1
00:00:00,768 --> 00:00:04,352
Znasz może powiedzenie "Sypać sól na ranę"?

2
00:00:04,608 --> 00:00:07,168
Oznacza to działanie, które jeszcze pogarsza

3
00:00:07,268 --> 00:00:08,984
i tak złą sytuację.

4
00:00:09,216 --> 00:00:11,609
Po posypaniu solą bolesne zranienie

5
00:00:11,709 --> 00:00:13,823
boli przecież jeszcze bardziej.

6
00:00:14,136 --> 00:00:16,862
Okazuje się jednak, że sól przez wieki

7
00:00:16,962 --> 00:00:19,711
była używana jako środek zapobiegający 

8
00:00:19,811 --> 00:00:22,706
zakażeniom ran. Używano jej w tych celach

9
00:00:22,806 --> 00:00:24,655
już w starożytnym Egipcie.

10
00:00:24,951 --> 00:00:28,258
Alternatywnie Egipcjanie okładali rany 

11
00:00:28,358 --> 00:00:31,013
świeżym mięsem, pokrojoną cebulą

12
00:00:31,113 --> 00:00:33,215
albo spleśniałym chlebem.

13
00:00:33,536 --> 00:00:36,350
Choć dziś można się wzdrygać na samą myśl

14
00:00:36,450 --> 00:00:38,795
o takim leczeniu, kiedyś miało ono 

15
00:00:38,895 --> 00:00:40,172
swoje uzasadnienie.

16
00:00:40,564 --> 00:00:42,777
Sól i cebula działają ściągająco

17
00:00:42,877 --> 00:00:44,665
 i zmniejszają krwawienie.

18
00:00:44,861 --> 00:00:47,705
Świeże mięso sprzyja krzepnięciu krwi

19
00:00:47,805 --> 00:00:50,678
a zatem hamuje jej upływ, zaś pleśnie 

20
00:00:50,778 --> 00:00:54,042
zabijają bakterie. Można powiedzieć, że to 

21
00:00:54,142 --> 00:00:56,830
taki starożytny przodek penicyliny.

22
00:00:57,344 --> 00:00:59,997
Na szczęście dziś mamy do dyspozycji 

23
00:01:00,097 --> 00:01:03,285
o wiele skuteczniejsze i mniej bolesne środki

24
00:01:03,385 --> 00:01:06,061
których możemy użyć, gdy nasz ochronny

25
00:01:06,161 --> 00:01:08,691
płaszcz - skóra - z jakiegoś powodu 

26
00:01:08,791 --> 00:01:10,202
ulegnie uszkodzeniu.

27
00:01:10,400 --> 00:01:13,121
Opowiem Ci o nich w tej lekcji.

28
00:01:24,224 --> 00:01:26,854
Na pewno znasz to z doświadczenia.

29
00:01:27,040 --> 00:01:30,537
Chwila nieuwagi i bums, siniak, albo trochę 

30
00:01:30,637 --> 00:01:33,439
za ostry zakręt i lądujesz na glebie

31
00:01:33,539 --> 00:01:36,875
z pościeraną skórą na dłoniach i kolanach.

32
00:01:37,280 --> 00:01:40,471
Urazy to nic przyjemnego, ale warto wiedzieć

33
00:01:40,571 --> 00:01:43,196
jak postępować, by zminimalizować ból

34
00:01:43,296 --> 00:01:46,142
przyśpieszyć gojenie i zapobiec inwazji 

35
00:01:46,242 --> 00:01:47,912
groźnych mikrobów.

36
00:01:48,144 --> 00:01:50,097
Na początek coś o siniakach.

37
00:01:50,336 --> 00:01:53,303
Wiadomo, gdy się uderzysz, w miejscu kontaktu

38
00:01:53,403 --> 00:01:55,967
z tym czymś twardym skóra czerwienieje

39
00:01:56,224 --> 00:01:58,069
robi się bolesny placek.

40
00:01:58,272 --> 00:02:00,919
To dlatego, że pod wpływem uderzenia

41
00:02:01,019 --> 00:02:04,415
ze skórą i tym, co pod nią, dzieje się to samo

42
00:02:04,515 --> 00:02:07,383
co z mięsem, które rozbija się na kotlety.

43
00:02:07,744 --> 00:02:11,104
Z upływem czasu siniak najpierw staje się 

44
00:02:11,204 --> 00:02:14,027
fioletowy, potem brązowieje, żółknie

45
00:02:14,127 --> 00:02:16,269
aż wreszcie zupełnie znika.

46
00:02:16,514 --> 00:02:19,236
Chcesz, by znikał szybciej i tak nie bolał?

47
00:02:19,358 --> 00:02:22,787
Jak najszybciej przyłóż na bolące miejsce lód

48
00:02:22,887 --> 00:02:26,034
lub inną zimną rzecz. Może być na przykład

49
00:02:26,134 --> 00:02:27,939
mrożonka z zamrażalnika.

50
00:02:28,224 --> 00:02:30,292
Chłód zamrozi ból i ograniczy 

51
00:02:30,392 --> 00:02:32,319
przesiąkanie krwi do tkanek.

52
00:02:32,832 --> 00:02:34,794
W efekcie siniak będzie mniejszy

53
00:02:34,894 --> 00:02:36,415
 i szybciej się wchłonie.

54
00:02:36,928 --> 00:02:39,488
Pamiętaj, żeby nie trzymać lodu zbyt długo

55
00:02:39,588 --> 00:02:42,575
na skórze. 20 minut to maks.

56
00:02:43,072 --> 00:02:45,566
Podobnie postępujemy, gdy oparzymy się

57
00:02:45,666 --> 00:02:47,423
na przykład gorącą herbatą.

58
00:02:47,680 --> 00:02:50,346
Najlepszy sposób na ograniczenie uszkodzeń 

59
00:02:50,446 --> 00:02:52,543
to ich jak najszybsze schłodzenie.

60
00:02:52,800 --> 00:02:55,765
Najlepiej przez polewanie oparzenia czystą

61
00:02:55,865 --> 00:02:58,687
zimną wodą, przynajmniej przez 15 minut.

62
00:02:58,944 --> 00:03:01,144
Im dłużej, tym lepiej.

63
00:03:01,248 --> 00:03:03,342
Jeśli nie mamy pod ręką kranu 

64
00:03:03,442 --> 00:03:06,129
można włożyć poparzoną rękę do naczynia

65
00:03:06,229 --> 00:03:08,894
z wodą, do której włożymy kostki lodu.

66
00:03:12,768 --> 00:03:16,142
Jest taki uraz, który wygląda bardzo poważnie

67
00:03:16,242 --> 00:03:18,399
 choć zwykle nie jest groźny.

68
00:03:18,656 --> 00:03:20,192
To krwawienie z nosa.

69
00:03:20,448 --> 00:03:24,130
Łatwo je wywołać nawet przy małym uderzeniu.

70
00:03:24,288 --> 00:03:26,592
Co zrobić, gdy uderzysz się w nos

71
00:03:26,848 --> 00:03:29,408
albo widzisz, jak komuś kapie z niego krew?

72
00:03:30,432 --> 00:03:33,131
Podstawa to pochylić głowę do przodu 

73
00:03:33,231 --> 00:03:35,039
i ucisnąć skrzydełka nosa

74
00:03:35,153 --> 00:03:37,216
przynajmniej przez 10 minut.

75
00:03:37,344 --> 00:03:38,926
Jeśli masz możliwość 

76
00:03:39,026 --> 00:03:41,696
połóż na nasadę nosa zimny kompres.

77
00:03:41,867 --> 00:03:45,029
Możesz też przyłożyć taki kompres na kark.

78
00:03:45,280 --> 00:03:47,328
Nie odchylaj głowy do tyłu!

79
00:03:47,428 --> 00:03:50,215
W ten sposób sprawiasz, że krew spływa 

80
00:03:50,315 --> 00:03:53,829
po tylnej ścianie gardła i możesz się zakrztusić.

81
00:03:54,001 --> 00:03:55,881
Po zatamowaniu krwawienia 

82
00:03:55,981 --> 00:03:58,702
nie wydmuchuj nosa, bo możesz ponownie

83
00:03:58,802 --> 00:04:00,311
aktywować krwawienie.

84
00:04:03,456 --> 00:04:06,153
Jeśli poważnie sobie podrapaliśmy skórę

85
00:04:06,253 --> 00:04:09,162
pierwsza zasada to: jak najmniej szkodzić.

86
00:04:09,344 --> 00:04:11,892
Przy powierzchownych otarciach trzeba

87
00:04:11,992 --> 00:04:14,630
delikatnie oczyścić rankę wodą z mydłem

88
00:04:14,730 --> 00:04:17,368
pocierając ją gazą lub innym materiałem

89
00:04:17,468 --> 00:04:19,615
który nie pozostawia włókienek. 

90
00:04:19,715 --> 00:04:21,209
Zapomnij więc o wacie.

91
00:04:21,529 --> 00:04:23,356
Po obmyciu możesz użyć 

92
00:04:23,456 --> 00:04:25,202
płynu dezynfekującego.

93
00:04:25,471 --> 00:04:28,201
Lepiej nie lej na zranienie alkoholu 

94
00:04:28,301 --> 00:04:31,132
ani wody utlenionej. Drażnią, a nie są 

95
00:04:31,232 --> 00:04:33,662
zbyt pomocne w walce z mikrobami.

96
00:04:34,175 --> 00:04:36,735
Na umyte miejsce nałóż sterylny gazik

97
00:04:36,991 --> 00:04:40,024
najlepiej wilgotny, albo jeszcze lepiej 

98
00:04:40,124 --> 00:04:42,695
posmarowany jakąś sterylną maścią.

99
00:04:42,965 --> 00:04:46,664
Przyłóż go suchym i zabandażuj.

100
00:04:50,047 --> 00:04:53,371
Użycie mokrego gazika albo tłustego podkładu

101
00:04:53,471 --> 00:04:55,901
zapobiega przywieraniu opatrunku 

102
00:04:56,001 --> 00:04:59,351
do uszkodzonej skóry i znacząco zmniejsza ból

103
00:04:59,451 --> 00:05:01,164
przy zmianie opatrunku.

104
00:05:01,311 --> 00:05:03,933
Po prostu nie trzeba go na siłę odrywać

105
00:05:04,033 --> 00:05:06,793
zrywając przy tym już tworzący się strup.

106
00:05:07,455 --> 00:05:09,553
Jeśli masz zdarty kawałek skóry

107
00:05:09,653 --> 00:05:11,770
po oczyszczeniu rany spróbuj go 

108
00:05:11,870 --> 00:05:14,403
jak najdelikatniej nałożyć na miejsce 

109
00:05:14,503 --> 00:05:16,740
zanim przykryjesz je opatrunkiem.

110
00:05:16,927 --> 00:05:18,995
Taki opatrunek z własnej skóry 

111
00:05:19,095 --> 00:05:21,026
znacznie przyspiesza gojenie.

112
00:05:21,393 --> 00:05:24,568
Jeśli skóra jest poważnie otarta, a w ranę 

113
00:05:24,668 --> 00:05:27,943
wbił się brud, ziemia lub żwir, nie próbuj go

114
00:05:28,043 --> 00:05:29,193
siłowo wycierać.

115
00:05:29,293 --> 00:05:31,745
To dodatkowo powiększa uszkodzenia.

116
00:05:32,031 --> 00:05:34,847
Staraj się jak najwięcej zanieczyszczeń usunąć

117
00:05:34,947 --> 00:05:37,824
przez łagodne płukanie w czystej wodzie.

118
00:05:38,175 --> 00:05:40,444
Pamiętaj, że przy brudnych ranach 

119
00:05:40,544 --> 00:05:43,514
konieczna jest wizyta u lekarza i sprawdzenie

120
00:05:43,614 --> 00:05:45,628
czy czasem nie należy ci podać 

121
00:05:45,728 --> 00:05:47,588
zastrzyku przeciwko tężcowi.

122
00:05:50,207 --> 00:05:53,246
A co, gdy na przykład zatniesz się w palec

123
00:05:53,346 --> 00:05:56,188
zakłujesz drutem, albo rozetniesz szkłem

124
00:05:56,288 --> 00:05:57,635
kolano przy upadku?

125
00:05:58,143 --> 00:06:01,303
Przy ranach ciętych pozwól przez chwilę krwi

126
00:06:01,403 --> 00:06:03,784
wypłynąć na zewnątrz. To oczyszcza

127
00:06:03,884 --> 00:06:06,410
miejsce zranienia. Potem przemyj je 

128
00:06:06,510 --> 00:06:09,255
czystą wodą lub środkiem dezynfekującym

129
00:06:09,355 --> 00:06:11,809
i mocno uciśnij sterylnymi gazikami

130
00:06:11,909 --> 00:06:13,934
żeby zatamować krwawienie.

131
00:06:14,271 --> 00:06:17,798
Jeśli to możliwe, ciasno obwiąż ranę bandażem

132
00:06:17,898 --> 00:06:21,613
chustką, szalikiem. Gdy rana jest czysta i równa

133
00:06:21,713 --> 00:06:23,679
możesz po zdezynfekowaniu 

134
00:06:23,779 --> 00:06:27,176
zbliżyć brzegi skóry specjalnymi plasterkami

135
00:06:27,276 --> 00:06:29,372
tak zwanymi steri-stripami.

136
00:06:29,706 --> 00:06:32,159
Takie zaopatrzenie przyspiesza gojenie 

137
00:06:32,259 --> 00:06:35,162
i zmniejsza ryzyko powstania brzydkiej blizny.

138
00:06:35,263 --> 00:06:38,335
Inaczej jest przy głębokiej, ale wąskiej ranie

139
00:06:38,580 --> 00:06:41,779
na przykład po zakłuciu kolcem albo drutem.

140
00:06:41,919 --> 00:06:44,779
Tu najlepiej nie uciskać miejsca zranienia

141
00:06:44,879 --> 00:06:47,897
tylko je przemyć i zdezynfekować, a następnie

142
00:06:47,997 --> 00:06:49,629
zakryć lekkim opatrunkiem

143
00:06:49,729 --> 00:06:52,609
na przykład gazikiem i umocować go plastrem

144
00:06:52,709 --> 00:06:54,718
wokół rany, a nie na niej.

145
00:06:54,975 --> 00:06:57,098
Konieczna może być fachowa pomoc

146
00:06:57,198 --> 00:06:59,796
bo takie rany często ulegają zakażeniu.

147
00:07:00,095 --> 00:07:03,257
Pamiętaj, jeśli zauważysz, że miejsce zranienia

148
00:07:03,357 --> 00:07:05,922
nie goi się, skóra wokół jest czerwona 

149
00:07:06,022 --> 00:07:08,314
i cieplejsza niż w innych miejscach

150
00:07:08,414 --> 00:07:11,321
z rany sączy się brzydko pachnąca wydzielina

151
00:07:11,421 --> 00:07:13,505
koniecznie idź do lekarza.

152
00:07:13,663 --> 00:07:16,136
Zapewne potrzebny będzie antybiotyk

153
00:07:16,236 --> 00:07:18,782
a być może i inne fachowe działania.

154
00:07:19,295 --> 00:07:22,746
Podobnie gdy rana jest głęboka i mocno krwawi.

155
00:07:22,879 --> 00:07:26,615
Wtedy jak najmocniej uciśnij ją z zewnątrz gazą

156
00:07:26,715 --> 00:07:29,998
bandażem, szalikiem, mocno zawiń i wezwij 

157
00:07:30,098 --> 00:07:32,656
pomoc. Być może potrzebna będzie 

158
00:07:32,756 --> 00:07:34,612
interwencja chirurga.

159
00:07:37,471 --> 00:07:40,642
Jeśli uważnie oglądasz, bez trudu odpowiesz

160
00:07:40,742 --> 00:07:43,413
jak należy postępować przy oparzeniu 

161
00:07:43,513 --> 00:07:45,036
skóry gorącym płynem?

162
00:07:48,223 --> 00:07:50,587
Jasne, trzeba przez dłuższy czas

163
00:07:50,687 --> 00:07:53,906
nawet pół godziny, polewać miejsce oparzenia

164
00:07:54,006 --> 00:07:56,395
zimną, bieżącą wodą, albo włożyć 

165
00:07:56,495 --> 00:07:58,884
oparzone miejsce do czystej wody 

166
00:07:58,984 --> 00:08:00,744
z dodatkiem kostek lodu.

167
00:08:03,583 --> 00:08:06,863
Siniaki, oparzenia, zadrapania, rozcięcia

168
00:08:06,963 --> 00:08:10,274
zakłucia, krwawienia z nosa, to przykłady 

169
00:08:10,374 --> 00:08:13,928
uszkodzeń skóry, jakie mogą przytrafić Ci się

170
00:08:14,028 --> 00:08:15,358
w ruchu drogowym.

171
00:08:15,615 --> 00:08:18,752
Metody postępowania są różne w zależności

172
00:08:18,852 --> 00:08:21,939
od rodzaju zranienia, ale zwykle obejmują

173
00:08:22,039 --> 00:08:24,659
oczyszczenie i zdezynfekowanie rany

174
00:08:24,759 --> 00:08:27,846
nałożenie jałowego opatrunku, schłodzenie

175
00:08:27,946 --> 00:08:30,814
i ucisk, by zatamować krwawienie.

176
00:08:30,975 --> 00:08:33,682
Jeśli miejsce zranienia jest spuchnięte

177
00:08:33,782 --> 00:08:36,439
zaczerwienione, albo sączy się z niego 

178
00:08:36,539 --> 00:08:37,923
brzydko pachnący płyn

179
00:08:38,023 --> 00:08:39,882
koniecznie odwiedź lekarza.

180
00:08:42,239 --> 00:08:45,527
Na dzisiaj to już wszystko. Obejrzyj pozostałe

181
00:08:45,627 --> 00:08:48,792
filmy z tej playlisty, a po więcej materiałów

182
00:08:48,892 --> 00:08:52,226
zajrzyj na naszą stronę: Pistacja TV