1
00:00:00,512 --> 00:00:03,273
Myślisz, że krajobraz wokół Ciebie 

2
00:00:03,373 --> 00:00:06,485
bardzo się zmienia? To co powiesz na to:

3
00:00:06,585 --> 00:00:08,733
w województwie wielkopolskim

4
00:00:08,833 --> 00:00:10,469
jest wieś Bruszczewo.

5
00:00:10,752 --> 00:00:13,161
Leży sobie wśród pól i łąk

6
00:00:13,261 --> 00:00:16,661
ale jej poprzedniczka sprzed 4000 lat

7
00:00:16,761 --> 00:00:19,697
leżała na cyplu nad jeziorem.

8
00:00:19,968 --> 00:00:22,309
Była odgrodzona od reszty lądu 

9
00:00:22,409 --> 00:00:25,599
głębokim rowem i drewnianymi umocnieniami.

10
00:00:26,112 --> 00:00:29,806
Jezioro zniknęło mniej więcej 2000 lat temu.

11
00:00:29,952 --> 00:00:34,304
Zastąpiło je torfowisko, a dziś jest tu łąka.

12
00:00:34,816 --> 00:00:37,322
W tym filmie też będzie o zmianach 

13
00:00:37,422 --> 00:00:40,097
w krajobrazie, ale w o wiele krótszej 

14
00:00:40,197 --> 00:00:41,242
skali czasowej.

15
00:00:52,480 --> 00:00:54,272
Każdy z nas się zmienia.

16
00:00:54,528 --> 00:00:56,576
Widać to choćby na zdjęciach.

17
00:00:57,088 --> 00:00:59,904
Gdy spojrzysz na swoje sprzed kilku lat

18
00:01:00,160 --> 00:01:03,232
czasem zastanawiasz się, czy to naprawdę ty.

19
00:01:04,000 --> 00:01:06,560
Podobnie jest z Twoim otoczeniem.

20
00:01:06,816 --> 00:01:09,497
Rosnące wokół Twojego domu drzewa

21
00:01:09,597 --> 00:01:12,145
stają się coraz wyższe i grubsze

22
00:01:12,245 --> 00:01:16,034
a inne znikają, bo zostają wycięte, na przykład

23
00:01:16,134 --> 00:01:19,808
pod budowę drogi, szkoły, albo nowych bloków.

24
00:01:20,384 --> 00:01:23,073
Może jest w okolicy zabytkowy pałac

25
00:01:23,173 --> 00:01:26,125
który popada w ruinę, a gdzieś indziej 

26
00:01:26,225 --> 00:01:29,568
może jest taki, który właśnie odrestaurowują

27
00:01:29,668 --> 00:01:32,044
bo znalazły się na to fundusze.

28
00:01:32,672 --> 00:01:35,406
Nie wiemy, jak jest w Twojej okolicy

29
00:01:35,506 --> 00:01:38,112
ale możemy się założyć, że inaczej 

30
00:01:38,212 --> 00:01:40,018
niż jeszcze 20 lat temu.

31
00:01:40,352 --> 00:01:41,958
Możesz to sprawdzić.

32
00:01:45,728 --> 00:01:48,703
Porozmawiaj z rodzicami albo dziadkami.

33
00:01:49,056 --> 00:01:52,083
Poproś, żeby pokazali Ci stare zdjęcia 

34
00:01:52,183 --> 00:01:55,554
waszej miejscowości. Obejrzyjcie je wspólnie

35
00:01:55,654 --> 00:01:58,365
a później sprawdź, co się zmieniło.

36
00:01:59,040 --> 00:02:02,197
Oczywiście nie wiemy, jak przebiegały zmiany

37
00:02:02,297 --> 00:02:04,748
w twoim otoczeniu, ale z pewnością 

38
00:02:04,848 --> 00:02:07,809
jedne podobają Ci się bardziej, inne mniej

39
00:02:07,909 --> 00:02:09,637
a jeszcze inne - wcale.

40
00:02:10,304 --> 00:02:12,689
Pomyśl i podaj trzy przykłady zmian

41
00:02:12,789 --> 00:02:15,263
które sprawiły, że okolica stała się 

42
00:02:15,363 --> 00:02:17,470
bardziej przyjazna mieszkańcom.

43
00:02:21,056 --> 00:02:23,646
Może zamiast dziurawej drogi gruntowej 

44
00:02:23,746 --> 00:02:26,151
masz teraz obok domu asfaltową ulicę 

45
00:02:26,251 --> 00:02:28,995
z chodnikiem i ścieżką rowerową, po której

46
00:02:29,095 --> 00:02:31,550
możesz bezpiecznie jeździć do szkoły.

47
00:02:32,064 --> 00:02:34,266
Może walące się ruiny zmieniono 

48
00:02:34,366 --> 00:02:37,011
w odrestaurowany dworek, w którym teraz

49
00:02:37,111 --> 00:02:38,559
odbywają się koncerty 

50
00:02:38,659 --> 00:02:40,509
i można wypożyczyć książki.

51
00:02:40,768 --> 00:02:44,173
A może niedaleko wybudowano boisko lub plac

52
00:02:44,273 --> 00:02:47,598
zabaw, na którym miło spędzasz wolny czas.

53
00:02:48,192 --> 00:02:50,792
Są zmiany, których na oko nie widać

54
00:02:50,892 --> 00:02:53,567
ale bardzo poprawiają komfort życia.

55
00:02:53,824 --> 00:02:56,990
To na przykład wodociągi i kanalizacja

56
00:02:57,090 --> 00:03:00,291
albo nowe wydajniejsze filtry usuwające

57
00:03:00,391 --> 00:03:04,319
zanieczyszczenia z kominów fabryk i elektrowni.

58
00:03:07,648 --> 00:03:10,080
Nie wszystkie zmiany w otoczeniu 

59
00:03:10,180 --> 00:03:12,863
są bezpośrednim skutkiem działalności

60
00:03:12,963 --> 00:03:15,871
człowieka, ale często budując nową drogę

61
00:03:15,971 --> 00:03:18,879
osuszając bagna, czy stawiając nowe domy

62
00:03:18,979 --> 00:03:21,962
nie zdajemy sobie sprawy, jakie to niesie

63
00:03:22,062 --> 00:03:25,045
ze sobą konsekwencje, i dopiero po pewnym

64
00:03:25,145 --> 00:03:27,903
czasie orientujemy się, że wyczekiwana

65
00:03:28,003 --> 00:03:31,212
asfaltowa droga stała się śmiertelną pułapką

66
00:03:31,312 --> 00:03:34,145
dla żab i ropuch, które straciły dostęp

67
00:03:34,245 --> 00:03:36,930
do miejsc, w których się rozmnażają

68
00:03:37,856 --> 00:03:40,406
osuszenie bagien obniżyło poziom 

69
00:03:40,506 --> 00:03:43,558
wód gruntowych, które zasilały miejscowe

70
00:03:43,658 --> 00:03:47,025
studnie, więc mieszkańcy i zwierzęta zaczęli

71
00:03:47,125 --> 00:03:49,546
cierpieć z powodu niedoboru wody

72
00:03:49,646 --> 00:03:52,225
zaś nowe domy postawiono w miejscu

73
00:03:52,325 --> 00:03:55,613
z którego wcześniej wycięto całą roślinność

74
00:03:55,713 --> 00:03:58,765
więc latem panuje w nich nieznośny skwar

75
00:03:58,865 --> 00:04:01,365
a jesienią i wiosną silne wiatry 

76
00:04:01,465 --> 00:04:02,833
mogą zrywać dachy.

77
00:04:03,456 --> 00:04:06,198
Taka działalność człowieka prowadzi 

78
00:04:06,298 --> 00:04:08,059
do degradacji środowiska

79
00:04:08,159 --> 00:04:11,134
czyli znacznego pogorszenia jego stanu.

80
00:04:15,744 --> 00:04:18,621
Zastanów się, w jaki sposób Ty możesz 

81
00:04:18,721 --> 00:04:21,240
swoimi działaniami przyczynić się 

82
00:04:21,340 --> 00:04:24,167
do poprawy komfortu życia mieszkańców 

83
00:04:24,267 --> 00:04:27,094
Twojej miejscowości i co możesz zrobić

84
00:04:27,194 --> 00:04:30,302
by chronić elementy przyrody w otoczeniu.

85
00:04:30,847 --> 00:04:33,576
Odpowiedzi na to pytanie może być tyle

86
00:04:33,676 --> 00:04:35,454
ile miejscowości w Polsce

87
00:04:35,711 --> 00:04:38,611
ale pewne rzeczy są uniwersalne.

88
00:04:39,295 --> 00:04:41,128
Nie śmieć i nie zanieczyszczaj

89
00:04:41,228 --> 00:04:43,061
 lokalnych zbiorników wodnych.

90
00:04:43,515 --> 00:04:45,695
Nie maż po elewacjach budynków.

91
00:04:46,463 --> 00:04:47,999
Nie niszcz zieleni.

92
00:04:48,615 --> 00:04:51,874
Nie płosz ptaków i nie niszcz ich siedlisk.

93
00:04:52,607 --> 00:04:55,321
Włącz się w lokalne inicjatywy na rzecz

94
00:04:55,421 --> 00:04:57,419
sprzątania parków i lasów.

95
00:05:01,055 --> 00:05:03,629
Zmiany w krajobrazie łatwiej zaobserwować

96
00:05:03,729 --> 00:05:04,895
 w dłuższym czasie.

97
00:05:05,407 --> 00:05:08,479
Najczęściej są efektem działalności człowieka

98
00:05:08,833 --> 00:05:11,807
rozwoju przemysłu, powstawania miast

99
00:05:12,063 --> 00:05:13,525
regulacji rzek.

100
00:05:14,111 --> 00:05:16,295
Ludzie przekształcają krajobraz 

101
00:05:16,395 --> 00:05:18,599
dostosowując go do swoich potrzeb

102
00:05:18,699 --> 00:05:22,080
często nie biorąc pod uwagę potrzeb przyrody.

103
00:05:23,583 --> 00:05:25,324
Obejrzałeś do końca?

104
00:05:25,631 --> 00:05:29,471
Zostaw łapkę w górę i wpadnij na pistacja.tv