1 00:00:01,792 --> 00:00:03,822 Czy wiesz, czym jest fornir? 2 00:00:05,120 --> 00:00:08,443 To bardzo cienkie, najwyżej kilkumilimetrowej 3 00:00:08,543 --> 00:00:10,142 grubości płaty drewna. 4 00:00:10,752 --> 00:00:13,658 Można je wytwarzać podobnie jak deski 5 00:00:13,758 --> 00:00:16,214 czyli odpiłowując z pnia kolejne 6 00:00:16,314 --> 00:00:17,702 poprzeczne warstwy 7 00:00:17,920 --> 00:00:20,602 albo tak, jak się obiera jabłko 8 00:00:20,702 --> 00:00:23,295 czyli skrawając kłodę dookoła. 9 00:00:23,808 --> 00:00:26,093 A do czego służy fornir? 10 00:00:26,624 --> 00:00:29,377 W pewnym sensie do oszukiwania. 11 00:00:30,720 --> 00:00:33,270 Gdy taką cieniutką warstwę nałoży się 12 00:00:33,370 --> 00:00:36,075 na brzydką płytę wiórową, będzie wyglądać 13 00:00:36,175 --> 00:00:37,630 jak szlachetne drewno. 14 00:00:38,400 --> 00:00:41,666 W tej lekcji dowiesz się o materiałach 15 00:00:41,766 --> 00:00:43,498 powstających z drewna 16 00:00:43,598 --> 00:00:46,078 i o tym, jak go nie marnować. 17 00:00:58,624 --> 00:01:01,818 Może zastanowiło cię, co się dzieje z tymi 18 00:01:01,918 --> 00:01:04,521 fragmentami drewna, które odpadają 19 00:01:04,621 --> 00:01:07,583 w kolejnych etapach jego przetwarzania. 20 00:01:08,352 --> 00:01:11,424 Kora, obcięte gałęzie, trociny powstające 21 00:01:11,524 --> 00:01:14,470 przy przerzynaniu pnia, wióry pozostałe 22 00:01:14,570 --> 00:01:17,744 po obrobieniu desek, czy belek, to wszystko 23 00:01:17,844 --> 00:01:20,383 nie powinno się przecież marnować. 24 00:01:21,152 --> 00:01:22,572 I nie marnuje się. 25 00:01:22,688 --> 00:01:24,632 W najprostszym wariancie takie 26 00:01:24,732 --> 00:01:26,892 drzewne resztki stają się paliwem 27 00:01:26,992 --> 00:01:29,884 które na przykład ogrzewa tartaczne suszarnie 28 00:01:29,984 --> 00:01:32,926 w których drewno schnie przed dalszą obróbką. 29 00:01:37,280 --> 00:01:39,892 Z drzewnych odpadów wytwarza się jednak 30 00:01:39,992 --> 00:01:42,964 również materiały, które mogą zastąpić drewno 31 00:01:43,064 --> 00:01:44,584 w wielu zastosowaniach. 32 00:01:45,216 --> 00:01:47,648 Nazywamy je drewnopochodnymi. 33 00:01:48,544 --> 00:01:51,419 Z rozdrobnionych trocin drewna iglastego 34 00:01:51,519 --> 00:01:53,759 sprasowanych z dodatkiem olejów 35 00:01:53,859 --> 00:01:56,684 lub syntetycznych żywic, a często także 36 00:01:56,784 --> 00:01:59,609 włókien roślin takich, jak len i konopie 37 00:01:59,709 --> 00:02:01,853 produkuje się płyty pilśniowe. 38 00:02:02,112 --> 00:02:04,798 W zależności od stopnia sprasowania 39 00:02:04,898 --> 00:02:06,976 mają one różną wytrzymałość. 40 00:02:07,488 --> 00:02:09,320 Miękkie wykorzystuje się 41 00:02:09,420 --> 00:02:12,607 głównie jako izolację cieplną i akustyczną. 42 00:02:13,120 --> 00:02:15,178 Twardsze służą do wyrobu mebli 43 00:02:15,278 --> 00:02:18,129 i paneli podłogowych, które sprawdzają się 44 00:02:18,229 --> 00:02:20,287 zamiast drewnianych parkietów. 45 00:02:23,872 --> 00:02:25,664 Większe fragmenty drewna 46 00:02:25,920 --> 00:02:29,248 zrębki, trociny, czy zrzynki tartaczne 47 00:02:29,504 --> 00:02:32,380 po sprasowaniu w podwyższonej temperaturze 48 00:02:32,480 --> 00:02:34,590 z klejem, tworzą płyty wiórowe. 49 00:02:34,880 --> 00:02:37,134 Można z nich budować ekrany 50 00:02:37,234 --> 00:02:39,232 meble, blaty kuchenne... 51 00:02:39,488 --> 00:02:41,792 Trzeba tylko dobrać odpowiedni rodzaj 52 00:02:42,048 --> 00:02:44,864 cechujący się właściwą odpornością na wilgoć 53 00:02:45,120 --> 00:02:47,936 podgrzewanie, czy oddziaływanie pleśni. 54 00:02:49,728 --> 00:02:51,834 Na przykład płyty z wiórów 55 00:02:51,934 --> 00:02:55,187 spajanych cementem są praktycznie niepalne 56 00:02:55,287 --> 00:02:58,431 odporne na mróz i niejadalne dla owadów. 57 00:02:58,944 --> 00:03:01,574 Można z nich budować ścianki działowe 58 00:03:01,674 --> 00:03:02,783 i stropy domów. 59 00:03:06,112 --> 00:03:09,910 Płyty, i pilśniowe, i wiórowe, są na ogół lżejsze 60 00:03:10,010 --> 00:03:12,708 od drewna o podobnej wytrzymałości. 61 00:03:13,536 --> 00:03:16,073 Wykorzystuje się je zamiast drewna tam 62 00:03:16,173 --> 00:03:18,047 gdzie chcemy, by konstrukcja 63 00:03:18,147 --> 00:03:19,935 albo przedmiot były lekkie. 64 00:03:20,448 --> 00:03:22,792 Warto wiedzieć, że pilśniowe płyty 65 00:03:22,892 --> 00:03:25,665 są bardziej odporne na wilgoć od wiórowych 66 00:03:25,765 --> 00:03:28,383 bardziej giętkie i łatwiej je obrabiać. 67 00:03:32,992 --> 00:03:35,234 Do materiałów drewnopochodnych 68 00:03:35,334 --> 00:03:38,118 zaliczamy też drewno klejone warstwowo 69 00:03:38,218 --> 00:03:40,928 i sklejkę, czyli płyty ze sprasowanych 70 00:03:41,028 --> 00:03:42,974 cieniutkich arkuszy drewna. 71 00:03:43,488 --> 00:03:46,519 Liczba arkuszy najczęściej jest nieparzysta 72 00:03:46,619 --> 00:03:48,749 a ułożenie włókien w sąsiednich warstwach 73 00:03:48,868 --> 00:03:50,297 jest prostopadłe. 74 00:03:50,656 --> 00:03:53,186 Dzięki temu sklejka jest bardziej odporna 75 00:03:53,286 --> 00:03:55,263 na pękanie i skręcanie niż drewno 76 00:03:55,520 --> 00:03:57,568 a także na działanie wilgoci. 77 00:03:58,080 --> 00:04:00,640 Można ją stosować na przykład w łazienkach. 78 00:04:02,176 --> 00:04:05,486 Sklejkę łatwiej też ciąć niż drewno, formować 79 00:04:05,586 --> 00:04:07,726 i wyginać w pożądane kształty 80 00:04:07,826 --> 00:04:10,414 tworząc na przykład oryginalne meble 81 00:04:10,514 --> 00:04:12,928 albo elementy wykończenia wnętrz. 82 00:04:17,024 --> 00:04:18,636 W porównaniu z drewnem 83 00:04:18,736 --> 00:04:21,672 materiały drewnopochodne są o wiele tańsze 84 00:04:21,772 --> 00:04:23,384 ale mają i inne zalety. 85 00:04:23,679 --> 00:04:24,802 Można je produkować 86 00:04:24,902 --> 00:04:26,494 w najrozmaitszych wymiarach. 87 00:04:27,007 --> 00:04:28,543 Są łatwe w obróbce. 88 00:04:28,799 --> 00:04:31,705 Często są odporne na wilgoć, mróz i ogień 89 00:04:31,805 --> 00:04:34,430 a także na działanie grzybów i owadów. 90 00:04:34,687 --> 00:04:37,262 Nie mają sęków i innych wad drewna 91 00:04:37,362 --> 00:04:39,550 zmniejszających wytrzymałość. 92 00:04:40,063 --> 00:04:42,367 Z drugiej strony trzeba pamiętać 93 00:04:42,623 --> 00:04:44,693 że do ich produkcji wykorzystuje się 94 00:04:44,793 --> 00:04:46,462 rozmaite chemiczne substancje: 95 00:04:46,719 --> 00:04:49,091 kleje, żywice i rozpuszczalniki 96 00:04:49,191 --> 00:04:51,669 które na przykład w razie pożaru 97 00:04:51,769 --> 00:04:54,141 mogą być szkodliwe dla zdrowia. 98 00:04:54,399 --> 00:04:56,601 Dlatego też elementów wykonanych 99 00:04:56,701 --> 00:04:58,649 z materiałów drewnopochodnych 100 00:04:58,749 --> 00:05:01,379 pod żadnym pozorem nie wolno na przykład 101 00:05:01,479 --> 00:05:03,613 spalać w piecach, czy kominkach. 102 00:05:10,527 --> 00:05:11,635 Wiesz już sporo 103 00:05:11,735 --> 00:05:13,879 o materiałach drewnopochodnych 104 00:05:13,979 --> 00:05:16,825 więc bez problemu wymienisz trzy rodzaje 105 00:05:16,927 --> 00:05:18,975 płyt wyrabianych z drzewnych odpadów. 106 00:05:22,559 --> 00:05:23,839 Płyta wiórowa 107 00:05:24,095 --> 00:05:25,783 Płyta pilśniowa 108 00:05:25,887 --> 00:05:27,935 I sklejka, inaczej dykta 109 00:05:28,191 --> 00:05:29,211 Brawo! 110 00:05:34,721 --> 00:05:36,901 Materiały drewnopochodne powstają 111 00:05:37,001 --> 00:05:39,721 z odpadów przy obróbce drewna, na przykład: 112 00:05:39,821 --> 00:05:42,526 kory obciętych gałęzi, trocin, czy wiórów. 113 00:05:43,039 --> 00:05:45,950 Zaliczamy do nich płytę wiórową i pilśniową 114 00:05:46,050 --> 00:05:47,429 oraz sklejkę. 115 00:05:47,903 --> 00:05:50,538 Do ich wytwarzania wykorzystuje się oleje 116 00:05:50,638 --> 00:05:53,288 kleje i żywice, dlatego pod żadnym pozorem 117 00:05:53,388 --> 00:05:56,350 nie wolno ich spalać w piecach, czy kominkach. 118 00:06:00,191 --> 00:06:03,083 Zamienniki bywają w niektórych sytuacjach 119 00:06:03,183 --> 00:06:05,738 lepsze od drewna, ale żaden zamiennik 120 00:06:05,838 --> 00:06:07,869 nie jest lepszy od pi-stacji. 121 00:06:08,023 --> 00:06:09,238 Zachęcamy: 122 00:06:09,407 --> 00:06:13,274 polub nas i zasubskrybuj oryginał.