1
00:00:00,768 --> 00:00:04,352
Znasz może powiedzenie "sypać sól na ranę"?

2
00:00:04,608 --> 00:00:07,590
Oznacza to działanie, które jeszcze pogarsza

3
00:00:07,690 --> 00:00:10,140
i tak złą sytuację. Po posypaniu solą

4
00:00:10,240 --> 00:00:13,972
bolesne zranienie boli przecież jeszcze bardziej.

5
00:00:14,336 --> 00:00:16,929
Okazuje się jednak, że sól przez wieki

6
00:00:17,029 --> 00:00:18,668
była używana jako środek 

7
00:00:18,768 --> 00:00:21,065
zapobiegający zakażeniom ran.

8
00:00:21,248 --> 00:00:24,712
Używano jej w tych celach już w starożytnym Egipcie.

9
00:00:25,088 --> 00:00:28,115
Alternatywnie Egipcjanie okładali rany

10
00:00:28,215 --> 00:00:30,706
świeżym mięsem, pokrojoną cebulą

11
00:00:30,806 --> 00:00:33,197
albo... spleśniałym chlebem.

12
00:00:33,536 --> 00:00:36,277
Choć dziś można się wzdrygać na samą myśl

13
00:00:36,377 --> 00:00:38,591
o takim leczeniu, kiedyś miało ono

14
00:00:38,691 --> 00:00:40,267
swoje uzasadnienie.

15
00:00:40,704 --> 00:00:42,809
Sól i cebula działają ściągająco

16
00:00:42,909 --> 00:00:44,543
i zmniejszają krwawienie.

17
00:00:44,800 --> 00:00:48,709
Świeże mięso sprzyja krzepnięciu krwi, a zatem

18
00:00:48,809 --> 00:00:52,891
hamuje jej upływ, zaś pleśnie zabijają bakterie.

19
00:00:52,992 --> 00:00:54,829
Można powiedzieć, że to taki 

20
00:00:54,929 --> 00:00:56,831
starożytny przodek penicyliny.

21
00:00:57,344 --> 00:00:59,976
Na szczęście dziś mamy do dyspozycji 

22
00:01:00,076 --> 00:01:03,238
o wiele skuteczniejsze i mniej bolesne środki

23
00:01:03,338 --> 00:01:05,993
których możemy użyć, gdy nasz ochronny

24
00:01:06,093 --> 00:01:08,385
płaszcz, skóra, z jakiegoś powodu

25
00:01:08,485 --> 00:01:10,243
ulegnie uszkodzeniu.

26
00:01:10,400 --> 00:01:13,273
Opowiem Ci o nich w tej lekcji.

27
00:01:24,224 --> 00:01:26,909
Na pewno znasz to z doświadczenia.

28
00:01:27,040 --> 00:01:29,500
Chwila nieuwagi i 'bums'! Siniak.

29
00:01:29,600 --> 00:01:32,543
Albo trochę za szybki bieg, ostry zakręt

30
00:01:32,643 --> 00:01:36,119
i... "łapiesz zająca", czyli lądujesz na glebie

31
00:01:36,219 --> 00:01:39,364
z pościeraną skórą na dłoniach i kolanach.

32
00:01:39,584 --> 00:01:42,967
Urazy to nic przyjemnego, ale warto wiedzieć

33
00:01:43,067 --> 00:01:45,854
jak postępować, by zminimalizować ból

34
00:01:45,954 --> 00:01:48,897
przyspieszyć gojenie i zapobiec inwazji

35
00:01:48,997 --> 00:01:50,351
groźnych mikrobów.

36
00:01:50,592 --> 00:01:52,486
Na początek coś o siniakach.

37
00:01:52,640 --> 00:01:54,384
Wiadomo, gdy się uderzysz

38
00:01:54,484 --> 00:01:57,111
w miejscu kontaktu z tym czymś twardym

39
00:01:57,211 --> 00:02:00,476
skóra czerwienieje, robi się bolesny placek.

40
00:02:00,576 --> 00:02:03,201
To dlatego, że pod wpływem uderzenia

41
00:02:03,301 --> 00:02:06,619
ze skórą i tym, co pod nią, dzieje się to samo

42
00:02:06,719 --> 00:02:09,790
co z mięsem, które rozbija się na kotlety.

43
00:02:10,048 --> 00:02:13,227
Z upływem czasu siniak najpierw staje się

44
00:02:13,327 --> 00:02:16,062
fioletowy, potem brązowieje, żółknie

45
00:02:16,162 --> 00:02:18,557
aż wreszcie zupełnie znika.

46
00:02:19,008 --> 00:02:21,568
Chcesz, by znikał szybciej i tak nie bolał?

47
00:02:21,824 --> 00:02:24,896
Jak najszybciej przyłóż na bolące miejsce lód

48
00:02:25,152 --> 00:02:26,727
lub inną zimną rzecz

49
00:02:26,944 --> 00:02:30,150
Może być na przykład mrożonka z zamrażalnika.

50
00:02:30,784 --> 00:02:32,687
Chłód zamrozi ból i ograniczy

51
00:02:32,787 --> 00:02:34,623
przesiąkanie krwi do tkanek.

52
00:02:35,136 --> 00:02:37,160
W efekcie siniak będzie mniejszy 

53
00:02:37,260 --> 00:02:38,993
i szybciej się wchłonie.

54
00:02:39,232 --> 00:02:41,833
Pamiętaj, żeby nie trzymać lodu zbyt długo

55
00:02:41,933 --> 00:02:44,852
na skórze. 20 minut to maks.

56
00:02:45,376 --> 00:02:47,893
Podobnie postępujemy, gdy oparzymy się

57
00:02:48,005 --> 00:02:49,868
np. gorącą herbatą.

58
00:02:50,240 --> 00:02:53,039
Najlepszy sposób na ograniczenie zniszczeń

59
00:02:53,139 --> 00:02:55,871
to polewanie oparzenia czystą, zimną wodą

60
00:02:56,321 --> 00:02:58,196
przynajmniej przez 15 minut.

61
00:02:58,432 --> 00:03:01,299
Jeśli nie mamy pod ręką kranu można włożyć

62
00:03:01,399 --> 00:03:03,591
poparzoną rękę do naczynia z wodą

63
00:03:03,691 --> 00:03:05,725
do której włożymy kostki lodu.

64
00:03:06,018 --> 00:03:07,847
A co z odmrożeniami?

65
00:03:08,160 --> 00:03:10,683
Najczęściej problem dotyczy naszych

66
00:03:10,783 --> 00:03:13,403
"końcówek": palców dłoni i stóp, uszu

67
00:03:13,503 --> 00:03:14,702
i koniuszka nosa.

68
00:03:15,072 --> 00:03:17,888
Wystawione na zimno, zwłaszcza w wilgoci

69
00:03:18,144 --> 00:03:21,152
najpierw szczypią, pulsują, a potem kłują

70
00:03:21,252 --> 00:03:23,986
 i drętwieją. Przy głębszym odmrożeniu

71
00:03:24,086 --> 00:03:26,373
na skórze pojawiają się pęcherze

72
00:03:26,473 --> 00:03:29,732
a sama skóra bieleje, a potem czernieje.

73
00:03:29,920 --> 00:03:32,292
Gdy uda się nam wrócić do ciepłego 

74
00:03:32,392 --> 00:03:34,644
pomieszczenia, najlepiej włożyć to

75
00:03:34,744 --> 00:03:36,996
co zamarzło, do lekko ciepłej wody

76
00:03:37,096 --> 00:03:39,191
ale w żadnym razie nie gorącej.

77
00:03:39,648 --> 00:03:41,919
Zbyt gwałtowna zmiana temperatury 

78
00:03:42,019 --> 00:03:43,906
grozi uszkodzeniem tkanek.

79
00:03:47,584 --> 00:03:50,135
Jeśli poważnie sobie podrapaliśmy skórę

80
00:03:50,235 --> 00:03:53,052
pierwsza zasada to "jak najmniej szkodzić".

81
00:03:53,472 --> 00:03:56,337
Przy powierzchownych otarciach delikatnie

82
00:03:56,437 --> 00:03:59,252
oczyść ramkę wodą z mydłem, pocierając ją

83
00:03:59,352 --> 00:04:01,812
gazą lub innym materiałem, który nie

84
00:04:01,912 --> 00:04:05,230
pozostawia włókienek, zapomnij więc o wacie.

85
00:04:05,504 --> 00:04:07,154
Po obmyciu możesz użyć 

86
00:04:07,254 --> 00:04:09,158
płynu dezynfekującego.

87
00:04:09,600 --> 00:04:12,018
Lepiej Nie lej na zranienie alkoholu

88
00:04:12,118 --> 00:04:14,830
ani wody utlenionej. Drażnią, a nie są

89
00:04:14,930 --> 00:04:17,586
zbyt pomocne w walce z mikrobami.

90
00:04:18,047 --> 00:04:20,903
Na umyte miejsce nałóż sterylny gazik

91
00:04:21,003 --> 00:04:23,809
najlepiej wilgotny, przyłóż go suchym

92
00:04:23,909 --> 00:04:24,958
 i zabandażuj.

93
00:04:25,471 --> 00:04:28,175
Wilgoć sprawia, że opatrunek nie przywrze

94
00:04:28,275 --> 00:04:31,399
do rany i przy zmianie łatwiej go będzie odkleić

95
00:04:31,499 --> 00:04:32,944
nie szarpiąc delikatnej

96
00:04:33,044 --> 00:04:35,430
i tak już uszkodzonej tkanki.

97
00:04:35,967 --> 00:04:38,021
Jeśli masz zdarty kawałek skóry

98
00:04:38,121 --> 00:04:40,125
po oczyszczeniu rany spróbuj go

99
00:04:40,225 --> 00:04:42,636
jak najdelikatniej nałożyć na miejsce

100
00:04:42,736 --> 00:04:45,160
zanim przykryjesz je opatrunkiem.

101
00:04:45,439 --> 00:04:47,373
Taki opatrunek z własnej skóry 

102
00:04:47,473 --> 00:04:49,492
znacznie przyspiesza gojenie.

103
00:04:50,047 --> 00:04:53,096
Jeśli skóra jest poważnie otarta, a w ranę 

104
00:04:53,196 --> 00:04:55,258
wbił się brud, ziemia lub żwir

105
00:04:55,358 --> 00:04:57,470
nie próbuj go siłowo wycierać.

106
00:04:57,983 --> 00:05:00,233
To dodatkowo powiększa uszkodzenia.

107
00:05:00,543 --> 00:05:03,359
Staraj się jak najwięcej zanieczyszczeń usunąć

108
00:05:03,615 --> 00:05:05,919
przez łagodne płukanie w czystej wodzie.

109
00:05:06,687 --> 00:05:08,718
Pamiętaj, że przy brudnych ranach 

110
00:05:08,818 --> 00:05:11,472
konieczna jest wizyta u lekarza i sprawdzenie

111
00:05:11,572 --> 00:05:13,920
czy czasem nie należy Ci podać zastrzyku

112
00:05:14,020 --> 00:05:16,057
 przeciwko tężcowi.

113
00:05:18,719 --> 00:05:21,725
A co, gdy na przykład zatniesz się w palec

114
00:05:21,825 --> 00:05:24,636
zakłujesz drutem, albo rozetniesz szkłem

115
00:05:24,736 --> 00:05:26,141
 kolano przy upadku?

116
00:05:26,655 --> 00:05:29,204
Przy ranach ciętych pozwól przez chwilę krwi

117
00:05:29,304 --> 00:05:30,494
wypłynąć na zewnątrz.

118
00:05:31,007 --> 00:05:32,970
To oczyszcza miejsce zranienia.

119
00:05:33,311 --> 00:05:36,488
Potem przemyj je czystą wodą lub środkiem

120
00:05:36,588 --> 00:05:39,715
dezynfekującym i mocno uciśnij sterylnymi

121
00:05:39,815 --> 00:05:42,598
gazikami, żeby zatamować krwawienie.

122
00:05:42,783 --> 00:05:45,624
Jeśli to możliwe, ciasno obwiąż ranę 

123
00:05:45,724 --> 00:05:47,940
bandażem, chustką, szalikiem.

124
00:05:48,159 --> 00:05:50,965
Gdy rana jest czysta i równa, możesz 

125
00:05:51,065 --> 00:05:53,976
po zdezynfekowaniu zbliżyć brzegi skóry

126
00:05:54,076 --> 00:05:55,751
specjalnymi plasterkami

127
00:05:55,851 --> 00:05:57,885
tak zwanymi steri-stripami.

128
00:05:58,399 --> 00:06:00,705
Takie zaopatrzenie przyspiesza gojenie

129
00:06:00,805 --> 00:06:03,607
i zmniejsza ryzyko powstania brzydkiej blizny.

130
00:06:03,775 --> 00:06:06,847
Inaczej jest przy głębokiej, ale wąskiej ranie.

131
00:06:07,359 --> 00:06:10,084
Na przykład po zakłuciu kolcem albo drutem.

132
00:06:10,431 --> 00:06:12,996
Tu najlepiej nie uciskać miejsca zranienia

133
00:06:13,096 --> 00:06:15,038
tylko je przemyć i zdezynfekować

134
00:06:15,551 --> 00:06:18,068
a następnie zakryć lekkim opatrunkiem

135
00:06:18,168 --> 00:06:21,120
na przykład gazikiem i umocować go plastrem 

136
00:06:21,220 --> 00:06:23,270
wokół rany, a nie na niej.

137
00:06:23,487 --> 00:06:25,513
Konieczna może być fachowa pomoc

138
00:06:25,613 --> 00:06:28,094
bo takie rany często ulegają zakażeniu.

139
00:06:28,607 --> 00:06:31,786
Pamiętaj, jeśli zauważysz, że miejsce zranienia

140
00:06:31,886 --> 00:06:34,397
nie goi się, skóra wokół jest czerwona

141
00:06:34,497 --> 00:06:36,802
i cieplejsza niż w innych miejscach

142
00:06:36,902 --> 00:06:39,825
z rany sączy się brzydko pachnąca wydzielina

143
00:06:39,925 --> 00:06:41,833
koniecznie idź do lekarza.

144
00:06:42,175 --> 00:06:44,645
Zapewne potrzebny będzie antybiotyk

145
00:06:44,745 --> 00:06:47,287
a być może i inne fachowe działania.

146
00:06:49,599 --> 00:06:52,657
Jeśli uważnie oglądasz, bez trudu odpowiesz

147
00:06:52,757 --> 00:06:54,319
 jak należy postępować 

148
00:06:54,419 --> 00:06:56,971
przy oparzeniu skóry gorącym płynem.

149
00:07:00,095 --> 00:07:02,428
Jasne! Trzeba przez dłuższy czas

150
00:07:02,528 --> 00:07:05,704
nawet pół godziny, polewać miejsce oparzenia

151
00:07:05,804 --> 00:07:08,161
zimną, bieżącą wodą, albo włożyć 

152
00:07:08,261 --> 00:07:10,544
oparzone miejsce do czystej wody

153
00:07:10,644 --> 00:07:12,685
z dodatkiem kostek lodu.

154
00:07:15,455 --> 00:07:19,234
Siniaki, oparzenia, odmrożenia, zadrapania

155
00:07:19,334 --> 00:07:22,789
rozcięcia, zakłucia, to różne przykłady

156
00:07:22,889 --> 00:07:24,558
 uszkodzeń skóry.

157
00:07:24,671 --> 00:07:26,719
Metody postępowania są różne

158
00:07:26,975 --> 00:07:29,023
w zależności od rodzaju zranienia

159
00:07:29,279 --> 00:07:31,802
ale zwykle obejmują oczyszczenie 

160
00:07:31,902 --> 00:07:34,999
i zdezynfekowane rany, nałożenie jałowego

161
00:07:35,099 --> 00:07:37,728
opatrunku, schłodzenie lub ogrzanie

162
00:07:37,828 --> 00:07:41,053
ewentualny ucisk, by zatamować krwawienie.

163
00:07:41,567 --> 00:07:43,937
Jeśli miejsce zranienia jest spuchnięte

164
00:07:44,037 --> 00:07:46,357
zaczerwienione, albo sączy się z niego 

165
00:07:46,457 --> 00:07:47,710
brzydko pachnący płyn

166
00:07:48,223 --> 00:07:49,759
koniecznie odwiedź lekarza.

167
00:07:52,575 --> 00:07:55,824
Zapewniam cię, że w tym filmie nie ucierpiała

168
00:07:55,924 --> 00:07:58,243
żadna Weronika, a wszystkie rany 

169
00:07:58,343 --> 00:08:00,735
były inscenizowane choć wyglądają 

170
00:08:00,835 --> 00:08:03,887
realistycznie. Dlatego liczymy, że dasz nam

171
00:08:03,987 --> 00:08:07,039
łapkę w górę i bez stresu ponownie zajrzysz

172
00:08:07,139 --> 00:08:09,057
 na pistacja.tv