1
00:00:00,370 --> 00:00:02,985
Czy wiesz, że możesz zrobić swój własny

2
00:00:03,085 --> 00:00:04,607
 niepowtarzalny papier?

3
00:00:05,120 --> 00:00:07,047
Wystarczy trochę makulatury.

4
00:00:07,424 --> 00:00:10,156
Rozdrobnione i zalane wodą kawałki papieru

5
00:00:10,256 --> 00:00:11,995
trzeba porządnie rozetrzeć.

6
00:00:12,288 --> 00:00:14,633
Powstałą masę odsączamy na sicie 

7
00:00:14,733 --> 00:00:17,151
albo gazie rozciągniętej na ramce.

8
00:00:17,408 --> 00:00:19,135
Możemy ozdobić taki arkusz 

9
00:00:19,235 --> 00:00:22,015
na przykład liśćmi, piórkami albo brokatem.

10
00:00:22,528 --> 00:00:26,112
Zostawiamy do wyschnięcia i papier gotowy.

11
00:00:26,624 --> 00:00:29,440
Ta metoda produkcji nazywa się czerpaniem.

12
00:00:30,208 --> 00:00:32,450
W tej lekcji dowiesz się o przemysłowych

13
00:00:32,550 --> 00:00:34,047
metodach produkcji papieru.

14
00:00:44,430 --> 00:00:46,848
Proszę, otwieramy książkę na stronie...

15
00:00:47,616 --> 00:00:50,319
Zapewne nie raz słyszysz to w szkole

16
00:00:50,419 --> 00:00:51,898
 może nawet dzisiaj.

17
00:00:52,224 --> 00:00:54,016
A z czego jest książka?

18
00:00:54,272 --> 00:00:55,995
Jasne! Z papieru.

19
00:00:56,320 --> 00:00:59,819
Zresztą nie tylko ona, ale i zeszyty, bloki

20
00:00:59,919 --> 00:01:02,758
czasopisma, plakaty, kalendarze,...

21
00:01:03,232 --> 00:01:04,979
Papier to jednak nie tylko 

22
00:01:05,079 --> 00:01:06,559
nośnik pisma i obrazów.

23
00:01:07,072 --> 00:01:09,376
Umiesz podać inne zastosowania papieru?

24
00:01:12,704 --> 00:01:15,335
Na pewno używasz go przynajmniej kilka razy

25
00:01:15,435 --> 00:01:17,567
dziennie, gdy korzystasz z toalety.

26
00:01:18,080 --> 00:01:20,727
Gdy masz katar, wycierasz nos higieniczną 

27
00:01:20,827 --> 00:01:22,189
chusteczką. Z papieru.

28
00:01:22,432 --> 00:01:24,453
Gdy odbierasz coś z paczkomatu

29
00:01:24,553 --> 00:01:26,316
zapewne jest to zapakowane 

30
00:01:26,416 --> 00:01:28,575
w papierowy karton albo kopertę.

31
00:01:29,088 --> 00:01:30,849
Już z tego opisu widzisz 

32
00:01:30,949 --> 00:01:33,162
że papier bywa bardzo różny.

33
00:01:33,440 --> 00:01:35,900
Może być biały lub kolorowy

34
00:01:36,000 --> 00:01:38,304
błyszczący i matowy

35
00:01:38,816 --> 00:01:41,888
miękki i chłonny jak jednorazowy ręcznik

36
00:01:42,144 --> 00:01:44,192
albo sztywny jak brystol.

37
00:01:44,960 --> 00:01:48,092
Bywa gładki, szorstki, pofalowany,... 

38
00:01:48,192 --> 00:01:51,526
Cienki i delikatny jak serwetka lub gruby

39
00:01:51,626 --> 00:01:54,675
i wytrzymały jak karton, czy tektura.

40
00:01:55,456 --> 00:01:57,248
Tu się chwilę zatrzymajmy.

41
00:01:57,504 --> 00:01:59,865
Weź do ręki serwetkę, a do drugiej 

42
00:01:59,965 --> 00:02:02,326
kawałek tektury podobnej wielkości.

43
00:02:02,748 --> 00:02:04,039
Co jest cięższe?

44
00:02:04,420 --> 00:02:05,596
Tektura!

45
00:02:05,952 --> 00:02:08,768
Fachowo mówimy, że ma większą gramaturę.

46
00:02:09,024 --> 00:02:11,971
Innymi słowy, metr kwadratowy tektury waży 

47
00:02:12,071 --> 00:02:15,018
więcej gramów niż metr kwadratowy serwetki.

48
00:02:15,680 --> 00:02:18,668
Grubość i ciężar to ważne cechy papieru.

49
00:02:19,008 --> 00:02:21,104
Więcej po orzeszku.

50
00:02:23,872 --> 00:02:25,920
Wiemy już, do czego nam papier.

51
00:02:26,052 --> 00:02:27,601
A skąd się bierze?

52
00:02:28,992 --> 00:02:30,380
Najczęściej z drewna

53
00:02:30,480 --> 00:02:33,236
ale także z innych surowców roślinnych.

54
00:02:33,856 --> 00:02:35,690
Przodkiem papieru był papirus 

55
00:02:35,790 --> 00:02:38,719
wyrabiany w Egipcie już 5000 lat temu.

56
00:02:39,232 --> 00:02:41,877
Jakieś 2000 lat temu w Chinach wymyślono

57
00:02:41,989 --> 00:02:43,334
technologię, o której dziś 

58
00:02:43,434 --> 00:02:45,119
powiedzielibyśmy: recykling.

59
00:02:45,632 --> 00:02:47,996
Arkusze papieru wyrabiano z kory

60
00:02:48,096 --> 00:02:49,731
starych sieci rybackich

61
00:02:49,831 --> 00:02:52,799
zniszczonych dywaników i odpadów konopi.

62
00:02:53,568 --> 00:02:56,896
Do Europy papier trafił około X wieku

63
00:02:57,049 --> 00:02:59,968
i od tamtej pory jego produkcja się rozwija.

64
00:03:00,672 --> 00:03:02,700
Dziś w przemyśle papierniczym 

65
00:03:02,800 --> 00:03:04,847
wykorzystuje się głównie drewno

66
00:03:04,947 --> 00:03:06,074
i drzewne odpady.

67
00:03:06,489 --> 00:03:09,281
Nigdy nie powstałyby z nich eleganckie meble

68
00:03:09,381 --> 00:03:10,945
ani muzyczne instrumenty.

69
00:03:11,488 --> 00:03:14,091
Drewniany odpad najpierw się rozdrabnia

70
00:03:14,191 --> 00:03:16,863
na zrębki, czyli takie drewniane chipsy.

71
00:03:17,120 --> 00:03:19,424
Zrębki trafiają do warzelni.

72
00:03:19,810 --> 00:03:22,415
Tam są gotowane w wysokiej temperaturze

73
00:03:22,515 --> 00:03:24,031
w specjalnym roztworze.

74
00:03:24,664 --> 00:03:26,218
W efekcie otrzymujemy 

75
00:03:26,318 --> 00:03:28,383
żółtobrązową masę celulozową.

76
00:03:28,896 --> 00:03:31,739
Z takiej można zrobić na przykład kartony

77
00:03:31,839 --> 00:03:34,279
do pakowania, ale papier w zeszytach

78
00:03:34,379 --> 00:03:37,596
i książkach jest biały, dlatego celulozową masę

79
00:03:37,696 --> 00:03:39,642
wybiela się, umieszczając ją 

80
00:03:39,742 --> 00:03:41,829
w wielkich zbiornikach z klejem

81
00:03:41,929 --> 00:03:43,996
wybielaczem i kredą w proszku.

82
00:03:44,768 --> 00:03:46,574
Bielutka masa trafia do młyna

83
00:03:46,674 --> 00:03:48,352
gdzie jest ponownie mielona

84
00:03:48,608 --> 00:03:50,494
a potem pozbawiana nadmiaru wody

85
00:03:50,594 --> 00:03:51,935
 na specjalnych sitach.

86
00:03:52,494 --> 00:03:55,390
Stamtąd trafia do pras, w których formuje się

87
00:03:55,490 --> 00:03:57,092
z niej wstęgę, a następnie

88
00:03:57,192 --> 00:03:59,498
przenosi się ją na cylindry suszące.

89
00:03:59,955 --> 00:04:02,477
Po wysuszeniu i ochłodzeniu otrzymujemy

90
00:04:02,577 --> 00:04:05,759
papier, z jakiego mogą powstać książki i zeszyty.

91
00:04:07,040 --> 00:04:09,198
Papier można wyprodukować także

92
00:04:09,298 --> 00:04:11,193
ze zużytych ubrań, o ile są 

93
00:04:11,293 --> 00:04:13,950
z naturalnych włókien, i z makulatury.

94
00:04:14,842 --> 00:04:16,768
Pamiętasz, co to jest makulatura?

95
00:04:17,280 --> 00:04:19,134
To niepotrzebne lub zniszczone 

96
00:04:19,234 --> 00:04:20,350
wyroby papiernicze.

97
00:04:20,677 --> 00:04:23,504
Taki papier nie będzie idealnie biały, ale nadaje

98
00:04:23,604 --> 00:04:25,726
się do wielu praktycznych zastosowań:

99
00:04:25,983 --> 00:04:28,523
na gazety, papier toaletowy, czy tekturę

100
00:04:28,623 --> 00:04:31,358
którą wykorzystujemy do produkcji opakowań.

101
00:04:35,199 --> 00:04:38,510
O książki warto dbać, na przykład obkładając je

102
00:04:38,610 --> 00:04:40,062
wytrzymałym papierem.

103
00:04:40,575 --> 00:04:43,041
Jeśli widzisz, że w twojej książce jest 

104
00:04:43,141 --> 00:04:45,620
przetarta lub naderwana kartka, możesz ją

105
00:04:45,720 --> 00:04:47,997
naprawić przezroczystą taśmą klejącą.

106
00:04:48,378 --> 00:04:51,021
Możesz też posmarować uszkodzone miejsce

107
00:04:51,121 --> 00:04:53,630
klejem i nakleić przezroczystą kartkę.

108
00:04:53,971 --> 00:04:55,759
Dzięki temu dalej będzie można 

109
00:04:55,859 --> 00:04:57,470
przeczytać tekst pod spodem.

110
00:04:58,239 --> 00:05:00,329
Przezroczyste, ale wytrzymałe kartki 

111
00:05:00,429 --> 00:05:02,237
zwane kalką techniczną pozwalają 

112
00:05:02,337 --> 00:05:04,608
na kopiowanie napisanych lub namalowanych

113
00:05:04,708 --> 00:05:06,285
treści, a także na tworzenie 

114
00:05:06,385 --> 00:05:08,772
rysunków technicznych, o których opowiadamy

115
00:05:08,872 --> 00:05:10,268
w innych naszych filmach.

116
00:05:13,087 --> 00:05:15,872
Jeśli uważnie oglądasz, bez trudu odpowiesz

117
00:05:15,972 --> 00:05:17,833
co to jest gramatura papieru?

118
00:05:21,371 --> 00:05:24,128
To waga metra kwadratowego papieru

119
00:05:24,228 --> 00:05:26,654
czyli 16 kartek A4, w gramach.

120
00:05:32,287 --> 00:05:35,009
Papier może mieć różną barwę, grubość

121
00:05:35,109 --> 00:05:38,305
i ciężar, czyli gramaturę, a także odporność

122
00:05:38,405 --> 00:05:40,602
na zginanie, czy rozdzieranie.

123
00:05:40,888 --> 00:05:43,918
Wykorzystujemy go w książkach, plakatach

124
00:05:44,018 --> 00:05:46,921
do pakowania, wycierania nosa i innych 

125
00:05:47,021 --> 00:05:50,205
części ciała, a także do tworzenia sztuki.

126
00:05:50,975 --> 00:05:52,397
Podstawowym materiałem 

127
00:05:52,497 --> 00:05:54,559
do produkcji papieru jest drewno.

128
00:05:54,815 --> 00:05:57,075
Stosuje się również makulaturę.

129
00:06:01,215 --> 00:06:03,775
Makulatura to świetny surowiec do recyklingu

130
00:06:04,063 --> 00:06:06,595
ale czy wiesz, że filmiki pistacji możesz

131
00:06:06,695 --> 00:06:08,597
recyklingować w nieskończoność?

132
00:06:09,151 --> 00:06:12,763
Zapraszam na pistacja.tv