1
00:00:00,512 --> 00:00:03,328
Wśród maleńkich, żyjących w ziemi robaków

2
00:00:03,584 --> 00:00:06,656
kwestia płci to niejednoznaczne zagadnienie.

3
00:00:07,168 --> 00:00:10,319
Zwykle na początku życia robaczki produkują 

4
00:00:10,419 --> 00:00:13,447
męskie komórki płciowe, a potem przechodzą 

5
00:00:13,547 --> 00:00:16,575
na żeńską stronę, lecz zapładniają się same

6
00:00:16,675 --> 00:00:18,880
wcześniej wyprodukowaną spermą.

7
00:00:19,200 --> 00:00:21,845
Bywa jednak, że samice mają zdolność

8
00:00:21,945 --> 00:00:24,990
powrotu do fazy larwalnej, by zmienić płeć

9
00:00:25,090 --> 00:00:27,386
i zostać samcem, bo to zwiększa 

10
00:00:27,486 --> 00:00:30,557
całkowitą liczbę składanych jajeczek.

11
00:00:30,976 --> 00:00:34,499
Człowiek tak nie potrafi, ale też się zmienia

12
00:00:34,599 --> 00:00:37,993
gdy dorasta. O płci, dorastaniu i związanych

13
00:00:38,093 --> 00:00:40,454
z nim zmianach w ludzkim ciele 

14
00:00:40,554 --> 00:00:42,410
opowiem Ci w tej lekcji.

15
00:00:53,504 --> 00:00:56,576
Dojrzałe jabłka są słodkie i soczyste.

16
00:00:56,832 --> 00:00:59,648
Dojrzałe pomidory - miękkie i pachnące.

17
00:00:59,904 --> 00:01:02,822
Dojrzałość kojarzy Ci się może z owocem 

18
00:01:02,922 --> 00:01:05,865
czy warzywem, ale w tym filmie opowiem Ci

19
00:01:05,965 --> 00:01:07,349
o innym dojrzewaniu.

20
00:01:07,449 --> 00:01:09,649
Takim, którego doświadcza ciało

21
00:01:09,749 --> 00:01:12,820
by przejść z dzieciństwa w dorosłość.

22
00:01:13,216 --> 00:01:15,462
Inaczej nazywa się je pokwitaniem

23
00:01:15,562 --> 00:01:17,619
dlatego skojarzenie z roślinami

24
00:01:17,719 --> 00:01:19,686
 jest jak najbardziej trafne.

25
00:01:20,128 --> 00:01:22,547
Okres dojrzewania to czas, kiedy człowiek

26
00:01:22,647 --> 00:01:24,526
 osiąga dojrzałość płciową.

27
00:01:25,125 --> 00:01:27,069
W ludzkim ciele dojrzewają wtedy 

28
00:01:27,169 --> 00:01:29,486
gruczoły płciowe, których zadaniem jest 

29
00:01:29,586 --> 00:01:31,178
produkcja komórek służących 

30
00:01:31,278 --> 00:01:33,161
do wydawania na świat potomstwa.

31
00:01:33,696 --> 00:01:35,744
U dziewcząt są to jajniki

32
00:01:36,000 --> 00:01:37,690
a u chłopców jądra.

33
00:01:38,560 --> 00:01:40,683
Produkują one również substancje

34
00:01:40,783 --> 00:01:41,887
 zwane hormonami.

35
00:01:42,400 --> 00:01:45,262
To one są przyczyną intensywnych zmian 

36
00:01:45,362 --> 00:01:47,776
w nastoletnim ciele i fizjologii.

37
00:01:48,800 --> 00:01:51,508
Niezależnie od tego, czy jesteś chłopakiem

38
00:01:51,608 --> 00:01:53,806
czy dziewczyną, prędzej czy później

39
00:01:53,906 --> 00:01:55,891
 też zmian takich doświadczysz.

40
00:01:56,480 --> 00:01:59,219
W naszym klimacie okres dojrzewania 

41
00:01:59,319 --> 00:02:02,367
przypada u dziewcząt na 10-11. rok życia

42
00:02:02,624 --> 00:02:04,928
ale może się zacząć już w ósmym.

43
00:02:05,184 --> 00:02:07,644
U chłopców zmiany zachodzą później.

44
00:02:07,744 --> 00:02:10,555
Mniej więcej około 12. roku życia

45
00:02:10,655 --> 00:02:13,119
ale czasami już w 9. wiośnie.

46
00:02:13,632 --> 00:02:16,188
Co się zmienia i czy jest jakaś 

47
00:02:16,288 --> 00:02:19,007
ustalona kolejność zdarzeń? Jasne!

48
00:02:19,264 --> 00:02:21,033
Zacznijmy od dziewczyn.

49
00:02:24,128 --> 00:02:26,159
Pierwszym zwiastunem pokwitania 

50
00:02:26,259 --> 00:02:28,696
jest u dziewczynek powiększenie piersi 

51
00:02:28,796 --> 00:02:30,437
czyli gruczołów mlekowych.

52
00:02:31,159 --> 00:02:33,262
Dojrzewające piersi nabierają 

53
00:02:33,362 --> 00:02:36,349
tkanki tłuszczowej i mogą boleć, a na pewno

54
00:02:36,449 --> 00:02:37,834
 są tkliwe w dotyku.

55
00:02:38,596 --> 00:02:41,333
W kolejnych etapach pojawia się owłosienie

56
00:02:41,433 --> 00:02:43,839
 pod pachami i w okolicach intymnych.

57
00:02:44,352 --> 00:02:47,221
Na biodrach, udach i pośladkach pojawia się

58
00:02:47,321 --> 00:02:49,461
warstewka tłuszczu, która sprawia

59
00:02:49,561 --> 00:02:52,158
że dziewczęce kształty zaokrąglają się.

60
00:02:52,544 --> 00:02:55,417
Gdy poziom tej tkanki przekroczy 25% 

61
00:02:55,517 --> 00:02:58,340
masy ciała, u nastolatek pojawia się 

62
00:02:58,440 --> 00:03:01,658
najważniejsza oznaka dojrzałości płciowej:

63
00:03:01,758 --> 00:03:04,028
miesiączka, zwana też okresem 

64
00:03:04,128 --> 00:03:05,515
lub menstruacją.

65
00:03:05,856 --> 00:03:09,184
Okres trwa zazwyczaj od 3 do 7 dni.

66
00:03:09,696 --> 00:03:12,748
W tym czasie dziewczyna krwawi, bo organizm

67
00:03:12,848 --> 00:03:15,345
pozbywa się tkanki, która spulchniała 

68
00:03:15,445 --> 00:03:17,798
wnętrze macicy, czyniąc ją gotową 

69
00:03:17,898 --> 00:03:20,445
do przyjęcia zapłodnionego jajeczka.

70
00:03:20,960 --> 00:03:23,901
Miesiączka nie bez powodu ma taką nazwę

71
00:03:24,001 --> 00:03:26,585
bo przypada mniej więcej co 28 dni 

72
00:03:26,685 --> 00:03:28,245
czyli raz w miesiącu.

73
00:03:28,896 --> 00:03:30,781
Często w pierwszych miesiącach 

74
00:03:30,881 --> 00:03:32,716
towarzyszą jej bóle podbrzusza 

75
00:03:32,816 --> 00:03:34,014
i ogólny dyskomfort.

76
00:03:34,528 --> 00:03:36,565
Jeśli dolegliwości nie mijają 

77
00:03:36,665 --> 00:03:39,417
w kolejnych krwawieniach, warto zasięgnąć

78
00:03:39,517 --> 00:03:40,649
 rady ginekologa.

79
00:03:43,744 --> 00:03:45,536
Teraz trochę o chłopakach.

80
00:03:46,048 --> 00:03:47,591
Tu w pierwszym etapie 

81
00:03:47,691 --> 00:03:49,887
powiększają się jądra i moszna.

82
00:03:50,656 --> 00:03:53,694
Też pojawiają się włosy w okolicach intymnych

83
00:03:53,794 --> 00:03:54,875
i pod pachami.

84
00:03:55,125 --> 00:03:57,907
Pamiętasz, mówiliśmy, że dziewczynkom

85
00:03:58,007 --> 00:04:00,712
rosną piersi? Chłopcom rośnie krtań.

86
00:04:01,152 --> 00:04:04,124
To takie miejsce mniej więcej w połowie szyi.

87
00:04:04,224 --> 00:04:06,784
W krtani znajdują się struny głosowe

88
00:04:07,040 --> 00:04:09,039
które nadają głosowi barwę.

89
00:04:09,344 --> 00:04:12,038
Gdy struny wydłużają się i pogrubiają

90
00:04:12,138 --> 00:04:15,004
zaczyna się zmieniać głos z chłopięcego 

91
00:04:15,104 --> 00:04:17,279
na męski, co nazywamy mutacją.

92
00:04:17,536 --> 00:04:20,194
Zanim krtań, a z nią struny głosowe

93
00:04:20,294 --> 00:04:23,599
osiągnie ostateczny rozmiar, głos często się

94
00:04:23,699 --> 00:04:27,518
załamuje i raz jest niski, a innym razem piskliwy.

95
00:04:28,287 --> 00:04:30,421
Zmieniają się też proporcje ciała

96
00:04:30,521 --> 00:04:32,126
 i zwiększa ilość mięśni.

97
00:04:32,383 --> 00:04:35,131
Na pierwszy rzut oka widać szersze barki 

98
00:04:35,231 --> 00:04:36,478
i klatkę piersiową.

99
00:04:36,788 --> 00:04:38,473
Zmieniają się też rysy twarzy

100
00:04:38,573 --> 00:04:40,318
 i pojawia się na niej zarost.

101
00:04:40,831 --> 00:04:43,086
Około 14. roku życia u chłopców 

102
00:04:43,186 --> 00:04:45,103
zaczynają występować polucje

103
00:04:45,203 --> 00:04:47,985
czyli mimowolny wytrysk nasienia z cewki

104
00:04:48,085 --> 00:04:50,557
moczowej, zwykle nocą, podczas snu.

105
00:04:51,071 --> 00:04:52,857
To ostateczny dowód na to 

106
00:04:52,957 --> 00:04:55,166
że jądra produkują już plemniki.

107
00:04:58,751 --> 00:05:01,536
Jest jedna oznaka dorastania, którą widać 

108
00:05:01,636 --> 00:05:03,426
i u chłopców, i u dziewczyn 

109
00:05:03,526 --> 00:05:04,893
na pierwszy rzut oka.

110
00:05:05,151 --> 00:05:07,166
Masz pomysł, co to może być?

111
00:05:08,086 --> 00:05:09,385
Chodzi o wzrost.

112
00:05:09,503 --> 00:05:10,752
W okresie dojrzewania 

113
00:05:10,852 --> 00:05:12,804
ciało intensywnie się wydłuża.

114
00:05:12,944 --> 00:05:15,989
U dziewcząt do dziewięciu, a u chłopców 

115
00:05:16,089 --> 00:05:18,206
nawet do 12 cm w ciągu roku.

116
00:05:18,719 --> 00:05:21,086
Wydłużają się głównie ręce i nogi 

117
00:05:21,186 --> 00:05:22,760
oraz dłonie i stopy.

118
00:05:23,583 --> 00:05:26,231
Oznaką dojrzewania u obu płci jest też 

119
00:05:26,331 --> 00:05:28,702
intensywna praca gruczołów potowych

120
00:05:28,807 --> 00:05:30,495
i zmiana składu potu

121
00:05:30,751 --> 00:05:32,799
który zaczyna intensywnie pachnieć.

122
00:05:33,311 --> 00:05:35,869
Uaktywniają się w skórze gruczoły łojowe

123
00:05:35,969 --> 00:05:37,629
co jest przyczyną trądziku 

124
00:05:37,729 --> 00:05:40,222
i szybkiego przetłuszczania się włosów.

125
00:05:43,807 --> 00:05:46,026
Wiele związanych z dojrzewaniem zmian 

126
00:05:46,126 --> 00:05:47,390
dzieje się w psychice.

127
00:05:47,530 --> 00:05:49,963
Burza hormonalna może zmienić Twój sposób

128
00:05:50,063 --> 00:05:52,254
reagowania na to, czego doświadczasz.

129
00:05:52,511 --> 00:05:55,333
Intensywność uczuć sprawia, że młodzież

130
00:05:55,433 --> 00:05:57,886
bywa drażliwa, kłóci się o byle co

131
00:05:57,986 --> 00:05:59,935
ale też mocno się wzrusza.

132
00:06:00,703 --> 00:06:03,497
Pamiętaj, zmiany są częścią życia. Ważne

133
00:06:03,597 --> 00:06:06,697
byście ufali sobie i mieli kogoś, z kim można

134
00:06:06,797 --> 00:06:08,261
dzielić trudne emocje.

135
00:06:08,361 --> 00:06:10,942
Czasem wystarczy po prostu być razem.

136
00:06:14,859 --> 00:06:17,090
Tak dla przypomnienia: wymień trzy 

137
00:06:17,190 --> 00:06:19,502
charakterystyczne dla obu płci cechy 

138
00:06:19,602 --> 00:06:21,181
świadczące o dojrzewaniu.

139
00:06:24,767 --> 00:06:27,071
Wśród odpowiedzi powinny się znaleźć:

140
00:06:27,327 --> 00:06:28,746
owłosienie pod pachami

141
00:06:28,846 --> 00:06:30,398
 i w okolicach intymnych

142
00:06:30,792 --> 00:06:33,019
szybki wzrost, wzmożona praca 

143
00:06:33,119 --> 00:06:36,030
gruczołów potowych i łojowych w skórze.

144
00:06:41,663 --> 00:06:44,025
Hormony płciowe wywołują w okresie 

145
00:06:44,125 --> 00:06:47,038
dojrzewania takie zmiany, jak szybki wzrost

146
00:06:47,295 --> 00:06:50,111
włosy pod pachami i w okolicach intymnych

147
00:06:50,367 --> 00:06:53,183
zwiększone wydzielanie łoju i potu w skórze.

148
00:06:53,695 --> 00:06:55,242
U dziewcząt rosną piersi

149
00:06:55,342 --> 00:06:57,022
 i pojawia się miesiączka.

150
00:06:57,279 --> 00:06:59,158
U chłopców zmienia się głos 

151
00:06:59,258 --> 00:07:01,430
i pojawiają się polucje.

152
00:07:04,959 --> 00:07:07,520
Mamy nadzieję, że tym filmem rozjaśniliśmy

153
00:07:07,620 --> 00:07:09,310
nieco tajemnice dojrzewania.

154
00:07:09,627 --> 00:07:13,505
Jeśli Ci się podobało - zasubskrybuj nasz kanał.