1
00:00:00,512 --> 00:00:03,398
To nietypowe i zachwycające połączenie

2
00:00:03,498 --> 00:00:06,566
krawieckiego kunsztu i mistrzostwa natury

3
00:00:06,666 --> 00:00:09,502
powstało z nici utkanych przez samice 

4
00:00:09,602 --> 00:00:12,797
madagaskarskich pająków zwanych prządkami.

5
00:00:14,336 --> 00:00:16,384
Suknia nie jest farbowana.

6
00:00:16,640 --> 00:00:19,968
Złoty to oryginalny kolor pajęczych nici.

7
00:00:20,224 --> 00:00:22,772
By je pozyskać, przez ponad 5 lat 

8
00:00:22,872 --> 00:00:25,343
zbierano nici od miliona pająków.

9
00:00:26,368 --> 00:00:28,743
W tym filmie opowiemy, jak powstają 

10
00:00:28,843 --> 00:00:31,487
popularne nici, z których tkamy ubrania.

11
00:00:32,000 --> 00:00:34,233
Nie będą pochodzić z pajęczyn.

12
00:00:45,824 --> 00:00:48,590
Materiały włókiennicze, ze względu na sposób

13
00:00:48,690 --> 00:00:51,456
wytwarzania, dzielimy na tkaniny i dzianiny.

14
00:00:52,224 --> 00:00:53,930
Tkaniny tkamy na krosnach 

15
00:00:54,030 --> 00:00:57,087
na których rozpina się nici tak zwanej osnowy.

16
00:00:57,600 --> 00:01:00,122
Między nimi przeplata się nitkę 

17
00:01:00,222 --> 00:01:03,066
albo liczne nitki tak zwanego wątku.

18
00:01:03,232 --> 00:01:06,610
Zwykle wątek biegnie prostopadle do osnowy.

19
00:01:06,710 --> 00:01:08,342
Nici się krzyżują.

20
00:01:08,864 --> 00:01:12,322
Prymitywne krosno wyglądało na przykład tak.

21
00:01:12,960 --> 00:01:15,808
Dzisiaj większość tkanin jest wytwarzana

22
00:01:15,908 --> 00:01:17,837
w fabrykach, na nowoczesnych

23
00:01:17,937 --> 00:01:19,721
zautomatyzowanych krosnach

24
00:01:19,821 --> 00:01:22,257
ale ręczne krosna wciąż są używane 

25
00:01:22,357 --> 00:01:24,648
przez rzemieślników do produkcji 

26
00:01:24,748 --> 00:01:26,169
tkanin artystycznych 

27
00:01:26,269 --> 00:01:28,828
lub do rekonstrukcji starych wzorów.

28
00:01:32,046 --> 00:01:34,720
Różne tkaniny różnią się grubością

29
00:01:34,976 --> 00:01:38,560
gęstością przeplatania nici i rodzajem przędzy

30
00:01:38,816 --> 00:01:41,525
która może pochodzić z włókien roślinnych 

31
00:01:41,625 --> 00:01:43,414
zwierzęcych lub chemicznych.

32
00:01:44,704 --> 00:01:46,970
Proces tworzenia przędzy jest prostszy

33
00:01:47,070 --> 00:01:48,543
 dla włókien chemicznych.

34
00:01:48,800 --> 00:01:52,059
Wystarczy je odpowiednio skręcić i już.

35
00:01:52,640 --> 00:01:55,338
Włókna naturalne trzeba oczyścić

36
00:01:55,438 --> 00:01:58,308
i uporządkować w równoległe pasma.

37
00:01:59,552 --> 00:02:03,222
Potem uprząść, czyli skręcić pasma w przędzę.

38
00:02:03,904 --> 00:02:05,966
Potem kontrola jakości

39
00:02:06,066 --> 00:02:08,512
wybielanie lub farbowanie.

40
00:02:09,280 --> 00:02:12,097
Często kilka nitek skręca się razem

41
00:02:12,197 --> 00:02:14,636
aby uzyskać przędzę mocniejszą 

42
00:02:14,736 --> 00:02:17,471
albo bardziej ozdobną, jak frotte.

43
00:02:18,496 --> 00:02:21,824
Cienka przędza o mocnym skręceniu, to nici.

44
00:02:23,104 --> 00:02:25,278
W najdawniejszych czasach przędzę 

45
00:02:25,378 --> 00:02:26,717
skręcano na wrzecionie

46
00:02:26,817 --> 00:02:28,991
które przypominało bączka-zabawkę.

47
00:02:29,504 --> 00:02:32,266
Dzisiaj przędą nowoczesne maszyny 

48
00:02:32,366 --> 00:02:34,879
ale też wykorzystują wrzeciona.

49
00:02:38,208 --> 00:02:41,063
Właściwości tkanin zależą od rodzaju 

50
00:02:41,163 --> 00:02:44,439
i grubości przędzy, gęstości osnowy i wątku

51
00:02:44,539 --> 00:02:47,972
ale przede wszystkim od splotu, czyli sposobu

52
00:02:48,072 --> 00:02:51,006
przeplatania się nitek wątku i osnowy.

53
00:02:51,776 --> 00:02:53,518
Najbardziej popularny jest 

54
00:02:53,618 --> 00:02:55,360
splot podstawowy płócienny.

55
00:02:55,872 --> 00:02:58,692
Wątek i osnowa krzyżują się prostopadle

56
00:02:58,792 --> 00:03:01,759
i przeplatają na przemian, nitka w nitkę.

57
00:03:02,784 --> 00:03:05,640
Ten splot jest wykorzystywany na przykład do

58
00:03:05,740 --> 00:03:08,927
tkania materiałów na pościel, obrusy, czy firany.

59
00:03:09,696 --> 00:03:13,024
W innych splotach nitki przeplatają się inaczej.

60
00:03:13,536 --> 00:03:16,157
Jeśli masz dżinsowe spodnie, to zapewne 

61
00:03:16,257 --> 00:03:18,143
są one tkane splotem skośnym.

62
00:03:18,529 --> 00:03:22,001
Na takiej tkaninie, choć jest jednokolorowa

63
00:03:22,101 --> 00:03:24,426
widać wyraźnie ukośne prążki.

64
00:03:27,872 --> 00:03:31,153
Mamy już spodnie. Przydałby się sweter.

65
00:03:31,456 --> 00:03:34,882
Przyjrzyj się, w materiale swetra nie widać

66
00:03:34,982 --> 00:03:37,145
pionowych i poziomych nitek.

67
00:03:37,245 --> 00:03:39,135
Są za to pętelki. Oczka.

68
00:03:39,579 --> 00:03:41,072
To jest dzianina.

69
00:03:41,440 --> 00:03:43,388
Powstaje w procesie dziania

70
00:03:43,488 --> 00:03:46,048
czyli formowania i łączenia pętelek

71
00:03:46,304 --> 00:03:49,120
tworzonych zazwyczaj z jednej nitki włóczki.

72
00:03:49,888 --> 00:03:51,680
Włóczka to gruba nić.

73
00:03:52,192 --> 00:03:55,008
Można dziać na drutach albo szydełkiem.

74
00:03:55,520 --> 00:03:57,824
Dzianina powstaje rząd po rządku.

75
00:03:58,336 --> 00:04:00,629
W przemyśle odzieżowym rolę drutów 

76
00:04:00,729 --> 00:04:02,687
czy szydełka przejęły maszyny.

77
00:04:04,480 --> 00:04:06,887
Wiesz już, jak powstają dwa główne typy

78
00:04:06,987 --> 00:04:08,575
materiałów włókienniczych.

79
00:04:09,088 --> 00:04:11,648
Po orzeszku poznasz, czym się różnią.

80
00:04:15,488 --> 00:04:17,024
Weź do ręki kurtkę.

81
00:04:17,280 --> 00:04:19,327
Spróbuj ją rozciągnąć.

82
00:04:19,839 --> 00:04:22,073
Nie poddaje się łatwo, prawda?

83
00:04:22,655 --> 00:04:26,468
Większość tkanin jest zwarta i mało rozciągliwa.

84
00:04:26,751 --> 00:04:29,567
To zaleta, gdy chodzi o pościel, czy obrus

85
00:04:29,823 --> 00:04:32,591
ale w przypadku odzieży tkaninę trzeba

86
00:04:32,691 --> 00:04:35,928
dobrze skroić i odpowiednio zszyć, by koszula

87
00:04:36,028 --> 00:04:37,758
czy kurtka były wygodne.

88
00:04:38,783 --> 00:04:41,087
A teraz weź do ręki sweter.

89
00:04:41,599 --> 00:04:43,861
W porównaniu z kurtką jest pewnie 

90
00:04:43,961 --> 00:04:46,173
bardziej miękki. Można go wyciągać

91
00:04:46,273 --> 00:04:48,621
w różne strony, a gdy puścisz, wraca

92
00:04:48,721 --> 00:04:50,303
do pierwotnego kształtu.

93
00:04:50,752 --> 00:04:52,687
Zmięty daje się rozprostować 

94
00:04:52,787 --> 00:04:54,654
nie pozostawiając zagnieceń.

95
00:04:55,423 --> 00:04:57,520
Kupując ubrania z dzianiny nie trzeba 

96
00:04:57,620 --> 00:04:59,774
aż tak bardzo przejmować się rozmiarem.

97
00:05:00,031 --> 00:05:02,847
Zawsze jest szansa, że się trochę naciągną.

98
00:05:03,871 --> 00:05:06,971
Twoje majtki, t-shirty, dresy, legginsy 

99
00:05:07,071 --> 00:05:08,990
najpewniej są z dzianiny.

100
00:05:09,503 --> 00:05:11,833
Niemal zawsze dzianinowe są też 

101
00:05:11,933 --> 00:05:14,538
skarpetki, rajstopy i swetry.

102
00:05:17,367 --> 00:05:20,288
Oprócz tkanin i dzianin są jeszcze inne 

103
00:05:20,388 --> 00:05:22,046
materiały włókiennicze.

104
00:05:22,303 --> 00:05:26,115
Jakie? Niektóre firany i ażurowe serwety tworzy

105
00:05:26,215 --> 00:05:29,648
koronka wyplatana z wielu nitek, łączonych 

106
00:05:29,748 --> 00:05:32,902
w określonym, często ozdobnym porządku.

107
00:05:33,567 --> 00:05:37,047
Materiałem włókienniczym jest też włóknina

108
00:05:37,147 --> 00:05:40,157
wykorzystywana do ocieplania odzieży 

109
00:05:40,257 --> 00:05:43,519
oraz filc. Z filcu robi się na przykład 

110
00:05:43,619 --> 00:05:46,124
ciepłe kapcie, wytrzymałe torby

111
00:05:46,224 --> 00:05:48,225
albo eleganckie kapelusze

112
00:05:48,325 --> 00:05:50,460
a także maskotki i ozdoby.

113
00:05:52,255 --> 00:05:54,794
Czasem na oko trudno powiedzieć, czy ubranie

114
00:05:54,894 --> 00:05:57,374
jest z włókien sztucznych, czy naturalnych.

115
00:05:57,887 --> 00:06:00,872
Taką informację zawsze znajdziesz na metce

116
00:06:00,972 --> 00:06:02,967
wszytej z tyłu, przy dekolcie

117
00:06:03,067 --> 00:06:04,534
albo w bocznym szwie.

118
00:06:05,311 --> 00:06:07,521
Nie wiem, z czego jest twoja bluza

119
00:06:07,621 --> 00:06:10,430
ale te dresy są z przędzy o takim składzie.

120
00:06:12,479 --> 00:06:14,795
Więcej o tym, jak czytać metki 

121
00:06:14,895 --> 00:06:16,830
opowiadamy w innym filmie.

122
00:06:18,623 --> 00:06:21,097
A teraz sprawdź się i powiedz, z czego 

123
00:06:21,197 --> 00:06:24,254
zrobione są części ubrania, które masz na sobie.

124
00:06:28,095 --> 00:06:31,423
Twoje jeansy to...? Tak, tkanina.

125
00:06:31,935 --> 00:06:34,751
Dresowa bluza? Dzianina.

126
00:06:35,263 --> 00:06:38,079
Przeciwdeszczowa kurtka? Tkanina.

127
00:06:38,335 --> 00:06:42,552
Skarpetki? Oczywiście dzianina. Brawo!

128
00:06:47,295 --> 00:06:49,702
Podstawowe materiały włókiennicze

129
00:06:49,802 --> 00:06:51,465
 to tkaniny i dzianiny.

130
00:06:51,647 --> 00:06:54,362
Powstają z przędzy, czyli długich nici

131
00:06:54,462 --> 00:06:57,418
powstających przez skręcenie pasma włókien

132
00:06:57,518 --> 00:06:59,069
w procesie przędzenia.

133
00:07:00,095 --> 00:07:03,423
Tkaniny powstają na krosnach w procesie tkania

134
00:07:03,679 --> 00:07:07,263
czyli przeplatania nitek osnowy z nitkami wątku.

135
00:07:08,031 --> 00:07:10,816
Dzianiny są tworzone z jednej nitki 

136
00:07:10,916 --> 00:07:14,174
przez formowanie i łączenie oczek-pętelek.

137
00:07:18,527 --> 00:07:21,087
Osnowa i wątek tworzą tkaninę.

138
00:07:21,599 --> 00:07:23,494
Ty, żeby nie zgubić wątku 

139
00:07:23,594 --> 00:07:26,462
zaglądaj jak najczęściej na pistacja.tv

140
00:07:26,975 --> 00:07:30,788
A jeszcze lepiej - zasubskrybuj nasz kanał.