentowych

221
00:10:20,875 --> 00:10:23,721
dane przedstawiane są w postaci procentów.

222
00:10:24,715 --> 00:10:27,324
Takie diagramy są często wykorzystywane

223
00:10:27,394 --> 00:10:28,995
do przedstawiania zależności

224
00:10:28,995 --> 00:10:30,480
pomiędzy wartościami

225
00:10:30,480 --> 00:10:32,114
albo do przedstawiania

226
00:10:32,124 --> 00:10:33,759
bardzo dużych liczb.

227
00:10:34,207 --> 00:10:36,137
Suma procentów na diagramie

228
00:10:36,167 --> 00:10:37,847
powinna wynosić 100%.

229
00:10:39,367 --> 00:10:41,447
Niezależnie od wybranego kształtu

230
00:10:41,467 --> 00:10:43,560
podstawą do zrozumienia wykresów

231
00:10:43,620 --> 00:10:46,445
jest poprawne odczytanie osi oraz legendy.

232
00:10:51,635 --> 00:10:53,474
Był to kolejny film z playlisty

233
00:10:53,474 --> 00:10:55,381
o porządkowaniu informacji.

234
00:10:56,243 --> 00:10:58,581
Zachęcam Cię do zobaczenia innych filmów

235
00:10:58,581 --> 00:11:00,928
z tej playlisty, a także do odwiedzenia

236
00:11:00,928 --> 00:11:04,365
naszej strony internetowej pi-stacja.tv