1
00:00:02,048 --> 00:00:06,585
Na świecie jest ponad 23000 gatunków drzew.

2
00:00:07,168 --> 00:00:09,719
Niektóre, jak Hippomane mancinella 

3
00:00:09,819 --> 00:00:12,106
są niezwykle niebezpieczne.

4
00:00:12,544 --> 00:00:15,895
Praktycznie wszystkie części drzewa wydzielają

5
00:00:15,995 --> 00:00:19,149
trujący sok, który parzy skórę, wyżera płuca

6
00:00:19,249 --> 00:00:22,984
a gdy zatrzesz nim oko, może wywołać ślepotę.

7
00:00:23,296 --> 00:00:25,089
Aby móc wykorzystać drewno

8
00:00:25,189 --> 00:00:27,903
miejscowi stolarze biorą drzewo ogniem.

9
00:00:28,416 --> 00:00:30,615
Dopiero gdy padnie i wyschnie, można 

10
00:00:30,715 --> 00:00:33,697
bezpiecznie wytwarzać z niego piękne meble.

11
00:00:46,336 --> 00:00:50,326
Wyobraź sobie, że żyjesz dawno, dawno temu.

12
00:00:50,688 --> 00:00:52,890
Nikt nawet nie słyszał o prądzie 

13
00:00:52,990 --> 00:00:54,783
gazie, czy bieżącej wodzie.

14
00:00:55,296 --> 00:00:58,316
Z czego budujesz schronienie przed deszczem?

15
00:00:59,136 --> 00:01:00,672
Z tego, co masz pod ręką

16
00:01:00,928 --> 00:01:04,000
a pod ręką zwykle jest...? Drewno!

17
00:01:04,768 --> 00:01:07,653
A gdy już zmajstrujesz sobie szałas z liści

18
00:01:07,753 --> 00:01:10,911
i gałęzi, dobrze byłoby coś upolować na kolację

19
00:01:11,168 --> 00:01:12,960
więc przydałaby się jakaś broń

20
00:01:13,216 --> 00:01:15,406
choćby maczuga z gałęzi.

21
00:01:15,776 --> 00:01:17,760
Drewno jest więc surowcem używanym

22
00:01:17,860 --> 00:01:20,383
przez nas od kiedy po ziemi stąpa człowiek.

23
00:01:25,248 --> 00:01:27,552
Drewno to wszechstronny surowiec.

24
00:01:27,808 --> 00:01:30,624
Łatwo dostępny i stosunkowo lekki.

25
00:01:30,880 --> 00:01:32,672
Nadaje się do różnych celów.

26
00:01:32,928 --> 00:01:35,204
Ma różnorodne kolory i strukturę 

27
00:01:35,304 --> 00:01:37,791
co pozwala dostosować je do potrzeb.

28
00:01:38,560 --> 00:01:41,776
Wyroby z drewna są nie tylko funkcjonalne 

29
00:01:41,876 --> 00:01:44,703
ale i estetyczne, a także ekologiczne

30
00:01:44,960 --> 00:01:47,008
bo drewno to odnawialny surowiec.

31
00:01:47,776 --> 00:01:49,707
Przyjrzyjmy się mu z bliska.

32
00:01:49,824 --> 00:01:53,673
Najważniejszą technologicznie częścią drzewa

33
00:01:53,773 --> 00:01:56,735
jest pień. Pień jest pokryty korą.

34
00:01:57,504 --> 00:01:59,552
Gdy go przepiłujemy w poprzek

35
00:01:59,808 --> 00:02:02,112
zobaczymy dwa wyraźne kręgi:

36
00:02:02,368 --> 00:02:06,161
jasny to biel, ciemny - twardziel.

37
00:02:06,720 --> 00:02:09,024
Oba otaczają rdzeń drzewa.

38
00:02:09,792 --> 00:02:12,798
I w bieli, i w twardzieli są zaznaczone 

39
00:02:12,898 --> 00:02:14,911
wąskie kręgi zwane słojami.

40
00:02:15,680 --> 00:02:18,240
Drzewu przybywa jeden taki słój na rok

41
00:02:18,496 --> 00:02:22,965
więc licząc słoje możemy określić wiek drzewa.

42
00:02:23,616 --> 00:02:25,545
Są drzewa, jak brzoza czy buk

43
00:02:25,645 --> 00:02:27,711
które nie posiadają twardzieli.

44
00:02:27,968 --> 00:02:31,040
Ich drewno ma jednolitą, jasną barwę.

45
00:02:34,880 --> 00:02:37,717
Co się dzieje po ścięciu drzewa?

46
00:02:37,952 --> 00:02:40,921
Drewno najpierw jest oczyszczane z gałęzi

47
00:02:41,021 --> 00:02:43,327
w lesie i przewożone do tartaku.

48
00:02:43,840 --> 00:02:47,544
Tam odbywa się dalsza obróbka: usuwanie kory

49
00:02:47,644 --> 00:02:50,530
oraz przecieranie pnia na maszynach

50
00:02:50,630 --> 00:02:54,114
zwanych trakami, dzięki którym otrzymujemy

51
00:02:54,214 --> 00:02:58,726
tarcicę: deski, bale, belki, łaty, krawędziaki,...

52
00:02:58,944 --> 00:03:01,477
Świeżo pocięte drewno należy wysuszyć

53
00:03:01,577 --> 00:03:03,641
inaczej będzie się odkształcać 

54
00:03:03,741 --> 00:03:05,696
podczas użytkowania.

55
00:03:06,112 --> 00:03:09,104
Można to robić na powietrzu, ale częściej

56
00:03:09,204 --> 00:03:11,853
bo szybciej - w suszarniach.

57
00:03:12,512 --> 00:03:15,834
Przed dalszą obróbką drewno bywa jeszcze

58
00:03:15,934 --> 00:03:18,869
pokrywane lub nasączane substancjami

59
00:03:18,969 --> 00:03:22,831
uodparniającymi je na działanie słońca, wilgoci

60
00:03:22,931 --> 00:03:26,590
szkodników, albo... zmniejszającymi palność.

61
00:03:27,104 --> 00:03:31,022
Do tych substancji zaliczamy impregnaty

62
00:03:31,122 --> 00:03:35,040
lakiery, oleje, woski, bejce, lazury...

63
00:03:35,808 --> 00:03:38,726
Takie wykończenie można wykonać także

64
00:03:38,826 --> 00:03:41,855
już na gotowym przedmiocie: na przykład

65
00:03:41,955 --> 00:03:44,583
możesz sobie polakierować huśtawkę

66
00:03:44,683 --> 00:03:47,175
albo nawoskować podłogę.

67
00:03:51,168 --> 00:03:54,496
Wiemy już, jak powstają belki i deski

68
00:03:54,752 --> 00:03:56,960
ale deska desce nierówna, a to

69
00:03:57,060 --> 00:03:59,218
do czego zostanie wykorzystana

70
00:03:59,318 --> 00:04:02,586
zależy od tego, z jakiego drzewa powstała.

71
00:04:03,200 --> 00:04:05,040
Drewno możemy podzielić 

72
00:04:05,140 --> 00:04:07,295
na gatunki miękkie i twarde.

73
00:04:08,064 --> 00:04:10,504
Najczęściej drewno miękkie jest 

74
00:04:10,604 --> 00:04:13,694
z drzew iglastych, a twarde z liściastych

75
00:04:13,794 --> 00:04:16,339
jednak na przykład topola czy lipa

76
00:04:16,439 --> 00:04:17,789
to drewno miękkie.

77
00:04:18,559 --> 00:04:21,064
Przyjrzyjmy się kilku gatunkom drewna

78
00:04:21,164 --> 00:04:22,910
z naszych rodzimych drzew.

79
00:04:23,935 --> 00:04:27,263
Bardzo popularna w Polsce jest sosna.

80
00:04:27,519 --> 00:04:30,371
To miękkie, łatwe w obróbce drewno.

81
00:04:30,471 --> 00:04:33,406
Stosunkowo tani i dostępny materiał.

82
00:04:34,175 --> 00:04:36,479
Można z niego robić konstrukcje dachowe

83
00:04:36,735 --> 00:04:39,295
produkować boazerię, czy meble.

84
00:04:39,807 --> 00:04:41,552
Sosnowe podłogi wymagają 

85
00:04:41,652 --> 00:04:43,203
utwardzenia powierzchni

86
00:04:43,303 --> 00:04:45,694
na przykład specjalnymi lakierami.

87
00:04:46,207 --> 00:04:47,877
W przeciwnym wypadku

88
00:04:47,977 --> 00:04:50,507
łatwo je zarysować i wgniatać.

89
00:04:50,815 --> 00:04:54,143
Podobne właściwości i zastosowanie ma świerk.

90
00:04:54,911 --> 00:04:58,585
Jest nieco lżejszy od sosny i do tego elastyczny.

91
00:04:58,685 --> 00:05:02,005
Ta właściwość sprawia, że wykorzystuje się go

92
00:05:02,105 --> 00:05:05,139
do budowy instrumentów muzycznych.

93
00:05:06,431 --> 00:05:08,301
Wśród gatunków liściastych 

94
00:05:08,401 --> 00:05:10,271
wyróżnia się drewno dębowe.

95
00:05:10,783 --> 00:05:13,970
Dębina to drewno bardzo wytrzymałe i twarde

96
00:05:14,070 --> 00:05:15,902
a do tego ładnie wygląda.

97
00:05:16,159 --> 00:05:18,656
Dębowy stół, czy podłoga posłużą 

98
00:05:18,756 --> 00:05:21,626
dziesiątki, a nawet setki lat.

99
00:05:22,303 --> 00:05:25,259
Nic dziwnego, że ceny dębowych mebli

100
00:05:25,359 --> 00:05:28,432
i podłóg są wysokie. Odporność na wodę

101
00:05:28,532 --> 00:05:31,522
sprawia, że dębinę stosuje się także 

102
00:05:31,622 --> 00:05:34,077
do budowy mostów, czy statków.

103
00:05:35,359 --> 00:05:38,076
Podobne właściwości ma buk, choć jest 

104
00:05:38,176 --> 00:05:40,916
mniej odporny na wodę. Jego drewno jest

105
00:05:41,016 --> 00:05:43,806
równie piękne, choć jaśniejsze niż dąb.

106
00:05:44,319 --> 00:05:46,079
Idealnie się sprawdza 

107
00:05:46,179 --> 00:05:48,926
do produkcji mebli, czy parkietów.

108
00:05:52,511 --> 00:05:55,092
Z technologicznego punktu widzenia 

109
00:05:55,192 --> 00:05:56,820
różne naturalne zmiany 

110
00:05:56,920 --> 00:05:59,876
występujące w drewnie, stają się wadami.

111
00:06:00,191 --> 00:06:03,753
Taką wadą są sęki - pozostałości po gałęziach

112
00:06:03,853 --> 00:06:07,284
drzewa. Taki sęk osłabia wytrzymałość drewna

113
00:06:07,384 --> 00:06:10,053
i ogranicza jego użyteczność.

114
00:06:11,199 --> 00:06:13,759
Inne wady to pęknięcia i zgnilizny.

115
00:06:14,271 --> 00:06:15,959
Pęknięcie możemy ominąć 

116
00:06:16,059 --> 00:06:18,110
dzieląc deskę na dwie węższe.

117
00:06:18,623 --> 00:06:20,415
A czym jest zgnilizna?

118
00:06:21,183 --> 00:06:23,999
To ślad po zakażeniu grzybiczym drzewa.

119
00:06:24,255 --> 00:06:27,167
W miejscu porażenia drewno jest miękkie

120
00:06:27,267 --> 00:06:29,217
i gąbczaste lub włókniste. 

121
00:06:29,317 --> 00:06:31,165
Nie nadaje się do użytku.

122
00:06:31,935 --> 00:06:35,007
Za wadę uznaje się też przebarwienia drewna

123
00:06:35,263 --> 00:06:38,099
ale tu dużo zależy od upodobań, bo często

124
00:06:38,199 --> 00:06:40,894
takie drewno jest poszukiwanym surowcem

125
00:06:41,151 --> 00:06:43,695
do wyrobu oryginalnych mebli.

126
00:06:47,807 --> 00:06:52,057
Jeśli nas uważnie oglądasz, bez trudu powiesz

127
00:06:52,157 --> 00:06:54,974
po czym poznajemy wiek drzewa?

128
00:06:59,071 --> 00:07:00,863
Po liczbie słojów. Jasne!

129
00:07:01,375 --> 00:07:03,423
To może jeszcze jedna zagadka?

130
00:07:03,935 --> 00:07:05,198
Czym jest sęk?

131
00:07:09,055 --> 00:07:12,845
To pozostałość po uschniętej albo odciętej

132
00:07:12,945 --> 00:07:14,175
gałęzi. Super!

133
00:07:19,807 --> 00:07:22,552
Drewno to łatwo dostępny i odnawialny

134
00:07:22,652 --> 00:07:25,650
surowiec. Możemy je podzielić na gatunki 

135
00:07:25,750 --> 00:07:29,126
twarde i miękkie. Miękkie najczęściej pochodzi

136
00:07:29,226 --> 00:07:32,349
z drzew iglastych, a twarde z liściastych.

137
00:07:32,607 --> 00:07:35,265
Drewno ma szerokie zastosowanie 

138
00:07:35,365 --> 00:07:37,634
w budownictwie, meblarstwie 

139
00:07:37,734 --> 00:07:39,969
i innych dziedzinach życia.

140
00:07:43,359 --> 00:07:46,168
Wiadomości nie zawsze od razu wchodzą

141
00:07:46,268 --> 00:07:49,491
do głowy; w tym sęk, ale na pistacji umiemy

142
00:07:49,591 --> 00:07:52,195
sprawić, by twoja wiedza była mocna

143
00:07:52,295 --> 00:07:55,363
jak pień drzewa. Wystarczy nas regularnie

144
00:07:55,463 --> 00:07:57,217
odwiedzać na pistacja.tv

145
00:07:57,317 --> 00:08:00,694
a jeszcze lepiej zasubskrybować.