1
00:00:00,768 --> 00:00:04,080
Jak połączyć zalety transportu indywidualnego

2
00:00:04,180 --> 00:00:07,741
i zbiorowego? Rozwiązanie znaleźli studenci

3
00:00:07,864 --> 00:00:09,757
Uniwersytetu Zachodniej Wirginii 

4
00:00:09,857 --> 00:00:11,137
w Morgantown.

5
00:00:11,264 --> 00:00:14,104
Samochody utykały tam w wielokilometrowych 

6
00:00:14,204 --> 00:00:16,658
korkach, więc postanowiono zastąpić je

7
00:00:16,758 --> 00:00:17,918
 modułową kolejką.

8
00:00:18,091 --> 00:00:22,593
Po liczącej 6 km trasie może jeździć ponad 70

9
00:00:22,693 --> 00:00:25,399
dwudziestoosobowych busików, które mogą się

10
00:00:25,499 --> 00:00:27,779
ze sobą łączyć i rozłączać, w zależności 

11
00:00:27,879 --> 00:00:31,146
od potrzeb pasażerów, a także omijać niektóre

12
00:00:31,246 --> 00:00:34,788
stacje, jeśli akurat nikt nie chce tam wysiadać.

13
00:00:35,328 --> 00:00:37,839
Pojazd można zamawiać na jednej z pięciu

14
00:00:37,939 --> 00:00:40,771
stacji, trochę tak, jak przywołuje się windę.

15
00:00:40,960 --> 00:00:43,198
Dzięki temu, że tory biegną głównie 

16
00:00:43,298 --> 00:00:46,235
na wiaduktach, busiki nigdy nie stoją w korkach

17
00:00:46,336 --> 00:00:49,126
czas oczekiwania zwykle nie przekracza 

18
00:00:49,226 --> 00:00:52,548
pięciu minut, a przez ponad 40 lat eksploatacji

19
00:00:52,648 --> 00:00:54,782
odnotowano ledwie dwa wypadki.

20
00:00:55,040 --> 00:00:58,250
Codziennie z transportu korzysta ponad 16000

21
00:00:58,350 --> 00:01:00,671
studentów i pracowników uczelni.

22
00:01:12,960 --> 00:01:15,776
Stare powiedzenie mówi, że podróże kształcą

23
00:01:16,032 --> 00:01:17,902
ale warto się kształcić także

24
00:01:18,002 --> 00:01:19,872
 w samej sztuce podróżowania.

25
00:01:20,384 --> 00:01:22,598
W tej lekcji zajmiemy się tak zwaną 

26
00:01:22,698 --> 00:01:24,611
komunikacją zbiorową, czyli taką

27
00:01:24,711 --> 00:01:26,624
której zadaniem jest przewożenie

28
00:01:26,724 --> 00:01:28,252
 wielu osób naraz.

29
00:01:28,576 --> 00:01:30,038
Potrafisz wymienić jakieś

30
00:01:30,138 --> 00:01:31,903
 środki komunikacji zbiorowej?

31
00:01:34,720 --> 00:01:37,600
Pociąg, autobus, trolejbus, a w dużych

32
00:01:37,700 --> 00:01:41,119
miastach także tramwaj; w największych metro.

33
00:01:41,632 --> 00:01:43,680
Jak przygotować się do podróży?

34
00:01:44,448 --> 00:01:46,496
Najważniejsze to kupić bilet.

35
00:01:47,264 --> 00:01:50,694
Możesz to zrobić w aplikacji, kasie biletowej

36
00:01:50,794 --> 00:01:52,782
kiosku, automacie biletowym

37
00:01:52,882 --> 00:01:55,290
a czasem też u kierowcy.

38
00:01:55,712 --> 00:01:58,315
W tramwajach i autobusach bilety trzeba

39
00:01:58,415 --> 00:02:01,087
uaktywnić. Na przykład przez skasowanie.

40
00:02:01,600 --> 00:02:03,861
Jeśli jesteś uczniem lub studentem

41
00:02:03,961 --> 00:02:07,055
często korzystasz ze zniżek, albo z bezpłatnych

42
00:02:07,155 --> 00:02:09,502
przejazdów, ale musisz mieć dokument

43
00:02:09,602 --> 00:02:11,405
który Cię do nich uprawnia. 

44
00:02:11,505 --> 00:02:13,630
Na przykład legitymację szkolną.

45
00:02:14,144 --> 00:02:17,221
A co dalej? O tym po orzeszku.

46
00:02:20,288 --> 00:02:23,180
Nikt nie lubi czekać na autobus czy tramwaj

47
00:02:23,280 --> 00:02:25,369
dlatego warto znać rozkład jazdy

48
00:02:25,469 --> 00:02:27,198
i wiedzieć, jak go czytać.

49
00:02:27,712 --> 00:02:30,318
Co prawda teraz w telefonach dostępne są

50
00:02:30,418 --> 00:02:33,306
aplikacje, które nie tylko powiedzą, o której

51
00:02:33,406 --> 00:02:36,294
przyjedzie Twój pojazd, ale nawet zaproponują

52
00:02:36,394 --> 00:02:38,750
Ci korzystne połączenia i przesiadki 

53
00:02:38,850 --> 00:02:41,671
pozwalające jak najszybciej dotrzeć do celu.

54
00:02:41,771 --> 00:02:44,127
Na przystankach wciąż jednak królują 

55
00:02:44,227 --> 00:02:47,165
papierowe rozkłady, takie jak ten na planszy.

56
00:02:47,680 --> 00:02:49,465
Jak się w nich połapać?

57
00:02:49,728 --> 00:02:51,673
Najpierw sprawdź numer autobusu

58
00:02:51,773 --> 00:02:54,491
lub tramwaju, którego dotyczy dany rozkład.

59
00:02:54,592 --> 00:02:57,686
Na naszej planszy to 83.

60
00:02:57,920 --> 00:03:00,694
Później odczytaj dzień. Komunikacja często

61
00:03:00,794 --> 00:03:03,585
inaczej kursuje w dni powszednie, a inaczej

62
00:03:03,685 --> 00:03:05,854
w weekendy, czy w okresach ferii.

63
00:03:06,368 --> 00:03:07,952
Dzień zwykle jest oznaczony 

64
00:03:08,052 --> 00:03:09,695
na górze planszy z rozkładem.

65
00:03:10,464 --> 00:03:12,749
Teraz godzina. Zwykle wyszczególniona

66
00:03:12,849 --> 00:03:15,260
po lewej stronie rozkładu dziennego.

67
00:03:15,584 --> 00:03:18,400
I wreszcie konkretne kursy w danej godzinie

68
00:03:18,656 --> 00:03:20,448
oznaczone po prawej od niej.

69
00:03:20,960 --> 00:03:22,841
Patrząc na pomarańczową tabelę 

70
00:03:22,941 --> 00:03:27,050
możesz odczytać, że w dni szkolne autobus 83

71
00:03:27,150 --> 00:03:30,262
między godziną 12:00 a 13:00 odjeżdża

72
00:03:30,362 --> 00:03:37,782
o 12:06, 12:21, 12:36 i 12:49.

73
00:03:38,624 --> 00:03:42,323
Sprawdź i powiedz, ile kursów autobusu 64

74
00:03:42,507 --> 00:03:44,476
odjeżdża z przystanku "Palmiarnia" 

75
00:03:44,576 --> 00:03:47,327
między godziną 17:00 a 18:00 w sobotę?

76
00:03:50,400 --> 00:03:51,910
Cztery. Brawo!

77
00:03:52,192 --> 00:03:54,752
A między 16:00 a 17:00 w niedzielę?

78
00:03:58,080 --> 00:04:02,641
Tylko dwa: o 16:19 i o 16 :40.

79
00:04:06,272 --> 00:04:08,477
Nawet jeśli uważnie przestudiujesz 

80
00:04:08,577 --> 00:04:10,989
rozkład jazdy w internecie i wyjdziesz 

81
00:04:11,089 --> 00:04:13,759
o określonej porze, bywa, że na Twój pojazd

82
00:04:13,859 --> 00:04:15,920
musisz poczekać na przystanku.

83
00:04:16,080 --> 00:04:18,038
Zasady zachowania są takie same

84
00:04:18,138 --> 00:04:19,513
 na każdym przystanku.

85
00:04:19,839 --> 00:04:22,374
Nie podchodź do krawędzi jezdni, torów

86
00:04:22,474 --> 00:04:25,214
czy peronu, póki pojazd się nie zatrzyma.

87
00:04:25,727 --> 00:04:28,251
Poczekaj na otwarcie drzwi i zawsze przepuść

88
00:04:28,351 --> 00:04:29,822
tych, którzy chcą wysiąść.

89
00:04:30,335 --> 00:04:32,511
To logiczne. Gdy wysiądą, w pojeździe 

90
00:04:32,611 --> 00:04:35,198
znajdzie się więcej miejsca także dla Ciebie.

91
00:04:35,711 --> 00:04:38,015
Staraj się nie blokować miejsca przy drzwiach.

92
00:04:38,527 --> 00:04:40,063
Przesuń się w głąb pojazdu.

93
00:04:40,319 --> 00:04:42,232
Nie stój w miejscach przeznaczonych

94
00:04:42,332 --> 00:04:44,414
dla wózków dziecięcych i inwalidzkich.

95
00:04:45,183 --> 00:04:48,230
Pamiętaj, jeśli zobaczysz, że osoba z wózkiem

96
00:04:48,330 --> 00:04:50,295
lub na wózku wsiada do pojazdu

97
00:04:50,395 --> 00:04:53,727
masz obowiązek usunąć się z takiego miejsca.

98
00:04:54,143 --> 00:04:56,205
Jeśli nie masz miejsca siedzącego

99
00:04:56,305 --> 00:04:58,637
trzymaj się poręczy lub w inny sposób 

100
00:04:58,737 --> 00:05:00,621
zapewnij sobie stabilną pozycję

101
00:05:00,721 --> 00:05:02,541
żeby przy gwałtownym hamowaniu

102
00:05:02,641 --> 00:05:05,037
albo na zakrętach nie stracić równowagi

103
00:05:05,137 --> 00:05:07,725
i nie wpaść na współpasażerów, albo samemu

104
00:05:07,825 --> 00:05:11,006
nie zrobić sobie krzywdy, na przykład upadając.

105
00:05:14,367 --> 00:05:16,365
W środkach komunikacji zbiorowej

106
00:05:16,465 --> 00:05:18,207
 bywa tłoczno i niewygodnie.

107
00:05:18,463 --> 00:05:20,801
Warto przestrzegać komunikacyjnego

108
00:05:20,901 --> 00:05:23,611
savoir-vivre'u. Nie wsiadać do pojazdów 

109
00:05:23,711 --> 00:05:25,366
z napojami ani jedzeniem

110
00:05:25,466 --> 00:05:27,568
które mogłyby kogoś pobrudzić. 

111
00:05:27,668 --> 00:05:30,125
Muzyki słuchać tylko w słuchawkach. 

112
00:05:30,225 --> 00:05:32,256
Nie prowadzić głośnych rozmów.

113
00:05:32,356 --> 00:05:34,742
Ustępować miejsca siedzącego osobom

114
00:05:34,842 --> 00:05:37,370
które mają problemy z poruszaniem się

115
00:05:37,470 --> 00:05:40,282
na przykład o kulach, czy z nogą w gipsie

116
00:05:40,382 --> 00:05:42,484
a także, jeśli widzisz, że ktoś

117
00:05:42,584 --> 00:05:44,310
 po prostu źle się czuje.

118
00:05:45,087 --> 00:05:47,800
Specjalne oznaczenia miejsc siedzących

119
00:05:47,900 --> 00:05:49,981
wskazują, komu należą się one 

120
00:05:50,081 --> 00:05:53,181
w pierwszej kolejności: kobietom w widocznej

121
00:05:53,281 --> 00:05:56,017
ciąży, osobom z małym dzieckiem na ręku

122
00:05:56,117 --> 00:05:57,885
osobom w podeszłym wieku.

123
00:05:58,399 --> 00:06:00,746
W autobusach, tramwajach, czy metrze 

124
00:06:00,846 --> 00:06:03,403
często można spotkać specjalne oznaczenia

125
00:06:03,503 --> 00:06:05,671
piktogramy, ułatwiające orientację 

126
00:06:05,771 --> 00:06:08,637
i przypominające o przestrzeganiu tych zasad.

127
00:06:09,151 --> 00:06:11,986
Oto najpopularniejsze z nich.

128
00:06:16,063 --> 00:06:17,671
Podróż pociągiem rządzi się

129
00:06:17,771 --> 00:06:19,134
 trochę innymi prawami.

130
00:06:19,647 --> 00:06:22,498
Na dworcu także jednak spotkasz rozkład jazdy

131
00:06:22,598 --> 00:06:25,077
który warto umieć czytać, bo podawane są

132
00:06:25,177 --> 00:06:27,849
w nim nie tylko godziny przyjazdu i odjazdu

133
00:06:27,949 --> 00:06:30,234
konkretnego pociągu, stacja docelowa 

134
00:06:30,334 --> 00:06:32,684
i przystanki pośrednie, na których się

135
00:06:32,784 --> 00:06:34,811
zatrzymuje, ale także peron i tor

136
00:06:34,911 --> 00:06:36,795
na którym należy go oczekiwać.

137
00:06:37,567 --> 00:06:41,159
I tak na przykład ekspres InterCity "Chrobry"

138
00:06:41,259 --> 00:06:43,110
odjeżdża ze stacji Szczecin Główny 

139
00:06:43,210 --> 00:06:45,732
o czwartej jedenaście, z toru czwartego

140
00:06:45,832 --> 00:06:48,919
przy peronie trzecim. Zatrzymuje się 

141
00:06:49,019 --> 00:06:52,279
między innymi w Stargardzie, Krzyżu, Poznaniu

142
00:06:52,379 --> 00:06:55,233
i Kutnie, a kończy bieg na stacji

143
00:06:55,333 --> 00:06:58,688
Warszawa Wschodnia o 10:26.

144
00:06:59,327 --> 00:07:01,375
To teraz zadanie dla Ciebie.

145
00:07:01,631 --> 00:07:04,470
Podaj peron i tor pociągu, który z Poznania

146
00:07:04,570 --> 00:07:07,006
Głównego odjeżdża o godzinie trzeciej

147
00:07:07,263 --> 00:07:09,558
oraz jego stację końcową.

148
00:07:18,527 --> 00:07:21,439
Na większych dworcach, oprócz papierowych

149
00:07:21,539 --> 00:07:24,040
rozkładów jazdy często spotkasz też 

150
00:07:24,140 --> 00:07:26,641
elektroniczne tablice wyświetlające 

151
00:07:26,741 --> 00:07:29,964
najbliższe przyjazdy i odjazdy, wraz z godziną

152
00:07:30,064 --> 00:07:32,709
numerem peronu i toru oraz ewentualnym

153
00:07:32,809 --> 00:07:35,093
opóźnieniem przyjazdu lub odjazdu

154
00:07:35,193 --> 00:07:36,744
względem rozkładu.

155
00:07:36,959 --> 00:07:38,831
Podróżując pociągiem pamiętaj

156
00:07:38,931 --> 00:07:40,819
żeby stosować się do oznaczeń 

157
00:07:40,919 --> 00:07:43,603
takich, jak to zabraniające wychylania się

158
00:07:43,703 --> 00:07:44,731
przez okno.

159
00:07:44,895 --> 00:07:47,559
Podczas jazdy nigdy nie opieraj się o drzwi

160
00:07:47,659 --> 00:07:50,210
i nie próbuj ich otwierać przed całkowitym

161
00:07:50,310 --> 00:07:52,217
zatrzymaniem pociągu na stacji.

162
00:07:52,319 --> 00:07:54,890
Nie hałasuj, nie śmieć i nie spożywaj 

163
00:07:54,990 --> 00:07:57,837
w przedziale potraw o intensywnym zapachu.

164
00:07:58,207 --> 00:08:00,284
Jeśli chcesz coś zjeść w podróży

165
00:08:00,384 --> 00:08:03,326
najlepiej udaj się do wagonu restauracyjnego.

166
00:08:06,911 --> 00:08:09,838
Kiedy przemieszczasz się środkami komunikacji

167
00:08:09,938 --> 00:08:12,798
publicznej, pamiętaj: nie jesteś w nich sam.

168
00:08:13,055 --> 00:08:14,910
Dbaj o swoje bezpieczeństwo 

169
00:08:15,010 --> 00:08:17,835
oraz nie zapominaj o kulturalnym zachowaniu

170
00:08:17,935 --> 00:08:20,198
się względem innych podróżujących.

171
00:08:21,247 --> 00:08:23,919
Pamiętaj, zachowaj bezpieczną odległość

172
00:08:24,019 --> 00:08:26,622
od krawędzi jezdni, torów, czy peronu.

173
00:08:27,391 --> 00:08:30,205
Wsiadaj wyłącznie do pojazdu, który stoi.

174
00:08:30,719 --> 00:08:33,279
Przepuść osoby wysiadające z pojazdu.

175
00:08:33,535 --> 00:08:36,087
Nigdy nie przechodź na drugą stronę drogi

176
00:08:36,187 --> 00:08:38,486
jeśli pojazd ogranicza Ci widoczność.

177
00:08:42,239 --> 00:08:44,382
Zanim wyłączysz komputer, by wsiąść 

178
00:08:44,482 --> 00:08:47,877
do pociągu byle jakiego, daj nam łapkę w górę

179
00:08:47,977 --> 00:08:51,909
i pamiętaj: Pistacja.tv kursuje 24 godziny

180
00:08:52,009 --> 00:08:55,581
na dobę, 7 dni w tygodniu.