1
00:00:00,781 --> 00:00:02,371
Czy wiesz, że każdego dnia 

2
00:00:02,471 --> 00:00:06,009
Ziemię nawiedza około 45 000 burz?

3
00:00:06,400 --> 00:00:09,878
Do końca XXI wieku przewidywana siła wiatrów

4
00:00:09,978 --> 00:00:13,486
i burz w Europie Środkowej zwiększyć się może

5
00:00:13,586 --> 00:00:16,503
 nawet o czterdzieści cztery procent.

6
00:00:16,640 --> 00:00:19,409
Zmiany klimatu powinny niepokoić zwłaszcza

7
00:00:19,509 --> 00:00:21,825
mieszkańców miast, bo to tam uderza 

8
00:00:21,925 --> 00:00:24,241
więcej piorunów i częściej dochodzi 

9
00:00:24,341 --> 00:00:26,523
do oberwania chmury, czyli nagłych

10
00:00:26,623 --> 00:00:28,277
 silnych opadów deszczu.

11
00:00:28,672 --> 00:00:31,374
W tym filmie opowiemy Ci więcej o burzach

12
00:00:31,474 --> 00:00:33,505
i innych zjawiskach pogodowych.

13
00:00:45,056 --> 00:00:47,761
Dziś opowiemy sobie o składowych pogody

14
00:00:47,861 --> 00:00:51,223
które zdarzają się raz na jakiś czas i nie trwają

15
00:00:51,323 --> 00:00:54,523
długo, ale ich skutki mogą być bardzo poważne.

16
00:00:54,784 --> 00:00:56,974
Zastanów się chwilę i wymień kilka 

17
00:00:57,074 --> 00:00:59,150
krótkotrwałych, lecz intensywnych 

18
00:00:59,250 --> 00:01:00,754
zjawisk pogodowych.

19
00:01:04,000 --> 00:01:06,939
Przyszła ci na myśl burza, śnieżna zamieć 

20
00:01:07,039 --> 00:01:09,631
albo tornado? Co je łączy?

21
00:01:10,144 --> 00:01:12,960
Pojawiają się nagle i równie szybko znikają

22
00:01:13,216 --> 00:01:15,660
ale miewają niszczycielską siłę.

23
00:01:16,800 --> 00:01:19,704
Co kojarzy ci się z burzą? Pioruny.

24
00:01:22,838 --> 00:01:25,651
Pioruny zwykle pojawiają się między chmurami

25
00:01:25,751 --> 00:01:27,534
ale czasem uderzają w ziemię 

26
00:01:27,634 --> 00:01:29,453
bywając przyczyną pożarów.

27
00:01:29,856 --> 00:01:32,529
Wyładowania atmosferyczne uszkadzają też

28
00:01:32,629 --> 00:01:34,094
instalacje elektryczne 

29
00:01:34,194 --> 00:01:36,254
i rozmaite metalowe urządzenia.

30
00:01:36,768 --> 00:01:39,656
W miejscu uderzenia pioruna temperatura jest

31
00:01:39,756 --> 00:01:42,911
tak wysoka, że na przykład topi piasek na szkło.

32
00:01:43,424 --> 00:01:45,327
Jeśli w pobliżu takiego uderzenia 

33
00:01:45,427 --> 00:01:47,223
znajdzie się człowiek lub zwierzę

34
00:01:47,323 --> 00:01:49,054
ma niewielkie szanse przeżycia.

35
00:01:49,312 --> 00:01:51,156
Dlatego gdy zapowiadają burzę

36
00:01:51,256 --> 00:01:53,100
najlepiej nie wychodź z domu.

37
00:01:53,229 --> 00:01:55,100
Tam jest najbezpieczniej.

38
00:01:55,200 --> 00:01:57,904
Jeśli grzmoty i błyskawice zastaną Cię 

39
00:01:58,004 --> 00:02:01,011
na otwartej przestrzeni, szukaj schronienia 

40
00:02:01,111 --> 00:02:02,494
pod mostem, wiaduktem

41
00:02:02,594 --> 00:02:05,439
albo w obniżeniu terenu, ale unikaj wody.

42
00:02:05,681 --> 00:02:08,862
Trzymaj się z dala od wysokich drzew, latarni

43
00:02:08,962 --> 00:02:11,447
czy masztów telefonicznych. W górach

44
00:02:11,547 --> 00:02:14,585
jak najszybciej zejdź ze szczytu czy grani.

45
00:02:14,912 --> 00:02:17,305
Gdy czujesz, że włosy stają ci dęba

46
00:02:17,405 --> 00:02:20,377
a po ubraniu zaczynają przeskakiwać iskierki

47
00:02:20,477 --> 00:02:23,449
jak najszybciej kucnij ze złączonymi nogami 

48
00:02:23,549 --> 00:02:26,730
i nigdy nie trzymaj w ręku parasola, ani innego

49
00:02:26,830 --> 00:02:29,103
podobnego, metalowego przedmiotu: 

50
00:02:29,203 --> 00:02:32,574
kijka do trekkingu, wędki... Przyciągają pioruny.

51
00:02:35,904 --> 00:02:39,086
Burzy towarzyszy zwykle silny, porywisty wiatr

52
00:02:39,186 --> 00:02:42,037
który może przenosić całkiem spore obiekty

53
00:02:42,137 --> 00:02:44,847
jak parasole, plastikowe krzesła i stoły

54
00:02:44,947 --> 00:02:46,953
a nawet fragmenty dachów.

55
00:02:47,505 --> 00:02:50,091
W czasie wichury najlepiej schronić się 

56
00:02:50,191 --> 00:02:52,661
w budynku. Im niżej, tym bezpieczniej. 

57
00:02:52,761 --> 00:02:55,363
Trzymać się z dala od okien, bo niesione 

58
00:02:55,463 --> 00:02:57,917
wiatrem przedmioty mogą wybijać szyby.

59
00:02:58,688 --> 00:03:00,913
Ekstremalnym przykładem wichury 

60
00:03:01,013 --> 00:03:03,686
jest tornado, w którym powietrze wiruje

61
00:03:03,786 --> 00:03:06,672
zasysając do wnętrza wszystko, co napotka 

62
00:03:06,772 --> 00:03:09,587
na swojej drodze i wyrzucając to, często 

63
00:03:09,687 --> 00:03:12,765
wieleset metrów dalej, z ogromną prędkością.

64
00:03:13,024 --> 00:03:15,228
Gdy widzisz zbliżające się tornado 

65
00:03:15,328 --> 00:03:17,740
najlepiej zejdź do piwnicy i szczelnie 

66
00:03:17,840 --> 00:03:20,638
pozamykaj wszystkie wejścia, bo wir powietrza

67
00:03:20,738 --> 00:03:23,006
działa niczym gigantyczny odkurzacz.

68
00:03:26,336 --> 00:03:29,349
W naszym klimacie burzom na ogół towarzyszy

69
00:03:29,449 --> 00:03:32,199
intensywny opad. W ciepłych porach roku 

70
00:03:32,299 --> 00:03:34,244
deszcz lub grad, zimą śnieg.

71
00:03:34,528 --> 00:03:37,088
Grad niebezpieczny jest już gdy pada.

72
00:03:37,344 --> 00:03:40,426
Małe grudki lodu mogą nabić guza albo zrobić

73
00:03:40,526 --> 00:03:43,772
siniaka. Większe, spadając z dużą prędkością - 

74
00:03:43,872 --> 00:03:46,975
- uszkodzić nawet kości, dlatego przed gradem

75
00:03:47,075 --> 00:03:49,374
najlepiej chronić się pod dachem.

76
00:03:49,491 --> 00:03:51,826
Jeśli w pobliżu nie ma budynków 

77
00:03:51,926 --> 00:03:54,186
wejść pod wiatę, wiadukt, most.

78
00:03:55,008 --> 00:03:57,829
Deszcz jest groźny przede wszystkim dlatego

79
00:03:57,929 --> 00:03:59,966
że wywołuje podtopienia, zalania

80
00:04:00,066 --> 00:04:01,151
a nawet powodzie.

81
00:04:01,664 --> 00:04:04,654
W czasie ulewy lepiej być z dala od strumyków

82
00:04:04,754 --> 00:04:06,933
rowów, czy innych cieków wodnych.

83
00:04:07,296 --> 00:04:09,550
Gdy widzisz, że woda wokół wzbiera

84
00:04:09,650 --> 00:04:11,904
poszukaj wyżej położonego miejsca.

85
00:04:12,672 --> 00:04:15,646
Jeśli zimą zawieja śnieżna zastanie Cię z dala

86
00:04:15,746 --> 00:04:18,568
od zabudowań, postaraj się znaleźć miejsce 

87
00:04:18,668 --> 00:04:22,226
osłonięte od wiatru, przykucnij za pniem drzewa

88
00:04:22,326 --> 00:04:25,470
w kotlince, schowaj się za załomem skalnym. 

89
00:04:25,718 --> 00:04:29,284
Żeby tracić jak najmniej ciepła, zwiń się w kulkę.

90
00:04:29,384 --> 00:04:32,369
Oczywiście jak najszybciej wezwij pomoc.

91
00:04:35,772 --> 00:04:38,043
Przed orzeszkiem było trochę strasznie 

92
00:04:38,143 --> 00:04:40,830
ale nie wszystkie zjawiska pogodowe są groźne.

93
00:04:41,231 --> 00:04:43,647
Podasz kilka, które miło Ci się kojarzą?

94
00:04:46,975 --> 00:04:49,212
Pojawiająca się po burzy tęcza

95
00:04:49,312 --> 00:04:51,804
poranna rosa skrząca się na trawie

96
00:04:51,904 --> 00:04:54,141
albo egzotyczna zorza polarna.

97
00:04:54,399 --> 00:04:57,633
O zorzy i tęczy dowiesz się więcej na lekcjach 

98
00:04:57,733 --> 00:05:00,637
fizyki. Tu powiem Ci tylko, że tęcza to też

99
00:05:00,737 --> 00:05:03,012
kropelki wody, tyle że zawieszone 

100
00:05:03,112 --> 00:05:06,016
bardzo wysoko nad ziemią. Promienie słońca 

101
00:05:06,116 --> 00:05:08,112
załamując się w nich sprawiają

102
00:05:08,212 --> 00:05:10,837
że bezbarwne kropelki zyskują w naszych

103
00:05:10,937 --> 00:05:12,983
oczach kolory. I to aż siedem.

104
00:05:13,087 --> 00:05:15,555
Umiesz wymienić siedem barw tęczy?

105
00:05:16,281 --> 00:05:17,800
Jeśli masz z tym kłopot 

106
00:05:17,900 --> 00:05:19,616
pomoże Ci prosta rymowanka:

107
00:05:20,255 --> 00:05:22,432
Czemu Patrzysz Żabko Zielona 

108
00:05:22,532 --> 00:05:24,341
Na Głupiego Fanfarona

109
00:05:25,011 --> 00:05:28,191
Pierwsze litery słów podpowiadają kolejne kolory

110
00:05:28,447 --> 00:05:31,194
Od widzianego najwyżej: czerwony

111
00:05:31,294 --> 00:05:33,641
pomarańczowy, żółty, zielony

112
00:05:33,741 --> 00:05:35,614
niebieski i fioletowy.

113
00:05:37,151 --> 00:05:38,980
Na koniec pytanie do Ciebie.

114
00:05:39,199 --> 00:05:42,203
Powiedz, jak należy się zachować na otwartej

115
00:05:42,303 --> 00:05:44,979
przestrzeni w czasie burzy, gdy widzimy 

116
00:05:45,079 --> 00:05:46,957
dużo błyskawic i słyszymy grzmoty?

117
00:05:50,207 --> 00:05:52,648
Jeśli mówisz, że trzeba unikać wody

118
00:05:52,748 --> 00:05:55,851
trzymać się z dala od wysokich drzew, latarni

119
00:05:55,951 --> 00:05:58,769
czy masztów telefonicznych i nie trzymać 

120
00:05:58,869 --> 00:06:01,545
w ręku metalowych przedmiotów - Brawo! 

121
00:06:01,645 --> 00:06:03,784
Żadna burza Ci niestraszna.

122
00:06:08,517 --> 00:06:12,054
Zjawiska pogodowe to między innymi burza

123
00:06:12,154 --> 00:06:14,026
tęcza, deszcze nawalne

124
00:06:14,126 --> 00:06:16,317
huragan, zawieja śnieżna.

125
00:06:16,831 --> 00:06:18,901
Zasady bezpiecznego zachowania się 

126
00:06:19,001 --> 00:06:21,324
w przypadku burzy, huraganu, czy zamieci

127
00:06:21,424 --> 00:06:23,312
śnieżnej, pokazujemy na planszy.

128
00:06:27,583 --> 00:06:30,554
Z nami nie ma co się bać żadnych zjawisk.

129
00:06:30,654 --> 00:06:33,575
Także tych pogodowych. Wystarczy zaglądać

130
00:06:33,675 --> 00:06:36,080
na pistacja.tv. To solidny schron 

131
00:06:36,180 --> 00:06:38,035
wypchany wiedzą.