1
00:00:00,768 --> 00:00:02,441
Może przemknął ci kiedyś 

2
00:00:02,541 --> 00:00:04,351
jadący drogą rower poziomy?

3
00:00:05,120 --> 00:00:07,681
Taka konstrukcja pozwala jadącemu 

4
00:00:07,781 --> 00:00:11,263
siedzieć wygodnie, lepiej rozkłada jego ciężar

5
00:00:11,520 --> 00:00:13,722
nie obciąża kręgosłupa i pozwala 

6
00:00:13,822 --> 00:00:15,615
rozwijać większe prędkości.

7
00:00:16,128 --> 00:00:17,646
A co powiesz na rower

8
00:00:17,746 --> 00:00:19,712
w którym leżysz na brzuchu?

9
00:00:20,224 --> 00:00:24,064
Jeśli myślisz, że to jakaś nowinka, zmartwię Cię.

10
00:00:24,576 --> 00:00:26,758
Pierwsze konstrukcje tego typu 

11
00:00:26,858 --> 00:00:29,184
pojawiły się jeszcze w XIX wieku.

12
00:00:29,440 --> 00:00:33,588
Obecnie da się na nich osiągnąć prędkość 

13
00:00:33,688 --> 00:00:36,762
91 km/h, ale czy podróżuje się 

14
00:00:36,862 --> 00:00:39,167
czymś takim komfortowo?

15
00:00:39,936 --> 00:00:42,119
Tę ocenę pozostawiamy Tobie.

16
00:00:42,496 --> 00:00:45,078
My w tej lekcji opowiemy Ci o tym

17
00:00:45,178 --> 00:00:48,717
jak zbudowane są bardziej standardowe rowery.

18
00:01:00,416 --> 00:01:02,916
Przyjrzyjmy się rowerowi bliżej.

19
00:01:03,232 --> 00:01:05,735
A może Ty wymienisz przynajmniej kilka

20
00:01:05,835 --> 00:01:08,607
najbardziej rozpoznawalnych części roweru?

21
00:01:12,704 --> 00:01:18,080
Koła, rama, kierownica, siodełko. Brawo!

22
00:01:18,592 --> 00:01:21,649
Mam nadzieję, że udało Ci się wymienić

23
00:01:21,749 --> 00:01:24,838
również pedały, łańcuch i hamulce.

24
00:01:24,992 --> 00:01:27,217
Z pewnością umiesz powiedzieć

25
00:01:27,317 --> 00:01:29,855
do czego służą, ale jak działają?

26
00:01:30,368 --> 00:01:32,008
Żeby się tego dowiedzieć 

27
00:01:32,108 --> 00:01:33,951
rozbierzmy rower na kawałki.

28
00:01:34,464 --> 00:01:36,731
Nie, nie. Nie będziemy go rozkręcać

29
00:01:36,831 --> 00:01:38,303
przynajmniej nie teraz.

30
00:01:38,816 --> 00:01:42,144
Obejrzymy sobie jednak po kolei każdą część.

31
00:01:42,400 --> 00:01:45,647
Na pierwszy ogień weźmy ramę,  bo bez niej

32
00:01:45,747 --> 00:01:48,640
żadnego roweru nie da się złożyć.

33
00:01:49,056 --> 00:01:50,798
To do niej przytwierdzone są

34
00:01:50,898 --> 00:01:52,687
wszystkie inne elementy.

35
00:01:52,896 --> 00:01:57,066
Rama może mieć różny kształt i wielkość.

36
00:01:57,248 --> 00:02:01,006
Bywa wykonana z różnych materiałów:

37
00:02:01,106 --> 00:02:06,400
stali, aluminium, karbonu, tytanu, polimerów.

38
00:02:06,720 --> 00:02:10,798
Od góry do ramy zamocowana jest kierownica 

39
00:02:10,898 --> 00:02:15,406
i siodełko, a od dołu koła i pedały oraz zębatki

40
00:02:15,506 --> 00:02:18,240
 i łańcuch przenoszący napęd.

41
00:02:18,496 --> 00:02:21,516
W dzisiejszych rowerach nie napędzamy

42
00:02:21,616 --> 00:02:24,668
bowiem bezpośrednio koła, lecz kręcimy

43
00:02:24,768 --> 00:02:27,489
pedałami umocowanymi korbą do ramy

44
00:02:27,589 --> 00:02:30,227
zaś dzięki zębatkom i łańcuchowi 

45
00:02:30,327 --> 00:02:34,010
obroty pedałów przekładają się na obroty kół.

46
00:02:34,112 --> 00:02:37,860
Pedały, łańcuch i zębatki tworzą w sumie

47
00:02:37,960 --> 00:02:39,999
układ napędowy roweru.

48
00:02:40,512 --> 00:02:42,642
No właśnie, tu dochodzimy 

49
00:02:42,742 --> 00:02:45,732
do przekładni, czyli przerzutek.

50
00:02:46,144 --> 00:02:48,645
Więcej o ich działaniu dowiesz się 

51
00:02:48,745 --> 00:02:51,560
na lekcjach fizyki, ale warto powiedzieć

52
00:02:51,660 --> 00:02:54,548
że to dzięki zróżnicowanej wielkości kół 

53
00:02:54,648 --> 00:02:57,317
zębatych współpracujących z łańcuchem 

54
00:02:57,417 --> 00:03:00,232
możesz zwiększać lub zmniejszać prędkość

55
00:03:00,332 --> 00:03:03,001
jazdy, bez szybszego lub wolniejszego 

56
00:03:03,101 --> 00:03:05,187
kręcenia pedałami. Są i rowery

57
00:03:05,287 --> 00:03:07,417
w których przerzutek brak.

58
00:03:07,648 --> 00:03:10,393
O innych rowerowych częściach powiemy

59
00:03:10,493 --> 00:03:12,683
po przerwie na orzeszka.

60
00:03:15,840 --> 00:03:19,689
Żaden rower nie może obyć się bez kierownicy

61
00:03:19,789 --> 00:03:22,613
a w zasadzie układu kierowniczego

62
00:03:22,713 --> 00:03:26,512
na który poza samą kierownicą składa się też

63
00:03:26,612 --> 00:03:30,056
przedni widelec i tak zwana rura sterowa

64
00:03:30,156 --> 00:03:32,261
będąca składową ramy.

65
00:03:32,736 --> 00:03:35,640
 To dzięki kierownicy można zmieniać 

66
00:03:35,740 --> 00:03:38,914
kierunek jazdy. Poza tym kierownica służy

67
00:03:39,014 --> 00:03:42,108
także jako miejsce mocowania przydatnych

68
00:03:42,208 --> 00:03:45,382
gadżetów: przedniego oświetlenia, dźwigni

69
00:03:45,482 --> 00:03:48,097
hamulców i dzwonka, a często także

70
00:03:48,197 --> 00:03:51,747
kosza bagażowego, czy manetek przerzutek.

71
00:03:52,960 --> 00:03:55,104
Prześmiewcze przysłowie mówi: 

72
00:03:55,204 --> 00:03:58,079
"Komu w drogę, temu rower bez siodełka".

73
00:03:58,592 --> 00:04:01,653
Cóż, jazda bez siodełka jest możliwa

74
00:04:01,753 --> 00:04:05,247
ale przyznasz, że skrajnie niepraktyczna.

75
00:04:06,016 --> 00:04:09,088
Siodełko mocowane jest do ramy sztycą.

76
00:04:09,600 --> 00:04:12,533
Dzięki niej mamy możliwość regulacji

77
00:04:12,633 --> 00:04:16,394
wysokości siodełka, co poprawia komfort jazdy.

78
00:04:16,768 --> 00:04:19,757
Siodełko, jego szerokość i miękkość 

79
00:04:19,857 --> 00:04:22,374
najlepiej dobrać indywidualnie 

80
00:04:22,474 --> 00:04:24,957
do własnych... czterech liter.

81
00:04:28,287 --> 00:04:32,004
Ostatnim, absolutnie niezbędnym elementem

82
00:04:32,104 --> 00:04:35,454
roweru są koła tworzące układ jezdny.

83
00:04:36,223 --> 00:04:39,039
W środku każdego koła jest piasta

84
00:04:39,551 --> 00:04:42,111
dzięki której koło może się obracać.

85
00:04:42,623 --> 00:04:46,007
Piasta utrzymuje szprychy, które z drugiej

86
00:04:46,107 --> 00:04:48,510
strony mocowane są do obręczy.

87
00:04:49,279 --> 00:04:53,119
Na obręcz nakłada się dętkę i oponę.

88
00:04:53,631 --> 00:04:56,703
Koła mocuje się do ramy na nakrętki

89
00:04:56,959 --> 00:04:59,775
lub coraz częściej stosowane motylki

90
00:05:00,031 --> 00:05:01,567
czyli szybkozamykacze.

91
00:05:02,079 --> 00:05:05,151
Koła mogą mieć różną średnicę.

92
00:05:05,663 --> 00:05:08,465
Pamiętaj, im większe koła, tym szybciej

93
00:05:08,565 --> 00:05:11,098
może jechać rower, ale tym trudniej 

94
00:05:11,198 --> 00:05:12,830
się na nim przyspiesza.

95
00:05:13,343 --> 00:05:16,211
Rower musi posiadać przynajmniej jeden

96
00:05:16,311 --> 00:05:19,052
sprawny hamulec. Zwykle są to szczęki

97
00:05:19,152 --> 00:05:22,584
które przy naciśnięciu dźwigni przy kierownicy

98
00:05:22,684 --> 00:05:24,811
zaciskają się na obręczy koła

99
00:05:24,911 --> 00:05:26,397
blokując jego obrót.

100
00:05:26,911 --> 00:05:29,688
Coraz częściej w rowerach montuje się

101
00:05:29,788 --> 00:05:32,362
hamulce tarczowe, które są bardziej

102
00:05:32,462 --> 00:05:34,730
niezawodne, ale wymagają piast 

103
00:05:34,830 --> 00:05:37,148
przystosowanych do ich montażu.

104
00:05:37,919 --> 00:05:40,500
Wraz z uruchamiającymi je dźwigniami 

105
00:05:40,600 --> 00:05:43,344
i linkami biegnącymi do szczęk lub tarcz

106
00:05:43,444 --> 00:05:45,598
jest to układ hamulcowy roweru.

107
00:05:46,623 --> 00:05:47,833
Czego jeszcze brakuje

108
00:05:47,933 --> 00:05:50,463
żeby rower był w pełni zgodny z przepisami?

109
00:05:50,719 --> 00:05:52,293
Oświetlenia.

110
00:05:52,767 --> 00:05:54,961
Mówiliśmy już o przedniej lampie 

111
00:05:55,061 --> 00:05:57,119
mocowanej zwykle na kierownicy.

112
00:05:57,887 --> 00:06:01,441
Powinna świecić na biało lub żółto.

113
00:06:01,983 --> 00:06:04,863
Do kompletu układ oświetleniowy roweru

114
00:06:04,963 --> 00:06:07,021
powinien z tyłu mieć jeszcze

115
00:06:07,121 --> 00:06:10,001
czerwone światełko i czerwony odblask.

116
00:06:14,271 --> 00:06:16,857
Jeśli uważnie oglądasz, bez problemu 

117
00:06:16,957 --> 00:06:18,709
przypiszesz części roweru 

118
00:06:18,809 --> 00:06:21,181
do odpowiednich miejsc na rysunku.

119
00:06:25,023 --> 00:06:27,732
Masz tak, jak ja? Brawo!

120
00:06:31,423 --> 00:06:33,933
Wymienione w filmie elementy roweru

121
00:06:34,033 --> 00:06:35,837
współpracują ze sobą.

122
00:06:36,287 --> 00:06:39,008
Można je pogrupować w 5 układów.

123
00:06:39,359 --> 00:06:42,749
Jezdny tworzą koła, a w nich piasty 

124
00:06:42,849 --> 00:06:47,194
z łożyskami, szprychy, obręcze, dętki i opony.

125
00:06:47,295 --> 00:06:49,719
Do oświetleniowego zaliczamy 

126
00:06:49,819 --> 00:06:52,926
przednią i tylną lampę oraz odblaski.

127
00:06:53,183 --> 00:06:56,143
Układ napędowy tworzą pedały

128
00:06:56,243 --> 00:06:58,558
łańcuch i koła zębate.

129
00:06:58,815 --> 00:07:01,622
Kierowniczy to kierownica i widelec.

130
00:07:01,887 --> 00:07:04,255
Na układ hamulcowy składają się 

131
00:07:04,355 --> 00:07:07,127
dźwignie hamulców, szczęki lub tarcze 

132
00:07:07,227 --> 00:07:11,214
oraz linki łączące te dwa elementy.

133
00:07:13,663 --> 00:07:16,518
Mam nadzieję, że po obejrzeniu tego filmu 

134
00:07:16,618 --> 00:07:19,216
Twoja wiedza o budowie roweru jest już 

135
00:07:19,316 --> 00:07:21,914
dobrze poskładana. Żeby nie zardzewiała

136
00:07:22,014 --> 00:07:24,335
niczym zmoknięta zębatka, zaglądaj 

137
00:07:24,435 --> 00:07:27,509
jak najczęściej na nasz kanał.